Documentum I
第I項PL 8, 819DSi quis filiam, aut sororem ex sacro fonte vel chrismate in conjugio sociaverit, dividantur, agant poenitentiam annis 5.
PL 8, 819D洗礼の聖なる泉あるいは塗油によって得た娘または姉妹を婚姻に結びつけた者があれば、二人は引き離され、五年間、痛悔を行うものとする。
Documentum II
第II項PL 8, 819DConstituimus et anno 324 praesenti decreto censemus ut in primis paternaliter vocentur et per septem dies expectentur, nullius ecclesiasticae rei interdicta licentia.
PL 8, 819D我々は三二四年に〔et anno 324 の係りは定かでない。「定め」に係ると取った〕定め、この現行の教令によって次のとおり裁定する。まず、父のごとくに呼び出され、七日間待たれること。その間、教会に関する事柄のいかなる許可も禁じられない。
Huic vero expectationi iterum addantur dies septem, interdicta licentia ecclesiam intrandi, et omnia divina officia audiendi.
PL 8, 820Dこの待機にはさらに七日が加えられ、教会に入ることとすべての神の務めを聴くことの許可は禁じられる。
Post vero adjicientur duo dies a pace et communione sanctae Ecclesiae suspensis; deinde vero aliis duobus diebus sub eadem expectatione rei deportentur. Quibus uno die superaddito, omni expectatione veluti jam desperata, reus mox anathematis gladio feriatur.
PL 8, 820Dその後、さらに二日が加えられ、彼らは聖なる教会の平和と交わりから停止される。それからさらに二日のあいだ、被告たちは同じ待機のもとで遠ざけられる。これに一日が上乗せされ、あらゆる待機がもはや絶望されたかのようになったとき、被告はただちにアナテマの剣で打たれる。
Documentum III
第III項PL 8, 820DBeatissimo papae urbis Romae cum omni reverentia colendo Silvestro, Osius, episcopus provinciae Hispaniae civitatis Cordubae, Macarius, episcopus urbis Jerosolymitanae, Victor et Vincentius, presbyteri urbis Romae ordinati ex directione tua, et caeteri episcopi CCCXVIII, in Domino salutem.
PL 8, 820Dローマ市の至福なる教皇、あらゆる敬意をもって崇められるべきシルウェステルへ。ヒスパニア属州コルドゥバ市の司教オシウス、イェルサレム市の司教マカリオス、汝の指示によって任じられたローマ市の司祭ウィクトルとウィンケンティウス、およびその他の三百十八人の司教が、主にあって挨拶を送る。
Quoniam omnia corroborata de divinis mysteriis ecclesiasticae utilitatis, quae ad robur pertinent sanctae Ecclesiae catholicae et apostolicae, ad sedem tuam Romanam explanata et de graeco redacta scribere confitemur: nunc itaque ad verae fidei augmentum accurrimus roborari.
PL 8, 820D教会の益に資する神の秘義について確かめられたすべての事柄、すなわち聖なる公同かつ使徒の教会の力に属する事柄を、汝のローマの座へ向けて説明を付し、ギリシア語から訳して書き記したことを、我々は認める〔前半(Quoniam … confitemur)は構文が崩れており、「認める」に係る形で大意を訳した。ミーニュの脚注は別の版の読みとして corroborantur divinis mysteriis ecclesiasticae utilitatis causa(教会の益のために神の秘義によって確かめられる)を挙げる〕。それゆえ今、真の信仰の増進のために、確証を得ようと駆けつけるのである。
Itaque censeat vestra apostolica doctrina episcopos totius vestrae apostolicae urbis in unum convenire, vestrumque habere concilium: sicut docet mystica veritas, confirmet nostra sancita, ut gradus fixos connexa ordinationi tuae sanctimoniae nostra possit habere regula: quoniam decet numerum dictorum coepiscoporum a te discere gradus vel ordines constituere urbis.
PL 8, 822Dそれゆえ、汝の使徒の教えが、汝の使徒の市全体の司教たちが一堂に集い、汝の会議を開くことを決定してほしい。そして、秘義の真理が教えるとおりに、我々の定めを確認してほしい。そうすれば、汝の聖性の定めに結びついた我々の規範が、確定した位階を持つことができよう。前述の同僚司教たちの数が、汝から、市の位階あるいは職階を設けることを学ぶのがふさわしいからである〔この節は構文が崩れており、大意で訳した。ミーニュの脚注は別の本の読みとして ut firmetur nostra sanctimonia, gradusque fixos vel textus ordinationis tuae を挙げる〕。
Quidquid autem constituimus in concilio Nicaeno, precamur vestri oris consortio confirmetur. Oret beatitudo tua pro universo concilio. Data 8 kalendas Julias, accepta 13 kalendas Novembris Paulino et Juliano summis consulibus.
PL 8, 823A我々がニカイアの会議で定めたことはすべて、汝の口の交わりによって確認されるよう、我々は願う。汝の至福が全会議のために祈ってほしい。七月朔日の八日前に発せられ、十一月朔日の十三日前に受領された。最高位の執政官パウリヌスとユリアヌスの年に。
Documentum IV
第IV項PL 8, 823ASilvester episcopus sedis apostolicae et sanctae Ecclesiae catholicae reverendae religionis urbis Romae, fratribus et coepiscopis, qui in Nicaenum concilium convenerunt, in Domino salutem. Gaudeo promptam vos benignitatem servare.
PL 8, 823A使徒の座の、またローマ市の尊ぶべき宗教の聖なる公同の教会の司教シルウェステルが、ニカイアの会議に集まった兄弟にして同僚司教たちへ、主にあって挨拶を送る。諸君が迅速な慈愛を保っていることを、私は喜ぶ。
Nam et confirmo figoque ad doctrinae vestrae reclamantes de mysterio vel unitate Trinitatis, chrismatis vos, secundum dicta et doctrinam evangelicam, sanctam accepisse gratiam: de quo examinationis probo vera fuisse et esse mansura, quae in vestrum nostrumque manavere mysterium, meum chirographum et discipulorum meorum offero, in vestro sancto concilio quidquid constituistis, una parem dare consensum.
PL 8, 823Aというのも、私は確認し、確定する――三位一体の秘義あるいは一致についての諸君の教えに異を唱える者たちに対して――諸君が福音の言葉と教えに従って、霊的な塗油の聖なる恩寵を受けたことを。この件について、吟味の結果、諸君と我々の秘義に流れ込んだものが真であったし、これからも存続することを私は認め、私の自筆の署名と私の弟子たちの自筆の署名を差し出して、諸君が聖なる会議で定めたことのすべてに、ともに等しい同意を与える〔底本の ad doctrinae vestrae reclamantes は構文として成り立たないが、ミーニュの脚注は「三位一体の秘義あるいは一致について諸君の教えに異を唱え、逆らう者たちに対して」の意に解し、また chrismatis よりは unctionis(霊的な塗油)がよいとする。それに従って訳した〕。
Atque in gremio vestrae synodi parva propter disciplinam Ecclesiae alligabo praecepta, propter Victorinum, qui arbitrio suo quidquid vellet affirmabat, et cyclos Paschae pronuntiabat fallaces, et cum episcopis totius urbis Italiae examinatam universitas vestri sancti concilii dignetur accipere unitatem.
PL 8, 823Bそして諸君の教会会議の懐に、教会の規律のために、いくつかの小さな命令を結びつけよう。それは、自らの判断で望むことを何でも主張し、復活祭の周期を偽りだと宣言していたウィクトリヌスのゆえである。また、イタリア全市〔底本は totius urbis Italiae。字義どおり訳したが、urbis は orbis などの誤りの可能性もある〕の司教たちとともに吟味された一致を、諸君の聖なる会議の全体が快く受け入れてほしい。
Et alia manu: Oret pro nobis beatitudo vestri sancti concilii trecentorum decem et octo, ut charitatis, quae vobis data est, Domini nostri Jesu Christi servetur augmentum.
PL 8, 823Bまた別の手で。三百十八人から成る諸君の聖なる会議の至福が、我々のために祈ってほしい。諸君に与えられた、我々の主イエス・キリストの愛の増進が、守られるように。
Data 5 kalendas Novembris, accepta 4 idus Februarii Constantino septies et Constantio Caesare quarto consulibus.
PL 8, 823C十一月朔日の五日前に発せられ、二月イドゥスの四日前に受領された。七度目の執政官コンスタンティヌスと、四度目の執政官である副帝コンスタンティウスの年に。
Documentum V
第V項PL 8, 823CIn Vaticano codice 1342 geminae istae apocryphae epistolae continentur; adjungitur et tertia, quae secundo loco ibidem extat, quam cum in collectionibus nemo hucusque inseruerit, ideo hic addenda est, prout profertur a Ballerinis in opere saepius laudato, pag. 190.
PL 8, 823Cウァティカン写本一三四二には、これら二通の外典の書簡が収められている。第三のものも加えられる。それは同写本で二番目の位置にあるもので、これまで誰も集成に収めなかったので、ここに加えるべきである。バッレリーニ兄弟が、たびたび引いてきた著作の一九〇頁で示しているとおりである。
Documentum VI
第VI項PL 8, 823CBeatissimis fratribus sanctis et coepiscopis, vel compresbyteris, qui congregati sunt in Nicaeno concilio Sylvester episcopus praesul apostolicae et catholicae urbis Romae in Domino salutem.
PL 8, 823C至福なる兄弟にして聖なる同僚司教、また同僚司祭である、ニカイアの会議に集まった諸君へ。使徒の、また公同のローマ市の司教シルウェステルが、主にあって挨拶を送る。
Gloriosissimus atque piissimus filius noster Constantinus Augustus cum constitutionibus sanctimonii vestri auribus suis intimata cognosceret, una nobis Domino nostro Jesu Christo jubente cum affectu suscipimus, et fidem rectam atque declaratam universo orbi pandit introitum.
PL 8, 823C我々の最も栄光ある最も敬虔な子、アウグストゥスであるコンスタンティヌスが、諸君の聖性の定めを自らの耳に告げられて知ったとき、我々の主イエス・キリストが命じるままに、我々は彼と共に愛情をもってこれを受け入れた。そして彼は、正しく、また宣明された信仰のために、全世界への入り口を開く。
Hoc sciret (scilicet) charitati vestrae credidimus intimandum concilium a nobis congregatum in dioecesi nostra contra Victorinum episcopum et Hippolytum diaconum, qui claruerunt Manichaeorum consortio, et Jobianum, et Calixtum, qui in sua extollentia dicebant non pascha venire die suo, nec mense, sed 10 kal. maii custodiri.
PL 8, 824Aこれを知らせるために(すなわち)、我々の教区で我々によって招集された会議のことを、諸君の愛に告げるべきだと我々は考えた。それは、マニ教徒たちとの交わりで名を知られたウィクトリヌス司教とヒッポリュトス助祭、またヨビアヌスとカリストゥスに対するものであり、彼らは、自らの高慢のうちに、復活祭はその日にも月にも来るのではなく、五月朔日の十日前に守られると言っていた。
Quos damnatos, et ejectos extra Ecclesiam et excommunicatos omnis mundus cognoscat. Qui in concilio sedis apostolicae cognitione vulgata polluti sensibus suis non recte nosse tacuerunt, et scelesta perpetrare componctionum innocentum execranda pollutione damnatos.
PL 8, 824A彼らが断罪され、教会の外に追放され、破門されたことを、全世界は知れ。彼らは、使徒の座の会議で、知らせが広まったのち、自らの思いに汚されて、正しく知ることを黙し、罪なき者たちの悔恨の忌まわしい汚れによって断罪され、邪悪なことを行った者である〔後半(scelesta perpetrare 以下)は本文が崩れているらしく、大意で訳した〕。
Et quia in secessione funesta ipsi sibi morte praeventi ultimo die ausi sunt pollutionem sacerdotii sua ordinatione relinquere quod infirmari ab hominibus sanctis et consacerdotibus nostra praedicatione et apostolicis doctrinis praecipimus damnari, contra Photium et Sabellium maxime et Arium anathemate percussus (F. percussos vel percussum) quasi vestro ore confirmantes damnamus; et quidquid in concilio Nicaeno civitatis Bithyniae constituistis pro veritis (F. Universalis) Ecclesiae moderatione pari forma custodimus: libra ponderatione censetis.
PL 8, 824Aまた、彼らは不吉な離脱のうちに、自らの死に先んじられ、最期の日に、自らの叙任によって聖職の汚れを遺すことをあえてしたので、我々は、聖なる人々と同僚の司教たちによって、我々の宣教と使徒の教えのゆえに、これが弱められ断罪されるよう命じる。フォティノス〔底本は Photium。Photinum と読む〕とサベリオス、とりわけアレイオスに反対して、アナテマで打たれた者(あるいは「打たれた者たち」または「打たれたもの」か)を、あたかも諸君の口によって確認するかのように、我々は断罪する。また、ビテュニアの都市ニカイアの会議で諸君が定めたことはすべて、普遍の教会の統治のために〔底本は veritis。ミーニュは本文中の括弧注で Universalis と読む案を示す。それに従う〕、等しい形で我々は守る。秤の重みをもって、諸君は裁定する。
Dat. 6 kal. jan. Et alia manu: Dominus noster Jesus Christus vos conservare dignetur, sancti et coepiscopi fratres.
PL 8, 824B一月朔日の六日前に発せられた。また別の手で。我々の主イエス・キリストが諸君を守らんことを、聖なる兄弟にして同僚司教たちよ。
Documentum VII, Prooemium
第VII項 冒頭PL 8, 824BSILVESTER episcopus sanctae et apostolicae sedis praesul urbis Romae dixit: Quidquid in Nicaea Bithyniae constitutum est ad robur sanctae matris Ecclesiae catholicae et apostolicae a sanctis sacerdotibus CCCXVIII, nostro ore conformiter confirmamus.
PL 8, 824Bローマ市の、聖なる使徒の座の司教シルウェステルは言った。「ビテュニアのニカイアで、聖なる母なる公同かつ使徒の教会の力のために、三百十八人の聖なる司教たちによって定められたことはすべて、我々の口をもって一致して確認する。」
Omnes, qui ausi fuerint dissolvere definitionem sancti et magni concilii, quod apud Nicaeam congregatum est sub praesentia piissimi et venerandi principis Constantini augusti, anathematizamus. Et dixerunt omnes: Placet.
PL 8, 825B「聖なる大会議――ニカイアで、最も敬虔で崇敬すべき君主であるアウグストゥス、コンスタンティヌスの臨席のもとに招集された会議――の決定を破棄しようとあえてする者はみな、我々はアナテマに処する。」そして皆が言った。「よろしい。」
Documentum VII, Caput II
第VII項 第II章PL 8, 825BDe Paschae solemnitate. Omnibus episcopis et presbyteris praeceptum est Paschae observantiam custodire a luna XIV, usque ad XXI, ita ut Dominicus dies coruscet. Et dixerunt episcopi: Placet.
PL 8, 825B復活祭の祝祭について。すべての司教と司祭に、復活祭の遵守を、月齢十四日から二十一日まで守るよう、主日が輝き出るように命じられた。そして司教たちは言った。「よろしい。」
Documentum VII, Caput III
第VII項 第III章PL 8, 825BDe conciliis ter in anno celebrandis. Silvester episcopus dixit: Robustius duximus consilium, si placet, ut omnis episcopus, qui convenit ad consilium, fidem suam chirographo confirmet: ut deinceps rediens ad parochiam suam, compaginem nostrae salutationis plebi suae innotescat, ut fide concilii declarata, intemeratus ordo servetur. Et dixerunt episcopi: Placet.
PL 8, 825B年に三度、会議を開くことについて。シルウェステル司教は言った。「もしよければ、会議に集まったすべての司教が、自らの信仰を自筆で確認することを、我々はより堅固な方策と考える。そうすれば、以後、自らの教区に戻ったときに、我々の挨拶の結びつきを自分の民に知らせ、会議の信仰が明らかにされたうえで、汚されない秩序が保たれるであろう。」そして司教たちは言った。「よろしい。」
Documentum VII, Caput IV
第VII項 第IV章PL 8, 826ANulli clerico licere causam in publico examinare. Silvester episcopus dixit: Nulli omnino clerico licere causam quamlibet in publico examinare, nec ullum clericum ante judicem laicum stare. Et dixerunt episcopi: Placet.
PL 8, 826Aいかなる聖職者にも、公の場で事案を審理することは許されないこと。シルウェステル司教は言った。「いかなる聖職者にも、いかなる事案であれ公の場で審理することは、まったく許されない。また、いかなる聖職者も、俗人の裁判官の前に立ってはならない。」そして司教たちは言った。「よろしい。」
Documentum VII, Caput V
第VII項 第V章PL 8, 826ADe praeficiendis in ordinibus et proficiendis. Si quis ad clericatum promereri (promoveri) desiderat, hoc justum est ut sit ostiarius annum unum, lector annos XX, exorcista annos X, acolythus annos V, subdiaconus annos V, diaconus annos V, et si ( forte sic) ad honorem presbyterii accedat; et faciens in eo ordine annos VI, si fuerit omnium votiva gratia, non praemio, non invasione cupiditatis, nulli prorumpens (praeripiens) gradum, sic ab omni ecclesia eligatur consecrandus episcopus, nullo de membris Ecclesiae intercidente (intercedente), et omni Ecclesia conveniente. Et dixerunt episcopi: Placet.
PL 8, 826A職階に任じられるべき者、また昇進すべき者について。聖職に功を認められること(別本では「昇進すること」)を望む者は、守門を一年、朗読者を二十年、祓魔師を十年、侍祭を五年、副助祭を五年、助祭を五年務めることが正しい。そしてもし(あるいは「そのように」か)司祭の栄誉に進むならば、その職階で六年を務め、万人の望む好意を得ており、報酬によらず、貪欲の侵入によらず、だれの位階をも突き進んで奪う(別本では「先取りする」)ことがないならば、そのようにして全教会によって、叙階されるべき司教として選ばれよ。教会の成員のうちだれも脱落せず(別本では「間に入らず」)、全教会が一致して。そして司教たちは言った。「よろしい。」
Documentum VII, Caput VI
第VII項 第VI章PL 8, 826BDe ordinationibus et neophytis non ordinandis. Ut nulli episcopo liceat, sine cuncta ecclesia, a novissimo gradu usque ad primum ordinare neophytum. Et dixerunt episcopi: Placet.
PL 8, 826B叙階と、新たに受洗した者を叙階してはならないことについて。いかなる司教にも、全教会なしに、最下位の位階から最上位に至るまで、新たに受洗した者を叙階することは許されないこと。そして司教たちは言った。「よろしい。」
Silvester episcopus dixit: A nobis incipientes, moderamine lenitatis, indicare commonemus, ut nulli episcopo liceat quemlibet gradum clerici ordinare aut consecrare, nisi cum omni adunata ecclesia, si placet. Et dixerunt episcopi: Placet.
PL 8, 826Bシルウェステル司教は言った。「我々から始めて、柔和の節度をもって、我々は通告し、勧告する。いかなる司教にも、聖職者のいかなる位階であれ、叙階または聖別することは許されない。もしよければ、全教会が集められたうえでなければ。」そして司教たちは言った。「よろしい。」
Documentum VIII
第VIII項PL 8, 826CTemporibus sancti Silvestri papae, et Constantini piissmi Augusti, factum est magnum concilium in Nicaea Bithyniae, et congregati sunt regulariter ejusdem Silvestri papae vocatione in idipsum trecenti decem et octo episcopi catholici, qui exposuerunt fidem integram, catholicam, immaculatam, et damnaverunt Arium Photinum, Sabelliumque, atque sequaces eorum.
PL 8, 826C聖シルウェステル教皇と、最も敬虔な〔底本は piissmi。piissimi と読む〕アウグストゥス、コンスタンティヌスの時代に、ビテュニアのニカイアで大会議が開かれた。同じシルウェステル教皇の召集により、規定に従って、三百十八人の公同の司教たちが同じ所に集まり、完全で公同の汚れなき信仰を表明し、アレイオス、フォティノス、サベリオス、またその追随者たちを断罪した。
Eodem quoque tempore, et 13 kal. Juliarum die, quando memoratum concilium magnum, in Nicaea congregatum est, canonica jam facta papae vocatione in urbem Romam congregavit et ipse, cum concilio praefati Constantini Augusti, ducentos sexaginta septem episcopos, et damnavit iterum tam Calistum, quam Arium, et Photinum, atque Sabellium, et constituit ut presbyterum Arianum resipiscentem nemo susciperet, nisi episcopus ejusdem loci eum reconciliaret, et sacrosancto chrismate, per episcopalis manus impositionem, sancti Spiritus gratia, quae ab haereticis dari non potest, confirmaret.
PL 8, 827A同じ時に、七月朔日の十三日前――前述の大会議がニカイアで招集されたその日――、規定による教皇の召集がすでになされていたので、彼自身もまた、ローマ市に、前述のアウグストゥスであるコンスタンティヌスの会議とともに、二百六十七人の司教を集め、再びカリストゥスをも、アレイオスをも、フォティノスとサベリオスをも断罪した。そして、悔い改めるアレイオス派の司祭は、その地の司教が彼を和解させ、至聖なる塗油によって、司教の按手を通して、異端者からは与えられえない聖なる霊の恩寵をもって堅固にするのでなければ、だれも受け入れてはならないと定めた。
In qua et consensu et subscriptione omnium constitutum est, ut nullus laicus (2, quaest. 7) crimen clerico audeat inferre.
PL 8, 827Bこの会議において、全員の同意と署名により、いかなる俗人も(2, quaest. 7)聖職者に対して罪状を持ち出すことをあえてしてはならないと定められた。
Et ut presbyter non adversus episcopum, non diaconus adversus presbyterum, non subdiaconus adversus diaconum, non acolythus adversus subdiaconum, non exorcista adversus acolythum, non lector adversus exorcistam (item, 2, quaest. 7) , non ostiarius adversus lectorem det accusationem aliquam.
PL 8, 827Bまた、司祭は司教に対して、助祭は司祭に対して、副助祭は助祭に対して、侍祭は副助祭に対して、祓魔師は侍祭に対して、朗読者は祓魔師に対して(item, 2, quaest. 7)、守門は朗読者に対して、いかなる告発もしてはならない。
Et non damnabitur praesul (2, quaest. 3) , nisi in 72 testibus. Neque praesul summus a quoquam judicabitur, quoniam scriptum est: Non est discipulus super magistrum. Presbyter autem cardinalis, nisi quadraginta quatuor testibus non damnabitur.
PL 8, 828Aまた、司教は(2, quaest. 3)、七十二人の証人によらなければ断罪されない。また、最高位の司教は何人にも裁かれない。「弟子は師にまさらない」と書かれているからである。枢要の司祭は、四十四人の証人によらなければ断罪されない。
Diaconus cardinarius constitutus urbis Romae, nisi in 26 (imo 37) non damnabitur. Subdiaconus, acolythus, exorcista, lector, ostiarius, nisi (sicut scriptum est) in septem testibus non damnabitur.
PL 8, 828Aローマ市に任じられた枢要の助祭は、二十六人(正しくは三十七人)によらなければ断罪されない。副助祭、侍祭、祓魔師、朗読者、守門は、(書かれているとおり)七人の証人によらなければ断罪されない。
Testes autem et accusatores sine aliqua sint infamia, uxores et filios habentes, et omnino Christum praedicantes. Testimonium laici (11, quaest. 1) adversus clericum (leg. clerici adv. laic.) nemo recipiat.
PL 8, 828Aまた、証人と告発者は、いかなる悪評もなく、妻と子を持ち、また全面的にキリストを宣べ伝える者でなければならない。聖職者に対する俗人の証言(11, quaest. 1)(聖職者の俗人に対する証言と読め)は、だれも受け入れてはならない。
Nemo enim clericum quemlibet in publico examinare praesumat, nisi in Ecclesia. Nemo enim clericus, vel diaconus, aut presbyter, propter quamlibet causam intret in curiam, nec ante judicem cinctum causam dicere praesumat: quoniam omnis curia a cruore dicitur, et immolatione simulacrorum.
PL 8, 828Bだれも、聖職者をだれであれ公の場で審査しようとしてはならない。教会においてなされる場合を除く。また、いかなる聖職者も、助祭であれ司祭であれ、いかなる事案のためにも、法廷に入ってはならず、帯を着けた裁判官の前で弁論することをあえてしてはならない。すべての法廷は、血と像への生贄から名づけられるからである。
Et si quis clericus, accusans clericum, in curiam introiverit, anathema suscipiat. Hic inter caetera praedicta omnium consultu constituit in synodo ut sacrificium altaris non in serico panno aut tincto quispiam celebrare praesumeret, sed in puro lineo ab episcopo consecrato, terreno scilicet lino procreato atque contexto, sicut corpus Domini nostri Jesu Christi in sindone munda sepultum fuit.
PL 8, 828Bまた、聖職者が聖職者を告発しつつクリアに入ったならば、アナテマを受けよ。この者は、これまで述べたことのほか、皆の協議によって教会会議で、祭壇の生贄を、絹の布や染めた布ではなく、司教によって聖別された純粋な亜麻布で――すなわち、地に生じ、織られた亜麻で――行うようにと定めた。我々の主イエス・キリストの体が、清い亜麻布に包まれて葬られたようにである。
Et si quis desideraret in Ecclesia militare, aut proficere, ut esset prius ostiarius, deinde lector, et postea exorcista, per tempora quae episcopus constituerit, deinde acolythus annis quinque, subdiaconus quinque annis, custos martyrum annis quinque, diaconus annis quinque, presbyter annis tribus, probatus ex omni patre in tantum, ut etiam ab his, qui foris sunt testimonium habeat bonum unius videlicet uxoris vir, quae tamen a sacerdote sit benedicta.
PL 8, 829Aまた、教会で務めに就き、あるいは昇進することを望む者があれば、まず守門となり、次に朗読者、その後に祓魔師となること。その期間は司教が定めるところによる。さらに、侍祭を五年、副助祭を五年、殉教者の番人を五年、助祭を五年、司祭を三年務める。あらゆる面〔底本は patre。parte と読む〕で承認され、外にいる者たちからも良い証言を得ている者、すなわち一人の妻の夫であり、しかもその妻は司教によって祝福された者でなければならない。
Et si probatus fuerit dignus, et vota populi et cleri concurrerint, canonice episcopus consecretur, quem postea nec clericus, nec populus perturbare debet: quia episcopi, qui throni Dei vocantur, non sunt lacerandi, sed magis portandi et venerandi.
PL 8, 829Bまた、適格と認められ、民と聖職者団の願いが一致するならば、規定に従って司教が聖別されよ。その後、聖職者も民も、彼を乱してはならない。神の玉座と呼ばれる司教たちは、引き裂かれるべきではなく、むしろ担われ、崇められるべきだからである。
De quibus ait B. Paulus apostolus: Seniorem ne increpaveris, sed ut patrem obsecra. Legimus namque, ipso Domino dicente, non esse discipulum super magistrum, hoc est non sibi debere quemquam, ad injuriam doctorum, vindicare doctrinam, nec aliqua machinatione Domini discipulis, id est apostolorum successoribus detrahere, aut eos infamare; quia injuria doctorum ad Christum pertinet, cujus vice legatione funguntur.
PL 8, 829B彼らについて、幸いなる使徒パウロは言う。「長老を叱ってはならない。むしろ父として懇願せよ。」我々は、主自身が言うところでは、弟子は師にまさらない、すなわち、教師たちを傷つけるために、だれも教えを自分のものとして主張してはならず、また、いかなる策謀によっても、主の弟子たち、すなわち使徒たちの後継者たちを、けなしたり、悪評を立てたりしてはならないと、読んでいるのである。教師たちへの不正はキリストに関わるからであり、彼らはキリストの代理として使節の務めを果たしているのである。
Qualiter enim Dominum constristent, qui hoc agere praesumunt, Dominus (al. Dominicus sermo) in Evangelio testatur (Matth., XVIII) .
PL 8, 829Bこれを行おうとあえてする者たちが、いかに主を悲しませる〔底本は constristent。contristent と読む〕かを、主は(別本では「主の言葉が」)福音書において証している(マタイ18)。
Ait enim ipse Salvator, quod expediat scandalizanti unum de pusillis istis, in maris profunda demergi, et molam asinariam collo ejus suspendi.
PL 8, 829C救い主自身が言うからである。これらの小さな者のうちの一人をつまずかせる者は、海の深みに沈められ、ロバの引く臼が首に掛けられるほうが益である、と。
Si talis ergo poena Domini discipulos scandalizantibus hic promittitur, quid in futuro eis provenire debeat summopere pensandum est; quoniam non parum periculi illis manere poterit ante Deum qui haec detrectant suis exhibere ministris.
PL 8, 830Aもし、主の弟子たちをつまずかせる者に、このような刑罰がここで約束されているならば、将来彼らに何が起こるはずかを、いよいよ深く考えねばならない。これらのことを神の奉仕者たちに示すことを拒む者たちには、神の前で、少なからぬ危険が残りうるからである。
Quod ita demum probari poterit, si Deum timeant, qui talia exercere minime formidant, si imposito sibimet improbo silentio, a talibus se deinceps custodiant: quia nihil prodest homini reliqua bona agere, nisi mens ab iniquitate revocetur et ab obtrectationibus lingua cohibeatur.
PL 8, 830Aこれは、次のようであって初めて証明されうる。すなわち、そのようなことを行うことをまったく恐れない者たちが神を畏れるならば、また、自らに厳しい沈黙を課して、以後そのようなことから身を守るならば。人にとっては、その他の善を行っても益がない。心が不正から呼び戻されず、舌が中傷から抑えられないならば。
Unde ait propheta (Psal. XXXIII) : Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Diverte a malo et fac bonum. Nemo enim bonum faciens, alteri verbo aut facto nocere vult. Et reliqua.
PL 8, 830Aそれゆえ、預言者は言う(詩篇33)。「汝の舌を悪から抑えよ。汝の唇が欺きを語らぬようにせよ。悪から離れ、善を行え。」善を行う者は、だれも、言葉によってであれ行いによってであれ、他人を害することを望まないからである。以下略。
Hic in memorata synodo constituit omnium cum consensu, ut nullus presbyter missas celebrare praesumat (De consec. dist. 1, Nullus presbyter missas) , nisi in sacratis ab episcopo locis, qui sui particeps de caetero voluerit esse sacerdotii.
PL 8, 830Aこの者はまた、前述の教会会議において、全員の同意をもって、今後も司教の司祭職にあずかる者でありたいと望む司祭はだれも、司教によって聖別された場所でなければ、ミサを執り行うことをあえてしてはならない(De consec. dist. 1, Nullus presbyter missas)と定めた。
Et pietatis affectu hic sanctissimus papa sub gesta synodica revocavit apostolica auctoritate multos ab aliis episcopis excommunicatos, et a tyrannis ejectos, ad communionem, et restituit eos in ecclesiis, quibus fuerant olim instituti, sub satisfactione libelli, atque purgatos eos recepit, dans exempla futuris eruendi sacerdotes de persequentium manibus.
PL 8, 830Bまた、敬虔の情から、この最も聖なる教皇は、教会会議の記録のもとで、使徒の権威によって、他の司教たちによって破門され、僭主たちによって追放された多くの者を、交わりへと呼び戻し、かつて任じられていた教会に復帰させた。請願書による弁明を条件とし、彼らを潔白とされた者として受け入れ、将来のために、迫害者たちの手から司教たちを救い出す模範を示した。
Constituit etiam, nulla ratione (98, distinct. Nullus aliqua ratione) transmarinum hominem penes nos in clericatus gradu suscipi, nisi quinque ( quinque et eo amplius ) episcoporum designatus sit chirographis. Praemonitio ad lectorem, in sequentem synodum.
PL 8, 830Bまた、いかなる理由によっても(98, distinct. Nullus aliqua ratione)、海の向こうの人を、我々のもとで聖職の位階に受け入れてはならず、五人(別本では「五人、またそれ以上」)の司教の自筆によって推薦されている場合を除くと定めた。読者への予告、次の教会会議について。
Ex duobus vetustis exemplaribus canones sequentes descripti sunt ad verbum, qui multis in locis ob exemplarium depravationem aut vix, aut omnino non possunt intelligi. Lector boni consulat, et si quid potest habere certius, commnuicet.
PL 8, 830B以下の規定は、二つの古い写本から、一語一語書き写されたものであり、多くの箇所で、写本の乱れのために、ほとんど、あるいはまったく理解できない。読者は好意をもって受け取り、もしより確かなものを得られるなら、伝えてほしい〔底本は commnuicet。communicet と読む〕。