Exhortatio ad presbyteros 1.1
Fratres et sacerdotes Domini, cooperatores nostri ordinis estis. Nos quidem, quamvis indigni, locum Auron tenemus; vos locum Eleazari et Ithamaris: nos vice duodecim apostolorum fungimur; vos ad formam septuaginta duorum discipulorum estis: nos pastores vestri sumus; vos plebis vobis commissae: nos de vobis rationem reddituri sumus summo pastori Domino nostro Jesu Christo; vos de plebe vobis commissa: nos de vobis pastoribus; vos vero de ovibus, id est de plebibus vobis commendatis: et ideo, filii charissimi, praevideamus periculum tanti officii nobis commissi.
PL 5, 163D兄弟たちよ、主の司教たちよ、諸君は我々の位の協力者である。我々は、不肖の身ながらアロン〔底本の綴りは Auron。アロンと取った〕の位を保ち、諸君はエレアザルとイタマルの位を保っている。我々は十二使徒に代わってその務めを果たし、諸君は七十二人の弟子の姿に倣う者である。我々は諸君の牧者であり、諸君は諸君に委ねられた信徒の牧者である。我々は諸君について、至高の牧者である我々の主イエス・キリストに申し開きをすることになり、諸君は諸君に委ねられた信徒について申し開きをすることになる。すなわち我々は牧者である諸君について、諸君はまさに羊について、つまり諸君に託された信徒について、である。それゆえ、最愛の子らよ、我々に委ねられたこれほど大きな務めの危険を、あらかじめ見きわめておこう。
Exhortatio ad presbyteros 1.2
Admonemus itaque et obsecramus fraternitatem vestram, ut quae vestrae nostraeque saluti, suggerimus, memoriae commendetis.
PL 5, 164Dそこで我々は、諸君の兄弟団に勧め、かつ懇願する。諸君と我々の救いのために我々が示すことを、記憶にとどめよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.3
Inprimis admonemus ut vita et conversatio vestra irreprehensibilis sit: scilicet, ut cella vestra sit juxta ecclesiam, et in domibus vestris feminas non habeatis: omni nocte ad nocturnas surgite; cursum vestrum certis horis decantate: missarum celebrationes religiose peragite: corpus et sanguinem Domini cum timore et reverentia sumite.
PL 5, 165Aまず我々が勧めるのは、諸君の生活と振る舞いが非難の余地なきものであることである。すなわち、諸君の住まいは教会のかたわらに置き、諸君の家に女を置いてはならない。毎夜、夜課のために起きよ。定められた時刻に諸君の時課を歌え。ミサの挙行を敬虔に行え。主の御体と御血を、畏れと敬いをもって受けよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.4
Nullus scaccis vel alearum ludis intendat: vasa sacra manibus propriis abluite et extergite.
PL 5, 165A何人も、チェスや賽子遊びにふけってはならない。聖なる器は、諸君自身の手で洗い、拭え。
Exhortatio ad presbyteros 1.5
Nullus cantet missam nisi jejunus: nullus cantet qui non communicet: nullus cantet sine amictu, alba, stola, manipulo, id est fanone et casula, et haec vestimenta nitida sint, et ad nullos alios usus sint. Nullus in alba qua in suos usus utitur cantet.
PL 5, 165A断食していない者は、誰もミサを歌ってはならない。聖体拝領をしない者は、誰も歌ってはならない。何人も、アミクト、アルバ、ストラ、マニプル、すなわちファノとカズラを着けずに歌ってはならない。これらの祭服は清潔であるべきであり、ほかのいかなる用途にも用いてはならない。誰も、自分の私用に用いるアルバを着てミサを歌ってはならない。
Exhortatio ad presbyteros 1.6
Nullus in ligneo aut in vitreo calice audeat missam celebrare. Nulla femina ad altare accedat, nec calicem Domini tangat; corporale mundissimum sit. Altare sit coopertum de mundis linteis.
PL 5, 165A何人も、木製あるいはガラス製の聖杯でミサを執り行おうとしてはならない。いかなる女も祭壇に近づいてはならず、主の聖杯に触れてはならない。コルポラーレは、この上なく清潔であるべきである。祭壇は清潔な亜麻布で覆われているべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.7
Super altare nihil ponatur, nisi capsae et reliquiae et quatuor Evangelia, aut pyxis cum corpore Domini ad viaticum infirmorum: caetera in nitido loco recondantur. Missale plenarium, lectionarium, antiphonarium; et librum quadraginta homiliarum unusquisque habeat.
PL 5, 165B祭壇の上には、聖遺物箱と聖遺物、四福音書、あるいは病者の旅の糧のために主の御体を納めた聖体器のほかは、何も置いてはならない。それ以外のものは清潔な場所にしまっておくべきである。各自は、完備したミサ典書、朗読集、交唱集、そして四十講話集を持つべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.8
Locus in secretario vel juxta altare sit praeparatus ubi aqua effundatur, quando sacra vasa abluuntur, et ubi vas nitidum dependeat cum aqua, ut sacerdos manus lavet post communionem.
PL 5, 165B聖具室の中、あるいは祭壇のそばに、聖なる器を洗うときに水を流す場所を用意しておくべきであり、また、司教が聖体拝領ののちに手を洗えるよう、水を入れた清潔な器を掛けておく場所も用意しておくべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.9
Ecclesiae sint bene coopertae et cameratae, et atrium ecclesiae sit undique munitum. Nullus extra ecclesiam per domos, nec in locis non consecratis missam cantet: nullus solus cantet missam: omnis presbyter clericum vel scholarem habeat qui epistolam vel lectionem legat, et ei ad missam respondeat, et cum quo psalmos cantet.
PL 5, 165B諸教会は屋根と丸天井をよく整え、教会の前庭は四方を固めておくべきである。何人も、教会の外、家々の中で、あるいは聖別されていない場所でミサを歌ってはならない。何人も、ひとりでミサを歌ってはならない。すべての司祭は、書簡や朗読を読み、ミサで応答し、ともに詩編を歌う、聖職者見習いあるいは学生を持つべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.10
Infirmos visitate, et eos ad confessionem reconciliate, et juxta apostolum oleo sancto ungite, et manu propria communicate.
PL 5, 165C病者を訪ねよ。彼らを告解へと立ち返らせ、使徒の教えにしたがって聖なる油で塗り、自らの手で聖体を授けよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.11
Nullus praesumat tradere communionem laico vel feminae ad deferendum infirmo: nullus sacrum chrisma vendat: nullus vestrum pro baptizandis infantibus, vel pro reconciliandis peccatoribus vel infirmis, aut pro mortuis sepeliendis, vel pro consecrandis ecclesiis, praemium aut pretium sive munus exigat, vel ecclesias aliquorum data pecunia vel aliquo malo ingenio subripiat.
PL 5, 165C何人も、病者のもとへ運ばせるために、聖体を平信徒あるいは女に渡そうとしてはならない。何人も、聖なる聖香油を売ってはならない。諸君のうち誰も、幼児に洗礼を授けるため、罪人や病者を立ち返らせるため、死者を埋葬するため、あるいは教会を奉献するために、報酬や代価、または贈り物を要求してはならず、また、金を出させたり何らかの悪だくみによって、他人の教会を横取りしてはならない。
Exhortatio ad presbyteros 1.12
Videte ut per negligentiam vestram nullus infans sine baptismo moriatur. Nullus vestrum sit ebriosus vel litigiosus: nullus arma portet in seditione, nisi verbum Domini. Nullus canum vel avium jocis inserviat: nullus in tabernis manducet et bibat.
PL 5, 165D諸君の怠慢によって、いかなる幼児も洗礼を受けずに死ぬことのないよう、よく気をつけよ。諸君のうち誰も、酒におぼれる者、争いを好む者であってはならない。何人も、騒乱にあたっては、主の御言葉のほかに武器を取ってはならない。何人も、犬や鳥を使った遊びにふけってはならない。何人も、居酒屋で飲み食いしてはならない。
Exhortatio ad presbyteros 1.13
Unusquisque vestrum, quantum sapit, plebi suae de evangelio, vel de epistola, vel aliqua divina scriptura in dominicis et festivis diebus annuntiet. Curam gerat pauperum, peregrinorum, orphanorum, praebens eis refectionis hospitium, ut sustentationem habeant.
PL 5, 165D諸君各自は、自らの知りうる限りにおいて、主日と祝日に、福音書について、あるいは書簡について、あるいは何らかの神の聖典について、自らの信徒に告げ知らせよ。貧しい者、旅人、孤児の世話をし、彼らに食事と宿とを与えて、生活の支えを持たせよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.14
Discordes ad concordiam revocet: viduas defendat, ut in his et aliis hujusmodi totius boni exemplum praebeat.
PL 5, 165D諸君各自は、不和にある者たちを和合へと呼び戻し、寡婦を守り、これらのことやこの種の他のことにおいて、あらゆる善の模範を示すべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.15
Omni die dominico ante missam aquam benedictam faciat, et plebem suam et loca fidelium adspergat, et ad hoc solum agendum unum vas habeat, et circa atrium suum vel circa ecclesiam ad processionem eat.
PL 5, 165Dあらゆる主日には、ミサの前に聖水を作り、自らの信徒と信者たちの住まいに振りかけ、この一事のためだけに一つの器を持ち、自らの教会の前庭の周り、あるいは教会の周りを行列して回るべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.16
Sacra vasa et vestimenta sacerdotalia nolite in vadimonium dare negotiatori, vel alicui saeculari. Nullus vestrum minus digne poenitentem cujuscumque rei gratia ad reconciliationem adducat, et ei testimonium reconciliationis ferat.
PL 5, 166A聖なる器と祭服とを、商人や、いかなる俗人にも質入れしてはならない。諸君のうち誰も、いかなる事情によるにせよ、十分にふさわしく悔い改めていない者を和解へ導き入れ、その者に和解の証しを与えてはならない。
Exhortatio ad presbyteros 1.17
Nullus vestrum usuram exigat, et conductor sui fenoris existat. Res et facultates, quas per diem ordinationis vestrae acquiritis, ad ecclesiam ad quam titulati estis, vel cui deservitis, pertinere sciatis.
PL 5, 166A諸君のうち誰も、利息を取り立ててはならず、自ら高利貸しを営む者となってはならない。諸君が叙階の日以来手に入れる財産と資産は、諸君が籍を置く教会、あるいは諸君が仕える教会に属するものと知るべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.18
Nullus sine conscientia et consensu episcopi ecclesiam acquirat et obtineat: nullus per potestatem saecularium ecclesiam teneat: nullus ecclesiam, ad quam titulatus est, dimittat, et ad aliam migret: nullus plures ecclesias sine adjutorio aliorum presbyterorum habeat: nullatenus una ecclesia inter plures dividatur.
PL 5, 166A何人も、司教の了承と同意なしに教会を獲得し、保持してはならない。何人も、俗人の権力によって教会を保持してはならない。何人も、自らが籍を置く教会を捨てて、他の教会へ移ってはならない。何人も、他の司祭たちの助けなしに複数の教会を持ってはならない。一つの教会が複数の間で分割されることは、決してあってはならない。
Exhortatio ad presbyteros 1.19
Nullus alterius parochianum, nisi in itinere, aut si ad placitum fuerit, ad missam recipiat: nullus in alterius ecclesia, vel parochia missam cantet, absque proprii voluntate et rogatu presbyteri: nullus decimam ad aliam ecclesiam pertinentem recipiat.
PL 5, 166B何人も、旅の途中である場合、あるいは取り決めがあった場合を除いて、他人の教区民をミサに受け入れてはならない。何人も、その教会あるいは教区に属する司祭本人の意志と要請なしに、他人の教会や教区でミサを歌ってはならない。何人も、他の教会に属する十分の一税を受け取ってはならない。
Exhortatio ad presbyteros 1.20
Nullus poenitentem invitet carnem manducare et vinum bibere, nisi pro eo ad praesens eleemosyna fiat. Nullus praesumat baptizare, praeter in vigilia Paschae et Pentecostes, nisi pro necessitate et periculo mortis.
PL 5, 166B何人も、悔悛者に肉を食べ、酒を飲むよう勧めてはならない。ただし、その者のために当座の施しがなされる場合は別である。何人も、復活祭とペンテコステの前夜を除いて、洗礼を授けようとしてはならない。ただし、必要に迫られ、死の危険がある場合は別である。
Exhortatio ad presbyteros 1.21
Unusquisque fontes lapideos habeat: quod si non potest habere lapideos, habeat vas aliud ad hoc paratum, in quo nihil aliud fiat. Videte ut omnibus parochianis vestris symbolum et orationem dominicam insinuetis.
PL 5, 166B各自は石造りの洗礼盤を持つべきである。もし石造りのものを持つことができないならば、この目的のために用意された別の器を持ち、そこでは他の何ごとも行わないようにせよ。すべての教区民に信条と主の祈りとをよく教え込むよう、気をつけよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.22
Jejunium quatuor temporum, et rogationum, et litaniae majoris, plebibus vestris omnibus modis observandum indicite.
PL 5, 166C四季の斎日、祈願日、そして大連禱の断食を、あらゆる仕方で守るよう、諸君の信徒に告げ知らせよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.23
Feria quarta ante XL, plebem ad confessionem invitate, et eis juxta qualitatem delicti Poenitentiam injungite, non ex corde vestro, sed sicut in poenitentiali scriptum est.
PL 5, 166C四旬節前の水曜日には、信徒を告解へと招き、罪の性質に応じて彼らに悔悛を課せ。それは諸君自身の心に従ってではなく、悔悛規定書に書かれているとおりにせよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.24
Tribus temporibus in anno, id est in natali Domini et Pascha et Pentecoste omnes fideles ad communionem corporis et sanguinis, exceptis poenitentibus, quibus prohibitum est, accedere admonete.
PL 5, 166C一年のうち三度、すなわち主の降誕祭と復活祭とペンテコステには、禁じられている悔悛者を除くすべての信者に、御体と御血の聖体拝領にあずかるよう勧めよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.25
Certis temporibus conjugatos ab uxoribus abstinere exhortamini, id est ab Adventu Domini usque ad transactas octavas Epiphaniae; et a Septuagesima usque ad transactas octavas Paschae; et a Rogationibus usque ad transactas octavas Pentecostes.
PL 5, 166C定められた時期には、結婚している者たちが妻から離れているよう勧めよ。すなわち、主の待降節から公現祭の八日目が過ぎるまで、七旬節から復活祭の八日目が過ぎるまで、そして祈願日からペンテコステの八日目が過ぎるまでである。
Exhortatio ad presbyteros 1.26
Praeterea, in omnibus sabbatis usque ad feriam secundam et vigilia sanctae Mariae, et sancti Joannis, et apostolorum, et vigiliis indictis aliorum sanctorum, et eorum festis, eulogias post missam dominicis diebus plebi tribuite.
PL 5, 166Dさらに、すべての土曜日から月曜日に至るまで、また聖マリアと聖ヨハネと使徒たちの前夜、そのほか定められた他の聖人たちの前夜とその祝日にも、〔同じく妻から離れているよう勧めよ〕。エウロギア(祝別されたパン)は、主日にミサの後で信徒に分け与えよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.27
Nullus presbyter in itinere sine orario, id est stola, incedat. Nullus vestrum vestimentis laicalibus et diversis coloribus induatur. Nullus rem aut possessionem ecclesiae aut mancipium vendere, aut commutare aut aliquo ingenio ab ea alienare praesumat.
PL 5, 166Dいかなる司祭も、旅にあってオラリウム、すなわちストラを着けずに歩いてはならない。諸君のうち誰も、俗人の衣服や様々な色の衣を身にまとってはならない。何人も、教会の物や所有物、あるいは奴隷を売り、交換し、あるいは何らかのたくらみによって教会から取り上げようとしてはならない。
Exhortatio ad presbyteros 1.28
Diem dominicum et alias festivitates absque servili opere a vespera in vesperam celebrare docete. Cantus et choreas mulierum et ludos joculatorios, et cantiones in ecclesia et in atrio fieri prohibete.
PL 5, 166D主日とその他の祝日を、隷属的な労働をせずに、夕べから夕べまで祝うよう教えよ。女たちの歌や輪舞、道化師たちの戯れ、そして教会や前庭における歌謡を、禁じよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.29
Carmina diabolica quae super mortuos nocturnis horis vulgus facere solet, et cachinnos quos exercet, sub contestatione Dei omnipotentis fieri vetate.
PL 5, 166D民衆が夜な夜な死者の上でなすことを常としている悪魔的な歌と、彼らが行う高笑いとを、全能の神を証人として立てて、行われないよう禁じよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.30
Cum excommunicatis nolite communicare: nullus praesumat cum eis vel missam cantare, sed et plebibus vobis commendatis hoc annuntiate.
PL 5, 167A破門された者たちと交わってはならない。何人も、彼らとともにミサを歌おうとしてはならない。そして、このことを諸君に託された信徒にも告げ知らせよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.31
Nullus vestrum ad nuptias eat: omnibus denuntiate ut nullus nisi publice celebratis nuptiis uxorem ducat: nullus sponsam alterius accipiat, et nuptias fieri prohibete ab adventu Domini usque ad transactas octavas Epiphaniae, et a Septuagesima usque ad transactum paschae clusum, et a Rogationibus usque ad transactas octavas Pentecostes.
PL 5, 167A諸君のうち誰も、婚礼に行ってはならない。何人も、公に祝われた婚礼によらなければ妻を娶ってはならないと、すべての者に告げ知らせよ。何人も、他人の許婚を受け取ってはならない。そして、主の待降節から公現祭の八日目が過ぎるまで、七旬節から復活祭の八日間の終わりが過ぎるまで、そして祈願日からペンテコステの八日目が過ぎるまで、婚礼が行われることを禁じよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.32
Raptum omnibus modis prohibete, et ut ad proximam sui sanguinis feminam vel cum consanguineis suis usque ad septimam generationem nullus accedat, anathematizate.
PL 5, 167A略奪婚を、あらゆる仕方で禁じよ。そして、自らの血縁に近い女に、あるいは第七世代に至るまでの血族の者に、誰も近づいてはならないと、アナテマ(破門)をもって宣告せよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.33
Pastores omnes et alios servientes suos ut unusquisque ad ecclesiam dominicis vel festivis diebus venire faciat admonete. Patrini filiolis suis spiritualibus symbolum, et orationem dominicam insinuent, vel docere eos faciant.
PL 5, 167A各自が自らの牧者たちやその他の召使いたちを、主日や祝日に教会へ来させるよう、勧告せよ。名付け親たちは、自らの霊的な名付け子に信条と主の祈りとをよく教え込み、あるいは他の者に教えさせるべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.34
Chrisma sub sigillo sit, aut sub sera, propter quosdam infideles. De mysterio vobis commisso vos admonere curamus, ut unusquisque vestrum, si fieri potest, expositionem symboli et orationis dominicae juxta traditionem orthodoxorum patrum penes se habeat scriptam, et eam pleniter intelligat, et inde populum sibi commissum assidue praedicando instruat, et, si non noverit, saltem secum teneat et credat.
PL 5, 167B聖香油は、ある種の不信心な者たちのゆえに、封印のもとに、あるいは鍵のもとに置いておくべきである。我々は、諸君に委ねられた秘義について、諸君に勧告することを心がけている。すなわち、諸君各自は、できることならば、正統な教父たちの伝承にしたがって信条と主の祈りとの解説を書き記して手元に置き、それを十分に理解し、そこから、自らに委ねられた民を絶えず説教することによって教え導くべきである。もしそれを知らないならば、少なくともそれを自らのうちに保ち、信じるべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.35
Orationes quoque missarum et praefationes et canonem bene intelligat, et si non saltem distincte ac memoriter valeat proferre, epistolam et evangelium bene legere possit, et utinam sensum ad litteram possit manifestare!
PL 5, 167Bまた、ミサの祈りと序唱と奉献文(カノン)とをよく理解すべきであり、たとえそれができなくても、少なくともはっきりと暗誦して唱えることができ〔si non saltem の区切りは定かでない。si non の後で切って取った〕、書簡と福音とをよく朗読できるようにすべきである。そして願わくは、字義どおりの意味を説き明かすことができるように。
Exhortatio ad presbyteros 1.36
Psalmorum versus et distinctiones regulariter ex corde cum canticis consuetudinariis pronuntiare sciat. Sermonem Athanasii episcopi, cujus initium est « Quicumque vult » memoriter teneat et omni die cantet.
PL 5, 168A詩編の詩句と区切りとを、慣例の讃歌とともに、規則正しく心得たうえで暗誦すべきである。司教アタナシオスの説教、すなわち「クィクムクェ・ウルト」(「望む者は皆」)で始まるものを、暗記しており、毎日これを歌うべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.37
Exorcismos et orationes ad catechumenum faciendum, et ad fontem baptismi consecrandum, aut reliquas orationes super masculum et feminam singulariter et pluraliter valeat et sciat distincte proferre, et ordinem baptizandi ad succurrendum infirmis et ordinem reconciliandi secundum auctoritatem canonum, et ordinem unguendi infirmos unusquisque habeat et prudenter sciat.
PL 5, 168A求道者を作るための祓魔式と祈り、洗礼盤を聖別するための祈り、あるいは男と女とに対して単数形と複数形とで唱える残りの祈りとを、はっきりと唱えることができ、心得ているべきである。また、各自は、病者を救うための洗礼の式次第と、教会法の権威にしたがった和解の式次第と、病者に塗油する式次第とを持ち、慎重に心得ているべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.38
Ad infirmos quoque visitandos, et ad reconciliandum eos invitatus spontaneus currat, et eorum necessitati, non pro lucro terreno, sed pro illa charitate qua Christus nos dilexit, subveniat, et orationes et septem psalmos speciales circa eos decantare curet.
PL 5, 168A病者を訪ね、彼らを立ち返らせるよう招かれたならば、進んで駆けつけ、地上の利得のためではなく、キリストが我々を愛されたその愛のゆえに、彼らの必要に応えるべきである。そして、彼らのために祈りと特別な七つの詩編(悔悛詩編)とを歌うよう心がけるべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.39
Similiter ordinem in exequiis defunctorum agendis, preces, exorcismos quoque salis et aquae memoriter teneat: cantum nocturnum, atque diurnum sciat.
PL 5, 168B同様に、死者の葬儀を行う式次第、祈り、そして塩と水の祓魔式をも暗記しており、夜の聖歌と昼の聖歌とを心得ているべきである。
Exhortatio ad presbyteros 1.40
Computum si non majorem, saltem minorem, id est epactas concurrentes, terminos regulares, et si potest, caetera sciat. Martyrologium et poenitentialem sapiat. Libellum istum unusquisque habeat et frequenter legat, ne oblivioni tradat ea quae sunt sibi observanda.
PL 5, 168B暦算については、大暦算でないにしても、少なくとも小暦算、すなわちエパクタ〔月齢の数〕、コンクレンテス〔週日の数〕、期日と規定数とを、そしてできるならばそのほかのことをも、心得ているべきである。殉教録と悔悛規定書とに通じているべきである。各自はこの小冊子を持ち、しばしば読んで、自らが守るべき事柄を忘れることのないようにせよ。
Exhortatio ad presbyteros 1.41
Quod, fratres charissimi, ut memoriter retinere et salubriter peragere valeamus, omnipotens Deus nobis concedere dignetur, cujus regnum et imperium sine fine permanet in saecula saeculorum. Amen.
PL 5, 168B最愛の兄弟たちよ、我々がこのことを記憶にとどめ、益となるよう行うことができるように、全能の神が我々に許してくださるように。その方の王国と支配は、世々限りなくとどまる。アーメン。