Caput I
第I章PL 4, 931DNARRAT Josephus vinctum fuisse abductum Joannem Baptistam in castellum Macheronta, ibique caput ejus truncatum fuisse; narrat historia ecclesiastica sepultum in Sebaste, civitate regionis Palestinae, quae quondam Samaria est appellata.
PL 4, 931Dヨセフスが語るところによれば、洗礼者ヨハネは縛られてマケロンタの城砦に連れて行かれ、そこでその首を斬られた。教会史が語るところによれば、彼はパレスチナ地方の都市セバステに葬られた。この都市はかつてサマリアと呼ばれていた。
Post longum vero tempus, monumentum ejus pagani invaserunt, et ossa per campi planitiem dissipaverunt, rursumque collecta igne concremaverunt, et postea per agros cremata projecerunt.
PL 4, 932Dしかし、長い年月を経たのち、異教徒たちがその墓を襲い、骨を野の面に撒き散らし、さらにそれを集めて火で焼き、そのあと焼けた骨を畑に投げ捨てた。
Postea vero advenerunt quidam monachi, religiosi viri, de Hierosolymis ad locum ejusdem monumenti, audientes ea quae Joanni acciderant, et quicquid potuerunt ex ossibus illius colligentes, ad patrem suum Philippum detulerunt Hierosolymam, et ille transmisit ea cum aliis viris religiosis Athanasio Alexandriae pontifici fidelissimo.
PL 4, 933Aそのあと、幾人かの修道士たち、敬虔な人々が、エルサレムからその墓の場所へやって来た。彼らはヨハネの身に起こったことを聞いており、その骨のうちできる限りのものを集めて、エルサレムにいる自分たちの父フィリップスのもとへ持ち帰った。そして彼はそれを、ほかの敬虔な人々とともに、アレクサンドリアの最も忠実な司教アタナシオスのもとへ送った。
Ibique miro modo fuerunt servata, usque ad tempus Theophili ejusdem urbis episcopi. Qui Theophilus, jubente Theodosio principe, omnia idolorum fana in illa regione, Christo favente, destruxit, et ecclesiam mirae magnitudinis construxit, et in honorem ejusdem sancti Joannis Baptistae consecravit, et illius ossa quae sibi direxerat suprascriptus Athanasius, in eadem ecclesia congregatis ibi vicinis pontificibus ex omni parte catervatim, omnibusque ordinibus clericorum et populorum, honorifice constituit.
PL 4, 933Aそしてそこで、驚くべき仕方でそれは守られ、同じ都市の司教テオフィロスの代に至った。このテオフィロスは、皇帝テオドシウスの命により、キリストの助けを得て、その地方の偶像の神殿をことごとく破壊し、驚くべき大きさの聖堂を建て、かの聖なる洗礼者ヨハネに敬意を表してこれを献堂し、上述のアタナシオスが自分に送り届けたその骨を、その同じ聖堂に、方々から群れをなして集まった近隣の司教たちと、聖職者・民衆のあらゆる位の者たちとともに、厳かに安置した。
Igitur, accedente Paschali festivitate, decollatus est Joannes Baptista imperante nequissimo Herode, qui dari saltanti puellae caput ejus jussit; et multo post decollationem ejus, accedente illo anno quo constructa est ecclesia in nomine ejus, et ossa ejus ibidem collocata a Theophilo pontifice, jubente Theodosio principe, in honore ejus consecrata est quarto kalendas septembris.
PL 4, 933Bさて、過越の祭りが近づくと、洗礼者ヨハネは、この上なく邪悪なヘロデが治める間に斬首された。ヘロデは、踊る少女にその首を与えるよう命じたのである。その斬首からはるか後、彼の名において聖堂が建てられ、司教テオフィロスによって彼の骨がその場所に安置された年になって、皇帝テオドシウスの命により、九月一日の四日前に、彼に敬意を表してその聖堂は献堂された。
Solemnitas namque ejus mirifice est consecrata in dedicando. Caput autem illius tunc temporis repositum erat in loco quo illud in absconso uxor Herodis deposuerat, nemine sciente, postquam a filia in disco suscepit.
PL 4, 933B実に彼の祝日は、献堂において驚くべき仕方で定められたのである。ところで、その当時、彼の首は、ヘロデの妻が娘から盆に載せて受け取ったのち、誰にも知られぬまま密かに納めた場所に置かれたままであった。
Caput II
第II章PL 4, 933BSi quis omnia plenius voluerit scire, Chronicam Marcellini principis legat; et ibi reperiet duos monachos ab Oriente in Hierusalem venisse causa orationis in tempore Marciani imperatoris.
PL 4, 933B誰であれ、すべてをもっと詳しく知りたいと望むなら、名士マルケリヌスの年代記を読むがよい。そこに、東方から二人の修道士が祈りのためにエルサレムへ来たことを、皇帝マルキアヌスの御代のこととして見出すであろう。
Quibus monachis in visione angelica dictum est: « Ite ad palatium Herodis, qui quondam hic fuit perfidus princeps: introeuntes perspicite diligenter, et ubi fumum e terra ascendentem videritis, fodientes ibi, caput Joannis Baptistae incunctanter invenietis. » Et ita fecerunt, et cum magno honore clanculum secum Hierosolymam deportaverunt.
PL 4, 933Cこの修道士たちに、天使による幻の中でこう告げられた。「ヘロデの宮殿へ行け。かつてここにいた不実な君主のものである。中へ入り、よく注意して見よ。地から立ち昇る煙を見た場所、そこを掘れば、洗礼者ヨハネの首を必ず見つけるであろう。」そして彼らはその通りにし、大いなる敬意をもって、それを密かに携えてエルサレムへ持ち帰った。
Et non multo post a latronibus raptum est: qui mittentes in quemdam specum, ibidem dimiserunt, donec idem Joannes, Christo auxiliante, cuidam viro religioso nomine Marcello, sacerdoti, qui in eodem specu morabatur ut eremita, revelavit, dicens: « Accipe caput meum, quod in hoc specu depositum est a latronibus, et defer illud Juranno episcopo, qui nunc praeest Alexandriae civitati post Theophilum Deo charum, ubi reliquiae corporis mei requiescunt. » Et sic fecit Marcellus, Christo annuente.
PL 4, 933Cそしてほどなく、それは盗賊たちに奪われた。彼らはそれをある洞穴に投げ入れ、そこに置き去りにした。やがて、そのヨハネが、キリストの助けによって、その洞穴に隠修士として住んでいた、マルケルスという名の敬虔な人物、司祭であった者に、これを啓示した。彼はこう言った。「私の首を受け取れ。それはこの洞穴に盗賊たちによって置かれたものである。そしてそれを、神に愛されたテオフィロスの後を継いでいまアレクサンドリア市を治めるユランノ司教のもとへ運べ。私の体の遺骸が安らうその場所へ。」そしてマルケルスはキリストの許しのもとにその通りにした。
In eadem igitur solemnitate collectionis reliquiarum illius translationis et ecclesiae consecrationis, allatum est caput Joannis Baptistae ad civitatem Alexandriae a Marcello presbytero, et datum Juranno episcopo, quarto kalendas septembris.
PL 4, 934Aそこで、あの遺物の収集とその移送、および聖堂の献堂の、同じ祝日に、洗礼者ヨハネの首は、司祭マルケルスによってアレクサンドリア市へ運ばれ、九月一日の四日前に、ユランノ司教に渡された。
Et Jurannus suscepit illud, collocans mirabiliter in eodem loco perpetim custodiendum. Et ideo hodierna festivitas collectio reliquiarum beati Joannis Baptistae, non decollatio nominanda, Christo annuente, et inventio ac revelatio capitis ejus.
PL 4, 934Aそしてユランノはそれを受け取り、驚くべき仕方で、永久に保管されるべくその同じ場所に安置した。それゆえ、キリストの許しのもとに、今日の祝日は、幸いなる洗礼者ヨハネの遺物の収集、および彼の首の発見と啓示とをこそ名とすべきであって、斬首と名づけるべきではない。
Jamque idem vir Domini Jurannus episcopus, et Marcellus sacerdos feliciter ad Dominum ex hoc mundo in pace migraverant.
PL 4, 934Bそしてすでに、主のこの人ユランノ司教と、司祭マルケルスとは、この世から幸いにも主のもとへ、平安のうちに去っていた。
Caput III
第III章PL 4, 934BAnnis evolventibus non plurimis, cuidam viro religioso sacerdoti ac monacho, Felici nomine, qui orationis gratia ab occidentali parte in illis diebus Hierosolymam adierat, angelica visione dictum est: « Felix, surge concitus, et pergens ad civitatem Alexandriae, invenies ibi ecclesiam in honorem sancti Joannis Baptistae consecratam, ubi caput ejus cum tribus parvulis Innocentibus reconditum est.
PL 4, 934Bさほど多くの年月が過ぎ去らぬうちに、ある敬虔な人物、司祭にして修道士であったフェリクスという名の者に——彼はその日々、祈りのために西方からエルサレムへ来ていたのだが——天使による幻の中でこう告げられた。「フェリクスよ、急ぎ起きよ。そしてアレクサンドリア市へ行けば、そこに、洗礼者聖ヨハネに敬意を表して献堂された聖堂があり、その首が三人の幼子、無辜の者たちとともに納められているのを見出すであろう。」
Quod accipiens transfer in partibus Galliarum in regione Aquitaniae in locum quem tibi ostendero. » De qua visione certus et expergefactus reverendus senex, gaudio amplissimo repletus, pergens illico ubi jussus fuerat, sicut ei dictum fuerat, cuncta reperiens, rectori sui itineris grates innumeras rependit, properansque ad locum, thesaurum sibi a Deo destinatum in unius sportellae conclusit sinu: statimque retro iter arripiens, junctis sibi sociis septem fratribus suis, qui cum eo abierant, vallansque clam omnem regionem illam, perveniens ad littora maris, invenit navem cum remigiis ac gubernaculis a Deo paratam; quam ingressus est cum thesauro et magni pretii margaritis.
PL 4, 934B「それを受け取ったなら、ガリアの地方、アキタニアの地域に、私がお前に示す場所へ移せ。」この幻について確信を得て目覚めたこの敬うべき老人は、この上ない喜びに満たされ、命じられた場所へただちに赴き、告げられていた通りにすべてを見出し、自分の旅路の導き手に数え切れぬ感謝を捧げ、その場所へ急いで、神が自分のために定めた宝を一つの小籠の中に納めた。そしてただちに引き返し、共に旅していた七人の兄弟である仲間たちを伴って、その地方一帯を密かに巡り、海辺に至って、櫂と舵とを備えた船が神によって用意されているのを見出した。彼はその船に、宝と、この上なく価値ある真珠とともに乗り込んだ。
Igitur fratres et socii ejus descendentes cum eo in navi, gratias agentes, in hymnis et laudibus Deum benedicentes, alta petunt aequora.
PL 4, 935Aそこで彼の兄弟たちと仲間たちは、彼とともに船に乗り込み、感謝を捧げ、賛歌と賛美のうちに神を祝しながら、大海原へ向かった。
Caput IV
第IV章PL 4, 935ACumque in mare iter agere coepisset, Felix, elevatis oculis, ad coelum palmas tetendit, dicens: « Domine Jesu Christe, qui fecisti coelum et terram, mare et omnia qui in eis sunt, et profundum abyssi intueris, qui super undas maris siccis pedibus ambulasti, et Petrum mergentem manu erexisti, et Paulum ter de naufragio liberasti; libera nos de magnis fluctibus hujus pelagi, ut viventes benedicamus nomen tuum in saecula saeculorum.
PL 4, 935A海へと旅を始めたとき、フェリクスは目を上げ、両手を天に向けて伸ばし、こう言った。「主イエス・キリストよ、天と地、海と、その中にあるすべてのものを造られ、深淵の底を見渡し、海の波の上を乾いた足で歩まれ、沈みゆくペトロを手で起こし、パウロを難船から三度救い出された方よ。この海の大波から我々を救い出したまえ。生きながらえて、世々限りなく汝の御名を祝福することができるように。」
Mittere etiam, Domine, dignare sanctum Angelum tuum de coelis, ut sit dux itineris nostri, sicut fuit quondam patribus nostris, quando eduxisti eos de terra Aegypti in fortitudine magna, et in manu tua valida; et perduc nos recto itinere ad locum optatum, ad sanctas et pretiosas margaritas collocandas. »
PL 4, 935A「また主よ、天より汝の聖なる天使を遣わすことを良しとしたまえ。彼が我々の旅の導き手とならんために。かつて我々の父祖たちに、汝が大いなる力と強い御手をもって彼らをエジプトの地から導き出されたときにそうであったように。そして我々を正しい道によって望みの場所へ導き、聖なる尊い真珠を納めるところへ至らせたまえ。」
Caput V
第V章PL 4, 935BHaec et his similia orante beato Felice, ecce nubes lucida descendit supra navem, et de medio nubis egressa est columba ad instar nivis candida, et super puppim navis immobilis perstitit, tam in die quam in nocte, usque dum in partibus Aquitaniae ad littus maris Oceani pertingerent.
PL 4, 935B幸いなるフェリクスがこのようなことやこれに似たことを祈っていると、見よ、光る雲が船の上に降り、その雲の中から雪のように白い鳩が現れ、船の艫の上にじっと留まった。昼も夜も変わらず、彼らがアキタニア地方の外洋の岸辺に着くまでそうしていた。
Cumque non longe a terra se esse cognovissent, diverterunt ad portum qui appellatur Angolismensis, qui est situs in pago Alniensi. Ibique euntes de navi ad terram, paulisper requieverunt.
PL 4, 935B陸地から遠くないところにいると気づくと、彼らはアンゴレーム港と呼ばれる、アルニエンシス地方に位置する港へ寄った。そしてそこで船から陸に降り、しばらく休んだ。
Moventes autem ex eodem loco, duobus milliaribus peractis, in venerunt eminus corpora mortuorum, regem videlicet Wandalorum cum omni exercitu suo jacentem super faciem terrae, ut opinor, quasi viginti millia virorum: quoniam egressus fuerat idem populus crassa cervice de vagatione sua per mare cum classe magna, et ventus vehemens irruit in eos, et transvexit in partes Occidentis in supradictum portum Angolismensem.
PL 4, 935Bその場所から出発し、二マイルほど進んだところで、遠くに死者たちの遺骸を見つけた。すなわちヴァンダル族の王が、その全軍勢とともに地の面に横たわっていたのであり、思うに、およそ二万人の男たちであった。というのも、この頑迷な民は、大船団を率いて海を彷徨い出たのだが、激しい風が彼らを襲い、西の方、この前述のアンゴレーム港へと運び去っていたのである。
Nuntiatumque est Pipino regi Aquitarum, quod gens Wandala regnum ejus invaderet: misitque in omnes terminos Aquitanorum ac Xanctonicae, nec non Angolismae, sive omnes terminos eorum, ut contra eos pergerent ac dimicarent: quia idem rex Pipinus tunc morabatur in territorio Alniensi super fluvium Vultronae, in palatio quod vocatur Engeriacum, inter medios fines Pictavorum ac Xanctonicae.
PL 4, 935Cそしてアキタニア人の王ピピンに、ヴァンダルの民が彼の王国を侵そうとしていると報告があった。そこで彼は、アキタニア人およびサントニカの、さらにはアンゴレームの、すなわち彼らのあらゆる領域に使いを出し、彼らに立ち向かい戦うよう命じた。というのも、この王ピピンはそのとき、ヴュルトロニア川沿いのアルニエンシス地方、ピクタウィ族とサントニカとの中間の地にある、エンジェリアクムと呼ばれる宮殿に滞在していたからである。
Denique, cum idem rex Pipinus cum omni multitudine armatorum occurreret hostibus suis, fecit Dominus salutem magnam omni exercitui suo, ita ut nullus evaderet ex hac multitudine, qui non caede vastaretur.
PL 4, 935Cそしてついに、王ピピンが武装した大群衆を率いて敵に立ち向かったとき、主は彼の全軍勢に大いなる救いをなし、敵のこの大群のうち、殺戮を免れて逃れる者は一人もいないほどであった。
Supradictus autem rex videns sibi a Domino auxilium de coelo fuisse praestitum, et ultionem de inimicis, ita ut non minuerentur de exercitu suo, nisi viginti viri quos prae caeteris valde diligebat. Quos accipiens, singulis deposuit feretris.
PL 4, 935D前述の王は、主から天よりの助けと敵への報復とを賜ったことを見て取った。それは、彼が誰よりも深く愛していた二十人の兵を除いては、自らの軍勢から一人も減ることがなかったほどであった。彼はその者たちを引き取り、それぞれを棺に納めた。
Laetus pro victoria, moestus pro amissorum funeribus exercitum revocat, pergere cupiens ad propria.
PL 4, 936A勝利を喜びながらも、失われた者たちの葬いを悲しみ、彼は軍勢を呼び戻し、自らの領地へ戻ろうと望んだ。
Caput VI
第VI章PL 4, 936ACumque ab hac caede quasi quatuor milliaribus disjuncti essent, figere tentoria imperat; pressusque somno, stratum suum parari in papilionibus jubet. Tunc, pro lassitudine somno ingruente, vox divina oblata est, dicens ad eum: « Cur te piger somnus ita pressit?
PL 4, 936Aその殺戮の場からおよそ四マイルほど離れたところで、彼は天幕を張るよう命じ、眠気に襲われて、幕舎の中に自分の寝床を整えさせた。すると、疲れのために眠りが差し迫ってきたそのとき、神の声が彼に臨み、こう言った。「なぜ、かくも怠惰な眠りがお前をこれほど圧しているのか。
Noveris magni viri Joannis Baptistae caput ex transmarinis partibus ab Oriente cum tribus parvulis Innocentibus ad hunc pagum deferri, et propter ejus meritum in hoc praelio divinitus victoriam tibi a Deo esse collatam. » Respondit ei rex Pipinus in visione, dicens: « Si tanta beneficia propter ejus meritum in me vigent, indica mihi quid agam, aut quemadmodum investigare vel invenire potero eum. » Respondit et vox divina, dicens: « Ecce post tergum tuum sequuntur te septem fratres in habitu peregrinorum, et unus qui caeteris praeesse videtur, Felix vocatur.
PL 4, 936A「知るがよい、偉大な人、洗礼者ヨハネの首が、三人の幼子、無辜の者たちとともに、東方の海の彼方の地からこの地方へ運ばれつつあること、そして彼の功績のゆえに、この戦いにおいてお前に神より勝利が授けられたことを。」王ピピンは幻の中でこれに答えて言った。「彼の功績のゆえにこれほどの恩恵が私に及ぶのであれば、私が何をなすべきか、また彼をどのようにして探し出し見出すことができるか、お示しください。」神の声はまた答えて言った。「見よ、お前の背後には、巡礼者の装いをした七人の兄弟が従っている。そのうち他の者たちより上に立つと見える一人はフェリクスと呼ばれる。」
Vade in occursum eorum cum paucis, et in humilitate cordis benigne suscipe: adornatasque pretiosissimas margaritas pacifice tecum ducere coneris, et videbis magnalia Dei. » Vir autem Domini Felix, visa tanta multitudine caesorum corporum, pavore perterritus, tamen de adjutorio Dei confisus, confortat socios, et ut paulisper iter agerent, admonet.
PL 4, 936B「少人数を連れて彼らを出迎えに行き、心を低くして親切に迎え入れよ。飾られたこの上なく尊い真珠を、穏やかにお前とともに携えるよう努めよ。そうすればお前は神の大いなる御業を見るであろう。」主の人フェリクスは、これほど多くの斬られた遺骸を見て恐れに打たれたが、それでも神の助けを信頼して、仲間たちを力づけ、しばらく旅を続けるよう勧めた。
Divertentesque ex adverso, parvulum sibi statuerunt habitaculum, ut eadem nocte usque mane in eodem permanere potuissent.
PL 4, 936Bそして向かいの場所に方向を変え、その夜から朝までそこに留まることができるよう、小さな仮の宿りを自分たちのために設けた。
Caput VII
第VII章PL 4, 936BPraedictus autem rex Pipinus a somno evigilans, intra semetipsum cogitare tacitus coepit ex visione quam viderat, quid agere deberet; recogitans quia in antiquis est sapientia, et multorum peritorum prudentia.
PL 4, 936B前述の王ピピンは眠りから覚めると、自分が見た幻について、何をなすべきかを、心のうちで黙って考え始めた。古老たちにこそ知恵があり、多くの経験ある者たちにこそ思慮があることを思い返しながら。
Mittensque concitus accersiri jubet virum prudentem ac bonis operibus pollentem, nomine Felicem, ut de tanta manifesta visione Dominum pulsaret, ut ei salubre consilium suggerere dignaretur.
PL 4, 936Cそして急ぎ、フェリクスという名の、思慮深く善き行いに秀でた人物を呼び寄せるよう命じた。これほど明白な幻について、主に伺いを立て、主が有益な助言を授けてくださるようにと願うためであった。
Igitur consilio inventum est ut exutis vestibus et calceamentis suis in cinere et cilicio nudis plantis incedentes, sicuti oraculo divino admonitus fuerat, obviam famulis Dei procederent.
PL 4, 936Cそこで、協議の結果、彼らは衣服と履物を脱ぎ、灰と粗い布をまとい、裸足で歩いて、神の神託によって告げられていた通りに、神の僕たちを出迎えに進み出ることになった。
Cumque se mutuo conspexissent, jacentes, tam ipse quam omnes qui aderant, proni in terram tamdiu adoraverunt, quoadusque famuli Dei ad locum ubi jacebant, pertingerent. Cumque Dominum benedixissent, et se invicem salutassent, osculum pacis sibimet dederunt.
PL 4, 936C互いの姿を認めると、王自身もそこに居合わせた者たちも皆、地に伏し、神の僕たちが彼らの伏している場所に至るまで、長くひれ伏して礼拝した。主を祝し、互いに挨拶を交わすと、彼らは互いに平和の接吻を与え合った。
Levantesque se a terra, lacrymabiliter interrogabant se invicem, qua causa haec quae viderant et audierant, accidissent.
PL 4, 936D地から身を起こすと、彼らは涙ながらに、自分たちが見聞きしたこれらのことがどのような理由で起こったのかを、互いに尋ね合った。
Vir autem Domini Felix cuncta intelligens a Deo esse manifestata, retexit historias quemadmodum Hierosolymam adierat orationis gratia, et thesaurum absconditum divina misericordia ei revelaverat.
PL 4, 936D主の人フェリクスは、これらすべてが神によって顕されたことを悟り、自分がいかにして祈りのためにエルサレムへ赴いたか、そして神の慈しみが自分に隠された宝を啓示したかを、その次第を語り明かした。
Et facta oratione cum omnes respondissent: Amen, elevatis Felix pretiosissimis margaritis, capite scilicet Joannis Baptistae et reliquiis sociorum ejus beatorum martyrum Innocentium; cum hymnis et laudibus psallentium dirigit chorum.
PL 4, 936Dそして祈りがなされ、皆が「アーメン」と答えると、フェリクスはこの上なく尊い真珠、すなわち洗礼者ヨハネの首と、彼の仲間である幸いなる殉教者無辜の者たちの遺骸とを持ち上げ、賛歌と賛美を歌う一団を率いて進んだ。
Caput VIII
第VIII章PL 4, 937AQuo audito, cunctus exercitus qui in castris erat, quasi unus vir ei obviam processit numero triginta millia virorum.
PL 4, 937Aこれを聞くと、陣営にいた全軍勢は、あたかも一人の人であるかのように、三万人の兵をもって彼を出迎えに進み出た。
Exsequias vero mortuorum qui in praelio corruerant, secum deferentes, petebant auxilium de coelo a Domino per praecursorem suum Joannem, ut cujus reliquiae deportarentur divina gratia manifestare dignaretur; promittentes se tantam fidem habere, ut quidquid peteretur, sanctus Joannes Domino annuente tribuere posset: apprehendentesque sportellam, in qua beati Joannis Baptistae caput continebatur, singulis feretris imposuerunt, mortuos tangentes.
PL 4, 937A戦いで倒れた死者たちの葬送の列を伴いながら、彼らは主に、その先駆者ヨハネを通して、天からの助けを求めた。誰の遺物が運ばれているのかを、神の恩寵によって顕してくださるようにと。彼らは、求めるものが何であれ、聖ヨハネが主の許しのもとに授けることができるほどの、それほど大きな信仰を自分たちが持っていると誓いつつ、幸いなる洗礼者ヨハネの首が納められた小籠を手に取り、それぞれの棺に載せ、死者たちに触れさせた。
Miro atque inaestimabili modo, mox ut tetigit ossa jacentium, vita per mortuum mortuis reddita est.
PL 4, 937B驚くべき、計り知れぬ仕方で、それが横たわる者たちの骨に触れるやいなや、死せる者を通して死者たちに命が返された。
Surrexerunt autem eadem hora ab officio funeris, viginti viri tam celeriter ac si a somno essent excitati; et qui a flentibus amicis portabantur ad tumulandum, iisdem gaudentibus ad vitam redeunt.
PL 4, 937Bその同じ時刻に、二十人の兵が、あたかも眠りから起こされたかのように速やかに、葬いの務めから立ち上がった。そして、泣く友人たちによって埋葬のために運ばれていた者たちが、その同じ人々が喜ぶ中、命へと戻った。
Videns autem rex Pipinus et cunctus exercitus magnalia quae circa eos Dominus gesserat per praecursorem suum Joannem Baptistam; plaudentes manibus benedicebant Dominum, qui fecit mirabilia in coelo et in terra.
PL 4, 937B王ピピンと全軍勢は、主が彼らの周りで、その先駆者洗礼者ヨハネを通してなした偉大な御業を見て、手を打ち鳴らしながら、天と地に驚くべき業をなした主を祝した。
Vir autem Domini Felix et socii ejus gaudio repleti, una cum rege Pipino et exercitu ejus, levantes caput beati ac praecellentissimi praecursoris Christi Joannis Baptistae et beatorum Innocentium, cum gaudio et laetitia iter agere coeperunt.
PL 4, 937B主の人フェリクスと彼の仲間たちは喜びに満たされ、王ピピンとその軍勢とともに、幸いなる、この上なく卓越したキリストの先駆者、洗礼者ヨハネと幸いなる無辜の者たちの首〔caput が無辜の者たちの遺骸にも及ぶのか、原文でははっきりしない〕を持ち上げ、喜びと楽しみのうちに旅を始めた。
Cumque nulla mora fieret in eundo, pervenerunt ad quamdam villam, quae appellatur Vultronia. Cumque ibidem paulisper quievissent, obvius eis quidam caecus factus est, qui statim sanus effectus est per beatissimi Praecursoris merita.
PL 4, 937B道を進むのに何の滞りもなく、彼らはヴュルトロニアと呼ばれるある村に着いた。そこでしばらく休んでいると、ある盲人が彼らの前に現れ、この上なく幸いなる先駆者の功績によって、たちまち癒された。
Cumque de eodem loco eis moveri placuisset, arripiunt iter per viam quae ducit ad paludem cognomine Mathevallis. Cumque eis aliquantulum ibi requiescere placuisset, ecce quidam debilis pedibus qui se erigere omnino nequibat, rependo se trahens obviam eis processit.
PL 4, 937Cその場所から移動することを望むと、彼らはマテヴァリスと呼ばれる沼地へと通じる道を進んだ。そこでしばらく休むことを望んでいると、見よ、足の萎えたある者が、まったく立ち上がることができぬまま、這いながら身を引きずって彼らの前に進み出た。
Qui invocans meritum beati Joannis, ita redditus est sanitati, ut firmus et stabilis sine dolore incederet cum turbis.
PL 4, 937C彼は幸いなるヨハネの功績を呼び求め、痛みもなく確かに、しっかりと群衆とともに歩めるほどに、健やかさを取り戻した。
Caput IX
第IX章PL 4, 937CJamque propinquantes ad locum quo tendebant, super fluvium Vultroniae ad palatium nomine Engeriacum pervenerunt. Audiens autem omnis populus, a maximo usque ad minimum, a viro usque ad mulierem, omnes simul in unum conglobati obviam eis processerunt.
PL 4, 937Cそして彼らが向かっていた場所に近づき、ヴュルトロニア川のほとりの、エンジェリアクムという名の宮殿に至った。これを聞いた民はことごとく、最も大いなる者から最も小さな者に至るまで、男から女に至るまで、皆ともに一つに群れ集まり、彼らを出迎えに進み出た。
Cumque ibidem ante palatium regis Pipini pervenissent, in basilica beatissimae et gloriosissimae semper Virginis Mariae, cum magno fervore et studio, illico ad custodiendum deposuerunt.
PL 4, 938Aそして王ピピンの宮殿の前にそこに至ると、大いなる熱意と切なる思いをもって、いと幸いなる、いと栄えある終生のおとめマリア〔Virgo(マリア)を本サイトでは「おとめ」と訳す〕の聖堂に、直ちに保管のために安置した。
Laetatusque est universus populus laetitia magna, et celebraverunt solemnitatem hujus diei quarto kalendas septembris, et reversi sunt unusquisque ad habitacula sua.
PL 4, 938A全ての民は大いなる喜びをもって喜び、この日の祝祭を九月一日の四日前に祝い、それぞれ自分の住まいへと帰って行った。
Igitur beatus Felix et socii ejus cum venerando rege inter caetera Dominum deprecabantur, ut eis salubre consilium suggereret, quonam in loco sancta membra locarent.
PL 4, 938Aそこで幸いなるフェリクスと彼の仲間たちは、敬うべき王とともに、とりわけ、聖なる遺体をどの場所に安置すべきか、有益な助言を授けてくださるようにと、主に願い求めた。
Aedificantesque basilicam, et in ea concavum ciborium cum sex columnis marmoreis mirifici operis bene compositis, non longe a Vultroniae littore, sed, ut arbitror, centum stadiis.
PL 4, 938Aそして彼らは聖堂を建て、その中に、見事な作りの六本の大理石の柱をよく組み合わせた、窪みのある天蓋を設けた〔底本には定動詞がなく、分詞 aedificantes のまま文が終わる。「設けた」と補って解した〕。ヴュルトロニアの岸辺からさほど遠くない、しかし思うに百スタディオンほどのところに。
In quo cum aromatibus et plurimis bonis odoribus condientes caput beati Joannis Baptistae almi praecursoris Christi, et beatorum trium Innocentium corpora simul in hoc ciborio concluserunt, bitumineque sigillato munierunt.
PL 4, 938Bそこに、香料と数多くの良い香りをもって整え、幸いなる洗礼者ヨハネ、キリストの慈しみ深い先駆者の首と、幸いなる三人の無辜の者たちの遺体とを、共にこの天蓋の中に納め、瀝青で封印して守り固めた。
Domino autem auxiliante, hoc aedificium completum est feliciter. Fecit etiam idem rex fontem ductorium, qui a duobus fere milliaribus per profundissimos terrae meatus ad palatium ejus ductus decurreret, et in ipsam basilicam per ferrum et aes introduceretur, ac subtus ciborium per concavam marmoream columnam ebulliret: ibique sacri baptismatis ablutio fieret: sicque iterum ad primos aditus reflecteretur.
PL 4, 938Bそして主の助けにより、この建物は幸いにも完成した。この同じ王はまた、導水路を設けた。それはおよそ二マイルのところから、地の最も深い水路を通って彼の宮殿まで流れ下り、鉄と青銅を通してその聖堂の中へと引き入れられ、天蓋の下では窪みのある大理石の柱を通して湧き出るようにされていた。そしてそこで聖なる洗礼の清めの儀が行われ、そのようにしてまた最初の入口へと戻されるのであった。
Convocans igitur rex Pipinus et beatus Felix pontifices et sacerdotes, omnesque patriae nobiles, benedicentes ecclesiam, atque in honore ejusdem Joannis Baptistae dedicando mirifice consecrantes, praediis ac possessionibus suis a progenitoribus sibi dimissis eam nobiliter dotaverunt.
PL 4, 938Bそこで王ピピンと幸いなるフェリクスは、司教たちと司祭たち、そして国のすべての貴人たちを呼び集め、聖堂を祝福し、この同じ洗礼者ヨハネに敬意を表して驚くべき仕方で献堂して聖別し、自分たちの祖先から譲り受けた領地と所領とを、これに気高く寄進した。
Ordinatisque omnibus necessariis, monachos ibidem Deo in perpetuum servituros statuerunt, postmodum multa Domino mirabilia operante per famulum suum Joannem Baptistam.
PL 4, 938C必要なことをすべて整えたのち、彼らはそこに、永久に神に仕える修道士たちを定めた。その後、主はその僕である洗礼者ヨハネを通して、多くの驚くべき業をなされた。
Tandem vero metam narrationi ponentes, eremus immensitatem bonitatis Christi, ut sua potenti dextra suffultos nos ad aeternae quietis stationem perducat, qui vivit et regnat cum Patre et Spiritu sancto per omnia saecula.
PL 4, 938Cついに物語の終わりに臨み、キリストの慈しみの計り知れなさに祈り求めよう〔底本は eremus。意味が取れないので oremus と読む〕。その力強い右手に支えられた我々を、永遠の安息の場所へと導いてくださるように。父と聖なる霊とともに世々限りなく生き、統べたもう方に。