キプリアヌスc. 200–258

De habitu virginum › 全文

De habitu virginum 全文

Cyprian of Carthage · PL 4, 439A–464B

Caput I

第I章PL 4, 439A
1

Disciplina custos spei, retinaculum fidei, dux itineris salutaris, fomes ac nutrimentum bonae indolis, magistra virtutis, facit in Christo manere semper ac jugiter Deo vivere et ad promissa coelestia et ad divina praemia pervenire.

PL 4, 439A

訓練は、希望の守護者であり、信仰の繋ぎ綱であり、救いの道の導き手であり、善き資質の火種にして糧であり、徳の教師である。それは人をしてキリストのうちに常にとどまらせ、絶えず神に生きさせ、天の約束と神の報いとに至らせる。

2

Hanc et sectari salubre est, et aversari ac negligere lethale. In Psalmis loquitur Spiritus sanctus: Continete disciplinam, ne forte irascatur Dominus, et pereatis a via recta, cum exarserit cito ira ejus super vos (Psal. II, 12) .

PL 4, 441A

これに従うことは益となり、これに背き怠ることは命取りとなる。聖なる霊は詩篇の中でこう語る。「訓練を守れ。さもなくば主が怒り、汝らは正しき道から滅び去るであろう。主の怒りは速やかに汝らの上に燃え上がるゆえに」(詩篇2:12)。

3

Et iterum: Peccatori autem dixit Deus. Ad quid exponis justificationes meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam et abjecisti sermones meos retro (Psal. XLIX, 16, 17) .

PL 4, 441A

また重ねてこう言う。「しかし神は罪人に対して言われた。汝はどうして我が掟を述べ立て、我が契約を汝の口にするのか。汝は訓練を憎み、我が言葉を汝の背後に投げ捨てた」(詩篇49:16-17)。

4

Et denuo legimus: Disciplinam qui abjicit, infelix est (Sap. III, 11) . Et de Salomone mandata Sapientiae monentis accepimus: Fili, ne neglexeris disciplinam Domini, nec defeceris ab eo correptus; quem enim diligit Deus corripit (Prov. III, 11, 12) .

PL 4, 441A

さらに我々はこう読む。「訓練を投げ捨てる者は不幸である」(知恵の書3:11)。またソロモンからは、戒める知恵の命令をこう受け取っている。「子よ、主の訓練を軽んじるな。主に懲らしめられて気を落とすな。神は愛する者を懲らしめられるからである」(箴言3:11-12)。

5

Si autem Deus quem diligit corripit et ad hoc corripit ut emendet, fratres quoque, et maxime sacerdotes, non oderunt sed diligunt eos quos corripiunt ut emendent. quando et Deus per Hieremiam ante praedixerit et tempora nostra significaverit dicens: Et dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos pascentes cum disciplina (Hier. III, 15) .

PL 4, 441B

もし神が、愛する者を懲らしめ、正すために懲らしめるのであれば、兄弟たちも、とりわけ司教たちも、正すために懲らしめる相手を憎むのではなく、愛しているのである。げんに神は、すでにエレミヤを通してこのことを予告し、我々の時代を示してこう言われた。「我はわが心にかなう牧者たちを汝らに与えよう。彼らは訓練をもって汝らを牧し、養うであろう」(エレミヤ3:15)。

Caput II

第II章PL 4, 441B
1

Quod si in Scripturis sanctis frequenter et ubique disciplina praecipitur, et fundamentum omne religionis ac fidei de observatione ac timore profiscitur, quid cupidius appetere, quid magis velle ac tenere nos convenit, quam ut, radicibus fortius fixis, et domiciliis nostris super petram robusta mole solidatis, inconcussi ad procellas et turbines saeculi stemus, ut ad Dei munera per divina praecepta veniamus, considerantes pariter ac scientes quod templa Dei sint membra nostra, ab omni faece contagionis antiquae lavacri vitalis sanctificatione purgata, nec violari ea aut pollui fas sit, quando qui violat et ipse violetur.

PL 4, 441B

もし聖書において訓練がしばしば、また至るところで命じられており、宗教と信仰とのあらゆる基礎が遵守と畏れとから発するのであれば、根をいっそう強く張り、我々の住まいを岩の上に堅固な量塊として据え、この世の嵐と旋風にも揺るがずに立ち、神の掟を通して神の賜物へと至ること、そしてまた、我々の肢体が神の宮であって、命を与える洗いの聖化によって古き汚れのあらゆる滓から浄められたものであり、それを汚し穢すことは許されず、汚す者はみずからも汚されるのだということを、共に考え、かつ知ること——これこそ、我々がより熱心に求め、より強く願い、保持すべきことではないか。

2

Eorum nos templorum cultores et antistites sumus. Serviamus illi cujus esse jam coepimus. Paulus in Epistolis suis dicit quibus nos ad curricula vivendi per divina magisteria formavit: Non estis vestri. Empti enim estis pretio magno.

PL 4, 442A

我々はそれらの宮の礼拝者であり、司る者である。我々は、すでにその方のものとなり始めているのであるから、その方に仕えようではないか。パウロは、神的な教えによって我々を生き方の軌道へと形づくった書簡の中でこう言っている。「汝らは汝ら自身のものではない。汝らは高い代価で買われたのである。」

3

Clarificate et portate Deum in corpore vestro (I Cor. VI, 19, 20) Clarificemus et portemus Deum puro et mundo corpore et observatione meliore; et qui per sanguinem Christi redempti sumus, per omnia servitutis obsequia Redemptoris imperio pareamus, demusque operam ne quid immundum et profanum templo Dei inferatur, ne offensus sedem quam inhabitat derelinquat.

PL 4, 442A

「汝らの肉体において神の栄光を現し、神を担え」(一コリント6:19-20)。我々も、清く汚れなき肉体と、より善き遵守とをもって、神の栄光を現し、神を担おうではないか。そして、キリストの血によって贖われた我々は、あらゆる隷属の務めをもって贖い主の命令に従い、神の宮に何ら汚れた、俗なるものが持ち込まれることのないよう努めようではないか。それによって、御方が心を害され、住まわれる座を去られることのないように。

4

Sospitantis Domini verba sunt et docentis, curantis pariter et monentis: Ecce, inquit, sanus factus es, jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat (Joan. V, 14) .

PL 4, 442B

これは、健やかにし、また教える主の言葉であり、癒やす者であると同時に戒める者の言葉である。「見よ」と言われた、「汝は癒やされた。もう罪を犯すな。汝にさらに悪しきことが起こらぬように」(ヨハネ5:14)。

5

Dat vivendi tenorem, dat innocentiae legem, postquam contulit sanitatem; nec habenis liberis et solutis vagari postmodum patitur, sed ipsis potius quibus sanatus fuerat mancipato gravius comminatur, quod sit scilicet minor culpa deliquisse ante cum necdum nosses disciplinam Dei, nulla sit venia ultra delinquere postquam Deum nosse coepisti.

PL 4, 442B

主は健康を与えた後、生き方の則を与え、無垢の掟を与える。そして自由な、解き放たれた手綱のままにその後さまようことを許さず、むしろ、自分を癒やしたまさにそのもの〔ipsis quibus sanatus fuerat の指すものは定かでない。癒やしの手立てそのものと取った〕に身柄を引き渡された者に対して、いっそう重く戒める。すなわち、神の訓練をまだ知らずにいた頃に過ちを犯したのはまだ軽い罪であったが、神を知るようになった後に罪を犯すことには、もはや赦しがないのだ、というのである。

6

Et quidem hoc tam viri quam mulieres, tam pueri quam puellae, sexus omnis atque omnis aetas observet, et curet, pro religione et fide quam Deo debet, ne quod sanctum et purum de Domini dignatione percipitur, minus sollicito timore teneatur.

PL 4, 443A

そしてまさに、これを男も女も、少年も少女も、あらゆる性、あらゆる年齢の者が守り、心を配るべきである。神に対して負う崇敬と信仰とのゆえに、主が良しとしてくださることによって受けた聖なる清きものが、疎かな畏れのままに保たれることのないように。

Caput III

第III章PL 4, 443A
1

Nunc nobis ad virgines sermo est; quarum quo sublimior gloria est, major et cura est. Flos est ille ecclesiastici germinis, decus atque ornamentum gratiae spiritalis, laeta indoles, laudis et honoris opus integrum atque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregis Christi.

PL 4, 443A

今や我々の語りは処女たちに向けられる。その栄光が崇高であればあるほど、それだけ配慮も大きい。彼女たちこそ教会の若枝に咲いた花であり、霊的な恩寵の誉れにして飾りであり、喜ばしい資質であり、賞讃と誉れの、完全にして朽ちることなき業であり、主の聖性に応える神の似姿であり、キリストの群れのいっそう輝かしい部分である。

2

Gaudet per illas atque in illis largiter floret Ecclesiae matris gloriosa foecunditas; quantoque plus copiosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaudium matris augescit.

PL 4, 443B

母なる教会の栄光ある多産は、彼女たちを通して、彼女たちのうちに豊かに花開き、喜ぶ。数多い処女たちがその数を加えれば加えるほど、母の喜びもまた増し加わる。

3

Ad has loquimur, has adhortamur affectione potius quam potestate; non quod, extremi et minimi et humilitatis nostrae admodum conscii, aliquid ad censuram licentiae vindicemus, sed quod, ad sollicitudinem magis cauti, ptus de diaboli infestatione timeamus.

PL 4, 443B

我々は彼女たちに向けて語り、権力によってというよりもむしろ愛情によって彼女たちを勧め促す。それは、我々が末席の、いと小さき者であって、自らの卑しさを十分に承知していながら、何らかの譴責の権能を要求しようとしているからではなく、むしろいっそう用心深く配慮し、悪魔の攻撃をより多く〔底本は ptus。plus と読む〕恐れているからである。

Caput IV

第IV章PL 4, 443B
1

Neque enim inanis haec cautio est et vana formido quae ad salutis viam consulit, quae Dominica et vitalia praecepta custodit, ut quae se Christo dicaverint, et a carnali concupiscentia recedentes tam carne quam mente se Deo voverint, consumment opus suum magno praemio destinatum, nec ornari jam aut placere cuiquam nisi domino suo studeant, a quo et mercedem virginitatis expectant, dicente ipso: Non omnes capiunt verbum, sed illi quibus datum est.

PL 4, 443B

なぜなら、救いの道に心を配り、主の、命を与える掟を守るこの用心は、空しいものでも虚しい恐れでもないからである。それは、キリストに自らを献げた者たち、肉の欲望から離れて肉においても心においても自らを神に誓った者たちが、大いなる報いの定められたその業を成し遂げ、もはや自らの主のほかには誰に対しても着飾ろうとも気に入られようともせず、その主から処女性の報いを待ち望むためである。主ご自身がこう言われている。「すべての者がこの言葉を受け入れるのではなく、それが与えられた者たちだけが受け入れる。」

2

Sunt enim spadones qui ex utero matris sic nati sunt, et sunt spadones qui coacti sunt ab hominibus, et sunt spadones qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum (Matth. XIX, 11, 12) .

PL 4, 444A

「なぜなら、母の胎からそのように生まれた宦官もいれば、人々によって強いられた宦官もいれば、天の国のために自ら去勢した宦官もいるからである」(マタイ19:11-12)。

3

Denuo quoque per hanc Angeli vocem continentiae munus ostenditur, virginitas praedicatur: Hi sunt qui cum mulieribus se non coinquinaverunt. Virgines enim permanserunt. Hi sunt qui sequuntur Agnum quocumque ierit (Apoc. XIV, 4) .

PL 4, 444A

さらにまた、この御使いの声によって節制の賜物が示され、処女性が宣べ伝えられている。「これらの者は女たちと交わって身を汚さなかった者たちである。彼らは処女のままであったからである。これらの者は、小羊がどこへ行かれても、その後に従う者たちである」(黙示録14:4)。

4

Neque enim tantum masculis continentiae gratiam Dominus repromittit et feminas praeterit, sed, quoniam femina viri portio est et ex eo sumpta atque formata est, in Scripturis fere omnibus ad protoplastum Deus loquitur, quia sunt duo in carne una et in masculo simul significatur et femina.

PL 4, 444A

なぜなら、主は節制の恩寵を男たちにだけ約束して女たちを見過ごされたのではないからである。むしろ、女は男の一部であり、男から取られ、形づくられた者であるがゆえに、聖典のほとんどすべての箇所で神は最初に造られた者〔アダム〕に向かって語られるのであり、それは両者が一つの肉のうちにある二人であって、男のうちに女もまた同時に示されているからである。

Caput V

第V章PL 4, 444B
1

Quod si Christum continentia sequitur, et regno Dei virginitas destinatur, quid est illis cum terreno cultu et cum ornamentis, quibus dum hominibus placere gestiunt, Deum offendunt, non cogitantes esse praedictum: Qui hominibus placent confusi sunt, quoniam Deus nihil fecit illos (Psal. LII, 6) , et Paulum quoque gloriose et sublimiter praedicasse: Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem (Gal. I, 10) .

PL 4, 444B

もし節制がキリストに従うものであり、処女性が神の国のために定められているのであれば、彼女たちが地上の身なりや飾りと何の関わりがあろうか。それらによって人々に気に入られようと望むうちに、彼女たちは神を怒らせているのであり、こう予告されていることを考えていないのである。「人々に気に入られようとする者たちは辱められる。神は彼らを何ものともされなかったからである」(詩篇52:6)。またパウロが誉れ高く、崇高に「もし私が人々に気に入られることを欲するならば、私はキリストの僕ではないであろう」(ガラテヤ1:10)と宣べ伝えたことも、彼女たちは考えていないのである。

2

Continentia vero et pudicitia non in sola carnis integritate consistit, sed etiam in cultus et ornatus honore pariter ac pudore, ut, secundum Apostolum, quae innupta est sancta sit et corpore et spiritu.

PL 4, 444B

しかし節制と貞潔とは、肉の無傷であることのみにあるのではなく、身なりと飾りにおける品位と慎みとにも等しくある。それは、使徒の言うとおり、結婚していない女が、肉体においても霊においても聖なる者であるためである。

3

Instruit nos Paulus et docet dicens: Coelebs cogitat ea quae sunt Domini, quomodo placeat Deo: qui autem matrimonium contraxit, cogitat ea quae sunt mundi hujus, quomodo placeat uxori.

PL 4, 444B

パウロは我々を教え導いてこう言う。「独身の者は主のものごとを、すなわちどうすれば神に気に入られるかを思い巡らす。しかし婚姻を結んだ者は、この世のものごとを、すなわちどうすれば妻に気に入られるかを思い巡らす。」

4

Sic et virgo et mulier innupta cogitat ea quae sunt Domini, ut sit sancta et corpore et spiritu (I Cor. VII, 32-34) . Virgo non esse tantum sed et intelligi debet et credi. Nemo cum virginem viderit, dubitet an virgo sit.

PL 4, 445A

「同じように、処女も、結婚していない女も、主のものごとを思い巡らす。それは肉体においても霊においても聖なる者であるためである」(一コリント7:32-34)。処女は、そうであるだけでなく、そうであると理解され、信じられなければならない。誰も処女を見たとき、彼女が処女であるかどうか疑ってはならない。

5

Parem te integritas in omnibus praestet, nec bonum mentis corporis cultus infamet. Quid ornata, quid compta procedit, quasi maritum aut habeat aut quaerat? Timeat potius placere, si virgo est, nec periculum sui appetat quae ad meliora et divina se servat.

PL 4, 445A

全き身であることが、お前をあらゆる点で首尾一貫した者たらしめるように。身なりが心の善さを汚すことのないように。着飾り、装って進み出るとは、まるで夫を持っているか、求めているかのようではないか。処女であるならば、むしろ人に気に入られることを恐れるべきであり、より善きもの、神的なもののために自らを取っておく者は、自らを危険に晒すことを求めてはならない。

6

Quae virum non habent, cui placere se simulent, integrae et purae non tantum corpore sed etiam spiritu perseverent.

PL 4, 445A

気に入られようとしていると言い繕える夫を持たぬ女たちは、肉体においてのみならず霊においても、全く清らかな者であり続けるべきである。

7

Neque enim fas est virginem ad speciem formae suae comi aut de carne et de ejus pulchritudine gloriari, cum nulla sit illi magis quam adversus carnem colluctatio et vincendi corporis ac domandi obstinata certatio.

PL 4, 445A

なぜなら、処女が自らの容姿の見栄えのために装うことも、肉やその美しさを誇ることも許されないからである。彼女にとって、肉に対する格闘にまさる戦いはなく、肉体を打ち負かし従わせる戦いほど頑強なものはないのだから。

Caput VI

第VI章PL 4, 445B
1

Paulus forti ac sublimi voce proclamat: Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo. (Gal. VI, 14) : et virgo in Ecclesia de specie carnis ac de corporis pulchritudine gloriatur!

PL 4, 445B

パウロは力強く崇高な声でこう宣言する。「私には、我々の主イエス・キリストの十字架のほかに誇るべきものがあってはならない。それによって世は私に対して十字架につけられ、私もまた世に対して十字架につけられたのである」(ガラテヤ6:14)。それなのに、教会の中の処女が、肉の見栄えと肉体の美しさとを誇っているのだ。

2

Addit Paulus et dicit: Qui enim sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis (Gal. V, 24) : et quae se concupiscentiis carnis et vitiis renuntiasse profitetur, in iisdem quibus renuntiaverat, invenitur! Deprehenderis virgo, detegeris.

PL 4, 445B

パウロはさらに付け加えてこう言う。「キリストに属する者たちは、その肉を、諸々の悪徳と欲望とともに十字架につけたのである」(ガラテヤ5:24)。それなのに、肉の欲望と悪徳とを捨て去ったと公言する女が、まさに自分が捨て去ったはずのそれらのうちに見出されるのだ。処女よ、お前は捕らえられ、暴かれるのだ。

3

Aliud esse te jactas, et aliud affectas. Maculis te concupiscentiae carnalis aspergis, cum integritatis candidata sis et pudoris. Clama, inquit Esaiae Deus: Omnis caro faenum, et omnis claritas ejus ut flos foeni.

PL 4, 445B

お前は自分がある者であると誇りながら、別の者であろうとしている。お前は全き身と慎みとの候補者でありながら、肉の欲望の染みで自らを汚しているのだ。神はイザヤに向かって「呼ばわれ」と言われた。「すべての肉は草であり、その輝きはすべて草の花のようである。」

4

Aruit foenum, et flos decidit: sermo autem Domini manet in aeternum (Isa. XL, 6-8.) Neminem christianum decet, et maxime virginem non decet, claritatem ullam computare carnis et honorem, sed solum appetere sermonem Dei, bona in aeternum mansura complecti.

PL 4, 446A

「草は枯れ、花は落ちる。しかし主の言葉は永遠にとどまる」(イザヤ40:6-8)。いかなるキリスト教徒にもふさわしくなく、とりわけ処女にはふさわしくないのは、肉のいかなる輝きも誉れも重んじることであり、ただ神の言葉のみを求め、永遠にとどまる善きものを抱くことがふさわしいのである。

5

Aut si in carne sit gloriandum, tunc plane quando in nominis confessione cruciatur, quando fortior femina viris torquentibus invenitur, quando ignes aut cruces aut ferrum aut bestias patitur ut coronetur. Illa sunt carnis pretiosa monilia, illa corporis ornamenta meliora.

PL 4, 446A

あるいは、もし肉において誇るべきことがあるとすれば、それは明らかに、名の告白のゆえに責め苦を受けるとき、拷問する男たちよりも女の方が強い者と見出されるとき、冠を得るために火や十字架や刃や猛獣を耐え忍ぶときである。それらこそ、肉の貴い首飾りであり、それらこそ、肉体のより善き飾りである。

Caput VII

第VII章PL 4, 446A
1

Sed sunt aliquae divites et facultatum ubertate locupletes, quae opes suas praeferant et se bonis suis uti debere contendant.

PL 4, 446A

しかし、富める者たち、財産の豊かさによって裕福な者たちもいて、彼女たちは自らの富を誇示し、自分の財は用いるべきものだと言い張る。

2

Sciant primo illam divitem esse quae in Deo dives est, illam esse locupletem quae locuples in Christo est, bona illa esse quae sunt spiritalia, divina, coelestia, quae nos ad Deum ducant, quae nobiscum apud Deum perpetua possessione permaneant.

PL 4, 446B

彼女たちはまず、神において富む者こそが富める者であり、キリストにおいて裕福な者こそが裕福な者であり、霊的な、神的な、天的なものこそが善きものであること、それらが我々を神へと導き、我々とともに神のもとで永続する所有としてとどまることを知るべきである。

3

Caeterum, quaecumque terrena sunt in saeculo accepta et hic cum saeculo remansura, tam contemni debent quam mundus ipse contemnitur, cujus pompis et deliciis jam tunc renuntiavimus cum meliore transgressu ad Deum venimus.

PL 4, 446B

しかし、この世において受け取られ、この世とともにここにとどまるはずの地上のものはすべて、世界そのものが軽んじられるのと同じだけ軽んじられなければならない。その行列と快楽とに、我々はより善い転向をもって神のもとへ来たとき、すでにそのとき決別したのである。

4

Joannes nos excitat et hortatur spiritali et coelesti voce contestans: Nolite, ait, diligere mundum neque ea quae in mundo sunt.

PL 4, 446B

ヨハネは霊的で天的な声をもって証しし、我々を奮い立たせ、勧める。「世界を愛してはならない、世界にあるものも愛してはならない」と彼は言う。

5

Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo; quoniam omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, quae non est a Patre, sed ex concupiscentia saeculi. Et mundus transibit et concupiscentia ejus.

PL 4, 446B

「もし誰かが世界を愛するなら、父の愛はその者のうちにない。なぜなら、世界にあるものはすべて、肉の欲望であり、目の欲望であり、世の野心であって、それは父から出たものではなく、世の欲望から出たものだからである。そして世界は過ぎ去り、その欲望も過ぎ去る。」

6

Qui autem fecerit voluntatem Dei, manet in aeternum, quomodo et Deus manet in aeternum. (I Joan. II, 15-17) .

PL 4, 447A

「しかし神の御旨を行う者は、神が永遠にとどまられるのと同じように、永遠にとどまる」(一ヨハネ2:15-17)。

7

Aeterna igitur et divina sectanda sunt, et omnia de Dei voluntate facienda sunt, ut Domini nostri vestigia et magisteria divina sectemur, qui monuit et dixit: Non descendi de coelo ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit (Joa. VI, 38) .

PL 4, 447A

それゆえ、永遠なるもの、神的なものが追い求められるべきであり、すべては神の御旨に従って行われるべきである。我々は我々の主の足跡と神的な教えとに従うべきである。主は戒めてこう言われた。「私が天から降りて来たのは、自分の意志を行うためではなく、私を遣わした方の御旨を行うためである」(ヨハネ6:38)。

8

Quod si non est major domino suo servus et liberatori debet obsequium liberatus, qui esse cupimus christiani, debemus quod Christus dixit et fecit imitari.

PL 4, 447A

もし僕がその主人にまさる者でなく、解放された者が解放者に対して従順を負うべきであるならば、キリスト教徒でありたいと願う我々は、キリストが言い、行ったことを模倣すべきである。

9

Scriptum est, et legitur et auditur et in exemplum nostri Ecclesiae ore celebratur: Qui dicit se in Christo manere debet quomodo ille ambulavit et ipse ambulare (I Joan. II, 6) . Ambulandum est igitur vestigiis paribus, aemula ingressione nitendum est.

PL 4, 447A

こう書かれており、読まれ、聞かれ、我々の模範として教会の口によって語り継がれている。「キリストのうちにとどまると言う者は、彼が歩んだように、自分も歩まなければならない」(一ヨハネ2:6)。それゆえ、等しい足跡によって歩まなければならず、それに倣う歩みに励まなければならない。

10

Tunc respondet ad fidem nominis sectatio veritatis, et credenti praemium datur si quod creditur et geratur.

PL 4, 447B

そのとき初めて、真理の追求はその名にふさわしいものとなり、信じられていることが行われるならば、信じる者に報いが与えられるのである。

Caput VIII

第VIII章PL 4, 447B
1

Locupletem te dicis et divitem. Sed divitiis tuis Paulus occurrit, et ad cultum atque ornatum tuum justo fine moderandum sua voce praescribit: Sint, inquit, mulieres cum verecundia et pudicitia componentes se, non in tortis crinibus, neque auro, neque margaritis, aut veste pretiosa, sed ut decet mulieres promittentes castitatem per bonam conversationem (I Tim. II, 9) .

PL 4, 447B

お前は自分を裕福で富んでいると言う。しかし、お前の富に対してパウロが立ちはだかり、お前の身なりと飾りとを正しい節度に抑えるよう、自らの声をもって明確に規定している。「女たちは、慎みと貞潔とをもって身を整えるべきであり、編んだ髪によってではなく、金によってでも、真珠によってでも、高価な衣服によってでもなく、むしろ善き振る舞いを通して純潔を約束する女たちにふさわしいしかたで整えるべきである」(一テモテ2:9)。

2

Item Petrus ad haec eadem praecepta consentit et dicit: Sit in muliere non exterior ornamenti aut auri aut vestis cultus, sed cultus cordis (I Pet. III, 3-4) .

PL 4, 447B

同じくペトロも、これらと同じ教えに同意してこう言う。「女における身なりは、飾りや金や衣服という外面的なものであってはならず、心の身なりであるべきである」(一ペトロ3:3-4)。

3

Quod si illi mulieres quoque admonent coercendas et ad ecclesiasticam disciplinam religiosa observatione moderandas quae excusare cultus suos soleant per maritum, quanto id magis observare virginem fas est, cui nulla ornatus sui competat venia, nec derivari in alterum possit mendacium culpae, sed sola ipsa remaneat in crimine.

PL 4, 448A

もし彼ら〔使徒たち〕が、自分の身なりを夫のゆえに弁明することに慣れている女たちでさえ、抑制され、敬虔な遵守をもって教会の訓練へと節度づけられるべきだと戒めているのであれば、処女がそれを守ることは、なおいっそう当然のことである。処女には、自らの飾りについて赦しを得る余地は少しもなく、その過ちという偽りを他の者へ転嫁することもできず、ただ彼女ひとりが罪状を負ったままとどまるのである。

Caput IX

第IX章PL 4, 448A
1

Locupletem te dicis et divitem. Sed non omne quod potest debet et fieri, nec desideria prolixa et de saeculi ambitione nascentia ultra honorem ac pudorem virginitatis extendi, cum scriptum sit: Omnia licent, sed non omnia expediunt; omnia licent, sed non omnia aedificant (I Cor. X, 23) .

PL 4, 448A

お前は自らを富める者、裕福な者だと言う。しかし、なし得ることのすべてが、なされるべきであるとは限らず、この世の野心から生まれる際限のない欲望が、処女であることの誉れと慎み深さを超えて広がってよいわけでもない。こう書かれているとおりである。「すべてのことは許されているが、すべてが益になるわけではない。すべてのことは許されているが、すべてが人を築き上げるわけではない」(一コリント10:23)。

2

Caeterum, si tu te sumptuosius comas, et per publicum notabiliter incedas, oculos in te juventutis illicias, suspiria adolescentium post te trahas, concupiscendi libidinem nutrias, suspirandi fomenta succendas, ut, etsi ipsa non pereas, alios tamen perdas, et velut gladium te et venenum videntibus praebeas, excusari non potes quasi mente casta sis et pudica.

PL 4, 448A

しかし、もしお前が過度に着飾り、人目を引くように公然と歩き、若者たちの目を自分に引き寄せ、若い男たちの溜め息を後に引き連れ、欲情の激しさを養い、溜め息の火種をくべるならば——たとえ自分自身は滅びずとも、他の者を滅ぼすことになり、見る者たちに向かって自分自身を剣として、毒として差し出すことになるのであって、心において純潔で貞潔であるという言い訳は成り立たない。

3

Redarguit te cultus improbus et impudicus ornatus, nec computari jam potes inter puellas et virgines Christi, quae sic vivis ut possis adamari.

PL 4, 448B

よこしまな身なりと貞潔ならざる飾りが、お前を糾弾している。もはやお前は、キリストの少女たちと処女たちの数には入れられない。お前は人に恋い慕われ得るように生きているのだから。

Caput X

第X章PL 4, 448B
1

Locupletem te dicis et divitem. Sed jactare divitias suas virginem non decet, cum dicat Scriptura divina: Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum jactatio contulit nobis? transierunt omnia illa tamquam umbra (Sap. V, 8) ; et Apostolus rursum moneat et dicat: Et qui emunt sic sint quasi non ementes, et qui possident quasi non possidentes, et qui hoc mundo utuntur, quasi non utantur.

PL 4, 448B

お前は自らを富める者、裕福な者だと言う。しかし処女が自分の富を誇示するのはふさわしくない。神聖な聖典はこう言っているからである。「高慢は我々に何の益をもたらしたか、富の誇示は我々に何を与えたか。それらすべては影のように過ぎ去った」(知恵の書5:8)。また使徒も重ねて戒めてこう言う。「買う者は買わない者のようにあり、所有する者は所有しない者のようにあり、この世界を用いる者は用いない者のようにあれ」。

2

Praeterit enim figura hujus mundi (I Cor. VII, 30, 31) . Petrus etiam, cui oves suas Dominus pascendas tuendasque commendat, super quem posuit et fundavit Ecclesiam, aurum quidem sibi esse et argentum negat (Act. III, 6) , sed esse se dicit Christi gratia divitem, esse fide ejus et virtute locupletem, quibus multa magnalia cum miraculo faceret, quibus ad gratiam gloriae bonis spiritalibus abundaret.

PL 4, 449A

「この世界の有様は過ぎ去るからである」(一コリント7:30-31)。またペトロは——主が己の羊を養い守るべく託し、その上に教会を据えて建てたその人は——自分には金も銀もないと言う(使徒言行録3:6)。だが自分はキリストの恩寵によって富んでおり、その信仰と力とにおいて豊かであると言う。それによって彼は数々の偉業を奇跡とともに行い、それによって霊的な善きものにおいて栄光の恩寵へと満ち溢れていたのである。

3

Has opes, has divitias possidere non potest quae se divitem saeculo mavult esse quam Christo.

PL 4, 449A

この世に対して富める者であることを、キリストに対して富める者であることよりも望む者は、この富、この宝を持つことができない。

Caput XI

第XI章PL 4, 449A
1

Locupletem te dicis et divitem, et utendum putas iis quae possidere te Deus voluit. Utere, sed ad res salutares; utere, sed ad bonas artes; utere, sed ad illa quae Deus praecipit, quae Dominus ostendit.

PL 4, 449A

お前は自らを富める者、裕福な者だと言い、神がお前に所有することを望まれたものを用いるべきだと考えている。用いるがよい、ただし益となる事柄のために。用いるがよい、ただし善き技のために。用いるがよい、ただし神が命じ、主が示された事柄のために。

2

Divitem te sentiant pauperes, locupletem te sentiant indigentes; patrimonio tuo Deo foenera: Christum ciba. Ut virginitatis perferre gloriam liceat, ut ad Domini praemia venire contingat, multorum precibus exora.

PL 4, 449B

貧しい者たちがお前を富める者と感じ、乏しい者たちがお前を裕福な者と感じるようにせよ。お前の世襲財産を神に貸し与えよ。キリストを養え。処女であることの栄光を担い通すことができるように、主の報いに至ることができるように、多くの者たちの祈りによって願い求めよ。

3

Commenda illic thesauros tuos ubi fur nullus effodiat, quo nullus insidians grassator irrumpat.

PL 4, 449B

お前の宝を、盗人が掘り出すことのない所、待ち伏せする強盗が押し入ることのない所に託せ。

4

Possessiones tibi sed coelestes magis compara, ubi fructus tuos juges ac perennes et ab omni contactu injuriae saecularis immunes nec rubigo atterat, nec grando caedat, nec sol urat, nec pluvia corrumpat.

PL 4, 449B

むしろ天にある所有を、お前自身のために求めよ。そこでは、お前の実りは絶えることなく永続し、この世の不正のいかなる接触からも守られており、錆がすり減らすこともなく、雹が打ち砕くこともなく、太陽が焼くこともなく、雨が損なうこともない。

5

Nam delinquis et hoc ipso in Deum, si ad hoc tibi ab illo divitias datas credis ut illis non salubriter perfruaris.

PL 4, 449B

なぜなら、もし神がお前に富を与えられたのは、それを益となるように享受しないためだと信じるなら、お前はまさにその点において神に対して罪を犯すことになるからである。

6

Nam et vocem Deus homini dedit, et tamen non sunt idcirco amatoria cantanda nec turpia; et ferrum esse ad culturam terrae Deus voluit, nec homicidia sunt idcirco facienda; aut quia thura et merum et ignem Deus instituit, sacrificandum est inde idolis; vel quia abundant pecudum greges in agris tuis, victimas et hostias diis immolare debebis.

PL 4, 449B

神は人間に声を与えられたが、だからといって、恋の歌やみだらな歌が歌われるべきだということにはならない。神は鉄が大地を耕すためにあることを望まれたが、だからといって殺人がなされるべきだということにはならない。あるいは、神が乳香と葡萄酒と火とを定められたからには、それによって偶像に犠牲を捧げるべきだとでもいうのか。お前の畑に家畜の群れが豊かにいるからには、犠牲獣や犠牲を神々に生贄として捧げねばならないとでもいうのか。

7

Alioqui tentatio est patrimonium grande, nisi ad usus bonos census operetur, ut patrimonio suo unusquisque locupletior magis redimere debeat quam augere delicta.

PL 4, 450A

そうでなければ、すなわち財産が善い用途のために用いられないのであれば、莫大な世襲財産は一つの誘惑にほかならない。それゆえ、富める者ほど、自らの財産によって罪を増やすよりも、むしろ贖うべきである。

Caput XII

第XII章PL 4, 450A
1

Ornamentorum ac vestium insignia et lenocinia formarum non nisi prostitutis et impudicis feminis congruunt, et nullarum fere pretiosior cultus est quam quarum pudor vilis est.

PL 4, 450A

飾りや衣服のきらびやかさ、容色で媚びを売る技巧は、娼婦や貞潔ならざる女たちにしかふさわしくない。そして、身なりが高価な女たちほど、たいてい慎み深さは安っぽいものである。

2

Sic in Scripturis sanctis, quibus nos instrui Dominus voluit et moneri, describitur civitas meretrix, compta pulchrius et ornata, et cum ornamentis suis ac propter ipsa potius ornamenta peritura.

PL 4, 450A

こうして聖書において——主はそれによって我々が教え諭され戒められることを望まれた——娼婦なる都市が描かれている。それは美しく着飾り、装われているが、その飾りとともに、いやむしろその飾りゆえにこそ、滅び去る運命にある。

3

Et venit, inquit, unus ex septem Angelis habentibus phialas septem, et aggressus est me dicens: Veni, ostendam tibi damnationem meretricis magnae sedentis super aquas multas, cum qua fornicati sunt reges terrae. Et duxit me in spiritu.

PL 4, 450B

こう言われている。「七つの鉢を持つ七人の天使のうちの一人が来て、私に近づき、『来なさい、多くの水の上に座る大いなる娼婦が受ける断罪をお前に見せよう。地の王たちは彼女と姦淫を行った』と言った。そして彼は霊において私を導いた。

4

Et vidi mulierem sedentem super bestiam; et mulier illa amicta erat pallio purpureo et coccineo, et adornata erat auro et lapidibus pretiosis et margaritis, tenens poculum in manu sua plenum execrationum et immunditiae et fornicationis totius terrae (Apoc. XVII, 1-4) .

PL 4, 450B

そして私は、獣の上に座る女を見た。その女は紫と緋色の衣をまとい、金と宝石と真珠とで飾られ、手には、忌まわしきものと汚れと地上のあらゆる姦淫とに満ちた杯を持っていた」(黙示録17:1-4)。

5

Fugiant castae virgines et pudicae incestarum cultus, habitus impudicarum, lupanarium insignia, orna menta meretricum.

PL 4, 450B

純潔で貞潔な処女たちは、純潔ならざる女たちの身なりを、貞潔ならざる女たちの装いを、娼家のしるしを、娼婦たちの飾りを〔底本は orna menta と分かち書きにするが、ornamenta の一語と読む〕避けるがよい。

Caput XIII

第XIII章PL 4, 451A
1

Clamat etiam Spiritu sancto plenus Esaias, et filias Sion auro et argento ac veste corruptas increpat et objurgat perniciosis opibus affluentes et a Deo per saeculi delicias recedentes: Exaltatae sunt, ait, filiae Sion, et ambulaverunt alto collo, et nutu oculorum et incessu pedum trahentes tunicas, et pedidibus simul ludentes.

PL 4, 451A

聖なる霊に満たされたイザヤもまた声を上げ、金と銀と衣とによって堕落したシオンの娘たちを叱責し、咎める。彼女たちは害をなす富に溢れ、この世の快楽によって神から離れ去っているのである。「シオンの娘たちは高ぶり」と彼は言う、「首をそびやかして歩き、目配せをし、足取りで裾を引きずり、同時に足で戯れながら〔底本は pedidibus。pedibus と読む〕歩んだ」。

2

Et humiliabit Deus principales filias Sion, et revelabit Dominus habitum earum, et auferet Dominus gloriam vestis illarum et ornamenta earum et crines et cincinnos et lunulas et discriminalia et armillas et botronatum et dextralia et annulos et inaures et serica contexta cum auro et hyacintho.

PL 4, 451A

「神は指導的なシオンの娘たちを卑しめ、主は彼女たちの装いを暴き、主は彼女たちの衣の栄光を、その飾りを、髪を、巻き毛を、三日月形の飾りを、髪留めを、腕輪を、房飾りを、腕飾りを、指輪を、耳飾りを、金と紫色の糸を織り込んだ絹の衣を、取り去るであろう。

3

Et erit pro odore suavitatis pulvis, et pro cingulo reste cingeris, et pro ornamento capitis aureo calvitium habebis (Isa. III, 16-24) . Hoc Deus culpat, hoc denotat. Hinc corruptas esse virgines, hinc a cultu vero atque divino descivisse pronuntiat.

PL 4, 451A

そして芳しい香りの代わりに塵があり、帯の代わりに縄で締められ、頭の金の飾りの代わりに禿げを持つことになるであろう」(イザヤ3:16-24)。これを神は咎め、これを指弾する。これによって処女たちが堕落していること、これによって彼女たちが真実で神的な身なりから離れ去ったことを、神は宣告する。

4

Exaltatae ceciderunt, comptae turpitudinem foeditatemque meruerunt. Sericum et purpuram indutae Christum induere non possunt. Auro et margaritis et monilibus adornatae ornamenta cordis ac pectoris perdiderunt.

PL 4, 451B

高ぶった者たちは倒れ、着飾った者たちは恥辱と醜さとを受けるに値する者となった。絹と紫を身にまとった者たちは、キリストを身にまとうことができない。金と真珠と首飾りとで飾られた者たちは、心と胸との飾りを失った。

5

Quis non id execretur et fugiat quod alii fuerit exitio? quis id appetat et assumat quod ad necem alterius pro gladio fuerit et telo? Si hausto poculo moreretur ille qui biberat, venenum scires esse quod ille potavit.

PL 4, 452A

他人にとって破滅であったものを、誰が忌み嫌い避けずにいられようか。他人を殺す剣や武器の代わりとなったものを、誰が求め、身にまとおうとするだろうか。もし杯を飲み干した者が死んだのであれば、その者が飲んだものは毒であるとお前は知るであろう。

6

Si, accepto cibo, qui acceperat interiret, scires esse lethale quod acceptum potuit occidere, nec ederes inde nec biberes unde interiissc alios ante conspiceres.

PL 4, 452A

もし食べ物を受け取った者が、それを受けて死んだのであれば、受け取ったものが人を殺し得る致死のものであるとお前は知るであろう。そして、それによって他の者たちが死んでいく〔底本は interiissc。interisse と読む〕のを目にしたならば、お前はそこから食べも飲みもしないであろう。

7

Nunc quanta ignorantia veri est, animi quanta dementia, id velle quod et nocuerit semper et noceat, et putare quod inde ipsa non pereas unde alios periisse cognoscas!

PL 4, 452A

しかるに、常に害をなし、なお害をなし続けるものを望むとは、いかに大きな真理についての無知であろうか、いかに大きな心の狂気であろうか。他の者たちがそれによって滅びたと知りながら、自分だけはそれによって滅びないと考えるとは。

Caput XIV

第XIV章PL 4, 452A
1

Neque enim Deus coccineas aut purpureas oves fecit, aut herbarum succis et conchyliis tingere et colorare Ianas docuit, nec distinctis auro lapillis et margaritis contexta serie et numerosa compage digestis monilia instituit, quibus cervicem quam fecit absconderes, ut operiatur illud quod Deus in homine formavit, et conspiciatur id desuper quod diabolus adinvenit.

PL 4, 452A

神は緋色や紫色の羊を造られたわけではなく、草の汁や貝紫で羊毛を染め彩ることを教えられたわけでもなく、金や宝石や真珠を連ねた首飾りを幾重にも複雑に組み合わせて定め、それでお前が神ご自身の造られた首を覆い隠し、神が人間のうちに形作られたものが覆い隠されて、その上に悪魔が考え出したものが目に映るようにされたわけでもない。

2

An vulnera inferri auribus Deus voluit, quibus innocens adhuc infantia et mali saecularis ignara crucietur, ut postea de aurium cicatricibus et cavernis pretiosa grana dependeant, gravia etsi non suo pondere, mercium tamen quantitate?

PL 4, 453A

それとも神は、いまだ無垢でこの世の悪を知らぬ幼子が苦しめられるように、耳に傷を負わせることを望まれたのか。それは後に、耳の傷跡と穴とから高価な粒〔真珠〕がぶら下がるように、それ自体の重さによってではないにせよ、商品としての値打ちの大きさによって重いものとなるように、というのか。

3

Quae omnia peccatores et apostatae angeli suis artibus prodiderunt quando, ad terrena contagia devoluti, a coelesti vigore recesserunt.

PL 4, 453A

これらすべてのことを、罪深く背教した天使たちは、地上の穢れへと堕落し、天の力から離れ去ったときに、その技によって世に伝えたのである。

4

Illi et oculos circumducto nigrore fucare et genas mendacio ruboris inficere et mutare adulterinis coloribus crinem et expugnare omnem oris et capitis veritatem corruptelae suae impugnatione docuerunt.

PL 4, 453A

彼らはまた、目の周りに黒を塗って隈取り、頬を偽りの紅で染め、髪を偽りの色に変え、顔と頭の真の姿をことごとく、自分たちの堕落による攻撃によって打ち破ることを教えたのである。

Caput XV

第XV章PL 4, 454A
1

Et quidem isto in loco, pro timore quem nobis fides suggerit, pro dilectione quam fraternitas exigit, non virgines tantum aut viduas, sed et nuptas puto et omnes omnino feminas admonendas quod opus Dei et factura ejus et plastica adulterari nullo modo debeat adhibito flavo colore, vel nigro pulvere, vel rubore, aut quolibet denique lineamenta nativa corrumpente medicamine.

PL 4, 454A

そしてまさにこの箇所において、信仰が我々に促す畏れのゆえに、兄弟団が求める愛のゆえに、処女たちや寡婦たちだけでなく、既婚の女たちも、そしておよそすべての女たちも戒められるべきであると私は考える。すなわち、神の業であり、神の作品であり、神の造形であるものは、黄色い染料であれ、黒い粉であれ、紅であれ、あるいはおよそ生まれながらの顔立ちを損なうどのような薬剤によってであれ、決して改変されるべきではない、ということである。

2

Dicit Deus: Faciamus hominem ad imaginem et similitudem nostram. (Gen. I, 26) . Et audet quisquam mutare et convertere quod Deus fecit?

PL 4, 455A

神は言われる。「我々にかたどり、我々の似姿として、人を造ろう」(創世記1:26)。それなのに、神が造られたものを変え、作り変えようとする者があえて現れるのか。

3

Manus Deo inferunt quando id quod ille formavit reformare et transfigurare contendunt, nescientes quia opus Dei est omne quod nascitur, diaboli quodcumque mutatur.

PL 4, 455A

彼らは、神が形作られたものを作り直し、姿を変えようと努めるとき、神に手を加えていることになる。生まれるものはすべて神の業であり、変えられるものは何であれ悪魔の業であることを知らずに。

4

Si quis pingendi artifex vultum alicujus et speciem et corporis qualitatem aemulo colore signasset, et, signato jam consummatoque simulacro, manus alius inferret, ut jam formata, jam picta quasi peritior reformaret, gravis prioris artificis injuria et justa indignatio videretur.

PL 4, 455A

もし絵を描く工匠が、ある人の顔つきと容姿と肉体の性質とを、実物と競う色で描き写し、その像がすでに描かれ仕上げられた後で、別の者がそれに手を加え、すでに形作られ、すでに描かれたものを、あたかも自分の方が優れているかのように作り直そうとするなら、先の工匠に対する重大な不正であり、当然の憤りとみなされるであろう。

5

Tu te existimas impune laturam tam improbae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? Ut enim impudica circa homines et incesta fucis lenocinantibus non sis, corruptis violatisque quae Dei sunt, pejor adultera detineris.

PL 4, 455A

お前は、これほど不埒な向こう見ずの大胆さを、すなわち神という工匠への侮辱を、罰されずに済ませられると思っているのか。たとえ媚びを売る白粉によって人に対して貞潔ならざる、不浄な女となることはないとしても、神のものを損ない汚した以上、お前はいっそう悪しき姦通の女として捕らえられているのである。

6

Quod ornari te putas, quod putas comi, impugnatio est ista divini operis, praevaricatio est veritatis.

PL 4, 455B

お前が自分を飾っていると思っていること、装いを整えていると思っていることは、神の業への攻撃であり、真理への背信である。

Caput XVI

第XVI章PL 4, 455B
1

Monentis Apostoli vox est: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi. Nam et pascha nostrum immolatus est Christus.

PL 4, 455B

戒める使徒の声がある。「古いパン種を取り除け、新しい練り粉となるために。汝らはすでに種なしパンなのだから。我々の過越〔の小羊〕であるキリストは、すでに生贄として捧げられたのである」。

2

Itaque festa celebremus, non in fermento vetere, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis (I Cor. V, 7) .

PL 4, 455B

「それゆえ、我々は祭りを祝おう。古いパン種によってではなく、悪意と邪悪のパン種によってでもなく、純粋さと真理の種なしパンによって」(一コリント5:7)〔ミーニュの表示は5:7だが、引用の句は一コリント5:8に当たる〕。

3

Num sinceritas perseverat et veritas quando quae sincera sunt polluuntur colorum adulteriis, et adulterinis medicaminum fucis in mendacium vera mutantur?

PL 4, 455B

純粋なものが色の偽りによって汚され、真実なものが薬剤の偽りの白粉によって偽りへと変えられるとき、はたして純粋さと真理は保たれているであろうか。

4

Dominus tuus dicit: Non potes facere capillum unum album aut nigrum (Matth. V, 36): et tu ad vincendam Domini tui vocem vis te esse potiorem?

PL 4, 455B

お前の主はこう言われる。「お前は髪の毛一本すら、白くも黒くもすることができない」(マタイ5:36)。それなのにお前は、お前の主の御言葉に打ち勝つほど、自分の方が優っていると望むのか。

5

Audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis, malo praesagio futurorum capillos jam tibi flammeos auspicaris, et peccas, proh nefas! capite, id est corporis parte meliore.

PL 4, 456A

お前は大胆な企てと瀆聖的な侮りによって自分の髪を染め、来るべきものについての不吉な前兆として、すでに炎のような髪を自らに占い定めている。そして、ああ、なんということか、頭において、すなわち肉体のより優れた部分において、罪を犯しているのである。

6

Et cum scriptum sit de Domino: Caput autem ejus et capilli erant albi velat lana aut nix (Apoc. I, 14) , tu execraris canitiem, detestaris alborem qui sit ad Domini caput similis.

PL 4, 456A

そして主について、こう書かれているのに——「その頭と髪は、羊毛か雪のように〔底本は velat。velut と読む〕白かった」(黙示録1:14)——お前は白髪を呪い、主の頭に似たその白さを忌み嫌っているのである。

Caput XVII

第XVII章PL 4, 456A
1

Non metuis, oro, quae talis es, ne cum resurrectionis dies venerit, artifex tuus te non recognoscat, ad sua praemia et promissa venientem removeat et excludat, increpans vigore censoris et judicis dicat: Opus hoc meum non est, nec imago nostra est.

PL 4, 456A

そのような者でありながら、お前は恐れないのか、私は問いたい。復活の日が来たとき、お前を造った作り主がお前を見分けず、褒賞と約束のもとに来たお前を退けて閉め出し、監察官と裁判官さながらの激しさで咎めて、『これは我が作ではない、我々の像でもない』と言うのではないかと。

2

Cutem falso medicamine polluisti, crinem adultero colore mutasti, expugnata est mendacio facies, figura corrupta est, vultus alienus est. Deum videre non poteris, quando oculi tui non sunt quos Deus fecit, sed quos diabolus infecit.

PL 4, 456A

お前は肌を偽りの薬で汚し、髪を偽りの色で変えた。顔は偽りに攻め落とされ、姿は損なわれ、面立ちは他人のものとなった。お前は神を見ることができない。お前の目は神が造った目ではなく、悪魔が穢した目だからである。

3

Illum tu sectata es, rutilos atque depictos oculos serpentis imitata es, de inimico tuo compta, cum illo pariter et arsura. Haec, oro, cogitanda non sunt Dei servis? non die semper ac nocte metuenda?

PL 4, 456B

お前はあの者に従い、蛇の赤く塗られた目を真似た。お前の敵から借りた飾りで身を装い、彼と等しく共に焼かれる身となるのだ。これらのことを、神の僕たちは思い巡らすべきではないのか、私は問いたい。昼も夜も絶えず恐れるべきではないのか。

4

Viderint quid sibi nuptae per placendi studium de conjugum solatio blandiantur; quos dum in excusationem suam proferunt, ad societatem criminosae consensionis adsciscunt.

PL 4, 456B

既婚の女たちが、夫を喜ばせようとする熱心さから、夫との睦みを口実に何をもって自らを慰めているか、それは彼女たち自身に任せておこう。彼女たちは夫を言い訳に持ち出しながら、その実、夫を罪深い同意の仲間に引き入れているのである。

5

Virgines certe, quibus hic sermo nunc consulit, quae se ejusmodi artibus compserint, inter virgines non putem debere numerari, sed tamquam contactas oves et morbidas pecudes a sancto et puro grege virginitatis arceri, ne contagio suo caeteras polluant dum simul degunt, ne perdant alias quaecumque perierunt.

PL 4, 456B

しかし、いま本論が心を配っているのは処女たちである。もしこのような手管で身を飾る処女がいるならば、私はその者を処女たちの中に数えるべきだとは思わない。むしろ、病に触れた羊、病める家畜のように、聖なる清らかな処女の群れから遠ざけるべきである。共に暮らすうちにその汚染で他の者たちを穢さぬように、また滅びた者たちがほかの者たちまで滅ぼすことのないように。

Caput XVIII

第XVIII章PL 4, 457A
1

Et quoniam continentiae bonum quaerimus, perniciosa quaeque et infesta vitemus. Nec illa praetereo quae, dum negligentia in usum veniunt, contra pudicos et sobrios mores licentiam sibi de usurpatione fecerunt.

PL 4, 457A

我々は節制という善を求めているのだから、有害で危険なものはすべて避けねばならない。怠慢のうちに慣習となり、貞淑で慎み深い風紀に反して、そう行われてきたという事実だけを楯に自らに放縦を許してきたものを、私は看過しない。

2

Quasdam non pudet nubentibus interesse, et in illa lascivientium libertate sermonum colloquia incesta miscere, audire quod non decet, quod non licet dicere, observari et esse praesentes inter verba turpia et temulenta convivia quibus libidinum fomes accenditur, sponsa ad patientiam stupri, ad audaciam sponsus animatur.

PL 4, 457A

ある者たちは、婚礼に列席することを恥じない。その席では奔放な言葉遣いの自由の中で淫らな会話が交わされ、聞くにふさわしくないこと、口にすることさえ許されぬことを聞き、恥ずべき言葉と酔いにまみれた宴の間に人目に晒され、居合わせる。そこでは情欲の火種がかき立てられ、花嫁は恥辱に身を委ねる心へ、花婿は大胆さへとそれぞれ駆り立てられる。

3

Quis illi in nuptiis locus est cui animus ad nuptias non est, aut voluptaria illic et laeta esse quae possunt ubi et studia et vota diversa sunt? Quid illic discitur, quid videtur? Quantum a proposito suo virgo deficit, quando pudica quae venerat impudica discedit? Corpore licet virgo ac mente permaneat, oculis, auribus, lingua minuit illa quae habebat.

PL 4, 457A

婚礼に心を寄せぬ者に、婚礼のうちのいかなる場所があろうか。志すところも願うところも異なる場において、快楽に満ちた喜ばしいことなど、いったいどうしてありえようか。そこで何を学び、何を目にするのか。貞淑な姿で来た者が不貞な姿で立ち去るとすれば、処女はどれほど自らの決意から外れることか。たとえ肉体と心において処女のままであり続けたとしても、目により、耳により、舌により、彼女は持っていたものを損なうのである。

Caput XIX

第XIX章PL 4, 458A
1

Quid vero quae promiscuas balneas adeunt, quae oculis ad libidinem curiosis pudori ac pudicitiae corpora dicata prostituunt? quae cum viros atque a viris nudae vident turpiter ac videntur, nonne ipsae illecebram vitiis praestant? nonne ad corruptelam et injuriam suam desideria praesentium sollicitant et invitant?

PL 4, 458A

だが、混浴の湯屋に通い、情欲に逸る好奇の目に、慎みと貞潔に捧げられた肉体をさらけ出す女たちについては、どう言うべきか。彼女たちは、恥ずべきありさまで男たちを裸で見、また男たちに裸で見られる。それは自ら悪徳への誘惑を与えているのではないか。居合わせる者たちの欲望を、自らの堕落と、自らが受ける不正へとそそのかし招いているのではないか。

2

Viderit, inquis, qua illuc mente quis veniat, mihi tantum reficiendi corpusculi cura est et lavandi. Non te purgat ista defensio, nec lasciviae et petulantiae crimen excusat. Sordidat lavatio, ista non abluit, nec emundat membra, sed maculat.

PL 4, 458A

そこへどのような心づもりで人が来るかは問うまい、とお前は言う。私はただ、この小さな体を休め、洗うことにしか関心がないのだと。だがその弁明はお前を清めはしない。放埓と厚かましさの罪状を弁解するものでもない。この湯浴みは汚す。それは洗い清めるのではなく、肢体を清浄にするのでもなく、かえって汚すのである。

3

Impudice tu neminem conspicis, sed ipsa conspiceris impudice. Oculos tuos turpi oblectatione non polluis; sed, dum oblectas alios, ipsa pollueris. Spectaculum de lavacro facis. Theatro sunt foediora quo convenis.

PL 4, 458A

お前は誰をも恥知らずに見つめているわけではないかもしれないが、お前自身が恥知らずに見つめられているのだ。お前は恥ずべき楽しみでお前の目を汚してはいないが、他人を楽しませながら、お前自身が汚されるのである。お前は湯浴みを見世物にしているのだ。お前が集うその場は、劇場よりもなお醜悪である。

4

Verecundia illic omnis exuitur, simul cum amictu vestis honor corporis ac pudor ponitur, denotanda et contrectanda virginitas revelatur. Jam nunc considera an, cum vestita es, verecunda sis inter viros talis cui ad inverecundiam proficit audacia nuditatis.

PL 4, 458B

そこでは慎みがことごとく脱ぎ捨てられ、衣の覆いとともに肉体の誉れと恥じらいも脱ぎ置かれ、指弾され、触れられるべき処女性があらわにされる。いまこそ考えてみるがよい——衣をまとっているときでさえ、裸をさらす大胆さが恥知らずへと導くようなお前が、男たちの間で果たして慎み深くいられるかどうかを。

Caput XX

第XX章PL 4, 459A
1

Sic ergo frequenter Ecclesia virgines suas plangit, sic ad infames earum ac detestabiles fabulas ingemiscit, sic flos virginum extinguitur, honor continentiae ac pudor caeditur, gloria omnis ac dignitas profanatur!

PL 4, 459A

かくして教会はしばしば自らの処女たちを嘆き、彼女たちの不名誉で忌まわしい話に呻き、かくして処女たちの花は消え去り、節制の誉れと恥じらいは打ち砕かれ、あらゆる栄光と品位は汚される。

2

Sic se expugnator inimicus per artes suas inserit; sic insidiis per occulta fallentibus diabolus obrepit.

PL 4, 459A

かくして攻め立てる敵はその手管によって入り込み、かくして悪魔は隠れたところで欺く罠によって忍び寄る。

3

Sic, dum ornari cultius, dum liberius evagari virgines volunt, esse virgines desinunt, furtivo dedecore corruptae, viduae antequam nuptae, non mariti sed Christi adulterae; quam fuerant praemiis ingentibus virgines destinatae, tam magna supplicia pro amissa virginitate sensurae.

PL 4, 459A

かくして、身なりをより凝って飾ろうと、より自由に出歩こうと処女たちが望むうちに、彼女たちは処女であることをやめてしまう。忍びやかな恥辱によって汚され、嫁ぐより先に寡婦となった者たち、夫にではなくキリストに対する姦通の女となった者たちである。処女として定められていた褒賞が莫大であっただけ、それに劣らぬ大きな刑罰を、失った処女性のゆえに受けることになるであろう。

Caput XXI

第XXI章PL 4, 459B
1

Audite itaque me, virgines, ut parentem; audite, quaeso, vos timentem pariter ac monentem; audite utilitatibus et commodis vestris fideliter consulentem.

PL 4, 459B

それゆえ、処女たちよ、親に対するように私に耳を傾けよ。乞い願う、諸君のことを案じ、また諭す私に耳を傾けよ。諸君の益と利益のために忠実に心を配る私に、耳を傾けよ。

2

Estote tales quales vos Deus artifex fecit: estote tales quales vos manus Patris instituit: maneat in vobis facies incorrupta, cervix pura, forma sincera.

PL 4, 459B

作り主なる神が諸君を造られたそのままであれ。父の御手が諸君を形づくられたそのままであれ。諸君のうちに、損なわれぬ顔立ち、清らかな首筋、混じり気のない姿が留まっているように。

3

Non inferantur auribus vulnera, nec brachia includat aut colla de armillis et monilibus catena pretiosa; sint a compedibus aureis pedes liberi, crines nullo colore fucati, oculi conspiciendo Deo digni.

PL 4, 460A

耳に傷を負わせてはならない。腕輪や首飾りの高価な鎖で腕や首を締め付けてもならない。足は黄金の足枷から自由であり、髪はいかなる色にも染められず、目は神を仰ぎ見るにふさわしいものであれ。

4

Celebrentur lavacra cum feminis, quarum inter vos pudica lavatio est. Nuptiarum festa improba et convivia lasciva vitentur, quorum periculosa contagio est. Vince vestem, quae virgo es: vince aurum, quae carnem vincis et saeculum.

PL 4, 460A

湯浴みは女たちと共に行うがよい、それが諸君の間では貞淑な湯浴みだからである。婚礼の淫らな祝宴と放埓な酒宴は避けるがよい、それは危険な感染をもたらすからである。処女であるお前は衣装に打ち勝て。肉とこの世に勝つ者であるお前は、黄金にも打ち勝て。

5

Non est ejusdem non posse a majoribus vinci et imparem minoribus inveniri. Arcta et angusta est via quae ducit ad vitam (Matth. VII, 14) durus et arduus est limes qui tendit ad gloriam (Ib. 13) .

PL 4, 460A

大きなものに打ち負かされない者が、小さなものに立ち向かえず劣ってしまうということは、両立しない。命へと至る道は狭く細い(マタイ7:14)。栄光へと向かう道は険しく困難である(マタイ7:13)。

6

Per hunc viae limitem martyres pergunt, eunt virgines, justi quique gradiuntur. Lata et spatiosa itinera vitate. Lethales illic illecebrae et mortiferae voluptates. Illic diabolus blanditur ut fallat, arridet ut noceat, illicit ut occidat.

PL 4, 460A

この道の道筋を、殉教者たちは進み、処女たちは歩み、正しき者たちは皆歩を進める。広く開けた道は避けよ。そこには命取りの誘惑と死をもたらす快楽がある。そこでは悪魔が欺くために媚び、害するために微笑み、殺すために誘い込む。

7

Primus, cum centeno, martyrum fructus est, secundus, sexagenarius, vester est. Ut apud martyres non est carnis et saeculi cogitatio, nec parva et levis et delicata congressio, sic et in vobis, quarum ad gratiam merces secunda est, sit et virtus ad tolerantiam proxima.

PL 4, 460B

第一の実り、百倍の実りは殉教者たちのものであり、第二の実り、六十倍の実りは諸君のものである。殉教者たちのもとには肉とこの世への思いもなく、取るに足らぬ軽く安易な戦いもないように、諸君のうちにも——恩寵に対する報いが第二に位置する諸君のうちにも——忍耐に至る力が、それに次ぐものとしてあるように。

8

Non est ad magna facilis ascensus. Quem sudorem perpetimur, quem laborem, cum conamur ascendere colles et vertices montium? Quid, ut ascendamus ad coelum? Si praemium pollicitationis attendas, minus est quod laboras. Immortalitas perseveranti datur, perpetua vita promittitur, regnum Dominus pollicetur.

PL 4, 461A

大いなるものへの登りは容易ではない。丘や山の頂を登ろうと試みるとき、我々はどれほどの汗と労苦に耐えることか。まして天へと登ろうとするならば、なおのことではないか。約束された褒賞に目を向けるならば、お前が労するところは取るに足らぬものとなる。堪え忍ぶ者には不死が与えられ、絶えることのない生命が約束され、主が御国を約束されるのだから。

Caput XXII

第XXII章PL 4, 461A
1

Servate, virgines, servate quod esse coepistis, servate quod eritis. Magna vos merces manet, praemium grande virtutis, munus maximum castitatis. Vultis scire quo malo careat et quid boni teneat continentiae virtus?

PL 4, 461A

処女たちよ、守れ。すでになり始めたものを守れ、やがてなるはずのものを守れ。大いなる報いが諸君を待っている——徳の大いなる褒賞、純潔の最大の賜物が。節制という徳がいかなる悪を免れ、いかなる善を保つものか、諸君は知りたいか。

2

Multiplicabo, inquit mulieri Deus, tristitias tuas et gemitus tuos, et in tristitia paries filios, et conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur (Gen. III, 16) . Vos ab hac sententia liberae estis, vos mulierum tristitias et gemitus non timetis.

PL 4, 461A

神は女に、『わたしは汝の苦しみと呻きを増し加える。汝は苦しみのうちに子を産み、汝の思いは夫に向かい、彼が汝を支配するであろう』(創世記3:16)と言われている。諸君はこの宣告から自由である。諸君は女たちの苦しみと呻きを恐れない。

3

Nullus vobis de partu circa filios metus est, nec maritus est dominus, sed dominus vester et caput Christus est ad instar et vicem masculi. Sors vobis et conditio communis est. Domini vox est in illa dicentis: Filii saeculi hujus generant et generantur.

PL 4, 462A

子を産むことについて、諸君には何の恐れもない。夫が主なのではなく、諸君の主また頭であるのはキリストであり、それは男の代わり、その働きに等しい。諸君にとって、運命も境遇も共通のものである。主の声はかの箇所でこう言われている、『この世の子らは子をもうけ、また子としてもうけられる』と。

4

Qui autem habuerint dignationem saeculi illius et resurrectionis a mortuis, non nubunt, neque matrimonium faciunt. Neque enim incipient mori: aequales enim sunt Angelis Dei, cum sint filii resurrectionis (Luc. XX, 31-36) . Quod futuri sumus jam vos esse coepistis.

PL 4, 462A

しかし、かの世と死者の中からの復活とにふさわしいとされた者たちは、娶ることも婚姻を結ぶこともない。彼らはもはや死ぬこともない。復活の子らであるがゆえに、神の御使いたちと等しいからである(ルカ20:31-36)。我々がやがてそうなるはずのものに、諸君はすでになり始めているのだ。

5

Vos resurrectionis gloriam in isto saeculo jam tenetis, per saeculum sine saeculi contagione transitis. Cum castae perseveratis et virgines. Angelis Dei estis aequales.

PL 4, 462A

諸君はこの世にありながら、すでに復活の栄光を保持している。諸君はこの世を通り抜けながら、この世の穢れに染まらない。純潔かつ処女のまま堅く保つならば、諸君は神の御使いたちと等しいのである。

6

Tantum maneat et duret solida et illaesa virginitas, et ut coepit fortiter, jugiter perseveret; nec monilium aut vestium quaerat ornamenta, sed morum.

PL 4, 462A

ただ、処女性が揺るぎなく傷つかぬまま留まり、また続くように。そして、力強く始まったとおりに、絶えず堅く保たれるように。それは首飾りや衣装の飾りを求めるのではなく、行いの飾りを求めるべきである。

7

Deum spectet et coelum, neque oculos ad sublime porrectos ad carnis et mundi concupiscentiam deprimat aut ad terrena deponat.

PL 4, 462B

処女性は神と天とを見つめ、高く上げた目を、肉と世界への欲望のために低く落としたり、地上のものへ向けたりしてはならない。

Caput XXIII

第XXIII章PL 4, 463A
1

Prima sententia crescere et generare praecepit, secunda continentiam suasit. Cum adhuc rudis mundus et inanis est, copiam foecunditate generantes propagamur, et crescimus ad humani generis augmentum: cum jam refertus est orbis et mundus impletus, qui capere continentiam possunt, spadonum more viventes, castrantur ad regnum.

PL 4, 463A

第一の宣告は増えて子をなすことを命じ、第二の宣告は節制を勧めた。世界がなお未開で空しかった間は、我々は豊かな繁殖によって子孫を広げ、人類の増加のために増え広がった。だが今や大地は満ち、世界はいっぱいになったので、節制を受け入れることのできる者たちは、宦官のように生き、御国のために自らを断つのである。

2

Nec hoc jubet Dominus, sed hortatur; nec jugum necessitatis imponit, quando maneat voluntatis arbitrium liberum. Sed cum habitationes multas apud Patrem suum dicat (Joan. XIV, 2) , melioris habitaculi hospitia demonstrat.

PL 4, 463A

主はこれを命じているのではなく、勧めておられるのである。必然という軛を課しているのでもない。意志の自由な決定はなお保たれているからである。しかし、主が『わが父のもとには住まいが多くある』と言われるとき(ヨハネ14:2)、よりよき住まいへの宿りを示しておられるのである。

3

Habitacula ista meliora vos petitis, carnis desideria castrantes, majoris gratiae praemium in coelestibus obtinetis.

PL 4, 463A

諸君はこのよりよき住まいを求めており、肉の欲望を断ち切ることによって、天にあるより大いなる恩寵の褒賞を得るのである。

4

Omnes quidem qui ad divinum lavacrum Baptismi sanctificatione perveniunt, hominem illic veterem gratia lavacri salutaris exponunt, et innovati Spiritu sancto, a sordibus contagionis antiquae iterata nativitate purgantur.

PL 4, 463A

確かに、洗礼という神的な洗いに聖化によって至るすべての者は、そこで救いをもたらす洗いの恩寵によって古き人を脱ぎ捨て、聖なる霊によって新たにされ、繰り返された誕生によって古き穢れの汚染から清められる。

5

Sed nativitatis iteratae vobis major sanctitas et veritas competit, quibus desideria jam carnis et corporis nulla sunt. Sola in vobis quae sunt virtutis et spiritus ad gloriam remanserunt.

PL 4, 463B

しかし、繰り返された誕生について、諸君にはより大いなる聖性と真理がふさわしい。諸君にはすでに肉と肉体の欲望が何一つ残っていないからである。諸君のうちには、栄光へと向かう徳と霊に属するもののみが残っている。

6

Apostoli vox est, quem Dominus vas electionis suae dixit, quem ad promenda mandata coelestia Deus misit: Primus homo, inquit, de terrae limo, secundus homo de coelo. Qualis ille de limo, tales et qui de limo; et qualis coelestis, tales et coelestes.

PL 4, 463B

これは使徒の声である。主が『選びの器』と呼ばれ、天の掟を宣べ伝えるために神が遣わされたその使徒の声である。『第一の人は地の塵から出て、第二の人は天から出た』と彼は言う。『塵から出た者のごとくに、塵から出た者たちもまたあり、天に属する者のごとくに、天に属する者たちもまたある』。

7

Quomodo portavimus imaginem ejus qui de limo est, portemus et imaginem ejus qui de coelo est (I Cor. XV, 47-49) Hanc imaginem virginitas portat, portat integritas, sanctitas portat et veritas; portant disciplinae Dei memores, justitiam cum religione retinentes, stabiles in fide, humiles in timore, ad omnem tolerantiam fortes, ad sustinendam injuriam mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes atque concordes.

PL 4, 464A

『我々は、塵より出た者の像を負ってきたように、天に属する者の像もまた負おうではないか』(一コリント15:47-49)。この像を、処女性は帯びる。清廉が帯び、聖性と真理が帯びる。神の訓練を心に留める者たち、神を敬う心とともに正義を保つ者たち、信仰に堅固な者たち、恐れにおいて謙虚な者たち、あらゆる忍耐に強い者たち、不正を耐え忍ぶことに柔和な者たち、慈しみを行うことにたやすい者たち、兄弟の平和のうちに心を一つにし調和する者たちが、これを帯びるのである。

Caput XXIV

第XXIV章PL 4, 464A
1

Quae vos singula, o bonae virgines, observare, diligere, implere debetis; quae Deo et Christo vacantes, ad Dominum, cui vos dicastis, et majore et meliore parte praeceditis.

PL 4, 464A

おお善き処女たちよ、諸君はこれら一つひとつを守り、愛し、実行せねばならない。諸君は神とキリストに専心する者として、自らを捧げたその主のもとへ、より大きく、より善き部分において先んじているのである。

2

Provectae annis, junioribus facite magisterium: minores natu, praebete comparibus incitamentum. Hortamentis vos mutuis excitate, aemulis de virtute documentis ad gloriam provocate. Durate fortiter, spiritaliter pergite, pervenite feliciter. Tantum mementote tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas honorari.

PL 4, 464B

年を重ねた者たちよ、若い者たちを教え導け。年若い者たちよ、同輩たちに励みを与えよ。互いの励ましによって奮い立ち、徳における競い合う実例によって栄光へと促し合え。強く耐え抜き、霊的に歩みを進め、幸いのうちに至れ。ただ、諸君のうちで処女性が誉れを受け始めるそのとき、我々のことを思い出すがよい。