キプリアヌスc. 200–258

Ad Demetrianum › 全文

Ad Demetrianum 全文

Cyprian of Carthage · PL 4, 543B–564B

Caput I

第I章PL 4, 543B
1

OBLATRANTEM te et adversus Deum, qui unus et verus est, ore sacrilego et verbis impiis obstrepentem frequenter, Demetriane, contempseram, verecundius ac melius existimans errantis imperitiam silentio spernere, quam loquendo dementis insaniam provocare.

PL 4, 543B

唯一にして真なる神に対し瀆聖の口と不敬な言葉をもって幾度も吠えかかり、騒ぎ立てていたお前を、デメトリアヌスよ、私は軽んじていた。迷える者の無知を沈黙でもって蔑むほうが、狂える者の乱心を語って煽り立てるよりも、慎み深くまた賢明だと考えたからである。

2

Nec hoc sine magisterii divini auctoritate faciebam, cum scriptum sit: In aures imprudentis noli quicquam dicere, ne, quando audierit, irrideat sensatos sermones tuos (Prov. XXIII, 9) .

PL 4, 543B

私がこうしていたのも、神的な教えの権威によらぬことではなかった。すなわちこう書かれている。「愚かな者の耳には何も語るな。彼が聞いて、汝の思慮深い言葉をあざ笑うことのないように」(箴言23:9)。

3

Et iterum: Noli respondere imprudenti ad imprudentiam ejus, ne similis fias illi (Prov. XXVI, 4) .

PL 4, 543B

また重ねてこうある。「愚かな者にはその愚かさに応じて答えるな。汝もまた彼に似た者とならぬように」(箴言26:4)。

4

Et sanctum quoque jubeamur intra conscientiam nostram tenere, nec inculcandum porcis et canibus exponere, loquente Domino et dicente: Ne dederitis sanctum canibus, neque miseritis margaritas vestras ante porcos, ne inculcent eas pedibus, et conversi elidant vos (Matth. VII, 6) .

PL 4, 543B

また、聖なるものは我々の良心のうちに保つべきであり、豚や犬に踏みにじられるよう晒してはならないとも命じられている。主が語ってこう言われるとおりである。「聖なるものを犬に与えるな。汝らの真珠を豚の前に投げてはならない。豚がそれらを足で踏みにじり、向き直って汝らを引き裂くことのないように」(マタイ7:6)。

5

Nam, cum ad me saepe, studio magis contradicendi quam voto discendi, venires, et, clamosis vocibus personans, malles tua impudenter ingerere quam nostra patienter audire, ineptum videbatur congredi tecum, quando facilius esset et levius turbulenti maris concitos fluctus clamoribus retundere quam tuam rabiem tractatibus coercere.

PL 4, 545A

というのも、お前はしばしば、学ぼうとする望みよりもむしろ反論しようとする意欲をもって私のもとへ来ては、騒がしい声を張り上げ、我々の言葉を辛抱強く聞くよりも恥知らずにも自分の言い分を押し付けることを選んだので、お前と論じ合うのは愚かしく思われた。荒れ狂う海の逆巻く波を叫び声で打ち鎮めるほうが、お前の狂乱を議論で抑えつけるよりも、なお容易くまた軽々としているだろうからである。

6

Certe et labor irritus et nullus effectus, offerre lumen caeco, sermonem surdo, sapientiam bruto; cum nec sentire brutus possit, nec caecus lumen admittere, nec surdus audire.

PL 4, 545A

確かに、盲人に光を、聾者に言葉を、愚鈍な者に知恵を差し出すことは、無益な労苦であり、何の効もない。愚鈍な者は感じ取ることができず、盲人は光を受け入れることができず、聾者は聞くことができないからである。

Caput II

第II章PL 4, 545A
1

Haec considerans, saepe conticui, et impatientem patientia vici, cum nec docere indocilem possem, nec impium religione comprimere, nec furentem lenitate cohibere.

PL 4, 545A

これらを思い巡らしながら、私はしばしば沈黙を守り、忍耐のない者を忍耐によって打ち負かした。教えを受け付けぬ者を教えることも、不敬な者を信仰によって抑えることも、狂乱する者を柔和によって鎮めることも、私にはできなかったからである。

2

Sed enim, cum dicas plurimos conqueri quod bella crebrius surgant, quod lues, quod fames saeviant, quodque imbres et pluvias serena longa suspendant nobis imputari, tacere ultra non oportet; ne jam non verecundiae sed diffidentiae esse incipiat quod tacemus, et dum criminationes falsas contemnimus refutare, videamur crimen agnoscere.

PL 4, 545B

しかし、お前が言うには、多くの者が、戦がしきりに起こり、疫病と飢饉が猛威をふるい、また長引く晴天が雨を止めさせることまでも我々のせいにされていると嘆いているのだから、これ以上黙っているべきではない。我々が黙っていることが、もはや慎みではなく自信のなさと見なされ始め、偽りの告発を反駁するのを我々が軽んじている間に、その罪状を認めているかのように見えてしまわぬためである。

3

Respondeo igitur et tibi, Demetriane, pariter et caeteris quos tu forsitan concitasti, et adversum nos odia tuis maledicis vocibus seminando, comites tibi plures radicis atque originis tuae pullulatione fecisti; quos tamen sermonis nostri admittere credo rationem: nam qui ad malum motus est mendacio fallente, multo magis ad bonum movebitur veritate cogente.

PL 4, 545B

それゆえ私は、デメトリアヌスよ、お前にも、そしてお前がおそらく煽り立て、罵りの言葉によって我々への憎悪を蒔くことで、お前自身の根と由来から芽吹かせて多くの仲間とした他の者たちにも、等しく答えることにする。とはいえ、彼らも我々の論の理を受け入れるだろうと私は信じている。偽りに欺かれて悪へと動かされた者は、真理に強いられればなおのこと、いっそう善へと動かされるはずだからである。

Caput III

第III章PL 4, 546A
1

Dixisti per nos fieri et quod nobis debeant imputari omnia ista quibus nunc mundus quatitur et urgetur, quod dii vestri a nobis non colantur.

PL 4, 546A

お前は、今この世界を揺るがし圧迫しているこれらすべての災いが我々によって引き起こされ、我々のせいにされるべきだと言った。それは諸君の神々が我々によって崇拝されていないからだ、と。

2

Qua in parte, quia ignarus divinae cognitionis et veritatis alienus es, illud primo in loco scire debes, senuisse jam mundum, non illis viribus stare quibus prius steterat, nec vigore et robore eo valere quo antea praevalebat.

PL 4, 546A

この点において、お前は神的な認識を知らず真理に疎い者であるから、まず何よりも次のことを知るべきである。この世界はすでに老いており、かつて立っていたのと同じ力では立っておらず、以前優っていたのと同じ精力と強さでは優ってはいない、と。

3

Hoc etiam, nobis tacentibus et nulla de Scripturis sanctis praedicationibusque divinis documenta promentibus, mundus ipse jam loquitur et occasum sui rerum labentium probatione testatur.

PL 4, 546A

このことは、我々が黙し、聖書からも神の預言からも何の証拠を示さずとも、世界自身がすでに語っており、事物が衰えゆくことの証明によって自らの没落を証ししている。

4

Non hyeme nutriendis seminibus tanta imbrium copia est, non frugibus aestate torrendis solis tanta flagrantia est, nec sic vernante temperie sata laeta sunt, nec adeo arboreis foetibus autumna foecunda sunt.

PL 4, 546A

冬に種を育てるほどの雨の豊かさはなく、夏に穀物を焼くほどの太陽の激しさもなく、春の陽気の中でも作物はかつてほど豊かに茂らず、秋も木々の実りをかつてほど豊かにはもたらさない。

5

Minus de effossis et fatigatis montibus eruuntur marmorum crustae, minus argenti et auri opes suggerunt exhausta jam metalla, et pauperes venae breviantur in dies singulos et decrescunt, deficit in arvis agricola, in mari nauta, miles in castris, innocentia in foro, justitia in judicio, in amicitiis concordia, in artibus peritia, in moribus disciplina.

PL 4, 546B

掘り尽くされ疲弊した山々からは、大理石の板もかつてより少なくしか掘り出されず、すでに枯渇した鉱山は銀や金の富をかつてより少なくしかもたらさず、乏しくなった鉱脈は日ごとに細り縮んでいく。田畑には農夫が、海には船乗りが、陣営には兵士が、法廷には無垢が、裁きには正義が、友情には和合が、技芸には熟練が、習俗には規律が、それぞれ欠けていく。

6

Putasne tantam posse substantiam rei senescentis existere quantum prius potuit novellu adhuc et vegeta juventa pollere? Minuatur necesse est quicquid fine jam proximo in occidua et extrema devergit.

PL 4, 546B

老いゆくものの実体が、なお若々しく〔底本は novellu。novella と読む〕生気に満ちた青年の盛りにあった頃と同じだけの力をもって存在しうると、お前は思うのか。終わりがすでに近づき、没落と果てへと傾くものは、必ずや衰えねばならない。

7

Sic sol in occasu suo radios minus claro et igneo splendore jaculatur; sic, declinante jam cursu, exoletis cornibus luna tenuatur, et arbor quae fuerat ante viridis et fertilis, arescentibus ramis fit postmodum sterili senectute deformis; et fons qui, exundantibus prius venis, largiter profluebat, senectute deficiens, vix modico sudore distillat.

PL 4, 547A

このように、太陽もその沈む際には、光と炎の輝きを弱めてしか光線を放たない。このように、月もすでにその運行を傾け、角を痩せさせて細くなる。かつて青々と実り豊かであった木も、枝が枯れてのちには、不毛の老いによって見苦しい姿となる。そして、かつては水脈があふれ豊かに流れ出ていた泉も、老いて衰え、わずかな滴りをしたたらせるにすぎなくなる。

8

Haec sententia mundo data est, haec Dei lex est, ut omnia orta occidant et aucta senescant, et infirmentur fortia, et magna minuantur, et cum infirmata et diminuta fuerint, finiantur.

PL 4, 547A

これが世界に下された判決であり、これが神の法である。すなわち、生まれたものはすべて没落し、育ったものは老い、強きものは弱まり、大いなるものは縮小し、弱まり縮小した後には終わりを迎える、という定めである。

Caput IV

第IV章PL 4, 547A
1

Christianis imputas quod minuantur singula, mundo senescente. Quid si et senes imputent Christianis quod minus valeant in senectute, quod non perinde ut prius vigeant auditu aurium, cursu pedum, oculorum acie, virium robore, succo viscerum, mole membrorum; et cum olim ultra octingentos et nongentos annos vita hominum longaeva procederet, vix nunc possit ad centenarium numerum perveniri?

PL 4, 547A

お前は、世界が老いていくにつれ個々のものが縮小することを、キリスト教徒のせいにする。しかし、もし老人たちもまた、自分たちが老年において力を失い、以前のようには耳の聴力にも、足の速さにも、目の鋭さにも、体力の強さにも、内臓の精気にも、五体の充実にも優れていないこと、そして、かつて人間の生涯は八百年、九百年を超えて長く続いたのに、今ではようやく百歳に届くかどうかであることを、キリスト教徒のせいにしたとしたらどうであろうか。

2

Canos videmus in pueris, capilli deficiunt antequam crescant; nec aetas in senectute desinit, sed incipit a senectute.

PL 4, 547B

我々は子供たちに白髪を見る。髪は伸びる前から抜け落ちる。人の一生は老年で終わるのではなく、老年から始まるのである。

3

Sic in ortu adhuc suo ad finem nativitas properat; sic quodcumque nunc nascitur, mundi ipsius senectute degenerat: ut nemo mirari debeat singula in mundo coepisse deficere, quando totus ipse jam mundus in defectione sit et in fine.

PL 4, 547B

このように、誕生はなおその始まりにありながら、すでに終わりへと急いでいる。このように、いま生まれるものは何であれ、世界そのものの老いによって衰えていく。それゆえ、世界における個々のものが衰え始めたことを誰も驚くべきではない。世界そのものがすでに全体として衰滅と終焉のうちにあるのだから。

Caput V

第V章PL 4, 547B
1

Quod autem crebrius bella continuant, quod sterilitas et fames sollicitudinem cumulant, quod, saevientibus morbis, valetudo frangitur, quod humanum genus luis populatione vastatur, et hoc scias esse praedictum, in novissimis temporibus multiplicari mala et adversa variari, et appropinquante jam judicii die magis ac magis in plagas generis humani censuram Dei indignantis accendi.

PL 4, 547B

戦がしきりに続き、不毛と飢饉が不安を積み重ね、猛威をふるう病によって健康が損なわれ、人類が疫病の蔓延によって荒廃させられていること、これについても、次のことが予言されていたと知るべきである。すなわち、終わりの時代には災いが増し加わり、逆境がさまざまに移り変わり、審判の日が近づくにつれて、憤る神の譴責が人類への災厄へとますます激しく燃え立てられる、と。

2

Non enim, sicut tua falsa querimonia et imperitia veritatis ignara jactat et clamitat, ista accidunt quod dii vestri a nobis non colantur, sed quod a vobis non colatur Deus.

PL 4, 548A

なぜなら、これらのことが起こるのは、お前の偽りの訴えと、真理を知らぬ無知とが言い立て叫ぶように諸君の神々が我々によって崇拝されていないからではなく、神が諸君によって礼拝されていないからである。

3

Nam, cum ipse sit mundi dominus et rector, et cuncta arbitrio ejus et nutu gerantur, nec quicquam fieri possit nisi quod aut fecerit aut fieri ipse permiserit, utique quando ea fiunt quae iram Dei indignantis ostendunt, non propter nos fiunt, a quibus Deus colitur, sed delictis et meritis vestris irrogantur, a quibus Deus omnino nec quaeritur nec timetur, nec, relictis vanis superstitionibus, religio vera cognoscitur, ut, qui Deus unus est omnibus, unus colatur ab omnibus rogetur.

PL 4, 548A

というのも、神ご自身が世界の主であり支配者であって、すべては神の意志と御旨によって進められ、神が為したか、あるいは為すことを許したのでなければ何ごとも起こりえないのであるから、憤る神の怒りを示す出来事が起こるとき、それは神に礼拝を捧げる我々のゆえに起こるのではなく、諸君の罪と所業とに対して科せられているのである。諸君のもとでは、神はまったく求められることも畏れられることもなく、空しい迷信を捨てて真の宗教が知られることもない——すべての人にとって唯一である神が、唯一の方として、すべての人によって礼拝され、祈られるべきであるのに。

Caput VI

第VI章PL 4, 548B
1

Ipsum denique audi loquentem, ipsum voce divina instruentem nos pariter ac monentem: Dominum Deum tuum adorabis, inquit, et illi soli servies (Deut. VI, 13) . Et iterum: Non erunt tibi dii alii absque me (Exod. XX, 3) .

PL 4, 548B

実に、神ご自身が語るのを聞くがよい。神の声をもって我々を等しく教え諭し戒めるのを聞くがよい。「汝は主なる汝の神を拝み、ただ神のみに仕えよ」と言われている(申命記6:13)。また重ねて、「汝には我のほかに他の神々があってはならない」(出エジプト記20:3)。

2

Et iterum: Nolite ambulare post deos alienos ut serviatis eis, et ne adoraveritis eos; et ne incitetis me in operibus manuum vestrarum ad disperdendos vos (Hierem. XXV, 6) .

PL 4, 548B

また重ねてこうある。「汝ら、他の神々に従って歩み、それに仕えてはならない。それらを拝んではならない。汝らの手の業によって我を怒らせ、汝らを滅ぼすに至らしめてはならない」(エレミヤ25:6)。

3

Propheta item Spiritu sancto plenus contestatur et denuntiat iram Dei dicens: Haec dicit Dominus omnipotens: Eo quod domus mea deserta est, vos autem sectamini unusquisque in domum suam, propterea abstinebit coelum a rore, et terra subtrahet procreationes suas, et inducam gladium super terram et super frumentum et super vinum et super oleum, et super homines et super pecora, et super per omnes labores manuum eorum (Agg. I, 9-11) .

PL 4, 548B

また、聖なる霊に満たされた預言者は証しし、神の怒りを告げてこう言う。「全能の主はこう言われる。我が家が見捨てられているのに、汝らはおのおの自分の家にばかり心を向けている。それゆえ天は露を控え、地はその産み出す実りを差し控えるであろう。そして我は剣を地の上に、麦の上に、ぶどう酒の上に、油の上に、人と家畜の上に、また彼らの手のすべての働きの上に〔底本は super per omnes。per は重複した衍字と見た〕送り込むであろう」(ハガイ1:9-11)。

4

Item Propheta alius repetit et dicit: Et pluam super unam civitatem, et super aliam non pluam. Pars una compluetur, et pars super quam non pluero arefiet.

PL 4, 549A

また、別の預言者も重ねてこう言う。「我はある都市の上には雨を降らせ、他の都市の上には雨を降らせない。一方は雨に潤い、我が雨を降らせない方は干上がるであろう。」

5

Et congregabuntur duae et tres civitates in unam civitatem potandae aquae causa, nec satiabuntur; et non convertimini ad me, dicit Dominus (Amos IV, 7, 8) .

PL 4, 549A

「二つ三つの都市が水を飲むために一つの都市に集まっても、満たされることはないであろう。それでも汝らは我のもとに立ち帰らない、と主は言われる」(アモス4:7、8)。

Caput VII

第VII章PL 4, 549A
1

Indignatur ecce Dominus et irascitur, et quod ad eum non convertamini comminatur; et tu miraris aut quereris, in hac obstinatione et contemptu vestro, si rara desuper pluvia descendat, si terra situ pulveris squaleat, si vix jejunas et pallidas herbas sterilis gleba producat, si vineam debilitet grando caedens, si oleam detruncet turbo subvertens, si fontem siccitas statuat, aerem pestilens aura corrumpat, hominem morbida valetudo consumat, cum omnia ista peccatis provocantibus veniant, et plus exacerbetur Deus quando nihil talia et tanta proficiant?

PL 4, 549A

見よ、主は憤り怒っておられ、諸君が御自身のもとへ立ち帰らないことを責め脅しておられる。それなのに、お前は、諸君のこの頑迷さと侮りのただ中にありながら、驚き、あるいは嘆くのか——上からの雨がまれにしか降らず、大地が乾いた埃にまみれ、不毛の土くれがかろうじて痩せて青白い草しか生み出さず、雹がぶどう畑を打ち砕いて弱らせ、暴風がオリーブの木をなぎ倒して切り裂き、日照りが泉を涸らし、疫病の風が大気を汚し、病苦が人を蝕むことに。これらすべては罪が招いて起こることであり、これほどのこと、それほどのことをもってしても何の効もないとき、神はいっそう激しく憤られるのである。

2

Fieri enim ista vel ad disciplinam contumacium vel ad poenam malorum declarat in Scripturis sanctis idem Deus dicens: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non exceperunt (Hierem. II, 30) .

PL 4, 549B

すなわち、これらのことが起こるのは、強情な者への訓練のためか、あるいは悪しき者への刑罰のためであることを、同じ神が聖書のうちに宣言してこう言われる。「我はいたずらに汝らの子らを打った。彼らは訓練を受け入れなかった」(エレミヤ2:30)。

3

Et Propheta devotus ac dicatus Deo ad haec eadem respondet et dicit: Verberasti eos, nec doluerunt; flagellasti eos, nec voluerunt accipere disciplinam (Hier. V, 3) .

PL 4, 549B

そして、神に献身し捧げられた預言者は、これと同じことについて答えてこう言う。「汝は彼らを打たれたが、彼らは痛みを覚えなかった。汝は彼らを鞭打たれたが、彼らは訓練を受け入れようとしなかった」(エレミヤ5:3)。

4

Ecce irrogantur divinitus plagae, et nullus Dei metus est: ecce verbera desuper et flagella non desunt, et trepidatio nulla, nulla formido est.

PL 4, 549B

見よ、神より災いが科せられているのに、神への畏れは少しもない。見よ、上からの打擲と鞭打ちは絶えないのに、おののきも恐れもまったくない。

5

Quid si non intercederet rebus humanis vel ista censura, quanto adhuc major in hominibus esset audacia, facinorum impunitate secura?

PL 4, 549B

もしこの譴責さえも人間の事柄に介入していなかったとしたら、犯罪が罰を免れる安心に支えられて、人間たちの大胆さはさらにどれほど大きくなっていたことであろうか。

Caput VIII

第VIII章PL 4, 549C
1

Quereris quod minus nunc tibi uberes fontes et aurae salubres et frequens pluvia et fertilis terra obsequium praebeant, quod non ita utilitatibus tuis et voluptatibus elementa deserviant.

PL 4, 549C

お前は、豊かな泉も健やかな大気も頻繁な雨も肥沃な大地も、今ではかつてほどお前に奉仕を捧げなくなったこと、諸元素がお前の益と快楽にそれほど仕えなくなったことを嘆いている。

2

Tu enim Deo servis, per quem tibi cuncta deserviunt; famularis illi cujus nutu tibi universa famulantur. Ipse de servo tuo exigis servitutem, et homo hominem parere tibi et obedire compellis.

PL 4, 549C

というのも、お前は神に仕えているのであって、その神によってこそ万物がお前に仕えているのである。お前は、その御旨によって万物がお前に仕える方に仕えている。お前自身は自分の奴隷から服従を取り立て、人間である身でありながら、人間に自分に従い服従するよう強いている。

3

Et cum sit vobis eadem sors nascendi, conditio una moriendi, corporum materia consimilis, animarum ratio communis, aequali jure et pari lege vel veniatur in istum mundum vel de mundo postmodum recedatur, tamen nisi tibi pro arbitrio tuo serviatur, nisi ad voluntatis obsequium pareatur, imperiosus et nimius servitutis exactor, flagellas, verberas, fame, siti, nuditate, ferro etiam frequenter et carcere affligis et crucias; et non agnoscis, miser, Dominum Deum tuum, cum sic exerceas ipse dominatum?

PL 4, 550A

そして、諸君には生まれる運命も同じであり、死ぬ境遇も一つであり、肉体の材料も等しく、魂の理も共通であって、この世界に入るのも、後に世界から去るのも、等しい権利と等しい法によるにもかかわらず、それでもお前は、自分の思いのままに仕えられなければ、自分の意のままに従われなければ、横柄で度を越した服従の取り立て人となって、鞭打ち、打ちすえ、飢えと渇きと裸とによって、しばしば剣と牢獄によってさえ苦しめ、責め苛む。しかもお前は、そのように自ら支配を行使しながら、哀れな者よ、主なるお前の神を認めようとしないのか。

Caput IX

第IX章PL 4, 550A
1

Merito ergo incursantibus plagis non desunt Dei flagella nec verbera: quae cum nihil istic promoveant, nec ad Deum singulos tanto cladium terrore convertant, manet postmodum carcer aeternus et jugis flamma et poena perpetua.

PL 4, 550A

それゆえ当然にも、襲いくる災いには神の鞭打ちと打擲が欠けることがない。それらがこの世で何の効ももたらさず、これほどの災厄の恐怖をもってしても各人を神へと立ち帰らせないのであれば、その後には永遠の牢獄と絶えざる炎と尽きぬ刑罰が待っている。

2

Nec audietur illic rogantium gemitus, quia nec hic Dei indignantis terror auditus est, qui per Prophetam clamat et dicit: Audite sermonem Domini, filii Israel, quia judicium est Domini adversus incolas terrae, eo quod neque misericordia, neque veritas, neque agnitio Dei sit super terram, sed execratio, et mendacium, et caedes, et furtum, et adulterium diffusum est super terram; sanguinem sanguini supermiscent.

PL 4, 550B

かの地では、嘆願する者たちの呻きも聞き入れられないであろう。この地で憤る神の恐るべき声が聞き入れられなかったのと同じことである。神は預言者を通してこう叫び、言われる。「イスラエルの子らよ、主の言葉を聞け。主の裁きは地に住む者たちに対して下される。地の上には慈しみもなく、真理もなく、神を知ることもなく、ただ呪詛と偽りと殺人と盗みと姦通とが地に満ちあふれ、血の上に血が重ねられているからである。

3

Idcirco terra lugebit cum universis incolis suis, cum bestiis agri, cum serpentibus terrae, cum volucribus coeli, et deficient pisces maris, ut nemo judicet, nemo revincat (Ose. IV, 1, 4) .

PL 4, 550B

それゆえ、地はそのすべての住民とともに、野の獣とともに、地を這う蛇とともに、空の鳥とともに嘆き悲しむであろう。海の魚も絶え果てるであろう。誰も裁かず、誰も咎めることのないように」(ホセア4:1、4)。

4

Indignari se Deus dicit et irasci quod agnitio Dei non sit in terris, et Deus non agnoscitur nec timetur. Delicta mendaciorum, libidinum, fraudium, crudelitatis, impietatis, furoris Deus increpat et incusat, et ad innocentiam nemo convertitur.

PL 4, 550B

神は、地上に神を知ることがないゆえに、ご自身が憤り怒っておられると言われる。神は知られることもなく、畏れられることもない。神は、偽りと欲情と欺きと残酷と不敬と狂暴との罪を叱責し、告発される。それでも誰も無垢へと立ち帰ろうとはしない。

5

Fiunt ecce quae verbis Dei ante praedicta sunt, nec quisquam fide praesentium ut in futurum consulat admonetur. Inter ipsa adversa, quibus vix coactata et conclusa anima respirat, vacat malos esse et in periculis tantis non de se magis sed de altero judicare.

PL 4, 550C

見よ、神の言葉によってあらかじめ予言されていたことが現に起こっているのに、目の前の出来事の確かさによって未来に備えるよう戒められる者は誰もいない。まさにその逆境のただ中で、魂は締めつけられ閉じ込められてかろうじて息をつくばかりだというのに、人々には悪しき者でいる暇があり、これほどの危難のうちにあってさえ、自分自身についてではなく他人について裁く暇があるのである。

6

Indignamini indignari Deum, quasi aliquid boni male vivendo mereamini, quasi non omnia ista quae accidunt minora adhuc sint et leviora peccatis vestris.

PL 4, 551A

諸君は、神が憤っておられることに憤慨している。まるで悪しく生きることによって何か善いものを得るに値するかのように、まるで今起こっているこれらすべてのことが、諸君の罪に比べればなお小さく軽いものではないかのように。

Caput X

第X章PL 4, 551A
1

Qui alios judicas, aliquando et tu esto tui judex; conscientiae tuae latebras intuere, immo, quia nullus jam delinquendi metus vel pudor est, et sic peccatur quasi magis per ipsa peccata placeatur, qui perspicuus et nudus videris a cunctis, et ipse te respice.

PL 4, 551A

他人を裁くお前は、たまには自分自身の裁判官となれ。お前の良心の隠れた奥処を見つめよ。いや、もはや罪を犯すことへの恐れも恥もなく、まるで罪そのものによっていっそう気に入られるかのように罪が犯されている以上——万人の目にあらわで裸のごとく見えているお前は——自分自身を見つめよ。

2

Aut enim superbia inflatus es, aut avaritia rapax, aut iracundia saevus, aut alea prodigus, aut vinolentia temulentus, aut livore invidus, aut libidine incestus, aut crudelitate violentus: et miraris in poenas generis humani iram Dei crescere, cum crescat quotidie quod puniatur?

PL 4, 551A

お前は傲慢に膨れ上がっているか、貪欲によって強奪的か、憤怒によって獰猛か、賭博によって浪費家か、大酒によって酩酊しているか、妬みによって嫉妬深いか、色欲によって近親相姦的か、残酷によって暴力的か——そのいずれかであろう。それでいて、罰せられるべきものが日々増しているというのに、人類への刑罰において神の怒りが増していることに驚くのか。

3

Hostem quereris exsurgere, quasi, etsi hostis desit, esse pax inter ipsas togas possit. Hostem quereris exsurgere, quasi non, etsi externa de barbaris arma et pericula comprimantur, ferocius intus et gravius de calumniis et injuriis potentium civium domesticae impugnationis tela grassentur.

PL 4, 551B

お前は敵が立ち上がってくることを嘆くが、まるで敵さえいなければ、トガを着た者たちの間だけでも平和がありうるかのように言う。お前は敵が立ち上がってくることを嘆くが、まるで、蛮族による外部の武力と危険が抑えられたとしても、内部では有力な市民たちの中傷と不正による家内の攻撃の矢がいっそう獰猛に、いっそう重く荒れ狂うことはないかのように言う。

4

De sterilitate et fame quereris, quasi famem majorem siccitas quam rapacitas faciat, quasi non de captatis annonarum incrementis et pretiorum cumulis flagrantior inopiae ardor excrescat. Quereris claudi imbribus coelum, cum sic horrea claudantur in terris.

PL 4, 551B

お前は不毛と飢饉について嘆くが、まるで日照りの方が強奪よりも大きな飢えを作り出すかのように、まるで、狙って吊り上げられた穀価と積み上げられた値とによっていっそう激しい欠乏の炎が燃え上がるのではないかのように言う。お前は天が雨を閉ざしていると嘆くが、地上ではそのように穀倉が閉ざされているというのに。

5

Quereris nunc minus nasci, quasi quae nata sunt indigentibus praebeantur. Pestem et luem criminaris, cum peste ipsa et lue vel detecta sint vel aucta crimina singulorum, dum nec infirmis exhibetur misericordia, et defunctis avaritia inhiat ac rapina.

PL 4, 551B

お前は今、産み出されるものが少ないと嘆くが、まるで、産み出されたものが困窮者に分け与えられているかのように言う。お前は疫病と疾病を非難するが、その疫病と疾病そのものによって、個々人の罪はあらわにされるか、あるいは増し加えられている。病者に慈しみは示されず、貪欲は死者にまで大きく口を開けて略奪する。

6

Iidem ad pietatis obsequium timidi, ad impia lucra temerarii, fugientes morientium funera, et appetentes spolia mortuorum, ut appareat in aegritudine sua miseros ad hoc forsitan derelictos esse, ne possint, dum curantur, evadere: nam perire aegrum voluit qui censum pereuntis invadit.

PL 4, 552A

同じ者たちが、敬虔の務めには臆病でありながら、不敬な利得には向こう見ずであり、死にゆく者たちの葬いからは逃げながら、死者の分捕り品は貪欲に求める。それは、哀れな者たちが病のうちに見捨てられているのは、おそらく、看護されて助かってしまうことのないためだ、と思わせるほどである。なぜなら、死にゆく者の財産を奪う者は、その病者が死ぬことを望んだからである。

Caput XI

第XI章PL 4, 552A
1

Tantus cladium terror dare non potest innocentiae disciplinam, et inter populum frequenti strage morientem, nemo considerat se esse mortalem. Passim discurritur, rapitur, occupatur. Praedandi dissimulatio nulla, nulla cunctatio.

PL 4, 552A

これほど大きな災厄の恐怖も、無垢への訓練を与えることはできない。おびただしい斃死者を出しながら死んでいく民衆の中にあってすら、誰も自分が死すべき者であることを顧みない。至る所を駆け巡り、奪い取り、我が物とする。略奪を隠そうとする様子は全くなく、ためらいも全くない。

2

Quasi liceat, quasi oporteat, quasi ille qui non rapit damnum et dispendium proprium sentiat, sic unusquisque rapere festinat.

PL 4, 552A

まるでそれが許されているかのように、まるでそうすべきであるかのように、まるで奪わない者こそが自分自身の損害と損失を被るかのように、誰もが先を争って奪おうとする。

3

In latronibus est utcumque aliqua scelerum verecundia; avias fauces et desertas solitudines diligunt, et sic illic delinquitur, ut tamen delinquentium facinus tenebris et nocte veletur.

PL 4, 552B

盗賊たちにさえ、どうにか罪への恥じらいはある。彼らは人跡のない山道の隘路や荒涼とした人けのない場所を好み、そこで罪を犯すにしても、その罪人たちの凶行は闇と夜とに覆い隠されるのである。

4

Avaritia palam saevit, et, ipsa audacia sua tuta, in fori luce abruptae cupiditatis arma prostituit. Inde falsarii, inde venefici, inde in media civitate sicarii, tam ad peccandum praecipites quam impune peccantes.

PL 4, 552B

しかるに貪欲は公然と猛威をふるい、自らの大胆さに守られて、広場の白日のもとで奔放な欲望の武器を晒け出している。そこから文書偽造者が、そこから毒殺者が、そこから都市のただ中に刺客が生まれ、罪を犯すことに向こう見ずであると同時に、罰を受けることなく罪を犯している。

5

A nocente crimen admittitur, nec innocens qui vindicet invenitur. De accusatore vel judice metus nullus. Impunitatem consequuntur mali, dum modesti tacent, timent conscii, veneunt judicaturi.

PL 4, 552B

犯罪は罪ある者によって犯されるが、それを罰する無実の者は見出されない。告発者にも裁判官にも何の恐れもない。悪しき者たちは免責を得る一方、慎み深い者たちは沈黙し、事情を知る者たちは恐れ、裁くべき者たちは金で売られる。

6

Et idcirco per Prophetam divino Spiritu et instinctu rei veritas promitur, certa et manifesta ratione monstratur Deum posse adversa prohibere, sed ne ille subveniat merita peccantium facere: Numquid, ait, non valet manus Domini ut salvos vos faciat? aut gravavit aurem ut non exaudiat?

PL 4, 552B

それゆえ、預言者を通して、神の霊とその促しによって事の真理が語られ、確かで明白な理由をもって次のことが示される。神は災いを防ぐことがおできになるのに、罪を犯す者たちの当然の報いこそが、神を助けに来させないようにしているのだ、と。「主の御手は、汝らを救うほどの力がないというのか。あるいは御耳が鈍って、聞き入れることができなくなったのか」と預言者は言う。

7

Sed peccata vestra inter vos et Deum separant, et propter delicta vestra avertit faciem suam a nobis, ne misereatur (Isa. LIX, 1, 2) .

PL 4, 553A

「しかし、汝らの罪は、汝らと神との間を分け隔てており、汝らの咎のゆえに、(神は)憐れむことのないよう、御顔を我々から背けられる〔底本は vestra と並んで a nobis と読み、人称が切り替わる。底本のまま訳した〕」(イザヤ59:1、2)。

8

Peccata itaque et delicta reputentur, conscientiae vulnera cogitentur; et desinet unusquisque de Deo vel de nobis conqueri, si quod patitur intelligat se mereri.

PL 4, 553A

それゆえ、罪と咎とを顧み、良心の傷を思い巡らすがよい。そうすれば、自分の被っている苦しみが自分にふさわしいものだと悟るとき、おのおのは神について、あるいは我々について不平を言うことをやめるであろう。

Caput XII

第XII章PL 4, 553A
1

Ecce id ipsum quale est unde nobis vobiscum maxime sermo est, quod nos infestatis innoxios, quod in contumeliam Dei impugnatis atque opprimitis Dei servos.

PL 4, 553A

見よ、まさにこの点にこそ、諸君との間で我々が語り合うべき最大の事柄がある。すなわち、諸君は罪なき我々を攻め立て、神への侮辱として神の僕たちを攻撃し、圧迫しているということだ。

2

Parum est quod furentium varietate vitiorum, quod iniquitate feralium criminum, quod cruentarum compendio rapinarum vita vestra maculatur, quod superstitionibus falsis religio vera subvertitur, quod Deus omnino nec quaeritur nec timetur; adhuc insuper Dei servos et majestati ac nomini ejus dicatos injustis persecutionibus fatigatis.

PL 4, 553A

諸君の生が、狂乱するさまざまな悪徳によって、凶暴な犯罪の不義によって、血にまみれた略奪からの利得によって汚されていること、偽りの迷信によって真の宗教が覆されていること、神がおよそ求められることも畏れられることもないということ——それだけではまだ足りぬというのか。その上さらに、神の僕たちを、神の威厳と御名とに捧げられた者たちを、不当な迫害によって疲弊させているのだ。

3

Satis non est quod ipse tu Deum non colis; adhuc insuper eos qui colunt sacrilega infestatione persequeris.

PL 4, 553B

お前自身が神を礼拝していないというだけでは足りぬのか。その上さらに、神を礼拝する者たちを、瀆聖的な攻撃をもって迫害している。

4

Deum nec colis, nec coli omnino permittis; et, cum caeteri, qui non tantum ista inepta idola et manu hominis facta simulacra, sed et portenta quaedam et monstra venerantur, tibi placeant, solus tibi displicet Dei cultor.

PL 4, 553B

お前は神を礼拝しないばかりか、神が礼拝されることすら全く許そうとしない。そして、これらの愚かな偶像や人の手が作った像だけでなく、ある種の怪物や化け物までも崇敬している他の者たちはお前の気に入るというのに、ただ神の礼拝者だけがお前の気に入らないのだ。

5

Fumant ubique in templis vestris hostiarum busta et rogi pecorum, et Dei altaria vel nulla sunt vel occulta.

PL 4, 553B

諸君の神殿では至る所で、犠牲獣を焼く炉と家畜の薪山が煙を上げているというのに、神の祭壇は全く無いか、隠されているかのいずれかである。

6

Crocodili et cynocephali et lapides et serpentes a vobis coluntur, et Deus solus in terris aut non colitur, aut non est impune quod colitur: innoxios, justos, Deo charos domo privas, patrimonio spolias, catenis premis, carcere includis, gladio, bestiis, ignibus punis.

PL 4, 553B

鰐や犬頭神アヌビスや石や蛇が諸君によって崇拝されているというのに、神だけは地上で礼拝されないか、あるいは礼拝されても罰を免れないかのいずれかである。お前は罪なき者、正しい者、神に愛された者を、家から追い出し、家産を奪い、鎖につなぎ、牢獄に閉じ込め、剣や獣や火によって罰する。

7

Nec saltem contentus es dolorum nostrorum compendio et simplici ac veloci brevitate poenarum; admoves laniandis corporibus longa tormenta, multiplicas lacerandis visceribus numerosa supplicia; nec feritas atque immanitas tua usitatis potest contenta esse tormentis; excogitat novas poenas ingeniosa crudelitas.

PL 4, 553B

お前は、我々の苦痛を手短に切り上げることにも、単純で速やかな刑罰の短さにも、せめてそれくらいで満足するということがない。肉体を切り裂くために長々しい拷問を加え、臓腑を引き裂くために数々の刑罰を重ねる。お前の獰猛さと非道さは、ありきたりの拷問にはもはや満足しえず、才知に長けた残酷さが新たな刑罰を考え出す。

Caput XIII

第XIII章PL 4, 554A
1

Quae haec est insatiabilis carnificinae rabies? quae inexplebilis libido saevitiae? Quin potius elige tibi alterum de duobus: Christianum esse aut est crimen, aut non est; si crimen est, quid non interficis confitentem? si crimen non est, quid persequeris innocentem?

PL 4, 554A

これはいったい何という、飽くことなき処刑への狂乱か。何という、尽きることなき残虐への欲望か。むしろ、次の二つのうちどちらかをお前自身で選ぶがよい。すなわち、キリスト教徒であることは犯罪であるか、そうでないかのいずれかである。もし犯罪であるなら、なぜ告白する者を殺さないのか。もし犯罪でないなら、なぜ無実の者を迫害するのか。

2

Torqueri enim debui, si negarem. Si, poenam tuam metuens, id quod prius fueram et quod deos tuos non colueram, mendacio fallente celarem, tunc torquendus fuissem, tunc ad confessionem criminis vi doloris adigendus; sicut in caeteris quaestionibus torquentur rei qui se negant crimine quo accusantur teneri, ut facinoris veritas, quae indice voce non promitur, dolore corporis exprimatur.

PL 4, 554A

もし私が否定するなら、拷問されるべきであったろう。もし私が、お前の刑罰を恐れて、以前の自分がどうであったか、そしてお前の神々を崇拝してこなかったことを、欺く嘘によって隠したとすれば、そのときこそ拷問されるべきであり、そのときこそ苦痛の力によって犯罪の告白へと追い立てられるべきであったろう。ほかの尋問において、告発された犯罪に自らが関わっていることを否定する被告たちが拷問されるのは、告げ知らせる声によっては引き出されない凶行の真実性を、肉体の苦痛によって絞り出すためであるのと同じである。

3

Nunc vero, cum sponte confitear et clamem et crebris ac repetitis identidem vocibus Christianum me esse contester, quid tormenta admoves confitenti et deos tuos, non in abditis et secretis locis, sed palam, sed publice, sed in foro ipso, magistratibus et praesidibus audientibus, destruenti; ut, etsi parum fuerat quod in me prius criminabaris, creverit quod et odisse et punire plus debeas, quod, dum me Christianum celebri loco et populo circumstante pronuntio, et vos et deos vestros clara et publica praedicatione confundo?

PL 4, 554A

しかし今、私が自ら進んで告白し、叫び、幾度も繰り返し同じ言葉で、自分がキリスト教徒であることを証言しているというのに、なぜお前は、隠された秘密の場所ではなく、あからさまに、公然と、まさに広場において、政務官たちや総督たちが聞いている前で、告白する者に、そしてお前の神々を打ち壊す者に、拷問を加えるのか。たとえ以前お前が私を告発していたことが取るに足らぬものであったとしても、私が人の集まる場所で、民衆が取り囲む中で自分をキリスト教徒であると宣言し、諸君と諸君の神々とを、明白で公然たる宣言によって恥じ入らせているというその一事によって、お前が憎み罰するべき理由は増しているはずではないか。

Caput XIV

第XIV章PL 4, 554B
1

Quid te ad infirmitatem corporis vertis? quid cum terrenae carnis imbecillitate contendis?

PL 4, 554B

なぜお前は肉体の弱さへと向き直るのか。なぜ地上の肉の脆さを相手に争うのか。

2

Cum animi vigore congredere, virtutem mentis infringe, fidem destrue, disceptatione, si potes, vince, vince ratione: vel si quid diis tuis numinis et potestatis est, ipsi in ultionem suam surgant, ipsi se sua majestate defendant; aut quid praestare se colentibus possunt qui se de non colentibus vindicare non possunt.

PL 4, 554B

精神の気力をもって立ち向かうがよい。精神の力を打ち砕くがよい。信仰を打ち壊すがよい。できるものなら論争によって打ち勝つがよい、理性によって打ち勝つがよい。あるいは、もしお前の神々に何らかの神威と権力があるならば、彼ら自身が自らの報復のために立ち上がり、彼ら自身が自らの威厳によって己を守るがよい。さもなくば、自分を崇拝しない者たちに報復することもできない神々が、自分を崇拝する者たちに何を与えることができようか。

3

Nam si eo qui vindicatur pluris est ille qui vindicat, tu diis tuis major es. Si autem iis quos colis major es, non tu illos colere, sed ab ipsis potius coli debes et timeri ut dominus.

PL 4, 554C

なぜなら、もし報復してやる者の方が、報復してもらう者よりも価値が上であるならば、お前はお前の神々よりも大きいということになる。もしお前が、自分の崇拝する者たちよりも大きいのであれば、お前が彼らを崇拝すべきなのではなく、むしろお前自身が彼らによって、主人のごとく崇拝され畏れられるべきなのだ。

4

Sic illos laesos ultio vestra defendit, quomodo et clausos, ne pereant, tutela vestra custodit. Pudeat te eos colere quos ipse defendis, pudeat tutelam de iis sperare quos tu ipse tueris.

PL 4, 555A

こうして、傷つけられた彼らを、諸君の報復が守り、閉じ込められた彼らが滅びぬように、諸君の保護が見張っているのだ。お前が自ら守っているものを崇拝するとは、恥ずべきことだ。お前自身が守っているものから保護を期待するとは、恥ずべきことだ。

Caput XV

第XV章PL 4, 555A
1

O si audire eos velles et videre quando a nobis adjurantur et torquentur spiritalibus flagris, et verborum tormentis de obsessis corporibus ejiciuntur, quando ejulantes et gementes voce humana, et potestate divina flagella et verbera sentientes venturum judicium confitentur!

PL 4, 555A

ああ、彼ら悪霊どもが我々によって神の名にかけて厳命され、霊的な鞭で拷問され、言葉による拷問によって取り憑かれた肉体から追い出されるとき、そして彼らが人間の声で泣き叫び呻きながら、神の権力によって鞭打ちと打擲を感じて、来たるべき裁きを告白するとき、それをお前が聞き、また見ようとしてくれさえしたなら。

2

Veni et cognosce vera esse quae dicimus. Et quia sic deos colere te dicis, vel ipsis quos colis crede; aut si volueris et tibi credere, de te ipso loquetur, audiente te, qui nunc tuum pectus obsedit, qui nunc mentem tuam ignorantiae nocte caecavit.

PL 4, 555A

来て、我々の言うことが真実であると知るがよい。お前は自分がそのように神々を崇拝していると言うのだから、せめてお前が崇拝しているその当のものたちを信じるがよい。あるいは、もしお前が自分自身をも信じたいと望むなら、今お前の胸に取り憑き、今お前の心を無知の夜で盲目にしている当のものが、お前の聞いている前で、お前自身について語るであろう。

3

Videbis nos rogari ab eis quos tu rogas, timeri ab eis quos tu times, quos tu adoras; videbis sub manu nostra stare vinctos et tremere captivos quos tu suscipis et veneraris ut dominos.

PL 4, 555A

お前は、お前が祈り求めている当のものたちから我々が請い求められ、お前が畏れ、お前が拝んでいるその当のものたちから我々が畏れられるのを見るであろう。お前が主人として迎え入れ崇敬しているその当のものたちが、我々の手の下で縛られて立ち、囚われて震えるのを見るであろう。

4

Certe vel sic confundi in istis erroribus tuis poteris quando conspexeris et audieris deos tuos quid sint interrogatione nostra statim prodere et, praesentibus licet vobis, praestigias illas et fallacias suas non posse celare.

PL 4, 555B

少なくとも、お前の神々が我々の尋問によって直ちに自分の正体を暴露し、たとえ諸君が居合わせていようとも、その幻惑と欺瞞とを隠しおおせないのを目にし、耳にするとき、お前はこれらの誤りのうちで確かに恥じ入ることができるであろう。

Caput XVI

第XVI章PL 4, 556A
1

Quae ergo mentis ignavia est, immo quae desipientium caeca et stulta dementia, ad lucem de tenebris nolle venire et mortis aeternae laqueis vinctos spem nolle immortalitatis excipere, non metuere Deum comminantem et dicentem: Sacrificans diis, eradicabitur, nisi Domino soli (Exod. XXII, 19) .

PL 4, 556A

これはいったい何という心の怠惰であろうか。いや、むしろ何という、思慮なき者たちの盲目で愚かな狂気であろうか——闇から光へと来ることを望まず、永遠の死の縄目に縛られながら不死の希望を受け取ろうとせず、こう脅して言われる神を畏れないとは。『主のほかの神々に犠牲を捧げる者は根絶やしにされる』(出エジプト記22:19)。

2

Et iterum: Adoraverunt eos quos fecerunt digiti eorum, et incurvatus est homo et humiliatus est vir, et non laxabo illis (Isa. II, 8) . quid te ad falsos deos humilias et inclinas? Quid ante inepta simulacra et figmenta terrena captivum corpus incurvas?

PL 4, 556A

そしてまた、こう言われる。『彼らは自分の指で造ったものを拝んだ。人は屈み、人間は卑しめられた。私は彼らを赦しはしない』(イザヤ2:8)。なぜお前は偽りの神々の前に身を低くし、かがみ込むのか。なぜ愚かな像や地上の作り物の前に、囚われた肉体を折り曲げるのか。

3

Rectum te Deus fecit; et cum caetera animalia prona et ad terram situ vergente depressa sint, tibi sublimis status et ad coelum atque ad Deum sursum vultus erectus est. Illuc intuere, illuc oculos tuos erige, in supernis Deum quaere.

PL 4, 556A

神はお前をまっすぐに造られた。ほかの動物たちが地に向かって伏し、うつむいた姿勢に押し下げられているのに対し、お前には高く直立する姿と、天へ、そして神へと上向く顔とが与えられている。そこを見つめよ、そこへと目を上げよ、いと高き所に神を求めよ。

4

Ut carere inferis possis, ad alta et coelestia suspensum pectus attolle. Quid te in lapsum mortis, cum serpente quem colis, sternis? quid in ruinam diaboli per ipsam et cum ipso cadis? Sublimitatem serva qua natus es; persevera talis qualis a Deo factus es.

PL 4, 556B

冥界を免れることができるように、高き天上のものへと胸を上げよ。なぜお前は、自分が崇拝しているあの蛇とともに、死の転落へと身を投げ伏せるのか。なぜお前は、その破滅そのものによって、また悪魔とともに、悪魔の破滅へと落ちていくのか。お前が生まれたときの気高さを保て。神によって造られたそのままの姿を持ち続けよ。

5

Cum statu oris et corporis animum tuum statue. Ut cognoscere Deum possis, te ante cognosce. Relinque idola quae humanus error invenit. Ad Deum convertere; quem si imploraveris, subvenit. Christo crede, quem vivificandis ac reparandis nobis Pater misit.

PL 4, 557A

顔と肉体の姿勢とともに、お前の心をも正しく据えよ。神を知ることができるために、まずお前自身を知れ。人間の誤りが作り出した偶像を捨てよ。神に立ち返れ。神を呼び求めるなら、神は助けに来られる。キリストを信じよ。父は、我々を生かし立て直すために、キリストをお遣わしになったのだから。

6

Laedere servos Dei et Christi persecutionibus tuis desine, quos laesos ultio divina defendit.

PL 4, 557A

神とキリストの僕たちを、お前の迫害によって傷つけることをやめよ。傷つけられた彼らを、神の報復が守っているのだから。

Caput XVII

第XVII章PL 4, 557A
1

Inde est quod nemo nostrum, quando apprehenditur, reluctatur, nec se adversus injustam violentiam vestram, quamvis nimius et copiosus noster sit populus, ulciscitur. Patientes facit de secutura ultione securitas.

PL 4, 557A

それゆえ、我々の誰も、捕らえられるときに抵抗せず、諸君の不当な暴力に対して、たとえ我々の民が非常に多く、数多くあろうとも、報復しようとはしない。やがて来る報復への確信が、我々を忍耐強くさせているのである。

2

Innocentes nocentibus cedunt: insontes poenis et cruciatibus acquiescunt, certi et fidentes quod inultum non remaneat quodcumque perpetimur; quantoque major fuerit persecutionis injuria, tanto et justior fiat et gravior pro persecutione vindicta; nec umquam impiorum scelere in nostrum nomen exsurgitur, ut non statim divinitus vindicta comitetur.

PL 4, 557A

無実の者たちは罪ある者たちに屈し、罪なき者たちは刑罰と責め苦とに甘んじる。我々が耐え忍ぶものは何であれ、報復されぬまま済むことはないと確信し、信頼しているからである。迫害の不正が大きければ大きいほど、迫害に対する報復もそれだけいっそう正しく、いっそう重いものとなる。不敬虔な者どもの悪行が我々の名に向かって立ち上がるとき、そこに直ちに神による報復が伴わないことは決してない。

3

Ut memorias taceamus antiquas, et ultiones pro cultoribus Dei saepe repetitas nullo vocis praeconio revolvamus, documentum recentis rei satis est quod sic celeriter quodque in tanta celeritate sic granditer nuper secuta defensio est, ruinis rerum, jacturis opum, dispendio militum, diminutione castrorum.

PL 4, 557B

古い記録は語らずに措き、神の礼拝者たちのためにしばしば繰り返された数々の報復を、声高な喧伝もなしに改めて繰り返さずにおくとしても、最近の出来事の証しだけで十分である。すなわち、これほど速やかに、そしてこれほどの速さの中でこれほど大規模に、事物の破壊、財産の損失、兵士の損耗、陣営の減少という形で、神の守りが先頃続いて起こったのだ。

4

Nec hoc casu accidisse aliquis existimet aut fuisse fortuitum putet, cum jam pridem Scriptura divina posuerit et dixerit: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus (Deut. XXXII, 35) ; et iterum Spiritus sanctus praemoneat et dicat: Ne dixeris, Ulciscar me de inimico meo; sed exspecta Dominum, ut tibi auxilio sit (Prov. XX, 22) .

PL 4, 557B

誰も、これが偶然に起こったことだとか、たまたまのことだったとは考えてはならない。神の聖典はすでに久しく前からこう定め、こう言っているのだから。『報復は私に属する。私が報いる、と主は言われる』(申命記32:35)。そしてまた、聖なる霊はあらかじめこう戒めて言われる。『私は自分の敵に復讐しよう、と言ってはならない。むしろ主を待て。そうすれば主は汝の助けとなられる』(箴言20:22)。

5

Unde clarum est atque manifestum quia non per nos, sed pro nobis accidunt cuncta ista quae de Dei indignatione descendunt.

PL 4, 557C

したがって、神の怒りから下るこれらすべての出来事が、我々によってではなく、我々のために起こっているということは、明白かつ疑いようがない。

Caput XVIII

第XVIII章PL 4, 558A
1

Nec ideo quis putet Christianos iis quae accidunt non vindicari, quod et ipsi videantur accidentium incursione perstringi: poenam de adversis mundi ille sentit cui et laetitia et gloria omnis in mundo est; ille moeret et deflet, si sibi male sit in saeculo, cui bene non potest esse post saeculum, cujus vivendi fructus omnis hic capitur, cujus hic solatium omne finitur, cujus caduca et brevis vita hic aliquam dulcedinem computat et voluptatem, quando istinc excesserit, poena jam sola superest ad dolorem.

PL 4, 558A

だからといって、キリスト教徒自身もまた降りかかる災いの襲来に打たれているように見えるからという理由で、彼らのために報復がなされていないのだと、誰も考えてはならない。世界の逆境がもたらす刑罰を感じるのは、この世界にあってこそ喜びと栄光のすべてを持つ者である。この世で身に不幸があれば嘆き涙するのは、この世の後に幸いを得ることのできない者、この世でこそ生きることの実りのすべてを摘み取り、この世でこそすべての慰めが尽き果て、この世でこそ、はかなく短い命にいくらかの甘美さと快楽を見出す者である。そのような者がこの世を去るとき、もはや刑罰だけが残って苦痛となるのだ。

2

Caeterum nullus iis dolor est de incursione malorum praesentium quibus fiducia est futurorum bonorum. Denique nec consternimur adversis, nec frangimur nec dolemus, neque in ulla aut rerum clade aut corporum valetudine mussitamus.

PL 4, 558A

しかし、来たるべき善への確信を持つ者たちには、現在の悪しきことの襲来について何の苦痛もない。実に、我々は逆境によって打ちのめされることもなく、打ち砕かれることもなく、嘆くこともなく、いかなる事物の破滅においても、いかなる肉体の病においても、不平をこぼすことはない。

3

Spiritu magis quam carne viventes, firmitate animi infirmitatem corporis vincimus. Per ipsa quae nos cruciant et fatigant, probari et corroborari nos scimus et fidimus.

PL 4, 558B

肉によってよりもむしろ霊によって生きる我々は、精神の堅固さによって肉体の弱さに打ち勝つ。我々を苦しめ疲れさせるまさにそのことによって、我々が試され、強められるのだと、我々は知り、また信じている。

Caput XIX

第XIX章PL 4, 558B
1

Putatis nos adversa vobiscum aequaliter perpeti, cum eadem adversa videatis a nobis et vobis non aequaliter sustineri?

PL 4, 558B

諸君は、我々が諸君と等しく災いを被っていると思っているのか。同じ災いが我々によっても諸君によっても等しくは耐えられていないのを、諸君は見ているというのに。

2

Apud vos impatientia clamosa semper et querula est; apud nos fortis et religiosa patientia, quieta semper et semper in Deum grata est; nec quidquam istic laetum aut prosperum sibi vindicat, sed mitis et lenis et contra omnes fluctuantis mundi turbines stabilis, divinae pollicitationis tempus exspectat.

PL 4, 558B

諸君のもとでは、不忍耐がつねに騒がしく不平がましい。我々のもとでは、強く敬虔な忍耐があり、それはつねに静かで、つねに神に対して感謝している。この忍耐は、この地上で快いものも順調なものも何一つ自分のものと主張せず、むしろ柔和で穏やかであり、揺れ動く世界のあらゆる嵐に対して不動であって、神の約束の時を待っている。

3

Quamdiu enim corpus hoc permanet, commune cum caeteris sit necesse est et corporalis conditio communis; nec separari generi humano ab invicem datur, nisi si istinc de saeculo recedatur. Iutra unam domum boni et mali interim continemur.

PL 4, 558B

この肉体が存続するかぎり、他の者たちと共通のものであることは必然であり、肉体という境遇も共通である。人類が互いに切り離されることは、この世から立ち去るのでなければ許されない。さしあたり、善き者も悪しき者も一つの家のうちに〔底本は Iutra。Intra と読む〕共に留め置かれている。

4

Quicquid intra domum evenerit pari sorte perpetimur, donec, aevi temporalis fine completo, ad aeternae vel mortis vel immortalitatis hospitia dividamur.

PL 4, 558C

この家の内で起こることは何であれ、我々は等しい運命によって共に耐え忍ぶ。やがて、この世の時が満ちて終わるとき、永遠の死か、あるいは永遠の不死かという宿りへと、我々は分かたれるのである。

5

Non ergo idcirco compares vobis et aequales sumus quia, in isto adhuc mundo et carne hac constituti, mundi et carnis incommoda vobiscum pariter incurrimus: nam, cum in sensu doloris sit omne quod punit, manifestum est eum non esse participem poenae tuae quem tecum videas aequaliter non dolere.

PL 4, 559A

それゆえ、我々がなお今のこの世界とこの肉のうちに置かれ、世界と肉の労苦を諸君とともに等しく被っているからといって、我々が諸君と比べうる者、対等な者であるわけではない。というのも、罰するものはすべて苦痛の感覚のうちにあるのだから、お前とともにありながら等しくは苦しんでいないとお前が見て取る者は、お前の受ける刑罰にあずかっていないことが明らかだからである。

Caput XX

第XX章PL 4, 559A
1

Viget apud nos spei robur et firmitas fidei; inter ipsas saeculi labentis ruinas erecta mens est et immobilis virtus, et numquam non laeta patientia, et de Deo suo semper anima secura, sicut per Prophetam Spiritus sanctus loquitur et hortatur, spei ac fidei nostrae firmitatem coelesti voce corroborans: Ficus, inquit, non afferet fructum, et non erunt nascentia in vineis.

PL 4, 559A

我々のもとでは、希望の力強さと信仰の堅固さが力強く保たれている。この世が崩れ落ちるまさにその瓦礫の中にあってなお、精神は屹立し、力は揺るがず、忍耐はつねに喜ばしく、魂はつねにその神について安んじている。預言者を通して聖なる霊が語り、勧めて、我々の希望と信仰の堅固さを天来の声によって強めているとおりである。「いちじくは実を結ばず、ぶどう畑には生い出るものもないであろう」と彼は言う。

2

Mentietur opus olivae, et campi non praestabunt cibum. Deficient a pabulo oves, et non erunt in praesepibus boves. Ego autem in Domino exultabo, et gaudebo in Deo salutari meo (Abac. III, 17-20) .

PL 4, 559B

「オリーブの実りは偽り、畑は糧をもたらさないであろう。羊は牧場から絶え、牛は牛舎にいなくなるであろう。しかし私は主にあって喜び躍り、私の救いの神にあって喜ぶであろう」(ハバクク3:17-20)。

3

De Dei hominem et cultorem Dei, subnixum spei veritate et fidei stabilitate fundatum, negat mundi hujus et saeculi infestationibus commoveri.

PL 4, 559B

神の人であり神の礼拝者である者は〔底本は De Dei hominem で構文が崩れている。Dei hominem を主語とする不定法句と解した〕、希望の真理に支えられ、信仰の堅固さの上に据えられて、この世界とこの世との攻撃によっては動かされない、と告げている。

4

Vinea licet fallat et olea decipiat, et herbis siccitate morientibus aestuans campus arescat, quid hoc ad Christianos? quid ad Dei servos, quos paradisus invitat, quos gratia omnis et copia regni coelestis exspectat?

PL 4, 559B

たとえぶどう畑が期待を裏切り、オリーブが欺き、草花が日照りに枯れて燃えるような畑が干上がろうとも、それがキリスト教徒に何の関わりがあろうか。楽園が招き、あらゆる恩寵と天の国の豊かさが待ち受けている神の僕たちに、それが何の関わりがあろうか。

5

Exsultant semper in Domino, et laetantur et gaudent in Deo suo, et mala atque adversa mundi fortiter tolerant, dum dona et prospera futura prospectant.

PL 4, 559B

彼らはつねに主にあって喜び躍り、その神にあって喜び楽しみ、世界の悪と災いを雄々しく耐え忍ぶ。来たるべき賜物と幸いを待ち望みながら。

6

Nam qui, exposita nativitate terrena, spiritu recreati et renati sumus, nec jam mundo sed Deo vivimus, non, nisi cum ad Deum venerimus, Dei munera et promissa capiemus.

PL 4, 559B

なぜなら、地上の生まれを脱ぎ捨て、霊によって新たにされ、生まれ変わった我々は、もはや世界にではなく神に生きているのであり、神のもとに至るのでなければ、神の賜物と約束とを受け取ることはないからである。

7

Et tamen pro arcendis hostibus et imbribus impetrandis, et vel auferendis vel temperandis adversis, rogamus semper et preces fundimus, et pro pace ac salute vestra propitiantes ac placantes Deum diebus ac noctibus jugiter atque instanter oramus.

PL 4, 559C

それでもなお、我々は敵を退け、雨を得るため、また災いを取り除くか和らげるために、つねに願い、祈りを注いでいる。そして諸君の平和と安寧のために、神をなだめ和らげつつ、昼も夜もたゆまず切に祈っている。

Caput XXI

第XXI章PL 4, 560A
1

Nemo itaque sibi blandiatur quod nobis et profanis Dei cultoribus et Deo adversantibus sit interim, per aequalitatem carnis et corporis, laborum saecularium conditio communis, ut ex hoc opinetur non omnia ista quae accidunt vobis irrogari, cum Dei ipsius praedicatione et prophetica contestatione ante praedictum sit venturam super injustos iram Dei et persecutiones quae nos humanitus laederent non defuturas, sed et ultiones quae laesos divinitus defenderent secuturas.

PL 4, 560A

それゆえ、誰も次のように己を欺いてはならない——我々と涜聖の者ら、すなわち神の礼拝者と神に敵対する者とには〔Dei cultoribus と Deo adversantibus を、nobis と profanis にそれぞれ対応する同格と取った〕、肉と肉体の等しさによって、さしあたり世俗の労苦という境遇が共通してある、と。そしてそのことから、諸君の身に起こるこれらすべての災いが下されたのではないと考えてはならない。神ご自身の預言と預言者の証言によって、不義の者らの上に神の怒りが来ること、そして人の手によって我々を傷つける迫害が絶えることはないこと、しかし傷つけられた者らを神が守るための報復もまた続いて起こることが、あらかじめ告げられていたのだから。

Caput XXII

第XXII章PL 4, 560A
1

Et quanta sunt quae istic pro nobis interim fiunt? In exemplum aliquid datur, ut Dei vindicis ira noscatur. Caeterum retro est judicii dies, quem Scriptura sancta denuntiat dicens: Ululate, proximus est enim dies Domini, et obtritio a Deo aderit.

PL 4, 560A

そして、さしあたりこの世で我々のために起こっていることが、いかほどのものであろうか。何ほどかが実例として与えられ、それによって復讐する神の怒りが知られるにすぎない。しかし審判の日はいまだその背後に控えている。聖典はそれをこう告げている。「泣き叫べ、主の日は近づいており、神による打ち砕きが到来するからである」。

2

Ecce enim dies Domini venit insanabilis indignationis et irae, ponere orbem terrae desertum, et peccatores perdere ex eo (Isa. XIII, 6) .

PL 4, 560B

「見よ、主の日は、癒やしがたい憤りと怒りをもって来たり、地の全土を荒れ果てさせ、その中から罪人どもを滅ぼすために来る」(イザヤ13:6)。

3

Et iterum: Ecce dies Domini venit ardens velut clibanus, eruntque omnes alienigenae et omnes iniqui stipula; et succendet illos adveniens dies, dicit Dominus (Malach. IV, 1) .

PL 4, 560B

そしてまた、「見よ、主の日は炉のように燃えて来たり、すべての異邦人とすべての不義なる者どもは藁くずとなるであろう。そして到来する日は彼らを焼き尽くすであろう、と主は言われる」(マラキ4:1)。

4

Succendi et cremari alienigenas praecinit Dominus, id est alienos a divino genere et profanos, spiritaliter non renatos nec Dei filios factos.

PL 4, 560B

主は、異邦人が焼かれ焼き尽くされることを予告しておられる。すなわち、神の血統から疎遠な者たち、涜聖の者ら、霊的に生まれ変わっておらず神の子とされていない者たちのことである。

5

Evadere enim eos solos posse qui renati et signo Christi signati fuerint alio in loco Deus loquitur, quando, ad vastationem mundi et interitum generis humani Angelos suos mittens, gravius in ultimo comminatur dicens: Vadite et caedite, et nolite parcere oculis vestris.

PL 4, 560B

なぜなら、生まれ変わり、キリストのしるしをもって印された者たちだけが逃れ得ることを、神は別の箇所でお語りになっているからである。すなわち、世界の荒廃と人類の滅亡のために天使たちを遣わすとき、最後にいっそう厳しくこう脅して言われる。「行け、討て、汝らの目を惜しむな。」

6

Nolite misereri senioris aut juvenis, et virgines et parvulos et mulieres interficite, ut perdeleantur. Omnem autem super quem signum scriptum est ne tetigeritis (Ezech. IX, 5, 6) .

PL 4, 560B

「老いた者にも若い者にも憐れみをかけるな。乙女も幼子も女も殺し尽くし、滅ぼし去れ。ただし、しるしが記されている者には誰であれ触れてはならない」(エゼキエル9:5-6)。

7

Quod autem sit hoc signum, et qua in parte corporis positum, manifestat alio in loco Deus dicens: Transi per mediam Hierusalem, et notabis signum super frontes virorum qui ingemunt et maerent ob iniquitates quae fiunt in medio ipsorum (Ezech. IX, 4) .

PL 4, 560C

では、このしるしが何であり、肉体のどの部分に置かれるのかについては、神が別の箇所でこうお示しになっている。「エルサレムの中を通り抜け、その中で行われている不義のゆえに嘆き悲しむ者たちの額に、しるしを記せ」(エゼキエル9:4)。

8

Et quod ad passionem et sanguinem Christi pertineat hoc signum, et ille salvus atque incolumis reservetur quisquis in hoc signo invenitur, item Dei testimonio comprobatur dicentis: Et erit sanguis in signo vobis super domos in quibus vos eritis; et videbo sanguinem, et protegam vos, et non erit in vobis plaga diminutionis cum percutiam terram Aegypti (Exod. XII, 13) .

PL 4, 561A

そして、このしるしがキリストの受難と血に関わるものであり、このしるしのうちに見出される者は誰であれ救われ無事に保たれることは、同じく神の証言によって裏付けられている。神はこう言われる。「その血は、汝らがいる家々の上で、汝らのためのしるしとなるであろう。私はその血を見て、汝らを守り、私がエジプトの地を打つとき、滅びの災いは汝らのうちにはないであろう」(出エジプト記12:13)。

9

Quod ante occiso agno praecedit in imagine, impletur in Christo, secuta postmodum veritate.

PL 4, 561A

かつて小羊が屠られたことで先立って型として示されていたことは、キリストにおいて成就する。その後に真理が続いたのである。

10

Ut illic, percussa Aegypto, Judaicus populus evadere non nisi sanguine et signo agni potuit, ita et, cum vastari coeperit mundus et percuti, quisquis in sanguine et signo Christi inventus fuerit, solus evadet.

PL 4, 561A

かの地でエジプトが打たれたとき、ユダヤの民が小羊の血としるしによってでなければ逃れ得なかったように、世界が荒廃させられ打たれ始めるとき、キリストの血としるしのうちに見出される者だけが、ひとり逃れるであろう。

Caput XXIII

第XXIII章PL 4, 561A
1

Respicite itaque, dum tempus est, ad veram et aeternam salutem; et quia jam mundi finis in proximo est, ad Deum mentes vestras Dei timore convertite.

PL 4, 561A

それゆえ、時のあるうちに、真実にして永遠の救いを顧みよ。そして世界の終わりがすでに近いのだから、神への畏れをもって、諸君の心を神へと向け変えよ。

2

Nec vos delectet in saeculo inter justos et mites impotens ista et vana dominatio, quando et in agro inter cultas et fertiles segetes lolium et avena dominetur.

PL 4, 561B

この世にあって、正しく穏やかな者たちの間で振るわれるこの無力で空しい支配を、諸君は喜びとしてはならない。ちょうど、耕された豊かな麦畑の中でも、毒麦や燕麦が支配を振るうように。

3

Nec dicatis mala accidere quia dii vestri a nobis non colantur, sed sciatis hanc irae Dei esse censuram, ut qui beneficiis non intelligitur, vel plagis intelligatur.

PL 4, 561B

諸君の神々が我々によって崇拝されていないから災いが起こるのだ、などと言ってはならない。むしろ、これは神の怒りの譴責であって、恩恵によっては悟られぬ方が、せめて災厄によってでも悟られるためのものであることを知るがよい。

4

Deum vel sero quaerite, quia jam pridem per Prophetam Deus praemonens hortatur et dicit: Quaerite Deum, et vivet anima vestra (Psal. LXVIII, 33) .

PL 4, 561B

せめて遅ればせながらでも神を求めよ。神はすでにかねてより預言者を通してあらかじめ告げ、勧めてこう言われたのだから。「神を求めよ、そうすれば汝らの魂は生きるであろう」(詩篇68:33)。

5

Deum vel sero cognoscite, quia Christus adveniens hoc admonet et docet dicens: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum et quem misisti Jesum Christum (Joan. XVII, 3) .

PL 4, 561B

せめて遅ればせながらでも神を知れ。キリストは来たりてこう戒め教えられたのだから。「永遠の生命とは、すなわち、唯一の真の神である汝と、汝が遣わしたイエス・キリストとを知ることである」(ヨハネ17:3)。

6

Credite illi qui omnino non fallit; credite illi qui haec omnia futura praedixit; credite illi qui credentibus praemium vitae aeternae dabit; credite illi qui incredulis aeterna supplicia gehennae ardoribus irrogabit.

PL 4, 561B

決して欺くことのない方を信じよ。これらすべての来るべきことをあらかじめ告げられた方を信じよ。信じる者たちに永遠の生命の報いを与えられる方を信じよ。信じない者たちにゲヘナの炎による永遠の刑罰を科される方を信じよ。

Caput XXIV

第XXIV章PL 4, 561C
1

Quae tunc erit fidei gloria, quae poena perfidiae, cum judicii dies venerit? quae laetitia credentium, quae moestitia perfidorum, noluisse istic prius credere, et ut credant jam redire non posse?

PL 4, 561C

審判の日が到来するとき、信仰の栄光はいかばかりであり、不信の刑罰はいかばかりであろうか。信じる者たちの喜びはいかばかりであり、不信仰な者たちの悲しみはいかばかりであろうか——この世にあってあらかじめ信じようとしなかったこと、そしていまや信じようとしても立ち戻ることができないことは。

2

Cremabit addictos ardens semper gehenna, et vivacibus flammis vorax poena; nec erit unde habere tormenta vel requiem possint aliquando vel finem. Servabuntur cum corporibus suis animae infinitis cruciatibus ad dolorem.

PL 4, 561C

つねに燃えるゲヘナが、断罪された者たちを焼き尽くすであろう。生き続ける炎による貪り食う刑罰である。そこには、拷問がいつか安らぎや終わりを持ちうる術がないであろう。魂はその肉体とともに、限りない責め苦のうちに苦痛へと保たれるであろう。

3

Spectabitur illic a nobis semper qui hic nos spectavit ad tempus, et in persecutionibus factis oculorum crudelium brevis fructus perpetua visione pensabitur, secundum Scripturae sanctae fidem dicentis: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non extinguetur; et erunt ad visionem universae carni (Isa. LXVI, 24) .

PL 4, 562A

この地でしばらくの間我々を見物していた者は、かの場所で永遠に我々によって見物されるであろう。そしてなされた迫害において残酷な目が得た束の間の楽しみは、永遠の見世物によって償わされるであろう。聖典が確かに告げているとおりである。「彼らの蛆は死なず、彼らの火は消えることがない。そして彼らはすべての肉に対する見世物となるであろう」(イザヤ66:24)。

4

Et iterum: Tunc stabunt justi in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt et qui abstulerunt labores eorum.

PL 4, 562A

そしてまた、「そのとき、正しい者たちは、自分たちを苦しめ、自分たちの労苦を奪い取った者たちに向かって、大いなる不動の心をもって立つであろう」。

5

Videntes turbabuntur timore horribili, et mirabuntur in subitatione insperatae salutis, dicentes inter se, poenitentiam habentes et prae angustia spiritus gementes: Hi sunt quos habuimus aliquando in derisum et in similitudinem improperii.

PL 4, 562A

これを見て彼らは恐ろしい恐怖に動転し、思いがけない救いの突然の到来に驚くであろう。そして互いにこう言い合い、後悔を抱き、霊の苦しみのうちにうめきながら言うであろう。「これが、かつて我々が嘲りとし、非難のしるしとしていた者たちなのか。」

6

Nos insensati viam illorum aestimabamus insaniam et finem illorum sine honore. Quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors eorum est! Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis.

PL 4, 562B

「我々は愚かにも、彼らの道を狂気とみなし、彼らの最期を不名誉なものと考えていた。それなのに、彼らはどうして神の子らのうちに数えられ、聖徒たちのうちにその分け前があるのか。ならば我々は真理の道から迷い出たのであり、正義の光は我々の上に輝かず、太陽は我々の上に昇らなかったのだ。」

7

Lassati sumus in iniquitatis via et perditionis, ambulavimus solitudines difficiles, viam autem Domini ignoravimus. Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum jactatio contulit nobis? Transierunt omnia illa tamquam umbra (Sap. V, 1-9) .

PL 4, 562B

「我々は不義と滅びの道にあって疲れ果て、険しい荒れ野を歩んだが、主の道を知らなかった。高慢は我々に何の益をもたらしたか、富の誇示は我々に何をもたらしたか。それらすべては影のように過ぎ去った」(知恵の書5:1-9)。

8

Erit tunc sine fructu poenitentiae dolor poenae, inanis ploratio et inefficax deprecatio. In aeternam poenam sero credent qui in vitam aeternam credere noluerunt.

PL 4, 562B

そのとき、刑罰の苦痛には後悔の実りがなく、嘆きは空しく、嘆願も功をなさないであろう。永遠の生命を信じようとしなかった者たちは、永遠の刑罰を遅ればせながら信じることになるのである。

Caput XXV

第XXV章PL 4, 562B
1

Securitati igitur et vitae, dum licet, providete. Offerimus vobis animi et consilii nostri salutare munus.

PL 4, 562B

それゆえ、許されているうちに、安全と生命とのために備えよ。我々は諸君に、我々の心と勧めによる救いの贈り物を差し出す。

2

Et quia odisse non licet nobis, et sic Deo plus placemus dum nullam pro injuria vicem reddimus, hortamur, dum facultas adest, dum adhuc aliquid de saeculo superest, Deo satisfacere et ad verae religionis candidam lucem de profundo tenebrosae superstitionis emergere.

PL 4, 562C

そして、我々には憎むことが許されておらず、不正に対して何の仕返しもしないことによってこそ、我々は神により多く喜ばれるのであるから、我々は勧める——機会があるうちに、この世がなおいくらか残っているうちに、神に償いをし、闇に満ちた迷信の深みから、真の信仰の輝く光へと出でよ、と。

3

Non invidemus commodis vestris, nec beneficia divina celamus. Odiis vestris benevolentiam reddimus, et pro tormentis ac suppliciis quae nobis inferentur salutis itinera monstramus. Credite et vivite; et qui nos ad tempus persequimini, in aeternum gaudete nobiscum.

PL 4, 562C

我々は諸君の利益を妬まず、神の恩恵を隠すこともしない。諸君の憎しみに対して好意をもって報い、我々に加えられるであろう拷問と刑罰に対して、救いへの道を示す。信じて生きよ。しばしの間我々を迫害している諸君も、永遠にわたって我々とともに喜ぶがよい。

4

Quando istinc excessum fuerit, nullus jam poenitentiae locus est, nullus satisfactionis effectus. Hic vita aut amittitur aut tenetur; hic saluti aeternae cultu Dei et fructu fidei providetur.

PL 4, 563A

この世から立ち去ってしまえば、もはや悔悛の余地はなく、償いの効力もない。この世でこそ、生命は失われるか保たれるかするのであり、この世でこそ、神への礼拝と信仰の実りとによって、永遠の救いへの備えがなされるのである。

5

Nec quisquam aut peccatis retardetur aut annis quominus veniat ad consequendam salutem: in isto adhuc mundo manenti poenitentia nulla sera est; patet ad indulgentiam Dei aditus, et quaerentibus atque intelligentibus veritatem facilis accessus est.

PL 4, 563A

誰も、罪によっても歳月によっても、救いを得るために来ることを妨げられてはならない。なおこの世界にとどまっている者にとって、悔悛が遅すぎるということはない。神の寛恕への入口は開かれており、真理を求め悟る者たちは、たやすくそこへ近づくことができる。

6

Tu, sub ipso licet exitu et vitae temporalis occasu, pro delictis roges et Deum, qui unus et verus est, confessione et fide agnitionis ejus implores, venia confitenti datur, et credenti indulgentia salutaris de divina pietate conceditur, et ad immortalitatem sub ipsa morte transitur.

PL 4, 563A

お前が、たとえこの世の生命の終わりの、まさにその最期においてであっても、罪のために神に願い求め、唯一にして真である神を、告白と、その方を認める信仰とをもって切に求めるなら、告白する者には赦しが与えられ、信じる者には神の慈愛による救いの寛恕が授けられ、まさにその死の只中で不死へと渡ることができるのである。

7

Hanc gratiam Christus impertit, hoc munus misericordiae suae tribuit, subigendo mortem trophaeo crucis, redimendo credentem pretio sanguinis sui, reconciliando hominem Deo Patri, vivificando mortalem regeneratione coelesti.

PL 4, 563B

この恩寵をキリストは分け与え、この慈しみの賜物をお授けになる。十字架という勝利の記念によって死を屈服させ、ご自身の血の代価によって信じる者を贖い、人を神なる父と和解させ、天の再生によって死すべき者に生命を与えることによって。

8

Hunc, si fieri potest, sequamur omnes, hujus sacramento et signo censeamur. Hic nobis viam vitae aperit, hic ad paradisum reduces facit, hic ad coelorum regna perducit.

PL 4, 564A

可能であるなら、我々はみな、この方に従おう。この方の誓約としるしのもとに数え入れられよう。この方は我々に生命への道を開き、この方は我々を楽園へと連れ戻し、この方は天の国々へと導き入れてくださる。

9

Cum ipso semper vivemus, facti per ipsum filii Dei; cum ipso semper exultabimus, ipsius cruore reparati. Erimus Christiani cum Christo simul gloriosi, de Deo Patre beati, de perpetua voluptate laetantes semper in conspectu Dei, et agentes Deo gratias semper.

PL 4, 564A

この方によって神の子とされた我々は、この方とともに永遠に生きるであろう。この方の血によって新たにされた我々は、この方とともに永遠に喜び躍るであろう。我々キリスト教徒は、キリストとともに栄光にあずかり、神なる父によって幸いを受け、絶えざる快楽のうちに神の御前でつねに喜び、つねに神に感謝を捧げるであろう。

10

Neque enim poterit nisi laetus esse semper et gratus, qui, cum morti fuisset obnoxius, factus est immortalitate securus.

PL 4, 564A

なぜなら、死に服していた者が不死において安んじられるようになったのであれば、その者はつねに喜び、つねに感謝する者以外ではありえないからである。