ノウァティアヌスfl. c. 250

De Cibis Judaicis › 全文

De Cibis Judaicis 全文

Novatian · PL 3, 953A–964A

Caput I

第I章PL 3, 953A
1

Et si mihi, fratres sanctissimi, exoptatissimus dies ille et inter praecipuos beatosque referendus est quo litteras vestras et scripta suscipio; (quid enim me aliud nunc faciat liberiorem?) tamen non minus egregium diem et inter eximios arbitror computandum, quo similes vobis affectu debitae charitatis remittens, et ego ad vos compari voto litteras scribo.

PL 3, 953A

最も聖なる兄弟たちよ、諸君の手紙と書き物を受け取るあの日が、私にとって最も待ち望まれた日であり、際立った幸いな日々の中に数えられるべきであるとしても(今の私をこれ以上自由にしてくれるものが、ほかに何かあろうか)、私は、諸君に対し当然払うべき愛の情に等しい思いを返しつつ、私自身も等しい願いをもって諸君へ手紙を書き送るこの日を、劣らず優れた日として、際立った日々の中に数えるべきだと考える。

2

Nihil enim me, fratres sanctissimi, tantis constrictum vinculis tenet, nihil tantis curarum ac sollicitudinum stimulis excitat et exagitat, quam ne jacturam vobis quamdam per absentiam meam putetis illatam, cui remedium connitor dare, dum elaboro vobis me praesentem frequentibus litteris exhibere.

PL 3, 953A

最も聖なる兄弟たちよ、私をこれほど強い絆で縛り付けるものはほかになく、これほど強い気遣いと憂慮の刺激をもって私を駆り立て揺り動かすものもほかにない。それは、私が不在であることによって諸君に何らかの損失がもたらされたと諸君が思うのではないかという懸念であり、私はこれに対して救済を与えようと努め、頻繁な手紙によって自分自身を諸君の前に現存させようと励んでいるのである。

3

Quamquam ergo et officium debitum, et cura suscepta, et ipsa ministerii imposita persona hanc a me litterarum scribendarum exposcant necessitatem, tamen vos illam plus exaggeratis, dum me ad scribendum frequentioribus litteris provocatis, et pronum me licet ad ista charitatis solemnia magis impellitis, dum sine cessatione in Evangelio vos perstare monstratis: ex quo efficitur, ut et ego vos litteris meis non tam instruam jam cruditos, quam incitem paratos.

PL 3, 953B

それゆえ、義務としての務め、引き受けた気遣い、そして務めによって課せられたその立場そのものが、私にこの手紙を書くという必要を求めているとはいえ、諸君はそれをさらに強めている。諸君がより頻繁な手紙を書くよう私を促し、私がもとより進んでいるにもかかわらず、この愛の恒例の務めへとなお一層駆り立てているからである。諸君が福音のうちに絶えることなく踏みとどまっていることを示しているからである。その結果、私は自分の手紙によって、すでに学び知っている諸君〔底本は cruditos。eruditos と読む〕を教えるというよりも、むしろすでに備えのできている諸君を奮い立たせることになるのである。

4

Nam qui sincerum Evangelium et excretum ab omni perversae labe doctrinae non tantum tenetis, verum etiam animose docetis, magistrum hominem non quaeritis; qui rebus ipsis vos doctores esse monstratis.

PL 3, 953B

なぜなら、純粋な福音、あらゆる曲がった教えの汚れから清められた福音を、諸君は保持するだけでなく、勇んでそれを教えてもいるのだから、人間の教師を求めてはいない。事実そのものによって、諸君自身が教師であることを示しているのである。

5

Currentes igitur vos exhortor et vigilantes excito, et adversus spiritalia nequitiae (Ephes. VI, 12) dimicantes alloquor, et ad brabium cursu vocationis in Christo (Phil. III, 14) tendentes impello: ut tam haereticorum sacrilegis calumniis, quam etiam Judaeorum otiosis fabulis calcatis et rejectis, traditionem solam Christi doctrinamque teneatis, ut condigne auctoritatem vobis ejus nominis vindicare possitis.

PL 3, 953C

そこで私は、走っている諸君を励まし、目覚めている諸君を奮い立たせ、悪の霊的なものども(エフェソ6:12)に対して戦っている諸君に語りかけ、キリストにあっての(フィリピ3:14)召しの競走における褒賞へ向かって進んでいる諸君を駆り立てる。異端者たちの瀆聖的な中傷も、ユダヤ人たちの無益な作り話も、共に踏みにじり退けて、キリストの伝承と教えのみを保持するように。それは、諸君がその御名の権威をふさわしく自らのものとして主張できるためである。

6

Quam vero sint perversi Judaei, et ab intellectu suae Legis alieni, duabus epistolis superioribus, ut arbitror, plene ostendi, in quibus probatum est prorsus ignorare illos quae sit vera Circumcisio, et quid verum Sabbatum; quorum adhuc magis ac magis caecitas revincitur in hac epistola, in qua aliquid de Cibis ipsorum breviter disseritur: hinc etenim se solos sanctos, et caeteros omnes aestimant inquinatos.

PL 3, 954A

ユダヤ人たちがいかに曲がった者であり、自分たちの律法の理解から疎遠になっているかは、先の二通の手紙において、私が思うに十分に示した。そこでは、真の割礼が何であり、真の安息日が何であるかを、彼らがまったく知らずにいることが証明されている。彼らの盲目は、この手紙においてなお一層論駁される。この手紙では、彼らの食物について手短に論じるからである。すなわち彼らは、これによって自分たちだけを聖なる者とみなし、そのほかのすべての者を汚れた者とみなしているのである。

Caput II

第II章PL 3, 954B
1

Itaque in primis illud collocandum est, Legem spiritalem esse (Rom. VII, 14) ; quam si spiritalem negant, utique blasphemant: si devitantes blasphemiam, spiritalem confitentur; spiritaliter legant. Divina enim divine sunt recipienda, et sancta utique asserenda.

PL 3, 954B

そこでまず第一に立てるべきは、律法が霊的なものであるということである(ローマ7:14)。もし彼らがこれを霊的なものと認めないなら、当然彼らは冒瀆していることになる。もし冒瀆を避けてこれを霊的なものと告白するなら、霊的に読むべきである。神的なことがらは神的な仕方で受け取られるべきであり、聖なることがらは当然、聖なるものとして主張されるべきだからである。

2

Caeterum culpa gravis inuritur, si terrestris et humana sacris et spiritalibus Litteris doctrina praestatur; quod ut ne fiat cavendum est.

PL 3, 954B

しかし、地上的で人間的な教えが、聖なる霊的な文書に押しつけられるなら、重い咎が刻み込まれる。そうならないように、それは避けられなければならない。

3

Caveri autem potest, si quae a Deo praecepta sunt sic tractentur, ne auctoritatem ejus imminuant assumpta; ne dum quaedam impura et non munda dicuntur, institutio illorum infamem reddiderit institutorem.

PL 3, 954C

それを避けることができるのは、神によって命じられたことがらが、その権威を損なうことのないように扱われる場合である。すなわち、あるものが不純であり清くないと言われることによって、それらの制定が制定者を不名誉な者としてしまうことのないようにするのである。

4

Videbitur enim, reprobando quae fecit, opera propria damnasse, quae quasi bona probaverat: et in utroque inconstans, quod haeretici quidem volunt, videri denotabitur; dum aut quae non erant munda benedixit, aut quae benedixerat, quia et munda et bona, postea reprobavit quasi non bona, quippe quia non munda; cujus consequenter enormitas perpetua manebit et controversia, si perseverat ista Judaica doctrina, quae omnibus viribus amputanda est: ut, dum quid enormiter ab ipsis traditur, a nobis tollatur: et operum suorum competens dispositio, et divinae Legis congruens et spiritalis illatio remittatur.

PL 3, 954C

なぜなら、自らが造ったものを退けることによって、あたかも善いものとして是認していた自らの業を断罪したことになると見えてしまうからである。そして異端者たちがまさに望むように、両様において一貫性を欠く者と見なされてしまうであろう。すなわち、清くなかったものを祝福したか、あるいは、清くもあり善くもあったがゆえに祝福していたものを、清くないがゆえに善くないものとして後に退けたか、そのいずれかであることになる。このユダヤ人の教えが存続する限り、その結果としての不条理と論争は絶えることなく残るであろう。それゆえこの教えは、あらゆる力を尽くして断ち切られねばならない。彼らによって不条理な仕方で伝えられているものが、我々によって取り除かれるためであり、また神の業にふさわしい配剤と、神の法に適った霊的な適用とが、本来あるべきところへ戻されるためである。

5

Sed ut ab exordio rerum, et unde oportet incipiam; cibus primis hominibus solus arborum fuit foetus et fructus (Gen. I, 29) . Nam a pomis usum postea ad fruges contulit culpa, conditionem conscientiae ipso situ corporis approbante.

PL 3, 955A

しかし、事の初めから、始めるべきところから始めるならば、最初の人間たちにとって食物は、木々の産物と果実のみであった(創世記1:29)。その後、咎が、木の実からの用いを穀物への用いへと移した。良心の境遇を、まさに体の姿勢そのものが是認していたのである。

6

Nam et innocentia decerpturos alimenta ex arboribus, adhuc sibi bene conscios homines ad superna subrexit, et commissum delictum ad conquirenda frumenta homines terrae soloque dejecit.

PL 3, 955A

すなわち、無垢は、木々から糧を摘み取ろうとする人間たち、まだ自らを善しと意識していた人間たちを、上方へと立ち上がらせていた。しかし犯された罪は、穀物を求めるために、人間たちを地と土へと屈ませたのである。

7

Postea etiam (Ibid. IX, 3) usus carnis accessit, divina gratia humanis necessitatibus competentia ciborum genera prorsus opportunis temporibus porrigente.

PL 3, 955B

その後さらに、肉の食用が加わった(創世記9:3)。神の恩寵が、人間の必要にふさわしい食物の種類を、まさに時宜にかなって差し出したのである。

8

Nam et teneros et rudes homimines alere debebat mollior, cibus, et non sine labore confectus, ad emendationem scilicet; ne iterum liberet delinquere, si innocentiam impositus labor non admoneret.

PL 3, 955B

というのも、柔らかく未熟な人間たちを養うべきは、より柔らかい食物であり、労苦なしには得られないものであった。それはすなわち矯正のためである。もし課せられた労苦が無垢を思い起こさせなかったなら、再び罪を犯すことが許されてしまったであろうから。

9

Et quia jam non paradisus custodiendus, sed mundus totus fuerat excolendus, robustior cibus carnis offertur, ut ad emolumenta culturae plus aliquid humanorum corporum viribus adderetur.

PL 3, 955B

そして、もはや守るべきは楽園ではなく、耕されるべき世界全体であったので、より力強い肉の食物が与えられた。それは、耕作の実りのために、人間の体の力に何かをより多く加えるためであった。

10

Haec omnia gratia (ut dixi) et dispositione divina, ne aut minus redderetur robustior cibus quo referti ad opera marcescerent, aut amplius tenerior, quo pro modo virium oppressi ferre non possent.

PL 3, 955B

これらすべては、既に述べたとおり、神の恩寵と配剤によるものである。より力強い食物が過度に少なく与えられて、〔腹は〕満たされていても仕事に向かって萎えてしまう〔本文が凝縮しており、referti(満たされて)と minus(少なく)が噛み合わない。minus と amplius を量の副詞と取った〕ことのないように、あるいはより柔らかい食物が過度に多く与えられて、力の程度に見合わず圧倒されて耐えられなくなることのないように、するためである。

11

Lex autem postmodum subsecuta cibos carnis cum discretione disposuit: quaedam enim ad usum, quasi munda contribuit et concessit animalia; quaedam interdixit, quasi non munda, et ipsos edentes inquinatura.

PL 3, 955C

しかし律法は、その後に続いて、肉の食物を識別をもって定めた。すなわち、ある動物は清いものとして食用に供し、許した。またある動物は、清くないもの、食する者自身を汚すものとして禁じたのである。

12

Et mundorum quidem hanc formam dedit, ut quae ruminatione ruminent et ungulas findant, munda; immunda, quae neutrum horum vel alterum faciant (Levit. XI, 3, 4) .

PL 3, 955C

そして律法は、清い動物についてはこのような形を与えた。反芻をもって反芻し、かつ蹄を分けるものは清く、そのいずれをも行わない、あるいはいずれか一方のみを行うものは汚れているとした(レビ記11:3,4)。

13

Sic in piscibus quoque ea demum munda essent quae cooperta squamis et armata remigiis (Levit. IX, 10) ; at quae contra, haec esse non munda. Alitum quoque discrimen induxit (Ib. v. 13) , quidque aut reprobum judicaretur, aut mundum.

PL 3, 955C

同様に魚についても、鱗に覆われ、ひれで武装しているものこそが清いとされ(レビ記9:10)〔ミーニュ版の箇所表示のまま。実際の規定はレビ記11章にある〕、これに反するものは清くないとされた。鳥についても律法は区別を持ち込み(レビ記9:13)、何が忌むべきものと判じられ、何が清いものとされるかを定めた。

  • ミーニュは9章と刷るが、鱗と鰭による魚の別、および鳥の別を説くのは、いずれもレビ記11章(9–10節と13節)である。
14

Ita Lex solertiam maximam faciendae animalium separationis instituit, quae in unam benedictionis formam constitutio antiqua contraxit. Quid igitur dicemus? immunda ne ergo animalia? Quid est enim aliud, non munda, quam quae Lex a ciborum usibus separavit?

PL 3, 956A

このように律法は、動物を選り分けるにあたって最大限の周到さを制定した。だがそれらの動物を、古い定めは一つの祝福の形のうちにまとめていたのである。それでは我々は何と言うべきか。動物そのものが汚れているのか。清くないとは、律法が食用から遠ざけたもの以外の何であろうか。

15

Quid enim et illud quod jam diximus? Ergo institutor non mundorum Deus, et culpa factorum in artificem redundabit, qui non munda produxit: quod utique dicere extremae summaeque dementiae est, Deum accusare quasi instituerit immunda, et divinae majestati crimen inferre, quasi fecerit reproba: praesertim cum et pronuntiata sint valde bona (Gen. I, 31), et quae bona ut crescerent et multiplicarentur, benedictionem ab ipso Deo sint consecuta.

PL 3, 956A

では、我々がすでに述べたあのことについてはどうか。もしそうなら、神は清くないものの制定者であり、造られたものの咎は、清くないものを産み出した造り主にまで及ぶことになる。しかし、あたかも神が汚れたものを制定したかのように神を告発し、あたかも神が忌むべきものを造ったかのように神の威厳に罪状を負わせることは、この上ない、最大の狂気を語ることである。とりわけ、それらは「非常に良い」と宣せられ(創世記1:31)、善いものとして増え、殖えるようにと、神御自身から祝福を受けているのだからなおさらである。

16

Insuper etiam (Ibid. VII, 2) in arca Noe praecepto Creatoris ipsorum ad sobolem reservata: ut et necessaria probarentur, dum custodiuntur; et bona, dum necessaria, probarentur: licet ibi quoque sit discrimen adjectum.

PL 3, 956B

さらに、ノアの箱舟においても(創世記7:2)、創造主の命によって、それらの動物は子孫を残すために保存された。それらが守られることによって必要なものであることが証明され、必要なものであることによって善いものであることが証明されるためである。もっとも、そこにおいても区別は付け加えられていたが。

17

Sed tamen vel tunc institutio istorum non mundorum funditus potuisset auferri, si propter inquinamentum suum debuisset aboleri.

PL 3, 956B

しかしそれでもなお、もしそれらの清くない動物が、その汚れのゆえに廃されるべきであったなら、その時にこそ、それらの制定は根底から取り除かれ得たはずである。

Caput III

第III章PL 3, 956C
1

Quatenus ergo (ut Apostolo auctore monstravimus) spiritalis Lex ista spiritaliter recipienda est, ut Legis ratio divina et certa praestetur?

PL 3, 956C

それでは、律法の神的で確かな理法が示されるためには、(使徒を典拠として我々が示したように)この霊的な律法はどこまで霊的に受け取られるべきであろうか。

2

Primo credendum est quidquid est a Deo institutum, mundum esse, et ipsa institutionis auctoritate purgatum: neque culpandum, ne in Auctorem culpa revocetur.

PL 3, 956C

まず第一に信じられるべきは、神によって制定されたものはすべて清いということであり、まさにその制定の権威によって清められているということである。それゆえ咎められてはならない。咎めが創造者へと差し戻されることのないように。

3

Deinde Legem ad hoc filiis Israel datam, ut per illam proficerent et redirent ad mores bonos, quos cum a Patribus accepissent, in Aegypto propter consuetudinem barbarae gentis corruperant.

PL 3, 956C

次に、律法がイスラエルの子らに与えられたのは、それを通して彼らが進歩し、善い習わしへと立ち返るためであった。彼らはその善い習わしを父祖たちから受け継いでいたが、エジプトにおいて、野蛮な民族の習慣のゆえにそれを堕落させていたのである。

4

Denique et decem Sermones illi in tabulis nihil novum docent, sed quod obliteratum fuerat admonent: ut justitia in illis, ignium more, quasi afflatu quodam Legis, sopita recalesceret.

PL 3, 956C

実に、石板に記されたあの十の言葉も、何ら新しいことを教えているのではなく、忘れ去られていたことを思い起こさせているのである。それは、彼らのうちにある正義が、火のように、律法のいわば息吹によって、眠っていたところから再び熱を帯びるためであった。

5

Proficere autem poterant intellecto plns in hominibus vitia fugienda, quae Lex damnasset etiam in pecoribus. Nam quando irrationale animal ob aliquid rejicitur, magis illud ipsum in eo qui rationalis est homine damnatur.

PL 3, 957A

彼らが進歩し得たのは、律法が家畜においてさえ断罪したような悪徳が、人間においてはなおさら避けられるべきであると理解することによってであった。というのも、理性を持たない動物が何かのゆえに退けられるのであれば、そのこと自体は、理性を持つ人間においてはなおさら断罪されるべきだからである。

6

Et si in eo aliquid quod ex natura habet quasi inquinamentum notatur; plus culpabile, cum illud contra naturam in homine comperitur.

PL 3, 957A

そして、もしその動物が本性上持っているものが汚れとして記されるのであれば、それが人間において本性に反するものとして見出される場合、なお一層咎められるべきである。

7

Ergo, ut homines mundarentur, pecora culpata sunt; scilicet ut et homines qui eadem vitia haberent, aequales pecoribus aestimarentur.

PL 3, 957A

それゆえ、人間が清められるために、家畜が咎められたのである。すなわち、同じ悪徳を持つ人間もまた、家畜と等しいものとみなされるためである。

8

Quo pacto factum est, ut nec animalia damnarentur ab Institutore, sui culpa; et homines in pecoribus eruditi ad immaculatam institutionis suae possent redire naturam.

PL 3, 957A

このようにして、動物が制定者によって、それ自体の咎のゆえに断罪されることもなく、また人間が家畜において教え示されることによって、自らの制定の汚れなき本性へと立ち返ることができるようになったのである。

9

Considerandum enim quomodo Lex munda et non munda discernit: Munda, inquit, et ruminant et ungulam findunt; immunda neutrum faciunt, aut ex duobus unum aliquid. Omnia ista unus artifex fecit; et qui fecit ipse benedixit.

PL 3, 957B

というのは、律法が清いものと清くないものをどのように区別しているかを考えるべきだからである。律法は言う。「反芻し、かつ蹄を分けるものは清い。そのいずれをも行わない、あるいは二つのうち一方のみを行うものは汚れている」と。これらすべてを造ったのは一人の造り主であり、造った者自身がそれを祝福したのである。

10

Institutionem igitur mundam utriusque conspicio; quia et qui instituit sanctus est, et quae instituta sunt culpam non habent, dum hoc sunt quod facta sunt. Crimen enim numquam natura, sed voluntas perversa excipere consuevit. Quid ergo est?

PL 3, 957B

それゆえ私は、両者の制定を清いものと見る。なぜなら、制定した者は聖なる者であり、制定されたものは、それが造られたとおりのものである限り、咎を持たないからである。罪状を負うのは、決して本性ではなく、常に曲がった意志である。それでは、これは何であろうか。

11

In animalibus mores depinguntur humani, et actus, et voluntates. Mundi, si ruminent, id est in ore semper habeant quasi cibum praecepta divina. Ungulam findunt, si firmo gradu innocentiae, justitiae omnisque virtutis vitae itinera conficiant.

PL 3, 957B

動物においては、人間の習わし、行い、そして意志が描き出されているのである。反芻するならば清い、すなわち、神の命令をあたかも食物のように常に口にしているならばである。動物が蹄を分けているのは、無垢と正義とあらゆる徳の確かな歩みをもって、生の道のりを歩み通す場合である。

12

Eorum enim quae in duas ungulas pedem dividunt, robustus semper incessus: dum lubricum partis alterius ungulae firmamento fulcitur, et in vestigii soliditate retinetur.

PL 3, 957B

足を二つの蹄に分けるものの歩みは、常に力強い。なぜなら、一方の蹄の滑りやすさが、他方の蹄の支えによって支えられ、足跡の確かさのうちに保たれるからである。

13

Sic qui neutrum faciunt, immundi sunt: quorum nec in virtutibus firmus ingressus est, nec divinorum praeceptorum, more illius ruminationis, teritur cibus. Nam et qui alterum faciunt, nec ipsi mundi, dum sunt ex altero debiles, nec in utroque perfecti.

PL 3, 957C

このように、そのいずれをも行わない者たちは汚れている。彼らには徳における確かな歩みもなく、また、あの反芻のように神の命令という食物が咀嚼されることもない。そして、いずれか一方のみを行う者たちも、清くはない。彼らは一方において弱く、両方において全きものではないからである。

14

Hi autem sunt aut utrumque facientes, ut Fideles, qui mundi; aut alterum, ut Judaei et Haeretici, qui sunt inquinati; aut neutrum, ut ethnici, qui sunt consequenter immundi.

PL 3, 958A

すなわち、両方を行う者たちは信徒たちのように清く、いずれか一方を行う者たちはユダヤ人や異端者たちのように汚されており、そのいずれをも行わない者たちは異邦人たちのように、当然汚れているのである。

15

Ita in animalibus, per Legem quasi quoddam humanae vitae speculum constitutum est, in quo imagines sanctionum considerent, ut plus vitiosa quaeque hominibus contra naturam commissa damnarentur, dum etiam naturaliter in pecoribus constituta culpantur.

PL 3, 958A

このように動物においては、律法によって、いわば人間の生の鏡のようなものが据えられた。人々はそこに諸々の定めの似姿を見て取ることができ、家畜において本性上定められたことがらでさえ咎められるのだから、人間が本性に反して犯す悪徳のいずれもが、なおさら断罪されるようになるためである。

16

Nam quod in piscibus squamis aspera pro mundis habentur; asperi et hispidi et hirti et firmi et graves mores hominum probantur: quae autem sine his sunt, immunda; quia leves et lubrici et infidi et effeminati mores improbantur.

PL 3, 958A

すなわち、魚において鱗によって粗いものが清いとされているのは、粗く、硬く、剛毅で、確固として、重厚な人間の習わしが是認されているからである。これに対して、それらを持たないものは汚れているとされるのは、軽薄で、移ろいやすく、不実で、女々しい習わしが否とされているからである。

17

Quid enim vult sibi Lex cum dicit (Levit. XI, 4) Camelum non manducabis? Nisi quoniam de exemplo animalis vitam damnat enervem et criminibus tortuosam. Aut cum (Ibid. 7) suem cibo prohibet assumi?

PL 3, 958B

では、律法が「汝はラクダを食べてはならない」(レビ記11:4)と言うとき、何を意味しようとしているのか。動物の実例によって、無気力で、悪事によって曲がりくねった生を断罪しているのでなくて、何であろうか。あるいは、豚を食物として取ることを禁じるときは(レビ記11:7)。

18

Reprehendit utique coenosam et luteam et gaudentem vitiorum sordibus vitam, bonum suum non in animi generositate, sed in sola carne ponentem. Aut cum (Ibid. 6) leporem? Accusat deformatos in feminam viros. Quis autem (Ibid. 29, 30) mustelae corpus cibum faciat?

PL 3, 958B

それは当然にも、泥にまみれ、汚らわしく、悪徳の汚れを喜ぶ生を咎めているのであり、その者は自らの善きものを、心の気高さにではなく、ただ肉のみに置くのである。あるいは、野兎(レビ記11:6)を禁じるときは。女のように姿を変えられた男たちを告発しているのである。しかし、いったい誰がイタチ(レビ記11:29,30)の体を食物とするだろうか。

19

Sed furta reprehendit. Quis lacertam? Sed odit vitae incertam varietatem. Quis stellionem? Sed maculas mentium execratur. Quis (Ibid. 13, 14, 16) accipitrem, quis milvum, quis aquilam? Sed odit raptores ac violentus, scelere viventes. Quis vulturem?

PL 3, 958B

それは盗みを咎めているのである。誰がトカゲを食べるだろうか。それは、生の当てにならない移り気を憎んでいるのである。誰がヤモリを食べるだろうか。それは、心の汚点を呪っているのである。誰が鷹(レビ記11:13,14,16)を、誰がトビを、誰が鷲を食べるだろうか。それは、略奪する者たちや暴力を振るう者たち〔底本は violentus。violentos と読む〕、悪事によって生きる者たちを憎んでいるのである。誰がハゲタカを食べるだろうか。

20

Sed execratur praedam de aliena morte quaerentes. Aut quis (Ibid. 15) corvum? Sed versutas exsecratur voluntates.

PL 3, 958B

それは、他者の死から獲物を求める者たちを呪っているのである。あるいは、誰がカラス(レビ記11:15)を食べるだろうか。それは、狡猾な意志を呪っているのである。

21

Passerem quoque cum interdicit, intemperantiam coarguit: quando (Levit. XI, 16) noctuam, odit lucifugas veritatis: quando (Ibid. 18) cygnum cervicis altae superbos: quando (Ibid. 10) charadrium, garrulam nimis linguae intemperantiam: Quando vespertilionem, quaerentes tenebras noctis simul et erroris.

PL 3, 958C

スズメを禁じるときもまた、無節制を咎めている。フクロウ(レビ記11:16)を禁じるときは、真理から逃げて闇を好む者たちを憎んでいる。ハクチョウ(レビ記11:18)を禁じるときは、首を高く上げる傲慢な者たちを咎めている。チドリ(レビ記11:10)を禁じるときは、あまりに饒舌な舌の無節制を咎めている。コウモリを禁じるときは、夜の闇と過ちの闇とを同時に求める者たちを咎めている。

  • ミーニュは10節と刷るが、ちどり(charadrius)が挙げられるのはレビ記11章19節である。
22

Haec ergo et his paria Lex in animalibus execratur: quae in illis quidem non criminosa, quia in hoc nata sunt; in homine culpata, quia contra naturam, non ex institutione, sed ex errore quaesita sunt.

PL 3, 959A

それゆえ律法は、動物においてこれらのこと、およびこれらに類することを呪っているのである。それらは動物においては犯罪的なものではない。なぜなら、そのために生まれついたものだからである。しかし人間においては咎められる。なぜなら、本性に反しており、制定によってではなく、過ちによって求められたものだからである。

Caput IV

第IV章PL 3, 959A
1

His igitur ita se habentibus accesserunt et aliae causae, quibus multa a Judaeis ciborum genera tollerentur: quod ut fieret, immunda multa sunt dicta, non ut illa damnarentur, sed ut isti coercerentur servituri uni Deo: quia ad hoc assumptos frugalitas decebat et gulae temperantia, quae semper religioni deprehenditur esse vicina, immo (ut ita dixerim) consanguinea potius atque cognata: sanctitati enim inimica luxuria est.

PL 3, 959A

このような次第であったところに、さらに別の理由も加わった。それによって、ユダヤ人から多くの種類の食物が取り除かれることになったのである。そうなるために、多くのものが汚れていると言われたが、それはそれらが咎められるためではなく、唯一の神に仕えるべき彼らが抑制されるためであった。なぜなら、そのために選び出された者たちには、質素と食欲の節制がふさわしかったからである。それは常に信仰に近しいものであることが見出される。いや、むしろ(そう言ってよければ)血縁であり親族であるとさえ言える。放埒は聖性にとって敵だからである。

2

Quomodo enim per illam parcetur religioni, cum non parcatur pudori? Non recipit luxuria Dei timorem, dum praecipitantibus illam voluptatibus, in solam fertur cupiditatum temeritatem: effusis enim habenis, sine more admotis sumptibus quasi pabulis crescit excedens patrimonium cum pudore; aut ut torrens aliquis; e montium jugis cadens, non tantum opposita transcendit, sed illa ipsa in aliorum ruinam secum rapit.

PL 3, 959B

なぜなら、恥さえ惜しまれないのに、どうして放埒によって信仰が惜しまれようか。放埒は神への畏れを受け入れない。快楽がそれを駆り立てるにつれて、それはただ欲望の無謀さへとのみ運ばれていくからである。手綱を緩められ、節度なく費やされる出費を、いわば飼い葉のようにして肥え太り、家産を恥もろとも超え出てしまう。あるいはそれは、山の尾根から落ちてくる奔流のようなものであり、行く手をふさぐものを乗り越えるだけでなく、そのふさぐものまでも、他人の破滅へと巻き込みながら運び去っていくのである。

3

Ad coercendam ergo intemperantiam populi, remedia sunt ista quaesita; ut quantum luxuriae demeretur, tantum bonis moribus adderetur.

PL 3, 959B

それゆえ、民の無節制を抑えるために、これらの対策が求められたのである。放埒から差し引かれるだけのものが、善い習わしへとそれだけ加えられるように。

4

Nam quid aliud merebantur, quam ut ne omnibus escarum voluptatibus uterentur, qui divinis mannae epulis vilissimos Aegyptiorum cibos praeferre ausi sunt, carnes jurulentas inimicorum atque dominorum ante libertatem ponentes?

PL 3, 959B

実に、神のマナの饗宴よりもエジプト人たちの最も卑しい食物を好んで、自由よりも敵であり主人であった者たちの肉汁したたる肉を先に置くことを敢えてした者たちが、あらゆる食の快楽を用いることを許されない以外に、いったい何を受けるに値したであろうか。

5

Digni sane quos optata servitus saginaret, quibus male displicuerit et melior et liber cibus.

PL 3, 959C

実に、望んだ隷属によって肥え太らされるにふさわしい者たちである。より良く、自由な食物が、彼らには不当にも気に入らなかったのだから。

Caput V

第V章PL 3, 959C
1

Fuerit ergo tempus aliquod antiquum, quo istae umbrae vel figurae exercendae, ut abstinendum esset a cibis, quos institutio quidem commendaverat, sed Lex interdixerat.

PL 3, 959C

それゆえ、これらの影や形が行われるべき、ある古い時代があったのであろう。すなわち、制定は勧めていたが律法が禁じていた食物を、控えるべきであった時代である。

2

Verum jam (Rom. X, 4) finis legis Christus supervenit, cuncta legis obscura reserans, omnia quae sacramentorum nebulis antiquitas texerat.

PL 3, 960A

しかし今や、律法の終わりであるキリスト(ローマ10:4)が到来し、律法の暗いことがらすべてを、すなわち古代が秘義の霧によって覆い隠していたすべてのことを、開き示したのである。

3

Magister enim venit insignis, et Doctor coelestis, et Institutor consummatae veritatis, sub quo merito jam dicitur: (Tit. I, 15) : Omnia munda mundis, inquinatis autem et infidelibus nihil mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia.

PL 3, 960A

卓越した師にして天来の教師、全き真理の制定者が来られたのであり、その方のもとでまさに当然にもこう言われている(テトス1:15)。「清い者たちにはすべてが清い。しかし汚れた者たちと信じない者たちには何も清いものはなく、彼らの思いも良心も汚れている」と。

4

Item alio loco (I Tim. IV, 4, 5) : Quia omnis creatura Dei bona, et nihil rejiciendum quod cum gratiarum actione percipitur: sanctificatur enim per verbum Dei et orationem.

PL 3, 960A

また別の箇所ではこうも言われている(一テモテ4:4,5)。「神のすべての被造物は善いものであり、感謝をもって受け取られるものは何一つ退けられるべきではない。それは神の言葉と祈りによって聖なるものとされるからである」と。

5

Rursum alibi (I Tim. IV, 1, 2, 3) : Spiritus manifeste dicit, quod in novissimis diebus recedent quidam a fide attendentes spiritibus seductoribus, doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum cauteriatam habentium conscientiam suam, prohibentium nubere, et abstinere a cibis quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus, et his qui cognoverunt Deum.

PL 3, 960A

また別の箇所ではこう言われている(一テモテ4:1,2,3)。「霊は明らかにこう言う。終わりの日々には、ある者たちが信仰から離れ、惑わす霊どもに心を向け、悪霊どもの教えに、良心を焼き印で焼かれた偽り語る者たちの偽善のうちに従い、結婚することを禁じ、神が、信じる者たちと神を知った者たちとに、感謝をもって受け取らせるために創造された食物を断つことを命じるであろう」と。

6

Adhuc in altera parte (I Cor. X, 25) , Omne quod in macello venit, manducate, nihil requirentes.

PL 3, 960B

さらに別の箇所では、こう言われている(一コリント10:25)。「食料市場に出まわるものはみな、何も詮索せずに食べよ」と。

7

Ex quibus constat omnia ista suis benedictionibus reddita, jam Lege finita: nec ad solemnitates ciborum esse redeundum, quas et certa imperaverat causa, et jam sustulit libertas Evangelica manumissione revocata.

PL 3, 960B

これらのことから明らかなように、律法がすでに終わりを迎えたいま、これらすべてのものはそれぞれの祝福へと返されたのであって、食物についての祝祭へと立ち戻るべきではない。それらの祝祭は一定の理由によって命じられていたものであったが、奴隷解放によって呼び戻された福音の自由が、いまやこれを取り除いたのである。

8

Clamat Apostolus (Rom. XIV, 17) : Non est regnum Dei potus et cibus, sed justitia et pax et gaudium. Item alio loco (I Cor. VI, 13) : Esca ventri et venter escis; Deus autem et hunc et hanc evacuabit: corpus autem non fornicationi, sed Domino, et Dominus corpori.

PL 3, 960B

使徒は叫ぶ(ローマ14:17)。「神の国は飲むことや食べることではなく、正義と平和と喜びである」と。また別の箇所では(一コリント6:13)こう言われている。「食物は腹のためにあり、腹は食物のためにある。しかし神は、これをもあれをも滅ぼされるであろう。肉体は淫らな行いのためではなく、主のためにあり、主は肉体のためにおられる」と。

9

Deus ventre non colitur, nec cibis (Matth. XV, 17; Marc. VII, 19) , quos Dominus dicit perire, et in secessu naturali lege purgari. Nam qui per escas Dominum colit, prope est, ut Dominum habeat ventrem suum.

PL 3, 960B

神は腹によって崇められるのではなく、食物(マタイ15:17、マルコ7:19)によってでもない。主は、それらが滅び、自然の理によって密かな所で浄化されると言われる。食物によって主を崇める者は、自分の腹を主としてしまいかねない。

10

Cibus, inquam, verus et sanctus, et mundus est fides recta, immaculata conscientia, et innocens anima: quisquis sic pascitur, Christo convescitur; talis epulator conviva est Dei: istae sunt epulae quae Angelos pascunt; istae sunt mensae quae Martyres faciunt.

PL 3, 960C

私が言う真の、聖なる、清い食物とは、正しい信仰、汚れなき良心、無垢な魂である。このように養われる者は誰であれ、キリストと食卓を共にする。そのような食する者は神の食卓の客である。これらこそ天使たちを養う饗宴であり、これらこそ殉教者たちを作り上げる食卓である。

11

Hinc est vox illa Legis (Deut. VIII, 3) : Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo quod proficiscitur ex ore Dei. Hinc illa Christi: (Joan. IV, 34) : Mea esca est, ut faciam voluntatem ejus qui me misit, et ut consummem opus ejus.

PL 3, 960C

ここから、律法のあの声が出ている(申命記8:3)。「人はパンのみによって生きるのではなく、神の口から出るすべての言葉によって生きる」と。ここから、キリストのあの言葉も出ている(ヨハネ4:34)。「私の食物とは、私を遣わした方の御旨を行い、その方の業を成し遂げることである」と。

12

Hinc (Joan. VI, 26, 27) : Quaeritis me, non quia signa vidistis, sed quia manducastis de panibus meis, et saturati estis.

PL 3, 960C

ここからまた(ヨハネ6:26,27)、こう言われている。「汝らが私を求めるのは、しるしを見たからではなく、私のパンを食べて満腹したからである」と。

13

Operamini autem non eam escam quae perit, sed escam permanentem in vitam aeternam, quam Filius hominis vobis dabit: hunc enim Pater signavit Deus. Justitia, inquam, et continentia et reliquis Deus virtutibus colitur.

PL 3, 961A

「滅びる食物のためにではなく、永遠の生命に至るまで残る食物のために働け。それは人の子が汝らに与えるものである。父なる神が、この方に証印を押されたからである」。神が崇められるのは、私の言う正義と節制、そしてその他の徳によってである。

14

Nam et Zacharias refert (Zach., VII, 6) : Si manducetis, inquit, aut bibatis, nonne vos manducatis aut bibitis?

PL 3, 961A

実に、ゼカリヤもこう伝えている(ゼカリヤ7:6)。「汝らが食べるにせよ、飲むにせよ、食べ飲んでいるのは汝ら自身ではないか」と。

15

Exprimens cibos aut potus, non ad Deum pervenire, sed ad hominem: nec enim carneus Deus est, ut carne placetur; nec in has voluptates attonitus, ut nostris gaudeat cibis.

PL 3, 961A

食物や飲み物が神に至るのではなく、人間に至るのだ、ということを言い表しているのである。神は肉なる者ではなく、肉によって喜ばされることはない。また、これらの快楽に心奪われる方でもなく、我々の食物を喜ばれることもない。

16

Deus sola gaudet fide nostra, sola innocentia, sola veritate, solis virtutibus nostris, quae habitant non in ventre, sed in animo: quasque nobis acquirit divinus timor et coelestis metus, non terrenus cibus.

PL 3, 961A

神が喜ばれるのは、ただ我々の信仰のみ、ただ無垢のみ、ただ真理のみ、ただ我々の諸徳のみによってである。それらは腹にではなく、心のうちに宿るものであり、我々にそれらをもたらすのは、神への恐れと天来の畏れであって、地上の食物ではない。

17

Ex quibus congruenter insectatus est Apostolus (Coloss. II, 18, 19) superstitionibus Angelorum servientes, inflatos a sensu carnis suae, caput Christum non tenentes; ex quo omne corpus per nexum concatenatum, et fibula charitatis membris mutuis innexum atque concretum crescit in Deum: sed illa servantes (Ibid. 21, 23) : Ne tetigeritis, neque gustaveritis, neque contrectaveritis; quae imaginem quidem videantur habere religionis, dum corpori non parcitur; nullum tamen emolumentum omnino justitiae, dum ad elementa quibus per Baptisma mortui sumus, voluntaria servitute revocamur.

PL 3, 961B

これらのことから、使徒はふさわしくも(コロサイ2:18,19)、天使たちへの迷信に仕え、自らの肉の思いに思い上がり、頭であるキリストを保持しない者たちを非難したのである。この方から、体全体はその結び目によってつなぎ合わされ、愛という帯によって互いの肢体が結び合わされて組み合わされ、神へと成長していく。そして使徒は、「触れるな、味わうな、手を触れるな」(コロサイ2:21,23)という、あの掟を守る者たちをも非難したのである。それらはたしかに宗教の見かけを持つように見えるが、それは肉体が容赦されないからにすぎず、正義については何の益もない。我々は洗礼によってその諸要素に対して死んだはずなのに、進んで隷従することによって、それらへと呼び戻されるからである。

Caput VI

第VI章PL 3, 961C
1

Sed non ex hoc statim quia libertas ciborum concessa, luxuria permissa est: nec quia liberalius nobiscum Evangelium gessit, continentiam sustulit.

PL 3, 961C

しかし、食物の自由が許されたからといって、そのことから直ちに放埒が許されたわけではない。福音が我々に対してより寛大にふるまったからといって、節制を取り除いたわけでもない。

2

Non, inquam, ex hoc ventri procuratum est, sed ciborum forma monstrata est: ostensum est quid juris esset, non quo in gurgitem cupiditatis iretur, sed quo Legis ratio redderetur.

PL 3, 961C

私は言う。これによって腹のために取り計らわれたのではなく、食物の形が示されたのである。何が権利として認められるかが示されたのであり、欲望の深淵へと向かうためではなく、律法の理法が本来のところへ返されるためであった。

3

Caeterum nihil ita intemperantiam coercuit quam Evangelium: nec ita constrictas quisquam gulae leges dedit, quam Christus: qui (Matth. V, 3, 6) beatos legitur pronuntiasse, sed egenos; et felices esurientes atque sitientes (Luc. VI, 24) ; miseros divites, quibus ad imperium ventris et gulae servientibus voluptatum numquam posset materia deficere, ne desinere servitus posset; argumentum felicitatis putantes, concupiscere quantum possint, nisi quod et sic minus possint, quam concupiscunt.

PL 3, 961C

しかし、福音ほど無節制を抑えたものはなく、キリストほど食欲に厳しい律法を与えた者はいない。キリストは、幸いな者たちと宣言したと読まれるが、それは貧しい者たちであり(マタイ5:3,6)、飢え渇く者たちを幸せな者とし(ルカ6:24)、富める者たちを惨めな者としたのである。腹と食欲の命令に仕える者たちにとって、快楽の材料が尽きることは決してあり得ず、それゆえその隷属がやむこともあり得ない。彼らは、望みうる限り欲することを幸福のしるしだと考えているが、そのようにしてもなお、欲するほどには能わないのである。

4

Nam et (Ibid. XVI, 19) Lazarum in ipsa fame ipsisque ulceribus et canibus divitis praeferens, carnifices salutis ventrem et gulam coercebat exemplis (I Tim. VI, 8) .

PL 3, 962A

実に、飢えそのもの、まさにその潰瘍と犬たちのうちにあったラザロ(ルカ16:19)を、富める者よりも上に置くことによって、キリストは実例をもって、救いの処刑人である腹と食欲とを抑えたのである(一テモテ6:8)。

5

Apostolus quoque habentes, dicendo, victum et vestitum, his contenti sumus, frugalitatis et continentiae legem dabat; parum existimans profuturum esse quod scripserat, etiam exemplum se scriptorum suorum dabat, subjiciens non immerito esse (Ibid. 10) omnium malorum avaritiam radicem, sequitur enim praecurrentem luxuriam.

PL 3, 962A

使徒もまた、「衣食があれば、我々はそれで満足すべきである」と言うことによって、質素と節制の律法を与えた。自分が書いたことだけでは十分に益とならないと考え、自らその書いたことの実例をも与えたのである。彼は続けて、あらゆる悪の根は貪欲であるとするのは理由のないことではない(一テモテ6:10)、なぜならそれは放埒に先立たれて後に続くものだからである、と述べている。

6

Quidquid haec per vitia consumpserit, illa per scelera restituit, orbe criminum recurso, ut rursum luxuria eximat, quidquid avaritia congesserat.

PL 3, 962B

放埒が悪徳によって費やしたものはすべて、貪欲が悪事によって取り戻す。罪の環が巡り戻り、貪欲が積み上げたものを、放埒が再び使い果たすのである。

7

Nec tamen desunt inter ista qui, cum sibi nominis Christiani vocem induerint, exempla praebeant intemperantiae et magisteria: quorum usque eo vitia venerunt, ut et jejuni matutino tempore bibant, non putantes Christianum esse potare post cibum, nisi in vacuas et inanes adhuc venas infusa statim post somnum vina descenderint: minus enim quae bibunt sapere videntur, si inter vina cibi permisceantur.

PL 3, 962B

しかし、こうしたことがらのうちにあってもなお、キリスト教徒という名を身にまとっておきながら、無節制の実例と教えを示す者たちが欠けているわけではない。彼らの悪徳はここまで至っている。すなわち、朝の時間にまだ断食のうちにありながら酒を飲み、眠りの直後、まだ空っぽで空虚な血管にぶどう酒が流れ込むのでなければ、食後に酒を飲むことはキリスト教徒らしくないと考えるほどである。実に、飲む酒に食物が混ざれば、その味わいはより劣って感じられるからである。

8

Videas ergo tales novo genere adhuc jejunos et jam ebrios, non ad popinam currentes, sed popinam secum circumferentes: quorum quisquis salutat, non osculum dat, sed propinat.

PL 3, 962B

それゆえ、このような者たちを目にすることになるだろう。新奇な仕方で、いまだ断食中でありながら、すでに酔っている者たちを。彼らは居酒屋へ走るのではなく、居酒屋を自分自身に携えて運んでいるのである。彼らのうちの誰であれ、挨拶する者は、口づけを与えるのではなく、杯を差し出すのである。

9

Quid isti post cibum faciant, quos ebrios invenit cibus? aut quales istos sol in occasu relinquit, quos jam marcidos vino oriens aspicit? Sed quae detestanda sunt, non sunt nobis exempla ducenda.

PL 3, 962C

食事によってすでに酔っている者たちが、食後に何をするというのか。あるいは、日の出がすでにぶどう酒によって萎えているのを見るような者たちを、日没はどのような姿で残していくというのか。しかし、忌むべきことがらを、我々が実例として引くべきではない。

10

Sumenda sunt enim ea sola quibus animus noster melior reddatur: et licet in Evangelio per omnia ciborum redditus nobis usus sit; tamen intelligitur redditus, sed cum lege frugalitatis et continentiae.

PL 3, 962C

取り入れるべきは、それによって我々の心がより善いものとされる、そのようなことがらのみである。福音において、食物のあらゆる用いが我々に取り戻されたとはいえ、それでも、質素と節制の律法とともに取り戻されたものと理解されるのである。

11

Haec enim vel maxime decent Fideles, oraturos scilicet Deum, et acturos ei quidem gratias, non diebus tantum, sed et ipsis noctibus: quod fieri non poterit, si somnum gravem et molem pectori impositam mens cibo vinoque sopita non valuerit excutere.

PL 3, 962C

これらのことは、まさに信徒たちにこそふさわしい。すなわち、神に祈り、神に感謝を捧げようとする者たちに。それも昼だけでなく、夜そのものにおいてもである。しかし、食物とぶどう酒によって眠り込んだ心が、胸に置かれた重い眠りと重みとを振り払うことができないならば、それはなし得ないことであろう。

Caput VII

第VII章PL 3, 963A
1

Sed quod in usu ciborum vel maxime custodiendum sit, cavendum est ne quis licentiam istam putet in tantum profusam, ut et ad immolata simulachris possit accedere.

PL 3, 963A

しかし、食物の用いにおいて何よりも守られるべきことがある。すなわち、誰であれ、この許しがそこまで際限なく広がっていて、偶像への供物にまで近づくことができると考えることのないよう、注意しなければならない。

2

Quantum enim ad creaturam Dei pertineat, omnis munda est: sed (I Cor. X, 20, 21) cum daemoniis immolata fuerit, inquinata est tamdiu, quamdiu simulachris offeratur: quod mox atque factum est, non est jam Dei, sed idoli; quae dum in cibum sumitur, sumentem daemonio nutrit, non Deo, convivam illum simulachro reddendo, non Christo: ut merito faciunt et Judaei: quorum ciborum ratione perspecta, et consilio Legis considerato, et Evangelicae gratiae beneficio cognito, et temperantiae rigore servato, et simulachris immolatorum inquinamento repulso, regulam veritatis per omnia custodientes, Deo gratias agere debemus per Jesum Christum Filium ejus Dominum nostrum; cui laus et honor et claritas in saecula saeculorum. Amen

PL 3, 963A

というのも、神の被造物である限りにおいては、すべてが清いからである。しかし(一コリント10:20,21)、それが悪霊どもに献げられたとなれば、偶像に献げられている限りにおいて、汚れたものとなる。それがそのようにされるやいなや、それはもはや神のものではなく、偶像のものである。それが食物として摂られるとき、摂る者を悪霊のために養うのであって神のためにではなく、その者を偶像の食卓の客とするのであって、キリストの食卓の客とするのではない。これを避けることは、ユダヤ人たちも当然にも行っているところである。これらの食物についての理由を見極め、律法の意図を考慮し、福音の恩寵がもたらす益を知り、節制の厳格さを守り、偶像への供物の汚れを退けて、あらゆる点において真理の規範を守りながら、我々は、その子であり我々の主であるイエス・キリストを通して、神に感謝を捧げるべきである。その方に、世々限りなく、賛美と誉れと輝きがあるように。アーメン。