ミラノのパウリヌスfl. 411–422

De benedictionibus patriarcharum libellus › 全文

De benedictionibus patriarcharum libellus 全文

Paulinus of Milan · PL 20, 715B–732B

Prooemium

冒頭 (Prooemium)PL 20, 715B
1

Sacrosancta atque praesaga sanctorum Patriarcharum benedictio, quae per Spiritum sanctum atque os beati Jacobi singulis est competenti qualitate distributa, nec per omnia sensu litterario potest intelligi, maxime cum idem beatus Patriarcha dicat: Ut annuntiem vobis quae ventura sunt in novissimis diebus (Gen. XLIX, 1) : nec ita extenuanda per sensum allegoricum, ut omnino evacuari debeat sensus historicus: quia et quaedam, uti post videbimus, sic eis praedicta sunt, ut quaedam in proximo, quaedam multo post venerint: tamen plura ex illis in finem futura servata sunt.

PL 20, 715B

聖なる族長たちの、いと聖く先を見通す祝福は、聖なる霊によって、また福なるヤコブの口によって、一人一人にふさわしい性質に応じて分け与えられたものであるが、すべてを字義の意味によって理解することはできない。ことに、同じ福なる族長が「私が汝らに告げるために、終わりの日々に来るべきことを」(創世記49:1)と言っているのだからなおさらである。かといって、歴史の意味がまったく空しくされてよいほどに、寓意の意味によって薄められるべきでもない。のちに我々が見るとおり、彼らに予告された事柄のなかには、あるものは近い時に、あるものはずっとのちに来るというふうに予告されたものがあるが、それでも、それらの多くは終わりに向けて、来たるべきものとして取っておかれたからである。

2

Quae ergo historialiter in ipsis verbis intelligere possumus, primum, quasi fundamenta jaciendo, donante Domino, strictim pandamus: quae autem omnimodis litteram refugiunt, ea per spiritalem intelligentiam, sicut et spiritali sunt intellectu carpenda, discutiamus.

PL 20, 715B

そこで、言葉そのものにおいて歴史に即して理解できる事柄は、まず、いわば土台を据えるように、主が許すかぎり手短に開いてみせよう。他方、まったく字義を避ける事柄は、霊的な理解によって解き明かされるべきとおりに、霊的な理解によって論じよう。

Caput I

第I章PL 20, 715C
1

Benedictio Ruben. 1. Ruben primogenitus meus; tu fortitudo mea, et principium doloris mei: prior in donis, major imperio (Ibid., 3) .

PL 20, 715C

ルベンへの祝福。1. 「ルベン、私の長子。汝は私の強さ、私の苦しみの初め。贈り物において先んじ、支配において勝る」(創世記49:3)。

2

Patet litterae sensus, quia beatus Jacob primum filium Ruben ex Lia uxore sua susceperit (Gen. XXXIX, 31, 32) : qui si se digne tanto patre tractasset, ad eum primogenita regnumque pertineret. Unde dicit eum primogenitum, quasi cui deberentur dona primogeniti.

PL 20, 715C

字義の意味は明らかである。福なるヤコブは、妻レアから最初の子ルベンを得たからである(創世記39:31–32)〔引かれた句は創世記29:31–32にあたる〕。ルベンがこれほどの父にふさわしくふるまっていたなら、長子の権利と王権は彼に属したであろう。それゆえヤコブは彼を長子と呼ぶ。長子の賜物が彼に帰すべきであったかのようにである。

3

Sed et fortitudinem suam eum nominat, eo quod robur imperii ad eum debuerit declinare. Haec autem non ideo indicative protulit, quod ita futura esse vel praeviderit, vel voluerit; sed ut eum per haec dicta ad poenitentiam cohortaretur, cum recoleret, a quanta dignitate peccando decidisset.

PL 20, 715C

ヤコブはまた彼を自分の強さと呼ぶ。支配の力が彼に傾くはずだったからである。しかしこれらを、そうなるであろうと予見したから、あるいは望んだから、断定的に述べたのではない。むしろ、これらの言葉によって彼を悔い改めへと促し、罪を犯してどれほどの尊厳から転落したかを思い起こさせるためであった。

4

2. Unde dicit: et principium doloris mei. Principium namque doloris ejus fuit, qui, ruptis castimoniae habenis, infrenis irruit ad constuprandam conjugem patris (Gen. XXXV, 22) : quae res non mediocri dolore eum stimulasse credenda est.

PL 20, 716B

2. それゆえヤコブは言う。「また私の苦しみの初め」。実に、ルベンこそ彼の苦しみの初めであった。貞潔の手綱を断ち切り、手綱なしに父の妻を汚そうと突進したからである(創世記35:22)。この出来事は、並々ならぬ苦痛をもって父を突き刺したと信じられねばならない。

5

Bene autem dicitur principium doloris iste, quia et reliqui fratres accusati sunt a beato Joseph apud patrem crimine pessimo (Gen. XXXVII, 2) . 3. Quod autem ait: prior in donis, ad primogenita pertinet, quae illi tamquam primogenito debebantur.

PL 20, 716B

この者が苦しみの初めと呼ばれるのは妥当である。ほかの兄弟たちも、福なるヨセフによって、きわめて悪い罪過のかどで父に告発されたからである(創世記37:2)。3. 「贈り物において先んじ」と言うのは、長子の権利に関わる。それは彼が長子として当然受けるはずのものであった。

6

Quod vero subjungit: major imperio, aperte declaratur, ad eum pertinuisse, ut de ejus semine reges reliquorum fratrum crearentur.

PL 20, 716B

また「支配において勝る」と付け加えるのは、彼の子孫から残りの兄弟たちの王たちが立てられることが彼に属していたと、はっきり宣言している。

7

4. Quod vero ait: effusus es sicut aqua, hunc habet sensum: Sicut aqua quae vase non cohibetur, quaquaversum fluit, et ubi declivior locus humiliorem se praebuerit, toto impetu decidit; ita tu nulla mensura conjugali libidinem cohibuisti, sed quo te impetus voluptatis allexit, eo sentinam tuae concupiscentiae diffudisti.

PL 20, 716C

4. 「水のように注ぎ出された」と言うのは、こういう意味である。水は器に閉じ込められなければ四方に流れ、より低い所が低く開けていればそこへ全力で落ちる。それと同じく、汝は夫婦の節度によって情欲を抑えなかった。快楽の勢いが汝を誘ったところへ、汝の欲望の汚水を注ぎ出した。

8

Cum vero subjungit: non crescas, prohibet eum ulterius a tali et simili turpitudine. Unde et Dominus ad Cain: peccasti? quiesce. 5. Quo autem ista tendant, subjuncta verba testantur: Quia ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum ejus (Gen. XLIX, 4) .

PL 20, 716C

また「増えるな」と付け加えるとき、ヤコブは彼がこのような、またこれに似た恥ずべき行いに、これ以上進むことを禁じている。だから主もカインに向かって言う。「罪を犯したのか。静まれ」。5. これらがどこへ向かうかは、続く言葉が証する。「汝は父の寝床に上り、その床を汚したからである」(創世記49:4)。

9

Manifeste enim iis verbis incesti crimen, quod ille in Balaam concubinam patris sui commiserat (Gen. XXXV, 22) , exaggeratur.

PL 20, 716C

実に、これらの言葉によって、彼が父の側女ビルハ〔底本は Balaam。ミーニュの脚注はマルティアネの本の Balam を挙げる。ビルハ(Bala)のことと読む〕に対して犯した近親相姦の罪過が、はっきりと強調されている(創世記35:22)。

10

Quod ne cui forsan violentum videatur, eo quod praemissum est: annuntiabo vobis quae ventura sunt in novissimis diebus; audiat, quid liber Paralipomenon de hac re dicat: Filii quoque Ruben primogeniti Israel: ipse quippe fuit primogenitus ejus: sed cum violasset torum patris sui, data sunt primogenita ejus filiis Joseph filii Israel, et non est reputatus in primogenitum (I Paral. V, 1) .

PL 20, 716C

これが、前に言われた「私は汝らに、終わりの日々に来るべきことを告げよう」からして、もしかすると誰かには強引に見えるかもしれない。そのような者は、歴代誌がこの件について何と言うかを聞くがよい。「イスラエルの長子ルベンの子らもまた。彼こそがその長子であった。しかし彼が父の床を汚したので、その長子の権利はイスラエルの子ヨセフの子らに与えられ、彼は長子と数えられなかった」(歴代誌上5:1)。

11

6. Typice autem Ruben iste primogenitus populum designat Judaicum, qui primogenitus fuit Dei, juxta illud quod de illo Dominus ad Moysem ait: Filius primogenitus meus Israel (Exod. IV, 22) ; et beatus Hieremias: Sanctus Israel Domino, primitiae frugum ejus (Jerem. II, 3) .

PL 20, 717A

6. 予型として言えば、この長子ルベンはユダヤの民を表す。この民は神の長子であった。この民について主がモーセに言った言葉のとおりである。「私の子、私の長子イスラエル」(出エジプト記4:22)。福なるエレミヤもまた言う。「イスラエルは主にとって聖なるもの、その実りの初穂」(エレミヤ2:3)。

12

Qui fortitudo illius fuit, quando in Patriarchis et Prophetis, et caeteris quibuscamque fortissimis viris contra idolatriam, et vitiorum omnium impuram catervam fortiter dimicavit.

PL 20, 717A

この民は、族長たち、預言者たち、そのほか最も勇敢なあらゆる人々において、偶像崇拝と、あらゆる悪徳の不潔な群れに対して、強く戦ったとき、彼の強さ〔fortitudo〕であった。

13

7. Qui tamen principium doloris ejus postea exstitit, quando adveniente Salvatore in incredulitate permanens doctrinam illius suscipere mente tumida recusavit.

PL 20, 717B

7. しかしこの民は、のちに彼の苦しみの初めとなった。救い主が来たとき、不信仰にとどまり、高ぶった心で彼の教えを受け入れることを拒んだからである。

14

Unde Dominus videns civitatem Hierusalem, flevisse dicitur (Luc. XIX, 41) , et in Lazari resuscitatione pro ejus populi caecitate lacrymatus esse perhibetur (Joan. XI, 38) .

PL 20, 717B

それゆえ主はエルサレムの町を見て泣いたと言われ(ルカ19:41)、ラザロの復活においても、その民の盲目のゆえに涙を流したと伝えられる(ヨハネ11:38)〔引かれた句はヨハネ11:35にあたる〕。

15

8. Cum autem dicitur prior in donis, ostenditur quidem praecessisse eumdem populum in muneribus a Deo collatis: subsecuturam vero gentium Ecclesiam, quae eisdem et multo potioribus esset donanda charismatibus.

PL 20, 717B

8. 「贈り物において先んじ」と言われるとき、確かに、この民が、神から授けられた賜物において先んじていたことが示される。しかし、諸国民の教会がその後に続くのであり、その教会には、同じ、またはるかに優れたカリスマが与えられるはずであった。

16

Cum vero subjungitur major imperio, non mirum si honoretur eadem gens, quae prima credidit praerogativa patrum, quando beatus Paulus apostolus multum per omnem modum amplius esse Judaeo dicat (Rom. III, 1, 2) .

PL 20, 717B

「支配において勝る」と続くとき、父祖たちの特権によって最初に信じたその同じ民族が尊ばれるのは不思議ではない。福なる使徒パウロが、ユダヤ人にはあらゆる点で多くの優位があると言うからである(ローマ3:1–2)。

17

9. Addidit interea: Effusus es sicut aqua, effrenationem illius populi mente considerans, qui nequaquam vase legis ac praeceptorum divinorum coercitus est mensura; sed abjectis omnium praeceptorum Dei vinculis, in Salvatoris necem toto conatu locutionis suae rivos effudit.

PL 20, 717C

9. ヤコブはさらに「水のように注ぎ出された」と付け加えた。この民の放縦を心に思い描いてのことである。この民は、律法と神の命令という器によって限度を保って抑えられず、あらゆる神の命令の絆を投げ捨てて、救い主を殺すことに向け、全力で自分たちの言葉の流れを注ぎ出した。

18

Nam quod per aquam locutio bona vel mala significetur, Scriptura testis est divina, quae in bono dicit: Aqua profunda verba ex ore viri (Prov. XXIII, 4) ; itemque in malo: Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum (Prov. XVII, 14) .

PL 20, 717C

実に、水によって良い言葉も悪い言葉も表されることは、神の聖書が証人である。聖書は良い意味では言う。「人の口から出る言葉は深い水」(箴言23:4)〔引かれた句は箴言18:4にあたる〕。また悪い意味では言う。「水を放つ者は争いの頭である」(箴言17:14)。

19

Quod vero subjungit: non crescas, ostendit eumdem populum, sicut et oculis cernimus, inter cunctas gentes paucissimo numero diminutum. 10. Quare autem ista perpessus sit, subjuncta verba testantur: Quia ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum ejus.

PL 20, 717C

また「増えるな」と付け加えるのは、この民が、我々が目でも見ているとおり、すべての諸国民のなかでごく少ない数に減ったことを示す。10. なぜこれを被ったのかは、続く言葉が証する。「汝は父の寝床に上り、その床を汚したからである」。

20

Per cubile patris carnem Salvatoris insinuamus. Nec mirum. Cubile patris ejus gentes, et corpus dominicum intelligit, quia ab eodem idem populus creatus est: nam scriptum est de eo: Omnia per ipsum facta sunt (Joan. I, 3) .

PL 20, 717D

父の寝床によって、我々は救い主の肉を示す。不思議ではない。「彼の父の寝床」を、〔ヤコブは〕諸国民、また主の体と解する〔gentes の係りは定かでない。このように取った〕。この民は同じ主によって造られたからである。実に、彼について書かれている。「すべては彼を通して造られた」(ヨハネ1:3)。

21

Per stratum vero idem corpus intelligitur, quod quasi a Judaeis maculatum est, quando eorum acclamatione Dominus et in cruce suspensus, et lancea transverberatus est, atque cruore proprio perfussus est.

PL 20, 718A

床によっても同じ体が解される。それはユダヤ人によっていわば汚された。彼らの叫びによって主は十字架に掛けられ、槍で刺し貫かれ、自らの血にまみれたのである。

Caput II

第II章PL 20, 718A
1

Benedictio Simeon et Levi. 1. Simeon et Levi fratres, vasa iniquitatis bellantia (Gen. XLIX, 5) . Patet litterae sensus: quia hi duo fratres ob ulciscendum stuprum sororis sub ornata pace et fictis amicitiis deceperunt Sichem et Hemor patrem illius (Gen. XXXIV) .

PL 20, 718A

シメオンとレビへの祝福。1. 「シメオンとレビは兄弟。戦う不法の器」(創世記49:5)。字義の意味は明らかである。この二人の兄弟は、妹が辱められたことの復讐のために、飾られた平和と偽りの友好のもとで、シケムとその父ヘモルを欺いたからである(創世記34)。

2

Quos vasa iniquitatis bellantia nominat, quia iniquum valde fuit amicitiam praetendisse, et eam postea prodidisse. 2. In consilio eorum ne veniat anima mea (Gen. XLIX, 6) ; videlicet exsecrans omnem simulatam pacem.

PL 20, 718A

彼らを「戦う不法の器」と呼ぶのは、友好を装い、のちにそれを裏切ったことが、はなはだ不法だったからである。2. 「彼らの謀議に私の魂が入らぬように」(創世記49:6)。すなわち、あらゆる偽りの平和を呪っている。

3

Unde et beatus David talibus quibusque fictis imprecatur: Qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum. Da illis secundum opera ipsorum (Psal. XXVII, 3, 4) .

PL 20, 718B

それゆえ福なるダビデも、このような偽る者たちすべてに呪いを求める。「隣人には平和を語りながら、その心には悪がある者たち。彼らの業に応じて彼らに与えよ」(詩篇27:3, 4)。

4

Quod vero subjungit: Et in coetu illorum non sit gloria mea; nolebat utique tali victoria, et potius caede gloriari, in qua non virtus bellatoris poterat laudari, sed potius falsitas deceptoris coargui.

PL 20, 718B

また「彼らの集まりに私の栄光があらぬように」と付け加えるのは、そのような勝利を、いやむしろ殺戮を誇ろうとはしなかったからである。そこでは戦う者の力が称えられるのではなく、むしろ欺く者の偽りが暴かれるはずだった。

5

3. Quia in furore suo occiderunt virum, et in voluntate sua suffoderunt murum. Per virum Sichem intelligi debet, et per eum omnes qui ejus causa perempti sunt.

PL 20, 718B

3. 「彼らは憤りに任せて男を殺し、思いのままに城壁の下を掘り崩したからである」。男とはシケムのことと解すべきであり、彼を通して、彼のゆえに殺されたすべての者のことである。

6

Suffossio autem muri non quidem in libro Geneseos legitur ibidem fuisse patrata: sed tractum est hoc a consuetudine bellantium, qui a longe terra suffossa per cuniculos fundamenta murorum destruere atque ignem immittere solent, quo excocti lapides murorum firmitas ac stabilitas dejiciatur.

PL 20, 718B

ところで、城壁の下を掘ることは、創世記の書ではそこで行われたと読まれない。これは戦う者たちの習慣から引かれたものである。彼らは遠くから地面を掘って坑道を通し、城壁の土台を壊して火を送り込む。それで焼かれた石によって、城壁の堅固さと安定が崩される。

7

4. Quanta autem animadversione hoc factum feriat, videamus. Maledictus, inquit, furor eorum, quia pertinax; et indignatio eorum, quia dura. Pertinax namque furor illorum exstitit, quia nec blanditiis deliniri, nec donis potuit mitigari.

PL 20, 718C

4. この行為がどれほどの懲罰をもって打つか、見よう。彼は言う。「呪われよ、彼らの憤りは。かたくななゆえに。彼らの怒りは、むごいゆえに」。実に彼らの憤りはかたくなであった。甘言によってもなだめられず、贈り物によってもやわらげられえなかったからである。

8

Et dura indignatio comprobata est, quae nec per illorum interfectionem qui piaculum perpetrarunt, potuit emolliri, sed super omnem civitatem potius non dubitavit grassari.

PL 20, 718C

そして怒りがむごいことは証明された。冒瀆を犯した者たちを殺すことによってもやわらげられず、むしろ町全体に襲いかかることをためらわなかったからである。

9

5. Quod autem ait: Dividam eos in Jacob, et dispergam illos in Israel, proprie ad Levi pertinet, qui per totum Israelem dispersus est, non accepta propria haereditate; sed in civitatibus atque suburbanis earum habitando, sicut hic dicitur, dispersus est et divisus.

PL 20, 718C

5. 「私は彼らをヤコブのうちに分け、イスラエルのうちに散らそう」と言うのは、固有にはレビに関わる。レビは固有の相続地を受けず、町々とその郊外に住むことで、ここに言われるとおり、イスラエル全体に散らされ、分けられたからである。

10

Moris est namque sacrae Scripturae, dum de adhaerentibus sibi loquitur, ea quae non omnibus, sed quibusdam soleant evenire, generaliter tamen praedicere. Unde et Dominus Jacobo et Joanni: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?

PL 20, 718D

聖書の習いとして、聖書は自らに従う者たちについて語るとき、すべての者にではなく、ある者たちに起こるのが常であることを、それでも一般的に予告する。それゆえ主もヤコブとヨハネに言った。「私が飲もうとする杯を、汝らは飲めるか」。

11

Calicem quidem meum, ait, bibetis (Matth. XX, 21, 24) . Nec tamen Joannes calicem passionis sanguinem fundendo bibit.

PL 20, 719A

「確かに私の杯を汝らは飲む」と主は言う(マタイ20:21, 24)〔引かれた句は20:22–23にあたる〕。それでもヨハネは、血を流すことによって受難の杯を飲んだのではない。

12

6. Quantum autem ad futurorum pertinet prophetiam, per Simeon et Levi, Scribae et Pharisaei designantur: ex Levi namque principes Sacerdotum fuisse patet.

PL 20, 719A

6. 来たるべきことの預言に関して言えば、シメオンとレビによって律法学者とファリサイ派が表される。レビから大祭司たちが出たことは明らかだからである。

13

Qui vasa iniquitatis bellantia fuere, cor habentes, secundum Domini exprobrationem, plenum iniquitate, et rapina (Luc. XI, 39) .

PL 20, 719A

彼らは、主の非難によれば、不法と強奪に満ちた心をもつ、戦う不法の器であった(ルカ11:39)。

14

Bellabant autem adversus Dominum non armorum pugna, sed versutia callida, quaerentes quomodo veridica Domini verba et facta falsis expugnarent argumentis.

PL 20, 719A

彼らは主に対して、武器の戦いによってではなく、巧妙な狡猾さによって戦った。主の真実な言葉と行いを、偽りの論拠で攻め落とす方法を求めたのである。

15

7. Quae vir sanctus detestans ait: in consilio eorum non veniat anima mea; videlicet exsecrans illud consilium, quod Judaei colligentes dicebant: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit (Joan. XI, 47) ? et reliqua.

PL 20, 719A

7. 聖なる人はこれらを忌み嫌って言う。「彼らの謀議に私の魂が入らぬように」。すなわち、ユダヤ人たちが集まって言ったあの謀議を呪っている。「我々はどうするのか。この人は多くの徴を行っている」(ヨハネ11:47)。以下同様である。

16

Et in coetu illorum gloriam suam esse nolebat; nolens videlicet in multitudine eorum gloriari, qui quo pluriores, eo erant deteriores: Scripturae sensum jam tunc opere complens, quae dicit: Ne glorieris in filiis pessimis, si multiplicentur (Eccles. XVI, 1) .

PL 20, 719B

また、彼らの集まりに自分の栄光があることを望まなかった。すなわち、数が多いほどいっそう悪くなる者たちの群れを誇ることを望まなかったのである。こうして彼は、すでにそのとき、行いによって聖書の意味を満たしていた。聖書は言う。「最悪の子らが増えても、彼らを誇ってはならない」(集会の書16:1)。

17

8. Reddit autem causam, quare consilium et coetum talium abominetur, dicendo: Quia in furore suo occiderunt virum, et in voluntate sua suffoderunt murum.

PL 20, 719B

8. 彼は、そのような者たちの謀議と集まりをなぜ忌むのかという理由を、こう言って述べる。「彼らは憤りに任せて男を殺し、思いのままに城壁の下を掘り崩したからである」。

18

In furore namque suo occiderunt Virum, videlicet Dominum Salvatorem, de quo Zacharias ait: Ecce vir: Oriens nomen ejus (Zach. VI, 12) , clamando ad Pilatum: tolle, tolle, crucifige eum (Joan. XIX, 15) .

PL 20, 719B

実に、彼らは憤りに任せて、その人を殺した。すなわち救い主なる主である。ゼカリヤはこの主について言う。「見よ、人。その名は東」(ゼカリヤ6:12)。彼らはピラトに向かって叫んだ。「取り除け、取り除け、十字架につけよ」(ヨハネ19:15)。

19

Et in voluntate sua suffoderunt murum, quia voluntatem suam complentes, Dominum et crucifixerunt, et latus ejus terebraverunt. Qui murus noster jure vocatur, quia munimine ejus ab adversitatibus hostium spiritalium custodimur.

PL 20, 719C

「思いのままに城壁の下を掘り崩した」とは、自分たちの意志を果たして、主を十字架につけ、その脇腹を刺し貫いたということである。この主は正当に我々の城壁と呼ばれる。その守りによって、我々は霊の敵たちの敵意から守られるからである。

20

De quo sanctae Ecclesiae repromittitur his verbis: Urbs fortitudinis nostrae Sion Salvator: ponetur in ea murus, et antemurale (Isa. XXVI, 1) .

PL 20, 719C

聖なる教会は、この主について、次の言葉で約束を受けている。「我々の強さの町シオンは救い主。その中に城壁と外壁が置かれる」(イザヤ26:1)。

21

9. Quod factum vir sanctus validissimo cuspide maledictionis confodit, dicens: Maledictus furor eorum, quia pertinax; et indignatio illorum, quia dura.

PL 20, 719C

9. 聖なる人はこの行いを、呪いのきわめて強い槍で突き刺して言う。「呪われよ、彼らの憤りは。かたくななゆえに。彼らの怒りは、むごいゆえに」。

22

Furorem namque pertinacem habuerunt, et indignationem duram, quia nec per miracula divina ad credendum eum Deum perduci potuerunt, nec tamquam innocenti homini et nihil eos laedenti, usque ad mortem persequendo pepercerunt.

PL 20, 719C

実に、彼らはかたくなな憤りとむごい怒りをもっていた。神の奇跡によっても、彼を神と信じるに至らせることはできず、罪なく、自分たちを何も害していない人であるのに、死に至るまで迫害して容赦しなかったからである。

23

10. Quod vero subjungit: Dividam eos in Jacob, et dispergam illos in Israel; hoc est, quod nunc videmus. Iisdem populus paterno solo exhaeredatus in cunctas gentes, ob testimonium credulitatis nostrae, perfidiae suae poenas luit.

PL 20, 719D

10. 「私は彼らをヤコブのうちに分け、イスラエルのうちに散らそう」と続けるが、これはいま我々が見ていることである。その民〔底本は Iisdem populus。Idem populus と読む〕は、父祖の地から相続を奪われ、すべての諸国民のなかへ、我々の信仰の証として散らされ、自らの背信の刑罰を償っている。

24

Quod et beatus David in psalmo ex persona Domini nostri prophetavit dicendo: Deus meus demonstravit mihi super inimicos meos: ne occidas eos, ne quando obliviscantur legis tuae: disperge eos in virtute tua (Psal. LVIII, 12) .

PL 20, 719D

このことを福なるダビデも、詩篇のなかで我々の主の人格から預言して言った。「私の神は、私の敵について私に示した。彼らを殺すな。いつか彼らが汝の律法を忘れることのないように。汝の力によって彼らを散らせ」(詩篇58:12)。

25

Bene autem dividi dicuntur in Jacob, et dispergi in Israel; quia sancta Ecclesia quae vitiorum supplantatrix est, Jacob jure vocatur; et quae mentis puritate Deum videre nititur, Israelis vocabulo nuncupatur; per quam Judaei divisi et dispersi pererrant; quae in quatuor coeli partibus diffusa eos vagabundos quotidie sustinet.

PL 20, 720A

彼らが「ヤコブのうちに分けられ、イスラエルのうちに散らされる」と言われるのは、まことにふさわしい。悪徳の足を払う聖なる教会は、正当にヤコブと呼ばれ、精神の清さによって神を見ようと努める教会は、イスラエルの名で呼ばれるからである。ユダヤ人はこの教会のもとで分けられ散らされて、さまよい歩く。この教会は、天の四方に広がって、さまよう彼らを日々耐え忍んでいる。

Caput III

第III章PL 20, 720A
1

Benedictio Judae. 1. Juda, te laudabunt fratres tui: manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Adorabunt te filii patris tui (Gen. XLIX, 8) .

PL 20, 720A

ユダへの祝福。1. 「ユダ、汝の兄弟たちは汝をたたえる。汝の手は汝の敵の首にかかる。汝の父の子らは汝を拝む」(創世記49:8)。

2

His verbis modestia hujus viri secundum litteram pariter, et virium copia demonstratur: quia videlicet et civiliter tractando cum fratribus, ea modestia visus est, ut a cunctis laude dignus haberetur: quod difficile est; inter tot scilicet fratres omnium animos habere conciliatos.

PL 20, 720A

これらの言葉によって、字義に即して、この人の穏和さと力の豊かさが同時に示されている。すなわち、兄弟たちと親しく交わるなかで、すべての者から称賛に値すると見なされるほどの穏和さを示した。これは難しいことである。これほど多くの兄弟のなかで、すべての者の心を自分と和らげて結びつけておくことは。

3

Sed et fortitudine adeo abundavit, ut cervices suorum flectere valeret inimicorum. Quod autem eloquentia plurimum valuerit, testatur oratio, qua suam suorumque coram Joseph allegavit necessitatem (Gen. XLII, XLIII et XLIV) .

PL 20, 720B

しかも彼は勇気にきわめて富み、敵の首を曲げることができるほどであった。弁舌にも大いに優れていたことは、彼がヨセフの前で自分と兄弟たちの窮状を訴えた弁論が証する(創世記42、43、44)。

4

Narrat praeterea Josephus historiographus, verbis eum potuisse quam plurimum. Porro autem quod robore inter fratres suos eximius haberetur, testantur Verba dierum, quae hoc modo referunt: Porro Judas qui erat fortissimus inter fratres suos, de stirpe ejus principes germinati sunt (I Paral. V, 2) .

PL 20, 720B

さらに歴史家ヨセフスは、彼が言葉において非常に力があったと語る。他方、彼が兄弟たちのなかで力において際立っていたと見なされたことは、「日々の言葉」〔歴代誌〕が次のように伝えて証する。「また、兄弟たちのなかで最も強かったユダ、その子孫から君主たちが芽生えた」(歴代誌上5:2)。

5

Quod autem subjicit: Adorabunt te filii patris tui, aperte regnum quod Ruben abstulerat, Judae concredidit dicens, eum a reliquis fratribus suis adorandum: quod regiae utique congruit dignitati.

PL 20, 720B

「汝の父の子らは汝を拝む」と付け加えるとき、ヤコブは、ルベンから取り去られた〔quod Ruben abstulerat は字義どおりには「ルベンが取り去った」。ルベンが罪によって自ら失った王権の意と取った〕王権をユダに明らかに託した。ユダは残りの兄弟たちに拝まれるであろうと言ったのである。これはまさに王の尊厳にふさわしい。

6

2. Mystice autem per Judam ille jam tunc praefigurabatur, qui de ejus stirpe secundum carnem natus est, Dominus et Salvator noster; quem laudant fratres sui omnes, videlicet in eum credentes: unde ipse primus in illis qui in eum crediderunt, a monumento per mulieres mandatum direxit, dicendo: Ite, et dicite fratribus meis (Matth. XXVIII, 10) .

PL 20, 720C

2. 奥義の意味では、ユダによって、すでにそのときに予表されていたのは、その子孫から肉によって生まれた者、我々の主であり救い主である。彼を兄弟たちはみな、すなわち彼を信じる者たちが、たたえる。それゆえ彼自身が、彼を信じた者たちのなかで最初に、墓から女たちを通して命令を送り、こう言った。「行って、私の兄弟たちに告げよ」(マタイ28:10)。

7

Ne autem putemus, hanc dignitatem solis apostolis attributam, ut fratres ejus vocentur; ipse hac dignitate donandos omnes qui in eum credunt, testatur dicendo: Quicumque fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, soror et mater est (Matth. XII, 50) .

PL 20, 720C

ところで、兄弟と呼ばれるこの尊厳が使徒たちだけに与えられたと考えてはならない。彼自身が、彼を信じるすべての者がこの尊厳を授けられることを、こう言って証している。「天にいる私の父の旨を行う者は誰であれ、その人が私の兄弟、姉妹、母である」(マタイ12:50)。

8

Ipsum ergo laudant fratres; videlicet omnis Ecclesia, quae adhuc a coelesti haereditate exsulat in terris, sive quae jam praecessit ad coelos. Unde psalmus: Laudent illum coeli et terra (Psal. LXVIII, 35) .

PL 20, 720D

だから兄弟たちは彼をたたえる。すなわち教会全体である。地上でなお天の相続から離れて異郷にある教会も、すでに天へ先立った教会もである。それゆえ詩篇は言う。「天と地は彼をたたえよ」(詩篇68:35)。

9

Et in Apocalypsi Joannes: Laudem dicite Deo nostro, omnes servi ejus, et qui timetis eum, pusilli et magni (Apoc. XIX, 5) . Cujus manus in cervicibus inimicorum ejus sunt; quia, secundum Evangelii testimonium: Omnia dedit ei Pater in manus (Joan. XIII, 3) .

PL 20, 720D

また黙示録でヨハネは言う。「我々の神をたたえよ、その僕たちすべて、また彼を畏れる者たち、小さい者も大きい者も」(黙示録19:5)。彼の手は彼の敵の首にかかっている。福音書の証言によれば、「父はすべてを彼の手に与えた」(ヨハネ13:3)からである。

10

Ipse etiam his verbis consentit, dicendo: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra (Matth. XXXIII, 18) . Et Pater ad eum loquitur: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum (Psal. CIX, 1; Matth. XXII, 44; Luc. XX, 43) .

PL 20, 720D

彼自身もこれらの言葉に同意して言う。「天においても地においても、すべての権能が私に与えられた」(マタイ33:18)〔引かれた句はマタイ28:18にあたる〕。また父が彼に語る。「私の右に座れ、私が汝の敵を汝の足台とするまで」(詩篇109:1; マタイ22:44; ルカ20:43)。

11

Quem adorant filii patris ejus; omnes videlicet per eum adoptati in filiorum dignitatem, juxta quod Apostolus loquitur: Ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum.

PL 20, 721A

彼を、彼の父の子らは拝む。すなわち、彼を通して子の尊厳へと養子とされたすべての者である。使徒が語るとおりである。「イエスの名において、天上のもの、地上のもの、冥界のものの膝がみなかがむように」。

12

3. Sequitur: Catulus leonis Juda: ad praedam, fili mi, ascendisti: requiescens accubuisti ut leo, et quasi leoena: quis suscitabit eum?

PL 20, 721A

3. 続く。「獅子の子ユダ。私の子よ、汝は獲物へ上った。休みつつ伏した、獅子のように、また雌獅子のように。誰が彼を起こすだろうか」。

13

Quantum attinet ad superficiem litterae, fortitudo regum a stirpe Juda descendentium per haec verba praefiguratur: qualem beatum David fuisse legimus, et beatum Ezechiam, et caeteros quosque qui divinitati humillime famulantes, vires hostium, eo donante, instar leonis et leaenae subegerunt, et adeo terrori hostibus exstiterunt, ut nullus eos lacessire ad pugnam quasi quiescentes praesumeret: cujus rei testes sunt libri Regum.

PL 20, 721A

字面に関するかぎり、ユダの血統から出る王たちの勇気が、これらの言葉によってあらかじめ示されている。福なるダビデがそうであったと我々は読むし、福なるヒゼキヤ、そのほか神にきわめて謙虚に仕えた者たちもそうであった。彼らは、神が与えて、獅子や雌獅子のように敵の力を従え、敵にとって恐れの的となったので、誰も、いわば休んでいる彼らを、戦いへと挑発しようとしなかった。このことの証人は王たちの書である。

14

4. Typice autem catulum leonis Dominum Salvatorem appellat, tamquam leonina ortum prosapia; videlicet regia stirpe progenitum. Bene autem catulus leonis vocatur, cujus natura esse dicitur, ut nascens tribus diebus dormiat, deinde rugitu paterno excitatus assurgat.

PL 20, 721B

4. 予型として言えば、ヤコブは、救い主なる主を「獅子の子」と呼ぶ。獅子の血筋から生まれた者として、すなわち王の血統から生まれた者としてである。獅子の子と呼ばれるのはふさわしい。その本性は、生まれて三日間眠り、それから父の咆哮に起こされて立ち上がると言われるからである。

15

Quae figura pulcherrime arridet Dominicae dormitioni; qua tribus diebus dormiens ad Patrem clamat: Tu autem, Domine, miserere mei, et resuscita me (Psal. XL, 11) .

PL 20, 721B

この象りは、主の眠りにきわめて見事に合致する。主は三日間眠って、父に叫ぶ。「しかし汝、主よ、私を憐れみ、私を甦らせよ」(詩篇40:11)。

16

Sed resuscitatus ad praedam ascendit; quia exspolians infernmum, justos quosque ad superna secum tamquam praedam egregiam triumphando evexit.

PL 20, 721B

しかし甦らされて、獲物へと上る。冥界を剥ぎ取り、すべての義人を、優れた獲物のように、勝ち誇りつつ自分とともに高みへ運び上げたからである。

17

Qui ut leo, et quasi ut leaena accubuit; quia qui dormire per carnem in sepulcro voluit, quasi leo victor de hostibus triumphavit. Quod autem subjungit: Quis suscitabit eum, subauditur, nisi Pater?

PL 20, 721C

主は獅子のように、また雌獅子のように伏した。肉において墓に眠ることを望んだ者が、敵に対して勝利した獅子のように凱旋したからである。「誰が彼を起こすだろうか」と続けるのは、父でなければ誰か、と補って解される。

18

Nullus enim non dicam hominum caducorum, sed nec quilibet Angelorum, nisi is de quo Petrus apostolus dixit Judaeis: Quem Deus suscitavit a mortuis, cujus nos testes sumus (Act. III, 15) .

PL 20, 721C

実に、朽ちゆく人間は言うまでもなく、どの天使も〔彼を起こすことは〕できない。使徒ペトロがユダヤ人たちに言った者、すなわち「神は彼を死者のなかから起こした。我々はその証人である」(使徒言行録3:15)と言われるその者〔父なる神〕を除いては。

19

5. Non auferetur sceptrum de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est: et ipse erit exspectatio gentium (Gen. XLIX, 10) .

PL 20, 721C

5. 「王笏はユダから去らず、指導者もその腰から去らない、遣わされるはずの者が来るまで。そして彼こそが諸国民の待望となる」(創世記49:10)。

20

Haec sententia clarius luce a fidelibus intelligitur, quia tamdiu suae gentis principibus ac ducibus iisdem populus regebatur, quousque Dominus et Salvator noster veniret, qui mittendus erat a Patre.

PL 20, 721C

この言葉は、信ある者たちには光よりも明らかに理解される。この民は、父から遣わされるはずだった我々の主であり救い主が来るまで、自らの民族の君主や指導者たちによって治められていたからである。

21

Qui est exspectatio gentium; quia videlicet tamdiu Deus Pater gentes ad poenitentiam exspectavit, quousque per Filii sui adventum ad cognitionem suam ab idololatriae cultura eos revocaret.

PL 20, 721D

彼こそが諸国民の待望である。すなわち、父なる神は、自らの子の到来によって諸国民を偶像崇拝の礼拝から自らの認識へと呼び戻すまで、悔い改めへと向けて諸国民を待った。

22

Nam sive in Babylonem transducti fuerint Judaei, semper sibi praepositi ex sua gente fuerunt: seu reversi ex Babylone, quousque Herodes alienigena rex eis constitueretur: et per pontifices summa eorum regebatur, quousque ad Aristobulum ventum est, qui primus post reditum de Babylone, cum esset pontifex, sibi diadema imposuit et regem se declaravit.

PL 20, 721D

実にユダヤ人は、バビロンへ連れて行かれたときも、つねに自分たちの民族の者が上に立てられていた。バビロンから帰ってからも、外国人の王ヘロデが彼らのために立てられるまでそうだった。彼らの最高の権力は大祭司たちによって治められ、ついにアリストブロスに至った。彼は、バビロンから帰って以来初めて、大祭司でありながら自ら王冠を戴き、自らを王と宣言した。

23

Itidemque successores ejus, usquequo rebus Judaicis lapsantibus. et Hircano ultimo rege Judaeorum extremis malis addito, regnum a Caesare Augusto Herodes alienigena suscepit Judaicum.

PL 20, 722A

その後継者たちも同じであった。ついにユダヤの事情が傾き、ユダヤ人の最後の王ヒルカノスが極度の災厄に見舞われると、外国人ヘロデがカエサル・アウグストゥスからユダヤの王権を受け取った。

24

Cujus tempore, secundum hanc prophetiam et Evangelii testimonium, is qui mittendus erat (Matth. II, 1) , Dominus et Salvator noster advenit. 6. Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam (Gen. XLIX, 11) .

PL 20, 722A

彼の時代に、この預言と福音書の証言によれば、遣わされるはずだった者(マタイ2:1)、我々の主であり救い主が来た。6. 「彼は自分の子驢馬をブドウ畑につなぎ、ああ私の子よ、自分の雌驢馬をブドウの木につなぐ」(創世記49:11)。

25

Hac compositione verborum demonstratur, non ad Judam, beatum Jacob loqui, sed de eo utique, qui mittendus erat; qui enim ad filium loquens, o fili mi dicit, et addidit pullum tuum vel asinam tuam, manifestissime de eo loquitur, quem superius mittendum praedixerat: Quem legimus (Matth. XXI, 5-7) venientem in Hierusalem in usus habuisse asinam et pullum, nec tamen eos ad vineam vel vitem fuisse colligatos.

PL 20, 722A

この言葉の組み立てによって、福なるヤコブはユダに語っているのではなく、まさに遣わされるはずだった者について語っていることが示される。実に、子に語りながら「私の子よ」と言い、さらに「汝の子驢馬」あるいは「汝の雌驢馬」〔前の引用は suum, suam「彼の」と刷る〕と付け加える者は、きわめてはっきりと、先に遣わされるはずだと予告した者について語っている。我々は読む(マタイ21:5–7)、彼はエルサレムに入るとき、雌驢馬と子驢馬を用いたが、それらがブドウ畑やブドウの木につながれていたわけではない。

26

Restat ergo, ut in his verbis nihil historicum requiratur, sed totum typice dictum intelligatur.

PL 20, 722B

したがって、これらの言葉には歴史に関わる意味を求めるべきではなく、すべてが予型として語られたものと理解される。

27

Ligavit enim Dominus et Salvator ad vineam pullum suum, quando populum nationum indomitum praeceptis subdidit Apostolorum ex vinea Judaica procreatorum, de qua Isaias: Vinea enim Domini sabaoth, domus est Israel (Isa. V, 7) .

PL 20, 722B

実に、主であり救い主は、自分の子驢馬をブドウ畑につないだ。すなわち、ユダヤのブドウ畑から生み出された使徒たちの命令のもとに、馴らされていない諸民族の民を服させたときである。そのブドウ畑について、イザヤは言う。「万軍の主のブドウ畑とは、イスラエルの家である」(イザヤ5:7)。

28

Alligavit etiam ad vitem, id est Ecclesiam, asinam suam, videlicet Synagogam, quam in fine saeculi a perfidia revocans jugo legis oppressam discipulatui eam subdet Ecclesia, atque ita fiet unus grex, et unus pastor (Joan. X, 16) ; et secundum beati Zachariae testimonium, duae virgae illae copulabuntur, et erunt in unionem in manu Domini.

PL 20, 722B

また、ブドウの木すなわち教会に、自分の雌驢馬、すなわち会堂をつないだ。教会は世の終わりに、この会堂を背信から呼び戻し、律法の軛に圧迫されたままの会堂を、弟子となることへと服させるのである。こうして一つの群れ、一人の牧者となる(ヨハネ10:16)。また福なるゼカリヤの証言によれば、あの二本の杖は結び合わされ、主の手のなかで一つとなる〔この句はエゼキエル37:17に近い〕。

29

7. Lavabit vino stolam suam, et sanguine uvae palium suum (Gen. XLIX, 11) . Idioma Hebraici constat esse sermonis, ut unam eamdemque rem diversis sermonibus repetat, ut hic. Quid est enim vinum, nisi sanguis uvae?

PL 20, 722C

7. 「彼は自分の長衣をぶどう酒で洗い、自分の外套をブドウの血で洗う」(創世記49:11)。ヘブライ語の言い回しでは、同じ一つの事柄を異なる言葉で繰り返すことが知られている。ここがそうである。ぶどう酒とは、ブドウの血でなくて何であろうか。

30

Sed quantum litterae superficies inconsequens est (nullus enim vel stolam, vel pallium vino lavat), tantum gratiori intelligentia interius commendatur.

PL 20, 722C

しかし字面は筋が通らない(誰も長衣や外套をぶどう酒で洗わないからである)が、それだけいっそう、内的な理解においては好ましいものとして推奨される。

31

Salvator namque vino stolam suam, et sanguine uvae pallium suum lavit, quia pendens in cruce proprio sanguine sacram carnem quae stola illius fuit, perfundi voluit. 8. Sequitur: Pulchriores sunt oculi ejus vino, et dentes ejus lacte candidiores (Ibid., 12) .

PL 20, 722C

実に、救い主は、ぶどう酒で自分の長衣を、ブドウの血で自分の外套を洗った。十字架に掛かって、自らの血で、自らの長衣であった聖なる肉を浸すことを望んだからである。8. 続く。「その目はぶどう酒よりも美しく、その歯は乳よりも白い」(創世記49:12)。

32

Oculi Salvatoris pulchriores vino praedicantur, quia dona Spiritus sancti quae per Christum conferuntur, speciosiora vino legali comprobantur.

PL 20, 722D

救い主の目がぶどう酒よりも美しいと宣べられるのは、キリストを通して与えられる聖なる霊の賜物が、律法のぶどう酒よりも輝かしいと証明されるからである。

33

Nam quod oculi Salvatoris dona Spiritus sancti significent, Zacharias testatur propheta dicendo: Super lapidem unum septem oculi sunt (Zach. III, 9) ; quos Isaias enumerat dicendo: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et spiritus timoris Domini (Isa. XI, 2, 3) .

PL 20, 722D

救い主の目が聖なる霊の賜物を意味することは、預言者ゼカリヤが言って証する。「一つの石の上に七つの目がある」(ゼカリヤ3:9)。その目をイザヤが数え上げて言う。「知恵と理解の霊、思慮と強さの霊、知識と敬虔の霊、主への畏れの霊」(イザヤ11:2, 3)。

34

Qui pulchriores sunt vino legali quod in nuptiis defecit (Joan. II, 3) , quia per legem cognitio peccati (Rom. III, 10) , per gratiam autem Spiritus sancti nobis ejus remissio condonatur.

PL 20, 722D

それらの目は、婚宴で尽きた律法のぶどう酒(ヨハネ2:3)よりも美しい。律法によって罪の認識があり(ローマ3:10)〔引かれた句はローマ3:20にあたる〕、聖なる霊の恩寵によって、その赦しが我々に与えられるからである。

35

Et secundum Evangelium, lex quidem per Moysem data est, gratia autem et veritas per Jesum Christum (Joan. I, 17) .

PL 20, 723A

また福音書によれば、「律法はモーセを通して与えられ、恩寵と真理はイエス・キリストを通して〔来た〕」(ヨハネ1:17)。

36

9. Quod autem dicitur: Et dentes ejus lacte candidiores: per dentes praedicatores novi Testamenti debent intelligi, qui cibos spiritales comminuendo, id est exponendo, multa nobis perutilia in ventrem memoriae transmittunt.

PL 20, 723A

9. 「その歯は乳よりも白い」と言われるが、歯によっては新約の宣教者たちが解されるべきである。彼らは霊の食物を噛み砕き、すなわち解き明かして、我々にきわめて有益な多くのものを記憶の腹へ送り込む。

37

Lac autem doctrina veteris Testamenti non incongrue accipitur, quae incipienti populo adhuc ad perfectum cibum invalido condita est. Candidiores ergo lacte dentes Jesus habet, quia Ecclesiae suae praedicatores puritatis munditia conspicuos perfecit.

PL 20, 723A

乳は、旧約の教えと解して不適切ではない。それは、完全な食物にはまだ弱い、始まりにある民のために調えられたものである。したがって、イエスは乳よりも白い歯をもつ。自らの教会の宣教者たちを、清さの潔白において際立つ者として完成したからである。

38

Nam quantum inter sectatores Evangelii et legales distet observantias, beatus Petrus testis est, qui ait: Non potuistis in lege justificari: in hoc omnis qui credit, justificatur (Act. XIII, 38, 39) .

PL 20, 723A

実に、福音に従う者と律法の遵守者とのあいだにどれほどの隔たりがあるかは、福なるペトロが証人である。彼は言う。「汝らは律法によって義とされえなかった。彼において、信じる者はみな義とされる」(使徒言行録13:38, 39)〔この句は使徒言行録13章のパウロの言葉にあたる〕。

39

Isti ergo dentes candidi sunt, quia fonte baptismatis abluti, a peccatorum naevis redduntur purissimi. De legis autem observatoribus nihil tale refertur: sed tantummodo dicitur, quia Qui fecerit ea, vivet in illis (Galat. III, 12) .

PL 20, 723B

それゆえこれらの歯は白い。洗礼の泉で洗われ、罪の染みから全く清くされるからである。他方、律法の遵守者についてはそのようなことは語られず、ただ「それらを行う者は、それらのなかで生きる」と言われるにとどまる(ガラテヤ3:12)。

40

Insuper omnes qui legi carnaliter deserviunt, sub maledicto sunt, dicendo terribiliter eadem Lege: Maledictus omnis qui non permanserit in mandatis legis hujus, ut faciat ea quae in ea scripta sunt (Deut. XXVII, 26) .

PL 20, 723B

そのうえ、律法に肉に従って仕える者はすべて呪いのもとにある。同じ律法が恐ろしくこう言うからである。「この律法の命令にとどまって、そこに書かれていることを行わない者はみな呪われる」(申命記27:26)。

Caput IV

第IV章PL 20, 723B
1

Benedictio Zabulon. 1. Zabulon in littore maris habitabit, et in statione navium pertingens usque ad Sidonem (Gen. XLIX, 13) .

PL 20, 723B

ゼブルンへの祝福。1. 「ゼブルンは海辺に住み、船の停泊所にあって、シドンにまで達する」(創世記49:13)。

2

Juxta historiam situs sortis illius quam in terra repromissionis Deo donante accepturus erat, praedicitur: quod scilicet terra possessionis ejus ab uno latere a mari inciperet, et torrente finiretur ab alio, sicut in libro Jesu Nave (Josue XIX, 11) , ubi distributiones possessionum earum terminatae sunt, manifeste declaratur: unde et Sidonis hic fit mentio, quae contigua mari est.

PL 20, 723C

歴史に即して、神が与えて、約束の地で受けるはずだったその割り当ての場所が予告される。すなわち、その所有地は一方の側で海から始まり、他方の側で急流によって終わることになる。ヨシュア記で(ヨシュア記19:11)、彼らの所有地の割り当てが境界づけられるところに明らかに宣言されているとおりである。それゆえここでシドンにも言及されるが、シドンは海に接している。

3

2. Juxta mysticos autem intellectus, Zabulon primitias Ecclesiae sanctae designat; ex cujus tribu aliqui sanctorum Apostolorum fuisse creduntur, quod in littore maris assidue morarentur, utpote ex eo victum manu et arte captantes a Domino ad apostolatus culmen vocati sunt, secundum prophetiam beati David dicentis: Principes Juda duces eorum, principes Zabulon, principes Nephthali (Psal. LXVII, 28) .

PL 20, 723C

2. 奥義の意味では、ゼブルンは聖なる教会の初穂を表す。その部族から聖なる使徒たちの何人かが出たと信じられている。彼らは絶えず海辺に住み、そこから手と技で生計を得ていたところを、主によって使徒職の頂へと召されたからである。福なるダビデの預言によれば、「ユダの君主たちが彼らの指導者、ゼブルンの君主たち、ナフタリの君主たち」(詩篇67:28)。

4

Qui etiam in statione navium habitant, quia in Domino Jesu Christo fiducialiter secura pace requiescunt. Naves namque Ecclesiae intelliguntur, quae fidissima statione portum salutis suae Dominum requirunt, et inveniunt.

PL 20, 723D

彼らは船の停泊所にも住む。主イエス・キリストにあって、信頼しつつ安全な平和のうちに憩うからである。実に、船は諸教会のことと解される。諸教会はきわめて確かな停泊によって、自らの救いの港である主を求め、そして見出す。

5

Et bene additur: Pertingens usque ad Sidonem; quia videlicet eadem sancta Ecclesia non uno mundi coarctata est angulo, sed crescendo usque ad populos devenit gentilium.

PL 20, 723D

そして「シドンにまで達する」と付け加えるのは適切である。この聖なる教会は、世界のただ一隅に押し込められているのではなく、広がって異邦人の民のもとにまで至ったからである。

6

Sidon enim venatio interpretatur, significans, ut dictum est, gentilitatem moribus ferinis idololatriae cultum quasi lustra deserti sectantem.

PL 20, 724A

実に、シドンは「狩り」と解釈される。すなわち、すでに述べたとおり、野獣のような振る舞いで、偶像崇拝の礼拝を、荒れ野の獣の巣のように追い求める異邦人のあり方を意味する。

7

Quae postea rete Dominicae praedicationis, et latratu sanctorum Apostolorum intra consepta sanctae Ecclesiae admitti meruit.

PL 20, 724A

この異邦人のあり方は、のちに、主の宣教という網と、聖なる使徒たちの吠え声によって、聖なる教会の囲いのなかへ受け入れられるに値した。

Caput V

第V章PL 20, 724A
1

Benedictio Issachar. 1. Issachar, asinus fortis accubans in terminos. Vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima, et supposuit humerum suum ad portandum, factusque est tributis serviens (Gen. XLIX, 14, 15) .

PL 20, 724A

イサカルへの祝福。1. 「イサカル、境界のなかに伏す強い驢馬。彼は休息を見て、それが良いことを、土地を見て、それがこの上なく良いことを知り、荷を担うために肩を差し出し、貢ぎ物に仕える者となった」(創世記49:14, 15)。

2

Per haec verba haec tribus significatur doctrinae legis operam datura, et promptius se ad mandata Dei scrutanda translatura.

PL 20, 724A

これらの言葉によって、この部族は、律法の教えに励み、神の命令を探究することへ、いっそう迅速に身を移すことが示される。

3

Dicitur namque vidisse requiem quod esset bona, et terram quod optima; id est, mente degustasse, quam esset dulce in Dei mandatis sensum occupare.

PL 20, 724B

実に、「休息を見て、それが良いことを、土地を見て、それがこの上なく良いことを知った」と言われるのは、神の命令のなかに思いを専らとどめることがどれほど甘美であるかを、精神で味わったということである。

4

Atque ideo supposuisse ad portandum humerum dicitur, id est, toto conamine ad secutanda divini verbi eloquia mentem transtulisse: ac per hoc inferiores quosque ei munera et honorem tamquam magistro et praeceptori detulisse.

PL 20, 724B

そしてそれゆえ、「荷を担うために肩を差し出した」と言われる。すなわち、全力を挙げて神の言葉の教えを追い求めることへ、精神を移したということである。したがって、より低い者たちはみな、師であり教師に対するように、彼に贈り物と敬意を捧げた。

5

Concinit huic intelligentiae liber Paralipomenon, qui de hac tribu ita dicit: De filiis quoque Issachar viri eruditi, qui noverant singula tempora, ad praecipiendum quid facere debent principes ducenti (I Paral. XII, 32) .

PL 20, 724B

この理解に、歴代誌が調和する。歴代誌はこの部族についてこう述べる。「またイサカルの子らのうち、学識ある人々が、個々の時を知っており、二百人の指導者たちが何をなすべきかを教えるためにいた」(歴代誌上12:32)〔principes ducenti の係りは定かでない。「二百人の指導者たちが何をなすべきか」と取った〕。

6

2. Typum autem gestat hic asinus fortis populi gentilis, qui antequam Dominum sessorem habuisset, brutus erat, et frenorum impatiens proprio libitu ferebatur. Postquam autem Dominum sessorem habere meruit, fortis asini nomen ab eo mutuavit.

PL 20, 724B

2. この強い驢馬は、異邦人の民の予型を担っている。この民は、主を乗り手とする前は獣のようで、手綱に耐えられず、自分の気まぐれに運ばれていた。しかし主を乗り手とするに至ってからは、「強い驢馬」という名を彼から借りた。

7

Qui vidit requiem quod esset bona, audiens a sessore suo: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos requiescere faciam (Matth. XI, 28) .

PL 20, 724C

この民は、その乗り手から「疲れた者、重荷を負う者は、みな私のもとに来よ。私が汝らを休ませよう」(マタイ11:28)と聞いて、休息を見て、それが良いことを知った。

8

Terram autem quod optima esset, prospexit; quia relictis philosophorum inanibus doctrinis, ad Scripturae sacrae lectionem se studiosissime vertit.

PL 20, 724C

また土地がこの上なく良いことを遠く見て取った。哲学者たちの空しい教えを捨てて、きわめて熱心に聖なる書の読解へ向かったからである。

9

Unde quia didicit inter alia, non auditores legis justificari, subditur: supposuit humerum suum ad portandum (Rom. II, 13) ; id est, totum suum posse mandatis subjecit divinis, et maxime in dilectione Dei et proximi. Neque enim proximus diligitur, si non portetur.

PL 20, 724C

そこで、とりわけ、律法の聞き手が義とされるのではない(ローマ2:13)ことを学んだので、「荷を担うために肩を差し出した」と付け加えられる。すなわち、自らの力のすべてを神の命令に服させた。ことに神と隣人への愛においてである。実に、隣人は、担われなければ愛されないからである。

10

Et additur: factusque est tributis serviens; quasi enim quoddam tributum quotidie persolvit, audiens ab Apostolo: Reddite omnibus omnia: cui timorem, timorem: cui honorem, honorem: cui vectigal, vectigal (Rom. XIII, 7) , et reliqua.

PL 20, 724C

そして「貢ぎ物に仕える者となった」と付け加えられる。いわば何らかの貢ぎ物を毎日納めているのである。使徒から聞くからである。「すべての人に、すべてのものを返せ。畏れる相手には畏れを、敬う相手には敬いを、税を納める相手には税を」(ローマ13:7)、云々。

Caput VI

第VI章PL 20, 724D
1

Benedictio Dan. 1. Dan judicabit populum suum, sicut et alia tribus Israel. Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita, mordens ungulas equi, ut cadat ascensor ejus retro. Salutare tuum exspectabo, Domine (Gen. XLIX, 16-18) .

PL 20, 724D

ダンへの祝福。1. 「ダンは自らの民を裁く、イスラエルの他の部族と同じく。ダンは道に蛇、小道に角のある蛇〔cerastes〕となれ。馬の蹄を噛み、乗る者が後ろへ落ちるように。主よ、私は汝の救いを待ち望む」(創世記49:16–18)。

2

Historialiter quidem praenuntiatur non solum de aliis nobilioribus tribubus, sed et de Dan, principem futurum Israeli, et per modum descriptionalem, qualis futurus sit, designatur.

PL 20, 725A

歴史に即して言えば、他のより高貴な部族についてだけでなく、ダンについても、イスラエルの君主となる者が出ると予告され、描写の仕方によって、その者がどのような者になるかが示される。

3

Samson namque his verbis praefiguratur, qui more colubri serpentisque terribilis fuit: et quo terribilior insinuaretur, cornutus describitur propter eximiam potestatem atque fortitudinem.

PL 20, 725A

実に、これらの言葉によってサムソンが予示されている。彼は蛇のように恐ろしかった。さらに恐ろしさを印象づけるため、卓越した権能と勇気のゆえに、角を持つ者として描かれる。

4

Hic ergo vias et semitas Israelitici regni tempore sui praesulatus obsedit, ne quis hostium vi terram ditionis illius invadere praesumeret.

PL 20, 725A

それゆえ彼は、統治した期間、イスラエルの王国の道と小道を塞ぎ、敵の誰もその支配の地に力ずくで侵入しようとしないようにした。

5

Sed et si quis immanior, et de propria tamquam equi velocitate confisus et fortitudine, eum aggredi voluisset; mox corrosis plantis atque consumptis viribus stabilitatis, insectatorem suum ad terram perturbaret.

PL 20, 725A

しかし、もしもっと凶暴な者が、自分の馬のような速さと強さを恃んで彼を襲おうとしたなら、彼はすぐに足の裏を噛みちぎり、踏みとどまる力を使い果たさせて、追う者を地に突き落としたであろう。

6

Quem ne quis errore deceptus plus quam hominem aestimaret, mox qui vere princeps exspectandus esset, adjecit dicens: Salutare tuum exspectabo, Domine; in cujus videlicet iste ex parte aliqua typo praecessit.

PL 20, 725A

この者を、誰かが誤りに惑わされて人以上の者と見なすことのないよう、ヤコブはすぐに、真に待望されるべき君主を付け加えて言った。「主よ、私は汝の救いを待ち望む」。サムソンは、その予型として、ある部分で先立っていたのである。

7

2. Praefigurat autem Dan iste Antichristum, qui futurus est velut coluber in via, et cerastes in semita: quia in via et semita mandatorum Dei ambulantibus, quantum in se est, obicem se praefert duplici armatus contra eos ingenio: in serpente namque calliditas illius praefiguratur, quia decipere astute quaerit viam Domini gressu operum tenentes.

PL 20, 725B

2. このダンは反キリストを予示する。反キリストは道の蛇、小道の角のある蛇〔cerastes〕のようになるはずである。神の命令の道と小道を歩む者たちに対し、できるかぎり自ら障害を差し出し、二重の企みで武装して彼らに対するからである。蛇によってその狡猾さが予示される。主の道を行いの歩みで保つ者たちを、巧妙に欺こうと求めるからである。

8

In cornibus autem demonstratur furor illius, quo usurus est contra eos quos callida machinatione decipere nequiverit. Cerasta namque Graece, Latine cornua dicuntur; atque ideo serpens iste cornutus describitur.

PL 20, 725B

他方、角においてはその憤りが示される。巧妙な策略で欺くことのできなかった者たちに対して、彼はそれを用いるのである。実に、ギリシア語で「ケラスタ」〔ギリシア語〕と言われるものは、ラテン語では「角」と言われる。それゆえこの蛇は角のあるものとして描かれる。

9

Cum ergo Antichristus veniens ante oculos spectantium signa magna fecerit, ignem de sublimi deposuerit, serpens in via est (Apoc. XIII, 13) .

PL 20, 725B

それゆえ反キリストが来て、見る者たちの目の前で大きな徴を行い、高みから火を降らせるとき、彼は道の蛇である(黙示録13:13)。

10

Cum autem se ad poenas et tormenta sibi non credentibus infligenda verterit, cerastes in semita fit; quia per angustam Domini semitam gradientes, cornibus potestatis sibi subigere nititur.

PL 20, 725C

他方、彼が自分を信じない者たちに刑罰と拷問を加えることへ向かうとき、小道の角のある蛇〔cerastes〕となる。主の狭い小道を行く者たちを、権能の角で自分に服させようとするからである。

11

Qui dum extollitur super omne quod dicitur Deus, aut quod colitur (II Thess. II, 4) , ungulas equi mordet, ut cadat ascensor ejus retro: quia mundialem gloriam ad hoc sibi non acquiescentibus aufert, ut amore bonorum praesentium illecti ibi cadant, ubi non vident.

PL 20, 725C

彼が、神と呼ばれ崇められるあらゆるものの上に自らを高めるとき(二テサロニケ2:4)、馬の蹄を噛み、その乗り手が後ろへ落ちるようにする。従わない者たちから世の栄光を取り去り、現在の善いものへの愛に誘われた者たちが、見えない所に落ちるようにするためである。

12

Retrorsum enim cadere, est et hic desperaliter et inverecunde, ubi non videas, ruere, et post in exteriores tenebras devenire.

PL 20, 725C

実に、後ろへ落ちるとは、ここでも、絶望的に、また恥知らずに、見えない所へ突き進み、のちに外の闇へ至ることである。

13

Qui enim in faciem cadit, de retro actis erubescit; qui autem retro decidit, ut jam praefati sumus, impoenitenti corde sibi iram in die irae nutrit (Rom. II, 5) .

PL 20, 725C

顔から倒れる者は、背後になした事を恥じる。しかし、すでに述べたように後ろへ落ちる者は、悔い改めない心によって、怒りの日に向けて自分に怒りを蓄える(ローマ2:5)。

14

Ne quis porro pro miraculorum tanta sublimitate Antichristum pro Deo putaret colendum, addidit: Salutare tuum exspectabo, Domine; quasi diceret: licet Antichristus multis miraculorum fulgeat insignibus, mihi tamen Salutare tuum, quod hebraice dicitur Jesus, exspectandus est, ut veniens hujus potentiam aeterna proterat animadversione, et me inter fideles suos reperiens beata donet mansione.

PL 20, 725D

さらに、奇跡のこれほどの崇高さゆえに、誰も反キリストを神として拝むべきだと考えることのないように、彼は付け加えた。「主よ、私は汝の救いを待ち望む」。あたかもこう言うかのようである。反キリストが多くの奇跡の徴で輝くとしても、私にとっては、汝の救い——ヘブライ語でイエスと言われる——を待ち望むべきである。そのイエスが来て、この者の権勢を永遠の懲罰で踏みにじり、信ある者たちのなかに私を見出して、祝福された住まいを与えるようにと。

Caput VII

第VII章PL 20, 725D
1

Benedictio Gad. 1. Gad accinctus praeliabitur ante eum, et ipse accingetur retrorsum (Gen. XLIX, 19) .

PL 20, 725D

ガドへの祝福。1. 「ガドは帯を締めて彼の前で戦い、自らは後ろに向けて帯を締められる」(創世記49:19)。

2

Patet litterae sensus legentibus librum Jesu Nave; quia Gad qui trans Jordanem petivit et accepit a Moyse haereditatem, ea conditione ejus potiri meruit, ut accinctus armis ante Israel, juncto sibi Ruben et dimidia tribu Manasse, contra adversarios pugnando incederet (Deut. III, 18) ; quod postea sub Josue et fecit.

PL 20, 726A

字義の意味は、ヨシュア記を読む者には明らかである。ガドはヨルダンの向こう側を求めてモーセから相続地を受けたが、それを所有するに値したのは、ルベンおよびマナセの半部族を自分に結びつけ、武装して〔帯を締めて〕イスラエルの前に立ち、敵と戦いながら進むという条件によってであった(申命記3:18)。ガドは、のちにヨシュアのもとで実際にそうした。

3

Attamen subjugatis hostibus, cum retro ad possessionem propriam rediret, necesse habuit gentium finitimarum incursionibus insistere (I Paral. V, 18) .

PL 20, 726A

しかし敵を従えたのち、後方の自らの所有地へ戻ったとき、近隣の諸国民の襲撃に立ち向かわねばならなかった(歴代誌上5:18)。

4

Hoc est ergo quod ait, primum eum ante fratres suos accinctum praeliatum fuisse, et postea iterum ad praelia reaccingi.

PL 20, 726A

それゆえ、ヤコブが、ガドはまず兄弟たちの前で帯を締めて戦い、その後ふたたび戦いのために帯を締め直す、と言うのは、このことである。

5

2. Significat autem spiritaliter electos quosque ex Judaeis, qui populo novo quasi quidam praeduces exstiterunt, et in terram olim promissam introduxerunt.

PL 20, 726B

2. 霊的には、ガドはユダヤ人のうちの選ばれたすべての者を意味する。彼らは、いわば先導者として新しい民に先立ち、かつて約束された地へと導き入れた者たちである。

6

Quales exstiterunt prophetae et sancti patriarchae, qui idololatriam cunctorum vitiorum matrem, et ejus innumeram prolem verborum suorum spiculis confoderunt.

PL 20, 726B

そのような者として現れたのが預言者たちと聖なる族長たちである。彼らは、あらゆる悪徳の母である偶像崇拝と、そのおびただしい子らを、自らの言葉の槍で刺し貫いた。

7

Qui tamen iterum sursum accingentur, quia in novissimis temporibus intrante plenitudine gentium ad redidiva suscitabuntur certamina, quae eis cum Antichristo et ejus satellitibus futura erunt.

PL 20, 726B

だが彼らは、ふたたび上に向けて〔底本は sursum。引用は retrorsum「後ろに向けて」〕帯を締めることになる。終わりの時に、諸国民の満ちた数が入るとき、彼らは、反キリストとその従者たちとの間に起こるはずの、よみがえった戦い〔底本は redidiva。rediviva と読む〕へと呼び覚まされるからである。

8

Nunc enim non trans fluenta Jordanis habent haereditatem, quia per Baptismi gratiam non intrant Ecclesiam, sed sequestratim extra fratres commorantur remanentes in caeremoniis legalibus.

PL 20, 726B

いまや彼らは、ヨルダンの流れの向こうに相続地を持っていない。洗礼の恩寵によって教会に入らず、兄弟たちから離れて外に居残り、律法の儀式にとどまっているからである。

Caput VIII

第VIII章PL 20, 726B
1

Benedictio Aser. 1. Aser, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus (Gen. XLIX, 20) .

PL 20, 726B

アシェルへの祝福。1. 「アシェル、そのパンは肥えており、彼は王たちに美味を供する」(創世記49:20)。

2

Videtur quidem juxta litteram huic tribui ubertas terrae repromitti; habuit enim in sorte possessionis suae Carmelum montem ubertate insignem; simulque mari conlimitavit, ac per hoc delicias quibus ipse abundabat, maris terraeque, etiam regibus suis non est dubium eum obtulisse.

PL 20, 726C

字義に従えば、この部族には地の豊かさが約束されて割り当てられていると見える。実際、彼は自分の相続地の割り当てのうちに、豊かさで名高いカルメル山を得た。また海とも境を接していた。それゆえ、彼が自分で豊かに持っていた海と陸の美味を、自分の王たちにも供したことは疑いない。

3

2. Praedicuntur autem per haec verba sancti viri ex Synagoga futuri, quorum panis pinguis est; doctrinam videlicet propheticam sancti Spiritus sagina redundans.

PL 20, 726C

2. さて、これらの言葉によって予告されているのは、会堂から出ることになる聖なる人々である。その人々のパンは肥えている。すなわち、聖なる霊の豊かな滋養にあふれた預言者的な教えである。

4

Quorum unus inexplebili aviditate succensus clamabat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea (Ps. LXII, 6) .

PL 20, 726C

その人々のうちの一人は、飽くことを知らぬ渇望に燃えて叫んでいた。「私の魂が、脂肪と脂身に満たされるように」(詩篇62:6)。

5

Qui delicias suas regibus ministrant ; quia illis qui in semetipsis et sibi subjectis regnum justae moderationis tenere cupiunt, regiam normam praemonstrant.

PL 20, 726D

その人々は自分の美味を王たちに供する。なぜなら、自分自身と自分に服する者たちのうちに、正しい節度による統治を保とうと望む者たちに、王にふさわしい規範を予め示すからである。

Caput IX

第IX章PL 20, 726D
1

Benedictio Nephthali. 1. Nephthalim, cervus emissus, et dans eloquia pulchritudinis (Gen. XLIX, 21) .

PL 20, 726D

ナフタリへの祝福。1. 「ナフタリは放たれたシカ、美しい言葉を与える」(創世記49:21)。

2

Beato Hieronymo docente , discimus, non haberi in Hebraeo cervus emissus, sed ager irriguus, et significari per agrum irriguum ubertatem calidarum aquarum, quae in suburbio Tiberiadis abundantissime exuberant.

PL 20, 726D

福なるヒエロニュムスの教えるところによって、我々は知る。ヘブライ語本文には「放たれたシカ」はなく、「潤された畑」とあり、潤された畑によって、ティベリアスの郊外に非常に豊かにあふれ出る温水の豊かさが意味されているのである。

3

Attamen traditio Hebraeorum est, hanc civitatem mandatorum divinorum fuisse studiosissimam; ac per hoc agrum irriguum significare docentium magistrorum uberrimam doctrinam, quae ignorantium corda quasi quidam rivus ad proferendos intelligentiae fructus inebriare soleret; et hoc exponi in inferioribus, cum dicitur: dans eloquia pulchritudinis.

PL 20, 727A

しかしヘブライ人の伝承では、この町は神の掟にことのほか熱心であった。それゆえ潤された畑は、教える師たちの豊かな教えを意味する。その教えは、いわば川のように、無知な者たちの心を潤し、理解の実を結ばせるのが常であった。そしてこのことは、後の部分で「美しい言葉を与える」と言われて説明されている。

4

2. Nos autem per Nephthalim sanctos intelligimus praedicatores Ecclesiae, qui missi ad sanctam Ecclesiam, more cervorum dare saltus intelligentiae noverunt, atque contemplationis montes intrepide conscendere, et sic populis eloquia pulchritudinis dare: ut quod illi in altitudine contemplationis sublevati didicerint, hoc inferius positis strenue ministrent.

PL 20, 727A

2. これに対して我々は、ナフタリによって、教会の聖なる説教者たちを解する。彼らは聖なる教会に遣わされ、シカのように理解の跳躍をすることを知り、観想の山々に恐れず登り、こうしてもろもろの民に美しい言葉を与える。それは、観想の高みに引き上げられて自分たちが学んだことを、低い所にいる者たちに熱心に分け与えるためである。

Caput X

第X章PL 20, 727B
1

Benedictio Joseph. 1. Filius accrescens Joseph, filius accrescens, et decorus aspectu (Gen. XLIX, 22; XXXIX, 6) .

PL 20, 727B

ヨセフへの祝福。1. 「増し加わる子ヨセフ、増し加わる子、見目麗しい」(創世記49:22; 39:6)。

2

Juxta litteram quidem beatus Jacob praevidebat, tribum Joseph innumera prole abundaturam; unde et duarum tribuum fuit pater, sicut eis superius benedicendo praedixerat. Unde quasi duabus tribubus benedicens repetivit: filius accrescens.

PL 20, 727B

字義に従えば、福なるヤコブは、ヨセフの部族が数えきれぬ子孫に富むようになると予見していた。それゆえヨセフは二つの部族の父ともなった。ヤコブが先に彼ら〔エフライムとマナセ〕を祝福したとき、そう予告していたとおりである。そこで、いわば二つの部族を祝福するかのように、「増し加わる子」と繰り返したのである。

3

2. Joseph autem in typo praecessisse Salvatoris constat, quia Aegyptum fame deficientem frumento verbi Dei pascit: et venditus a fratribus suis Judaeis usque hodie gentium nutrit Ecclesiam.

PL 20, 727B

2. ヨセフが救い主の予型として先立っていたことは明らかである。彼は、飢えに衰えるエジプトを神の言葉の穀物で養い、兄弟であるユダヤ人たちに売られて、今日に至るまで諸国民の教会を養っているからである。

4

Cui dicitur, filius accrescens, et decorus aspectu: ipse enim filius Dei, idemque filius hominis quodammodo accrevit, cum populum Israel per praevaricationem legis Deum inhonorantem, in Apostolis et reliquis illius temporis fidelibus sibimet adscivit.

PL 20, 727C

彼について「増し加わる子、見目麗しい」と言われている。実際、神の子であり、同時に人の子でもある彼自身が、ある意味で増し加わったのである。律法への背反によって神を辱めていたイスラエルの民を、使徒たちと当時のその他の信ずる者たちにおいて、自分のもとに迎えたときのことである。

5

Idem filius accrescens est, cum etiam inter gentes nominis sui dilatavit cognitionem, et in eis usque mundi terminum crescit per fidei operumque illuminationem. Idem autem Joseph decorus aspectu est, quia speciosus prae filiis hominum forma (Ps. XLIV, 3) .

PL 20, 727C

彼が増し加わる子であるのは、諸国民のあいだにまで自分の名の認識を広げたときでもあり、世の終わりまで、信仰と業の照らしによって、彼らのうちで増し加わっていく。また、同じヨセフが見目麗しいのは、「人の子らにまさって姿美しい」(詩篇44:3)からである。

6

3. Filiae discurrerunt super murum. Sed exasperaverunt eum, et jurgati sunt, invideruntque illi habentes jacula (Gen. XLIX, 22, 23) . Quantum quidem ad rem gestam pertinet, filias, fratres illius appellat propter dedecus inhumanitatis.

PL 20, 727C

3. 「娘たちは城壁の上を駆け回った。しかし彼らは彼をいらだたせ、口論し、矢を持って彼をねたんだ」(創世記49:22, 23)。出来事に関して言えば、彼はヨセフの兄弟たちを、その非人間的な振る舞いの恥ずべきさまのゆえに「娘たち」と呼んでいる。

7

Neque enim virilis et stabilis fuit consilii innocentem vel exstinguere voluisse, vel vendidisse fratrem; sed potius femineae mobilitatis. Super, murum autem discurrerunt, quia invictum se consilium super eo, ne eis futurus rex foret, invenisse putaverunt.

PL 20, 727D

無実の兄弟を滅ぼそうと望んだことも、売ったことも、男らしく堅固な思慮のしるしではなく、むしろ女のような移り気のしるしだったからである。また彼らが城壁の上を駆け回ったのは、彼が自分たちの王とならぬようにするための、打ち破られえない策を見いだしたと思ったからである。

8

Exasperaverunt autem eum, nudantes tunica polymita (Gen. XXVIII, 23) , et indignis contumeliis afficientes. Jurgati sunt autem, invideruntque illi habentes jacula: Numquid rex noster eris? aut subjiciemur ditioni tuae (Gen. XXXVII, 8) ?

PL 20, 727D

彼らが彼をいらだたせたのは、彼から色とりどりの長衣をはぎ取り(創世記28:23)〔引かれた句は37:23にあたる〕、ふさわしからぬ侮辱を加えたときである。口論し、矢を持って彼をねたんだのは、こう言ったときである。「我々の王になるつもりか。それとも我々は汝の支配に服するのか」(創世記37:8)。

9

Unde superius dictum est: Invidebant igitur ei fratres sui (Gen. XXXVIII, 11) . Habebant autem jacula; id est, corda ad nocendum parata. Unde de Judaeis Dominum interficere cupientibus dicitur: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum (Ps. LXIII, 9) .

PL 20, 728A

それゆえ先に、「そこで彼の兄弟たちは彼をねたんだ」と言われている(創世記38:11)〔引かれた句は37:11にあたる〕。矢を持っていたとは、すなわち、害を加えるために備えた心を持っていたということである。そこで、主を殺そうと望んだユダヤ人たちについて、「幼子たちの矢が彼らの傷となった」(詩篇63:9)〔引かれた句は63:8にあたる〕と言われる。

10

4. Juxta mysticos autem sensus, filiae, Judaei intelliguntur, qui feminea censentur appellatione, quia relinquentes Dominum et Salvatoris nostri solidam doctrinam, et adhaerentes Pharisaeae superstitioni, mente turbati sunt.

PL 20, 728A

4. 奥義の意味に従えば、娘たちによってユダヤ人が解される。彼らが女性形の名で数えられるのは、主を、また我々の救い主の堅固な教えを捨て、ファリサイ派の迷信に執着して、精神が乱れたからである。

11

Nam illi quibus solidus sensus deest, et mens eorum varia fluctuatione vacillat, mulierum nomine ab Apostolo censentur, dicente de malis doctoribus: Qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, semper discentes, et numquam ad scientiam veritatis pervenientes (II Tim. III, 6) .

PL 20, 728A

というのは、堅固な思いを欠き、その精神がさまざまな揺れ動きにぐらつく者たちは、使徒によって女の名で数えられているからである。使徒は悪い教師たちについてこう言う。「家々に入り込み、罪を負わされた弱い女たちを捕らえて連れていく者たち。彼女らは常に学びながら、決して真理の知識に至らない」(二テモテ3:6)。

12

Discurrerunt autem super murum, quando munitissimum se invenisse putaverunt consilium, dicente Caipha: Expedit vobis, ut unus moriatur pro populo homo, et non tota gens pereat (Joan. XI, 50) .

PL 20, 728B

彼らが城壁の上を駆け回ったのは、この上なく堅固な策を見いだしたと思ったときである。カイアファがこう言ったのである。「一人の人が民のために死に、国民全体が滅びないほうが、汝らにとって益である」(ヨハネ11:50)。

13

Exasperaverunt autem eum, quando quodammodo taedio incredulitatis eorum commotus dixit: O generatio prava, quamdiu apud vos ero? quamdiu vos patiar (Marc. IX, 19) ? Jurgati sunt, dicentes: Quousque animam nostram tollis (Joan. X, 24) ?

PL 20, 728B

彼らが彼をいらだたせたのは、彼がいわば彼らの不信仰への倦怠に動かされてこう言ったときである。「ああ、よこしまな世代よ、いつまで私は汝らのもとにいるのか。いつまで私は汝らに耐えるのか」(マルコ9:19)。彼らが口論したのは、こう言ったときである。「いつまで汝は我々の魂を宙に迷わせるのか」(ヨハネ10:24)。

14

Invideruntque illi, dum dicunt in concilio suo: Quid faciemus, quia hic homo multa signa facit? si dimittimus eum sic, omnes credent in eum (Joan. XI, 47, 48) . Itemque: Videtis, quia nihil proficimus? ecce mundus totus post eum abiit (Joan XII, 19) .

PL 20, 728B

彼らが彼をねたんだのは、自分たちの会議でこう言ったときである。「我々はどうしようか。この人は多くのしるしを行っている。このまま放っておけば、皆が彼を信じるだろう」(ヨハネ11:47, 48)。また、こうも言った。「汝らは見ているか、我々が何も得ていないことを。見よ、世界中が彼の後に従って行った」(ヨハネ12:19)。

15

Habebant jacula, de quibus scriptum est: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum (Ps. LXIII, 9) .

PL 20, 728C

彼らは矢を持っていた。それについてこう書かれている。「幼子たちの矢が彼らの傷となった」(詩篇63:9)〔引かれた句は63:8にあたる〕。

16

5. Sedit in forti arcus ejus, et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus, et manuum illius per manus potentis Jacob: inde pastor egressus est, lapis Israel (Gen. XLIX, 24) . Historicus quidem sensus, quantum intelligi datur, iste est.

PL 20, 728C

5. 「その弓は強き者のうちに憩い、その腕の縄目と、その手の縄目は、強き者ヤコブの手によって解かれた。そこから牧者が、イスラエルの石が出た」(創世記49:24)。歴史の意味は、理解しうるかぎり、次のとおりである。

17

Per arcum intelligitur mens futurorum praescia. In arcu namque sagitta ponitur, ut eminus feriat: et mens futurorum praesaga longius sagittas sententiarum emittere solet.

PL 20, 728C

弓によって解されるのは、未来を予知する精神である。弓には矢がつがえられ、遠くから射るためである。それと同じく、未来を予感する精神は、より遠くへ宣告の矢を放つのが常である。

18

Tale ergo, quod dicitur: sedit in forti arcus ejus, quasi diceret: requievit mens illius undique tribulationibus afflicta: in forti, id est, in Deo solidata, atque sagittis sententiarum, quibus quod futurum esset, praenuntians, tempora futura sterilitate feriret.

PL 20, 728C

それゆえ、「その弓は強き者のうちに憩った」と言われるのは、あたかもこう言うかのようである。あらゆる方面から苦難に打たれた彼の精神は憩った。「強き者のうちに」とは、神において堅固にされ、また宣告の矢によって、来たるべきことを予告しながら、将来の時代を不作で打つ〔来たるべき飢饉の年を予告したことを言うらしい〕、ということである。

19

6. Quod autem ait: Et dissoluta sunt vincula brachiorum et manuum illius, ad tempus refertur quo, jubente Pharaone, solutus de carcere, et, sicut hic dicitur, vincula brachiorum et manuum illius, quibus vinciri in carcere jussus fuerat, soluta sunt per manus, id est, per virtutem potentis Jacob, videlicet Dei omnipotentis, cujus adjutorio Jacob potentia claruit.

PL 20, 728C

6. また、「その腕と手の縄目は解かれた」と彼が言うのは、ファラオの命令によって牢から解かれた時のことを指す。ここで言われるとおり、牢の中で縛られるよう命じられていた彼の腕と手の縄目が、手によって、すなわち強き者ヤコブ、つまり全能の神の力によって解かれたのである。ヤコブはその助けによって力に輝いた。

20

7. Illud porro, quod subjungit: inde pastor egressus est, lapis Israel, ad Christum refertur, qui de Jacob egressus est, videlicet de eo originem trahens. Qui bene lapis Israel dicitur, quia fortitudo in se credenti sit.

PL 20, 728D

7. さらに、彼が付け加える「そこから牧者が、イスラエルの石が出た」は、キリストに関わる。キリストはヤコブから出た、すなわちヤコブに由来を引いている。彼が「イスラエルの石」と呼ばれるのは当を得ている。自分を信じる者にとって強さ〔fortitudo〕となるからである。

21

8. Salvatori autem haec sententia tali modo congruit. Sedit in forti arcus ejus; id est, sententia animadversionis, qua feriri Judaei debebant qui eum recipere noluerunt, sed usque ad mortem persecuti sunt; in forti sedit, id est, stabili cum Patre immutabilitate praefixa est, dicentis: Amen dico vobis: non relinquetur hic lapis super lapidem (Matth. XXIV, 2) .

PL 20, 729A

8. 救い主には、この言葉は次のようにふさわしい。「その弓は強き者のうちに憩った」とは、すなわち、彼を受け入れようとせず、死に至るまで迫害したユダヤ人たちが打たれねばならない、懲罰の宣告である。「強き者のうちに憩った」とは、すなわち、父とともに揺るがぬ不変性のうちに定められた、ということである。彼〔dicentis(言う者の)の係りは定かでない。キリストの言葉と取った〕はこう言う。「アーメン、私は汝らに言う。この石が石の上に残されることはない」(マタイ24:2)。

22

Et: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta, etc. (Matth. XXIII, 38) . 9. Dissoluta autem sunt vincula brachiorum et manuum illius per manus potentis Jacob, cum vincula sepulcralia enodata sunt, atque illi per manus potentis Jacob, id est, per virtutem Patris resurrectio non est denegata.

PL 20, 729A

また、「見よ、汝らの家は汝らに荒れ果てたまま残される」など(マタイ23:38)。9. 「その腕と手の縄目は、強き者ヤコブの手によって解かれた」とは、墓の縄目がほどかれ、強き者ヤコブの手によって、すなわち父の力によって、彼に復活が拒まれなかったときのことである。

23

10. Inde autem pastor egressus est, et lapis Israel; id est, a Deo Patre Dominus et Salvator egressus, visibus se praesentavit humanis, sicut ipse dixit: Exivi a Patre, et veni in mundum (Joan. XVI, 26) .

PL 20, 729B

10. 「そこから牧者が、イスラエルの石が出た」とは、すなわち、神なる父のもとから、主にして救い主が出て、人間の目に自らを現した、ということである。彼自身が言ったとおりである。「私は父のもとから出て、世に来た」(ヨハネ16:26)〔引かれた句は16:28にあたる〕。

24

11. Deus patris tui erit adjutor tuus, et Omnipotens benedicet tibi benedictionibus coeli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsum, benedictionibus uberum et vulvae (Gen. XLIX, 25) .

PL 20, 729B

11. 「汝の父の神が汝の助け手となり、全能者が汝を祝福する。上からの天の祝福、下に横たわる深淵の祝福、乳房と胎の祝福をもって」(創世記49:25)。

25

Imprecatur filio suo adjutorium Dei patris sui, illius videlicet, cujus adjutorio tantis se exutum meminerat periculis, et quem omnipotentem per beneficia sibi praestita cognoverat.

PL 20, 729B

彼は自分の子に、自分の父の神の助けを祈り求める。すなわち、その助けによって自分がこれほどの危難から救い出されたことを覚えており、自分に与えられた恩恵によって全能であると知った神である。

26

Quod autem ait: benedictionibus coeli desuper, ad pluviam aerisque pertinet temperiem, qua frugibus fecundatur terra, atque arborum nutriuntur proventus.

PL 20, 729B

「上からの天の祝福」と彼が言うのは、雨と空気の程よさに関わる。それによって地は作物で豊かになり、木々の実りが養われる。

27

Quod vero subjungit: benedictionibus abyssi jacentis deorsum, ad fertilitatem pertinet terrae, quae abyssi vaporibus velut spongiae concavitas irrigatur, ut non facile solis ignibus arefacta inutilis siccitate reddatur.

PL 20, 729C

続けて言う「下に横たわる深淵の祝福」は、地の肥沃さに関わる。地は、いわば海綿のうつろのように、深淵の蒸気によって潤され、そのため太陽の火に容易に乾かされて、乾燥のゆえに役立たなくされることがない。

28

Benedictionibus uberum et vulvae eum benedicit, ut prole numerosa concrescat, ne videlicet sterilitate aut virorum aut mulierum damnetur.

PL 20, 729C

「乳房と胎の祝福」をもって彼を祝福するのは、数多い子孫によって増え育つためであり、男たちの不妊によっても女たちの不妊によっても罰せられることのないためである。

29

12. Dicit autem: Benedictiones patris tui confortatae sunt benedictionibus patrum ejus (Ibid., 26) ; ut videlicet non dubitaret Joseph illud eventurum, quod ei sanctus Jacob non tam ex sua quasi novitia benedictione proventurum repromittebat: sed quia ad patres ejus, id est, Abraham et Isaac, jamdudum promissa sunt.

PL 20, 729C

12. 彼はまた言う。「汝の父の祝福は、その父祖たちの祝福によって強められた」(創世記49:26)。それは、聖なるヤコブがヨセフに起こると約束していたことが、いわば新しい自分の祝福によって起こるのではなく、その父祖たち、すなわちアブラハムとイサクにすでに久しく約束されていたものであるがゆえに起こることを、ヨセフが疑わないためである。

30

Hoc est enim quod ait: benedictiones patris tui confortatae sunt, quasi diceret: non has benedictiones patris quasi proprias illius accipias, nec quasi semel datas: sed quia a Deo patribus meis primo datae sunt, et non semel, sed crebro.

PL 20, 729D

実際、「汝の父の祝福は強められた」と彼が言うのは、こう言うようなものである。あなたは、これらの父の祝福を、父自身のもののように、また一度だけ与えられたもののように受け取ってはならない。これらは、私の父祖たちに、神によって最初に与えられたものであり、しかも一度ではなく度々与えられたものなのだ。

31

Atque inde est, quod ego super te easdem benedictiones, quae mihi et patribus meis promissae sunt, ex auctoritate Dominica capiti tuo superfundo.

PL 20, 729D

だからこそ、私は、私と私の父祖たちに約束された同じ祝福を、主の権威によって、あなたの頭の上に注ぐのである。

32

13. Domino autem et Salvatori Deus omnipotens et Pater adjutor exstitit clamanti in psalmo: Adjuva me, Domine Deus meus: salvum me fac secundum misericordiam tuam (Ps. CVIII, 26) .

PL 20, 729D

13. 主にして救い主には、全能の神にして父が助け手となった。彼が詩篇でこう叫んでいるときである。「私を助けよ、私の神なる主よ。汝の慈しみに従って私を救え」(詩篇108:26)。

33

Qui enim individua deitate omnibus qui annuntiantur, auxilium praestat, ipse humanatus et paulo minus ab Angelis minoratus (Hebr. II, 7) , non modo paterno, sed etiam adjutorio indiguit angelico, propter videlicet manifestandam geminam in se substantiam.

PL 20, 730A

分かたれぬ神性によって、告げ知らされるすべての者に助けを与える者〔qui annuntiantur の意味は定かでない。「告げ知らされる」者と取った〕が、人となり、「天使たちよりわずかに低くされた」(ヘブライ2:7)とき、父の助けだけでなく、天使の助けをも必要とした。それは、自分のうちにある二つの実体を明らかにするためである。

34

Inde est enim, quod clamat: Deus, Deus meus, ut quid dereliquisti me (Marc. XV, 34) ? Et in Evangelio: Apparuit ei Angelus de coelo, confortans eum (Luc. XXII, 43) .

PL 20, 730A

ここから、彼が「私の神、私の神、なぜ私を見捨てたのか」(マルコ15:34)と叫ぶことも出てくる。また福音書には、「天から天使が彼に現れて、彼を力づけた」(ルカ22:43)とある。

35

Ipse autem Omnipotens benedixit illi dicendo: Hic est mihi filius dilectus, in quo complacui (II Pet. I, 17) .

PL 20, 730A

全能者自身が、こう言って彼を祝福した。「これは私の愛する子、彼のうちに私は喜んだ」(二ペトロ1:17)。

36

14. Benedictionibus coeli desuper, et benedictionibus abyssi jacentis deorsum illi benedixit, quando secundum Apostolum: Dedit illi nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine ejus omne genu flectatur, terrestrium, coelestium et infernorum (Philip. II, 10) .

PL 20, 730A

14. 「上からの天の祝福」と「下に横たわる深淵の祝福」をもって彼を祝福したのは、使徒によれば、「彼に、すべての名にまさる名を与えた。その名において、地上のもの、天上のもの、冥界のものの、すべての膝がかがめられるため」(フィリピ2:10)というときである。

37

Benedictionibus uberum et vulvae eum sublimavit, quando in filiis Ecclesiae, aliis catechumenis, quasi adhuc intra matris ubera jacentibus, aliis autem more jam genitorum ubera materna lambentibus, sibi praestat per orbem terrarum benedici.

PL 20, 730B

「乳房と胎の祝福」をもって彼を高めたのは、教会の子らにおいて、自ら〔sibi の指す者は定かでない。キリストと取った〕が全世界で祝福されるようにするときである。子らのうち、ある者は洗礼志願者として、なお母の胎〔底本は ubera(乳房)。ミーニュの脚注は uterum(胎)または viscera と読むべきだとする。それに従った〕の内に横たわるかのようであり、ある者はすでに生まれた者のように母の乳房を吸っている。

38

Nam qui necdum in fidei robur evaserunt, sed per doctores ad eam trahuntur, audiunt ab Apostolo: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis (Gal. IV, 19) .

PL 20, 730B

というのは、まだ信仰の強さに達しておらず、教師たちによってそれへと引かれている者たちは、使徒からこう聞くからである。「私の幼子たちよ、私は、汝らのうちにキリストが形づくられるまで、再び汝らを産む苦しみを味わう」(ガラテヤ4:19)。

39

Qui autem jam quidem fidei rudimenta perceperunt, sed necdum plene in doctrinae firmitate coaluerunt, audiunt ab eodem: Lac vobis potum dedi, non escam: necdum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis (I Cor. III, 2) .

PL 20, 730B

一方、すでに信仰の初歩は受けたが、まだ教えの堅固さのうちに十分に固まっていない者たちは、同じ使徒からこう聞く。「私は汝らに乳を飲ませた。食物ではない。汝らはまだ〔食物を〕受けられなかったからである。いや、今でもまだ受けられない」(一コリント3:2)。

40

15. Sequitur: Donec veniret desiderium collium aeternorum (Gen. XLIX, 26) . Hic nihil historicum, sed totum resonat divinum. Tamdiu namque his praenuntiat populum Israeliticum sustentandum benedictionibus, donec desiderium collium aeternorum veniret.

PL 20, 730B

15. 次に来る。「永遠の丘の待望が来るまで」(創世記49:26)。ここには歴史的なものは何もなく、すべてが神的なものとして響く。すなわち、永遠の丘の待望が来るまでのあいだ、イスラエルの民がこれらの祝福によって支えられることを、彼は予告しているのである。

41

Colles namque, sancti intelliguntur in Ecclesia constituti, qui quamquam merito virtutum praecellant, tamen ex devotissima humilitate colles se esse meminerunt. Unde psalmus: Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam (Ps. LXXI, 3) .

PL 20, 730C

丘とは、教会に置かれた聖なる人々と解される。彼らは徳の功績ではすぐれているが、きわめて敬虔な謙遜から、自分が丘にすぎないことを覚えている。そこで詩篇にこうある。「山々は民のために平和を受け、丘々は正義を受けよ」(詩篇71:3)。

42

Desiderium namque illorum, Domini Jesu constat fuisse semper adventum. Unde primus Moyses: Obsecro, Domine, mitte quem missurus es (Exod. IV, 13) .

PL 20, 730C

実際、彼らの待望が常に主イエスの到来であったことは明らかである。それゆえ、最初にモーセが〔言った〕。「主よ、願います。汝が遣わそうとする者を遣わせ」(出エジプト記4:13)。

43

Et beatus Simeon accepit responsum a Spiritu sancto, non visurum se mortem, nisi prius videret Christum Domini (Luc. II, 26) . Qui aeterni colles dicuntur; quia videlicet ad aeternitatem a Deo creati noscuntur.

PL 20, 730C

また福なるシメオンは、聖なる霊から、主のキリストを見るまでは自分は死を見ないという告げを受けた(ルカ2:26)。この人々が永遠の丘と呼ばれるのは、永遠のために神によって造られたことが知られているからである。

44

Non enim, sicut stultorum, eorum mutatur in diversa intentio; sed semper ad aeternitatem tendentes et aeterno inhaerentes, ipsi etiam ab eo aeternitatis mutaverunt nomen.

PL 20, 730D

実際、愚か者の場合のように、彼らの志向が様々な方向へ変わることはない。彼らは常に永遠へと向かい、永遠なるものに結びついて、自らもその永遠なるものから永遠という名を受け取った〔底本は mutaverunt(変えた)。ミーニュの脚注は mutuaverunt(借りた)と読み、第5章第2節の mutuavit を引く。それに従って「受け取った」と解した〕。

45

De stultis enim dicitur: Stultus enim ut luna mutatur (Eccli. XXVII, 12) : de vere autem sapientibus: Sapiens permanet ut sol (Ibid.) . 16. Sequitur: Fiant in capite Joseph, et in vertice Nazaraei inter fratres suos (Gen. XLIX, 26) .

PL 20, 730D

実際、愚か者については「愚か者は月のように変わる」(集会の書27:12)と言われ、真に知恵ある者たちについては「知恵ある者は太陽のようにとどまる」(集会の書27:12)と言われる。16. 次に来る。「それらはヨセフの頭に、兄弟たちの中のナジル人〔Nazaraeus〕の頂にあれ」(創世記49:26)。

46

Hae benedictiones fuerunt in capite Joseph; quia per Christum omnis laus et benedictio Patri redditur. Unde ipse Patri dicit: Pater, clarifica Filium tuum, ut et Filius tuus clarificet te (Joan. XVII, 1) .

PL 20, 730D

これらの祝福がヨセフの頭にあったのは、キリストを通して、すべての賛美と祝福が父に返されるからである。そこで彼自身が父に言う。「父よ、汝の子に栄光を与えよ。子も汝に栄光を与えるために」(ヨハネ17:1)。

47

Bene autem in capite illius fieri dicuntur; quia caput Christi, Deus (I Cor. XI, 3) . Dicitur autem ipse filius Nazaraeus inter fratres suos; quia ipse speciali dignitate sanctus est, quod interpretatur Nazaraeus.

PL 20, 731A

それらが彼の頭にあるとされるのは当を得ている。「キリストの頭は神である」(一コリント11:3)からである。また、この子自身が兄弟たちの中でナジル人と呼ばれるのは、彼自身が特別の品位において聖であるからである。ナジル人とは、聖なる者と解釈される。

48

De quo veracissime Scriptura dicit, quod peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus (I Petr. II, 22) ; et quem unxit Deus Pater speciali unctione prae participibus suis (Hebr. I, 9) .

PL 20, 731A

この者について聖書はまことに真実に、「罪を犯さず、その口に偽りは見いだされなかった」と述べ(一ペトロ2:22)、また、神なる父が、仲間たちにまさる特別の油注ぎによって彼に油を注いだ、とも述べている(ヘブライ1:9)。

Caput XI

第XI章PL 20, 731A
1

Benedictio Benjamin. 1. Benjamin, lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia (Gen. XLIX, 27) .

PL 20, 731A

ベニヤミンへの祝福。1. 「ベニヤミンは強欲な狼、朝には獲物を食らい、夕べには戦利品を分ける」(創世記49:27)。

2

Traditio Hebraeorum etiam, et beati Hieronymi consensus habet, his verbis significari altare Hierosolymitanum, quod in tribu Benjamin constructum constat.

PL 20, 731B

ヘブライ人の伝承も、また福なるヒエロニュムスの同意も、これらの言葉によってエルサレムの祭壇が意味されていると伝えている。それがベニヤミンの部族に築かれたことは明らかである。

3

Quod more lupi rapacis matutinum sacrificium ignis excoctione devorabat: vespere autem diei, consummatis sacrificiis et hostiarum caeremoniis, inter sacerdotes et levitas ea quae residua erant igni, et per legis mandatum victui debebantur sacerdotum, inter eos dividere solebat.

PL 20, 731B

この祭壇は、強欲な狼のように、朝の供え物を火で焼いて食い尽くした。そして日の夕べには、供え物と犠牲の儀式がすべて終わると、火のあとに残り〔igni の係りは定かでない。「火から残った」と取った〕、律法の命令によって祭司たちの食糧に当てられるべきものを、祭司とレビ人のあいだで分けるのが常であった。

4

2. Significatur autem per hanc scientiam beatus Paulus de eadem tribu futurus, qui more lupi rapacis, mane, id est, in adolescentia sua comedit; quoniam dum in nece beati Stephani consentiens, et a principibus sacerdotum atque majoribus natu populi Judaici epistolas in Damascum et ad caeteras civitates accipiens, quot sanctos diversa caede laceravit, tot quasi lupus rapax praedas comedit.

PL 20, 732A

2. さて、この言葉〔底本は scientiam。sententiam の誤りか。「この言葉」と解した〕によって意味されているのは、同じ部族から出ることになる福なるパウロである。彼は強欲な狼のように、朝、すなわち若いときに食らった。福なるステファノの殺害に同意し、ユダヤの民の大祭司たちと長老たちから、ダマスコと他の町々への書状を受け取っていたあいだ、さまざまな殺戮で引き裂いた聖なる人々の数だけ、いわば強欲な狼として獲物を食らったからである。

5

Attamen vespere spolia divisit, quando prostratus voce dominica et visione, fidelibus intra sanctam Ecclesiam constitutis congrua divinae alimonia doctrinae distribuit: aliis, ut parvulis in Christo, lac dans sapientiae; et quibusdam adhuc compatiens more parturientis condolet; perfectioribus autem solidum doctrinae cibum contradens.

PL 20, 732A

しかし夕べには戦利品を分けた。主の声と幻に打ち倒されたのち、聖なる教会の内に置かれた信者たちに、神の教えのふさわしい糧を配ったときである。ある者には、キリストにある幼子に対するように、知恵の乳を与えた。またある者にはなお同情して、産婦のように共に痛んだ。より完全な者たちには、教えの固い食物を手渡した。

6

Spolia namque divina significare mandata, testis est David, dicendo: Laetabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa (Ps. CXVIII, 162) .

PL 20, 732B

実際、戦利品が神の掟を意味することは、ダビデが証人である。彼はこう言っている。「私は、多くの戦利品を見いだした者のように、汝の言葉に喜ぶ」(詩篇118:162)。

7

Et beatus Isaias de Apostolis: Laetabuntur coram te, sicut laetantur in messe: sicut exsultant qui dividunt spolia (Isa. IX, 3) .

PL 20, 732B

また福なるイザヤは、使徒たちについてこう言う。「汝の前で彼らは喜ぶ。刈り入れのときに喜ぶように、戦利品を分ける者たちが歓喜するように」(イザヤ9:3)。