ボニファティウス1世d. 422

Epistolae et decreta › 全文

Epistolae et decreta 全文

Pope Boniface I · PL 20, 750A–784B

Epistola I, Caput I

第I書簡 第I章PL 20, 750A
1

Petimus Clementiam vestram, piissimi et clementissimi imperatores Honori et Theodosi semper augusti.

PL 20, 750A

我々は諸君の寛容に願う〔願いの内容は 1.3.1 で述べられる〕、いとも敬虔にしていとも寛容なる皇帝たち、ホノリウスとテオドシウス、常のアウグストゥスたちよ。〔この上申は PL 18 のシュンマクス『書簡』第10巻第74書簡にも収められ、本サイトで訳してある〕

2

Post abscessum sancti Zosimi papae Ecclesiae catholicae urbis Romae, ut fieri mos volebat, atque ipsa religionis disciplina dictabat, plures in unum convenimus sacerdotes; ut de constituendo successore communi judicio tractaremus.

PL 20, 750A

ローマ市の公同の教会の教皇、聖ゾシムスの逝去ののち、(慣例が求め、宗教の規律そのものが命じたとおり)我々多くの祭司〔sacerdos〕は一つに集まった。後継者を定めることについて共同の判断で協議するためである。

3

Sed quoniam Lateranensem ecclesiam, obstructis pene omnibus ingressibus, archidiaconus Eulalius, contemptis impie summi sacerdotis exsequiis, diaconibus et paucissimis presbyteris ac multitudine turbatae plebis obsederat; altero die (Decemb. 28) ad eamdem ecclesiam, ubi prius ab omnibus fuerat conventum, habita omnium collatione properavimus: ibique participato cum christiana plebe consilio, quem Deus jussit elegimus.

PL 20, 750A

しかし、ラテラノの教会を、ほとんどすべての入口をふさいだうえで、助祭長エウラリウスが、最高司教の葬儀を不敬虔にも軽んじ、助祭たちとごく少数の司祭たち、そして騒ぎ立てられた民の群衆とともに占拠していたので、翌日(12月28日)、先にすべての者が集まっていたその同じ教会へ、すべての者の協議の末、我々は急いだ。そしてそこで、キリスト教徒の民と評議を分かち合い、神が命じた者を我々は選んだ。

4

Nam venerabilem virum Bonifacium, veterem presbyterum, in lege doctissimum, ac bonis moribus comprobatum, et quod eum magis ornabat, invitum, acclamatione totius populi ac consensu meliorum civitatis adscivimus divinae institutionis ordine consecratum.

PL 20, 750B

すなわち、尊き人ボニファティウス、年長の司祭にして法にいとも通じ、良き習いによって是認され、(彼をいっそう飾ったことだが)意に反して選ばれた者を、全民の喝采と都の善き人々の同意によって、神の制度の秩序に従って聖別された者として、我々は迎え入れた。

5

Nam subscribentibus plus minus septuaginta presbyteris, adstantibus novem diversarum provinciarum episcopis, benedictionem competenti tempore constat fuisse celebratam. Ac prius omnia, quae solemnitas exigebat, impleta sunt.

PL 20, 750B

署名する司祭が約七十人、九つの異なる属州の司教たちが立ち会うなかで、祝福が適切な時に執り行われたことは確かである。そして先に、儀式が求めるすべてが満たされた。

Epistola I, Caput II

第I書簡 第II章PL 20, 751A
1

Sed cum supradictus Eulalius, qui antea per tres consacerdotes nostros fuerat ex multorum auctoritate conventus, ne quid sibi temere praeter conscientiam cleri majoris assumeret, circumventis paucissimis presbyteris, male acceptis his ac diversae custodiae mancipatis qui ad prohibendum cum litteris venerant, exhibito etiam cum aliis Ostiensi episcopo, quem prope mortuum constat accitum; nam tractum esse nolentem, senis aegritudo testatur; in locum sibi non debitum, incustodito religionis ordine, per ambitum proruisset: coepit factum suum per homines disciplinae inscios ac religionis ignaros indecenter tueri; aestimans humanis perturbationibus se confundere sententiam posse divinam.

PL 20, 751A

ところが、前述のエウラリウスは(彼は以前、我々の同僚の祭司〔sacerdos〕三人を通じ、多くの者の権威にもとづいて、上位の聖職者団の知らぬまま軽率に何かを自らに引き受けぬよう、勧告されていた)、ごく少数の司祭たちを欺き、禁じるために書簡を携えて来た者たちを虐待して別々の監禁に引き渡し、また他の者たちとともに、ほとんど死にかけていたことが知られる状態で召し出されたオスティアの司教を(老人の病が、彼が意に反して引きずり出されたことを証している)連れ出して、本来自分に属さぬ座へ、宗教の秩序を守ることなく、買収によって突進したのち、規律を知らず宗教にも無知な人々を通じて、自らの行為を不当に擁護し始めた。人間の騒乱によって、神の判決を混乱させうると思っていたのである。

Epistola I, Caput III

第I書簡 第III章PL 20, 751A
1

Et quoniam Clementiam vestram constat falsidica relatione deceptam, ut nescio quid in injuriam divini judicii sanciretis (nam divinum est quidquid tantorum firmat electio), petimus Pietatem vestram, ut removeri priora constituta jubeatis, atque Eulalium, qui in locum subrepsit aliorum, ad comitatum Perennitatis vestrae cum auctoribus suis debere adduci.

PL 20, 751A

そして、諸君の寛容が偽りの上申によって欺かれ、神の判断への侮辱として何事かを裁可したことは明らかであるので(これほど多くの者の選出が確かにするものは、何であれ神的であるから)、我々は諸君の敬虔に願う、先の定めを撤回するよう命じ、他の者たちの座に忍び込んだエウラリウスを、その発起人たちとともに、諸君の永続の宮廷に連行すべきこととせよ。

2

Nos enim profitemur sanctum papam Bonifacium nostris cum sacerdotibus adfuturum. Relictis enim singulis per titulos presbyteris omnes aderunt, qui voluntatem suam, hoc est Dei judicium proloquantur.

PL 20, 751B

我々は、聖なる教皇ボニファティウスが我々の祭司〔sacerdos〕たちとともに出頭することを請け合う。各教会に司祭を一人ずつ残して〔singulis per titulos presbyteris の係りは定かでない。各名義教会(titulus)に司祭を一人ずつ残す、と取った〕、すべての者が出頭する。彼らは自らの意志、すなわち神の判断を述べるのである。

3

Jubeat etiam vestra Clementia omnes adesse, quos causa constringit; ejici etiam civitate nolentes, qui se non patientur adduci.

PL 20, 751B

諸君の寛容はまた、事案に関わるすべての者が出頭するよう命じよ。連行されるに甘んじない者たちは、本人が望まなくとも都から追い出せ。

4

Invenietis, cum coeperit agitari interna discussio, quod non solum divinis legibus abhorreat, verum etiam displicere possit humanis: quo hoc consecuti agamus aeterno Imperio vestro maximas atque uberes gratias.

PL 20, 751B

内なる審理が始まれば、諸君は、〔エウラリウスのしたことが〕神の法に背くばかりか、人間の法にも嫌われうることを見出すだろう。これを得たなら、我々は諸君の永遠の支配に、最大にして豊かな感謝を捧げよう。

Epistola II, Prooemium

第II書簡 冒頭PL 20, 752A
1

Domino beatissimo et honorabili fratri BONIFACIO AURELIUS VALENTINUS primae sedis provinciae Numidiae, et caeteri qui praesentes adfuimus numero 217 ex omni concilio Africae.

PL 20, 752A

アウレリウスと、ヌミディア属州の首位の座のウァレンティヌス〔ミーニュは二人の名を読点なしに続けて刷るが、アウレリウスとウァレンティヌスの二人を指す〕と、アフリカ全体の会議から出席したその他の我々、数にして217人より、いとも福なる、尊ぶべき主にして兄弟ボニファティウスへ。

Epistola II, Caput I

第II書簡 第I章PL 20, 752B
1

Quoniam Domino placuit, ut de his quae nobiscum egerunt sancti fratres nostri, coepiscopus Faustinus, et compresbyteri Philippus et Asellus, non beatae memoriae episcopo Zosimo, a quo ad nos mandata et litteras attulerunt, sed tuae Venerationi, qui in ejus locum es divinitus constitutus, humilitas nostra rescriberet; ea breviter insinuare debemus, quae utrorumque concordia terminata sunt, non ea quae prolixis gestorum voluminibus continentur: in quibus salva quidem charitate, non tamen sine parvo altercationis labore demorati sumus, ex gestis delibantes; quae nunc ad causam pertinent.

PL 20, 752B

我々の聖なる兄弟たち、同僚の司教ファウスティヌスと同僚の司祭フィリップスおよびアセルスが、我々のもとで行ったことについて、彼らが指示と書簡を携えて我々のもとに来た相手、福なる記憶の司教ゾシムスにではなく、神によって彼の座に立てられたあなたの尊厳に、我々の卑小さが返書をしたためることを、主がよしとしたので、我々は、双方の一致によって決着したことを手短に知らせねばならない。長大な議事録の巻に収められたことは、そうではない。その議事において我々は、愛を保ちつつも、小さからぬ論争の労苦をもって長くとどまったのであり、いま事案に関わることを議事録から抜き出して〔知らせる〕のである。

2

Quamquam et ille, si adhuc esset in corpore, hoc acciperet gratius, quod videret pacatius terminatum, domine frater.

PL 20, 753A

もっとも、彼もまた、なお体にあったなら、事がより穏やかに決着したと見て、これをいっそう喜んで受け取っただろう、兄弟殿〔domine frater〕。

Epistola II, Caput II

第II書簡 第II章PL 20, 753A
1

Apiarius presbyter, de cujus et ordinatione et excommunicatione et provocatione fuerat exortum non solum Siccensi, verum etiam totius Africae Ecclesiae non leve scandalum, de omnibus erratis suis veniam petens, communioni est restitutus.

PL 20, 753A

司祭アピアリウス——彼の叙階と破門と上訴をめぐって、シッカの教会のみならずアフリカ全体の教会に小さからぬ躓きが生じていた——は、自らのあらゆる過ちについて赦しを請い、交わりに復帰させられた。

2

Prior autem coepiscopus noster Siccensis Urbanus, quod in eo corrigendum visum est, sine ulla dubitatione correxit.

PL 20, 753A

先に〔Prior は「先任の」とも読める〕、我々の同僚の司教であるシッカのウルバヌスは、彼について正すべきと見えたところを、いささかの疑いもなく正した。

3

Quia vero paci et quieti Ecclesiae non tantum ad praesens, sed etiam in posterum prospiciendum fuit, quoniam talia multa praecesserant, ut vel similia, vel etiam graviora deinceps praecaveri oporteret: placuit nobis, ut de Siccensi ecclesia, retento scilicet honore gradus sui, presbyter removeretur Apiarius, et accepto epistolio, ubicumque alibi vellet et posset, presbyterii munere fungeretur. Quod eidem ipsi per litteras proprias postulanti sine difficultate concessimus.

PL 20, 753A

だが、教会の平和と静けさのためには、現在のみならず将来にも配慮せねばならなかった。かかることが多く先立っていたので、似たこと、あるいはさらに重いことを今後は未然に防ぐ必要があったからである。そこで我々はこう定めた。シッカの教会から、むろんその位階の栄誉は保ったまま、司祭アピアリウスを退かせ、書状を受け取って、他のどこであれ彼が望み、かつ可能な所で司祭の務めを果たすこと、と。これを、彼自身が自らの書簡で求めたので、我々は支障なく認めた。

Epistola II, Caput III

第II書簡 第III章PL 20, 753B
1

Sane priusquam haec causa isto termino clauderetur, inter alia quae dinturnis disceptationibus versabamus, quia ratio ipsa poscebat, ut apud acta ecclesiastica a fratribus nostris Faustino coepiscopo, et Philippo et Asello compresbyteris quaereremus, ut promerent quidquid eis agendum nobiscum fuisset injunctum, nonnulla quidem sine ullo scripto prosecuti sunt verbis; sed cum id potius flagitareremus quod in litteris ferrent, commonitorium protulerunt, quod recitatum nobis, etiam gestis quae secum ad vos deferunt est alligatum.

PL 20, 753B

実に、この件がこの結末で閉じられる前、長引く論議〔底本は dinturnis。diuturnis と読む〕で我々が取り上げた他の事柄のなかで、道理そのものが、教会の議事録に即して、我々の兄弟たち、同僚の司教ファウスティヌスと同僚の司祭フィリップスおよびアセルスに、彼らが我々のもとで行うよう命じられたことをすべて述べ出させるよう、我々が問いただすことを求めたので、彼らはたしかにいくつかを文書なしに口頭で述べた。しかし、書簡に携えているものをこそ我々が求めたところ〔底本は flagitareremus。flagitaremus と読む〕、彼らは訓令を取り出し、それは我々に朗読されたうえ、彼らがあなたのもと〔vos。一人の相手への敬意の複数〕へ携えてゆく議事録にも添えられている。

2

In quo eis quatuor quaedam nobiscum gerenda mandata sunt: unum de appellationibus episcoporum ad Romanae Ecclesiae sacerdotem; alterum ne ad Comitatum episcopi importune navigent, tertium de tractandis presbyterorum et diaconorum causis apud finitimos episcopos, si a suis excommunicati perperam fuerint; quartum de Urbano episcopo excommunicando, vel etiam Romam evocando, nisi ea quae videbantur corrigenda corrigeret.

PL 20, 753C

その訓令には、彼らが我々のもとで行うべき四つの指示が含まれていた。一つは、司教たちからローマの教会の司教への上訴について。第二は、司教たちが宮廷へむやみに船出しないこと。第三は、司祭と助祭の事案が、もし彼らの司教たちによって不当に破門されたなら、近隣の司教たちのもとで扱われること。第四は、司教ウルバヌスを破門すること、あるいはローマに召喚することについてで、彼が正すべきと思われたことを正さないならばである。

Epistola II, Caput IV

第II書簡 第IV章PL 20, 754A
1

Quorum omnium de primo et tertio, id est, ut Romam liceat episcopis provocare, et ut clericorum causae apud suarum provinciarum episcopos finiantur, jam priore anno etiam litteris nostris ad eumdem venerabilis memoriae Zosimum episcopum datis insinuare curavimus, ut ea servare sine ulla ejus injuria paulisper sineremus usque ad inquisitionem statutorum Nicaeni concilii.

PL 20, 754A

これらすべてのうち、第一と第三、すなわち司教たちがローマへ上訴することが許されるということと、聖職者の事案がそれぞれの属州の司教たちのもとで決着されるということについては、すでに前の年に、尊き記憶の司教ゾシムスその人に宛てた我々の書簡でも知らせるよう努めた。すなわち、ニカイア公会議の規定の調査が済むまでは、彼を少しも害することなく、暫時それらを守ることを我々は許す、と。

2

Et nunc de tua poscimus Sanctitate, ut quemadmodum ea apud Nicaeam a patribus acta vel constituta sunt, sic ea a nobis facias custodiri, et ibi apud vos ista, quae in commonitorio attulerunt, facias exerceri, id est: « Si episcopus accusatus fuerit, et judicaverint congregati episcopi regionis ipsius, et de gradu suo dejecerint eum, et appellasse videatur, et confugerit ad beatissimum Ecclesiae Romanae episcopum, et voluerit audiri, et justum putaverit ut renovetur examen; scribere his episcopis dignetur, qui in finitima et propinqua provincia sunt, ut ipsi diligenter omnia requirant, et juxta fidem veritatis definiant.

PL 20, 754A

そして今、あなたの聖性に我々は求める。ニカイアで教父たちによってなされ定められたとおりに、それらを我々に守らせ、また、彼らが訓令で携えてきたこれを、あなたのもとで実行させよ。すなわち、「司教が訴えられ、その地域の司教たちが集まって裁定し、彼をその位階から退けた場合に、彼が上訴したと見え、ローマの教会のいとも福なる司教のもとへ逃れ、聴かれることを望み、審理が改められるのが正しいと考えるならば、その司教は、近隣の属州にいる司教たちに、彼ら自らがすべてを入念に調べ、真理の信に従って定めるよう、書き送ることをよしとせよ」。

3

Quod si is qui rogat causam suam iterum audiri, deprecatione sua moverit episcopum Romanum, ut e latere suo presbyterum mittat; erit in potestate episcopi quid velit et quid aestimet.

PL 20, 754B

「しかし、自らの事案がふたたび聴かれることを求める者が、その懇願によってローマの司教を動かし、自分の側近から司祭を派遣させるなら、何を望み何を判断するかは、司教の権限にある」。

4

Et si decreverit mittendos esse qui praesentes cum episcopis judicent, habentes auctoritatem ejus a quo destinati sunt, erit in suo arbitrio.

PL 20, 754B

「また、司教たちとともに居合わせて裁くべき者たち、すなわち彼らを遣わした者の権威を帯びた者たちを派遣すべしと決めるならば、それは彼の裁量にある」。

5

Si vero crediderit sufficere episcopos, ut negotio terminum imponant; faciet quod sapientissimo suo consilio judicaverit. » Item de presbyteris et diaconis (Sardic. conc. can. 7) : « Si episcopus quis iracundus, quod esse non debet, cito aut aspere commoveatur adversus presbyterum sive diaconum suum, et exterminare eum de Ecclesia voluerit; providendum est ne innocens damnetur aut perdat communionem: habeat potestatem ejectus, ut finitimos interpellet, et causa ejus audiatur, et diligentius tractetur, quia non oportet ei negari audientiam roganti: et ille episcopus, qui aut juste aut injuste eum rejecit, patienter accipiat ut negotium discutiatur, ut aut probetur ejus, aut emendetur sententia » (Can. 17) .

PL 20, 754B

「しかし、司教たちで足りて事案に決着をつけうると信ずるならば、彼は自らのいとも賢明な判断にもとづいて判断したとおりにせよ」。また司祭と助祭について(Sardic. conc. can. 7)、「もし司教の誰かが、あってはならないことだが、怒りっぽく、自らの司祭または助祭に対して速やかに、あるいは荒々しく激して、彼を教会から追放しようとするなら、無実の者が断罪されたり、交わりを失ったりしないよう配慮されねばならない。追放された者は、近隣の司教たちに訴え出る権限をもち、彼の事案が聴かれ、より入念に扱われるように。聴取を求める者にそれを拒むのはふさわしくないからである。そして、正しくであれ不正にであれ彼を退けたその司教は、事案が審理され、彼の判決が是認されるか改められるかするのを、忍耐して受け入れよ」(Can. 17)。

Epistola II, Caput V

第II書簡 第V章PL 20, 755A
1

Haec utique usque ad adventum, donec authentica Nicaeni concilii afferantur exempla, verissimorum exemplariorum Nicaeni concilii inserta gestis sunt, quae si ibi, quemadmodum constituta sunt, et quemadmodum ipso quod apud nos fratres ex apostolica sede directi allegaverunt commonitorio, continentur, eoque ordine vel apud vos in Italia custodirentur, nullo modo nos talia, qualia commemorare jam nolumus, vel tolerare cogeremur, vel intolerabilia pateremur.

PL 20, 755A

これらは、ニカイア公会議の真正な写しが届けられるまで、その到着までのこととして、ニカイア公会議のいとも真正な写本〔の到着〕を待つ間、議事録に挿入された〔usque ad adventum, donec … の係りは定かでない。「真正な写しの到着まで」と取った〕。もしそれらが、かの写本のなかに、定められたとおり、また使徒座から遣わされた兄弟たちが我々のもとで引いた訓令そのものに含まれているとおりに含まれ、その定めのとおりに諸君のもと、イタリアでも守られていたなら、我々は、すでに思い出したくない類のことを、耐えるよう強いられることも、耐えがたいものを被ることも、決してなかっただろう。

2

Sed credimus adjuvante misericordia Domini Dei nostri, quod tua sanctitate Romanae Ecclesiae praesidente, non sumus jam istum typhum passuri; et servabuntur erga nos, quae nobis etiam non disserentibus custodiri debeant cum fraterna charitate, quae secundum sapientiam atque justitiam, quam tibi donavit Altissimus, etiam ipse perspicis esse servanda, nisi forte aliter se habeant canones concilii Nicaeni.

PL 20, 755A

しかし我々は、我々の主なる神の慈しみの助けにより、あなたの聖性がローマの教会を治めているので、もはやこの傲慢を被ることはないと信じる。そして我々に対しては、我々が論じずとも守られるべきことが、兄弟の愛をもって守られるであろう。それは、いと高き者があなたに与えた知恵と正義にしたがって、あなた自身も守るべきだと見抜いているものである。ただしニカイア公会議の規定が別様であるなら、その限りではない。

3

Quamvis enim plurimos codices legerimus; sed nusquam in Nicaeno concilio in Latinis codicibus legimus, quemadmodum in supradicto commonitorio inde directa sunt.

PL 20, 755B

実に、我々はきわめて多くの写本を読んだが、ニカイア公会議についてのラテン語の写本のどこにも、先の訓令でかの地から送られたとおりのものを我々は読まなかった。

4

Tamen quia hic in nullo codice Graeco ea potuimus invenire, ex Orientalibus Ecclesiis, ubi perhibentur eadem decreta posse etiam authentica reperiri, magis nobis desideramus afferri.

PL 20, 755B

それでも、ここではギリシア語の写本のどれにもそれらを見出せなかったので、同じ規定が真正な形で見出されうると言われる東方の諸教会から、取り寄せることを我々はいっそう望む。

5

Pro qua re tuam quoque Venerationem obsecramus, ut scribere etiam ipse digneris ad illarum partium sacerdotes, hoc est Ecclesiae Antiochenae, Alexandrinae et Constantinopolitanae, et aliis etiam si tuae placuerit Sanctitati, ut inde ad nos iidem canones apud Nicaeam civitatem a patribus constituti veniant, te potissimum hoc beneficium cunctis Occidentalibus Ecclesiis cum Domini adjutorio conferente.

PL 20, 755B

このゆえに、我々はあなたの尊厳にも願う。あなた自身も、かの地の司教たち、すなわちアンティオキア、アレクサンドリア、コンスタンティノポリスの教会の司教たちに、そして、あなたの聖性がよしとするなら他の者たちにも書き送ることをよしとし、ニカイアの町で教父たちによって定められた同じ規定が、そこから我々に届くようにせよ。主の助けをもって、あらゆる西方の教会にこの恩恵を与えるのは、とりわけあなたである。

6

Quis enim dubitet, exemplaria esse verissima concilii Nicaeni in Graecia congregati, quae de tam diversis et nobilibus Graecis Ecclesiis allata et comparata concordant?

PL 20, 756A

実に、ギリシアで集まったニカイア公会議の最も真正な写しとは、かくも多様で名高いギリシアの諸教会から取り寄せ照合して、一致するものである、と誰が疑おうか。

7

Quod donec fiat, haec quae in commonitorio supradicto nobis allegata sunt de appellationibus episcoporum ad Romanae Ecclesiae sacerdotem, et de clericorum causis apud suarum provinciarum episcopos terminandis, nos usque ad probationem servaturos esse profitemur, et Beatitudinem tuam ad hoc nos adjuturam in Dei voluntate confidimus.

PL 20, 756A

それが成るまでは、先の訓令で我々に示された、司教たちのローマの教会の司教への上訴と、聖職者の事案をそれぞれの属州の司教たちのもとで終結させることについて、我々は検証が済むまで守ると宣言する。そして、あなたの至福が、神の意志のうちにこの点で我々を助けてくれると確信する。

Epistola II, Caput VI

第II書簡 第VI章PL 20, 756A
1

Caetera vero, quae in nostra synodo gesta vel firmata sunt, quoniam supradicti fratres nostri Faustinus coepiscopus, Philippus et Asellus compresbyteri secum ferunt, si dignatus fueris, tuae nota facient Sanctitati.

PL 20, 756A

その他、我々の教会会議で行われ確定されたことは、先に述べた我々の兄弟たち、同僚の司教ファウスティヌス、同僚の司祭フィリップスとアセルスが携えているので、あなたがよしとするなら、彼らがあなたの聖性に知らせるだろう。

2

Et alia manu, Dominus noster te nobis annos plurimos custodiat, beatissime frater. Subscripserunt quoque Alypius, Augustinus, Possidius, Marianus et caeteri episcopi.

PL 20, 756B

また別の筆跡で、我々の主が、いとも福なる兄弟よ、あなたを我々のために多くの年、守るように。アリピウス、アウグスティヌス、ポッシディウス、マリアヌス、その他の司教たちもまた署名した。

Epistola III, Prooemium

第III書簡 冒頭PL 20, 756B
1

BONIFACIUS episcopus PATROCLO, REMIGIO, MAXIMO, HILARIO, SEVERO, VALERIO, JULIANO, CASTORIO, LEONTIO, CONSTANTINO, JOANNI, MONTANO, MARINO, MAURICIO, et caeteris episcopis per Gallias et septem provincias constitutis.

PL 20, 756B

司教ボニファティウスより、パトロクルス、レミギウス、マクシムス、ヒラリウス、セウェルス、ウァレリウス、ユリアヌス、カストリウス、レオンティウス、コンスタンティヌス、ヨハンネス、モンタヌス、マリヌス、マウリキウス、およびガリアと七つの州に置かれたその他の司教たちへ。

Epistola III, Caput I

第III書簡 第I章PL 20, 756B
1

Valentinae (Ivo, p. 5, c. 271) nos clerici civitatis adierunt, proponentes per libellum crimina, quae Maximum teste tota provincia asserunt commisisse; delegata toties cognitione, illum constituta semper subterfugisse judicia, nec confisum conscientia festinasse, ut si esset innocens, examinatis omnibus purgaretur; quae toties decreta, ex nostrarum quoque chartarum instructione cognovimus.

PL 20, 756B

ウァレンティア(Ivo, p. 5, c. 271)の町の聖職者たちが我々のもとに来て、全属州が証人であるとして、マクシムスが犯したと彼らが主張する罪過を、訴状によって提示した。審理がたびたび委ねられたのに、彼は定められた裁判を常に逃れ、自らの良心を頼んで、もし無実なら、すべてが調べられて潔白とされるべく急ぐことをしなかった、と。これらがたびたび決定されたことを、我々は、我々自身の書面の指示によっても知った。

2

Qui econtrario probavit de se illa quae dicta sunt, qui ad ea confutanda, cum essent innumera, a decessoribus meis provinciali delegata cognitione, conventus, etiam dicitur evitasse, et adesse minime voluisse (Nicolaus I, epist. 39) .

PL 20, 757A

彼は逆に、自分について言われたことが真であると証した。それらを論駁するために、数え切れぬほどあったのに、我が前任者たちによって属州での審理が委ねられ、召喚されたにもかかわらず、さらに避け、出頭するのをまったく望まなかったと言われる(Nicolaus I, epist. 39)。

3

Et nullus dubitat, quod ita judicium nocens subterfugit, quemadmodum ut absolvatur qui est innocens quaerit. Sed astuta cavillatio eorum, qui versutis agendum credunt esse consiliis, numquam innocentiae nomen accipiet.

PL 20, 757A

有罪の者が裁判を逃れるのは、無実の者が無罪とされるのを求めるのと同じ仕方である。このことを疑う者はいない。だが、策略によって事を運ぶべきだと信じる者たちの狡猾な詭弁は、決して無実の名を受けることがない。

4

Confitetur enim de omnibus, quisquis se subterfugere judicium dilationibus putat. Veniat tamen aliquando ille, qui talis perhibetur, in medium: nec prodest illi, toties latuisse, toties subterfugisse, quem sui actus et commissa, quocumque fugerit, ea quae objiciuntur illi, si vera sunt, crimina persequuntur.

PL 20, 757A

裁判を引き延ばしで逃れられると考える者は誰であれ、すべてについて自白している。しかしそのような者と言われる者は、いつか中央に出よ。これほどたびたび身を潜め、これほどたびたび逃れたことは、彼を益さない。彼に突きつけられている罪過は、もし真実なら、彼がどこへ逃れようとも、彼自身の行いと犯したことが追い続ける。

5

Debueram quidem jam nunc dignam, pro ejus accusatis in nostro judicio actibus, qui cognitionem et decretum judicium saepe declinando credidit illudendum, ferre sententiam: at ne aliquis praecocem forsitan judicaret, et sibi qui absens est, licet sit quaesitus a nobis, reservatum esse nihil diceret; maluimus intercapedine temporis data differri, cum hoc etiam ejus accusatores assererent, de suis intentionibus et moribus sic securum Maximum, tanto magis damnanda committere, quanto tardius se constituto judicio praesentaret.

PL 20, 757B

私はすでにこの時、我々の法廷で彼について訴えられた行為にふさわしい判決を、審理と定められた裁判をたびたび避けることで愚弄できると考えた彼に対して、下すべきであった。しかし、ある者が、早まったと判断し、不在の者は我々に探し求められたとはいえ自分のために何も留保されなかったと言うことのないよう、我々は期間の間を置いて延期することを選んだ。彼を訴える者たちも、マクシムスは自らの意図と習いについてかくも安心しており、定められた裁判に出頭するのが遅れるほど、罰すべきことをいっそう犯していると主張していたのだが。

6

Quem Manichaeorum involutum caligine, arguunt turpi secta olim ita, ne eum possit abluere, animum sordidasse, in probationem objectae rei gesta synodalia proferentes; et commissis involutum undique flagitiis, nullum eum sanitatis habuisse respectum.

PL 20, 757B

彼がマニ教徒の闇に包まれており、その恥ずべき宗派によって、洗い清めえないまでに昔から心を汚したと、彼らは非難し、持ち出された事柄の証明として教会会議の記録を提示している。また、あらゆる所で犯した恥ずべき行為に巻き込まれ、健全さへの顧慮をまったく持たなかったと〔非難する〕。

7

Quem furore suo et insana temeritate ad saecularium quoque judicum tribunalia subditum quaestioni, quod in vili quoque persona turpissimum est, objicerent pervenisse, et homicidii damnatum asserunt, gestis prolatis in medium: et hunc talem post tanta taliaque commissa episcopatus adhuc sibi nomen in suis latibulis vindicare in propriae civitatis infamiam, nimiis doloribus conqueruntur, et sanctum nomen vindicando sibi velle polluere.

PL 20, 757C

彼がその狂気と無分別な軽率により、世俗の裁判官たちの法廷にまで至り、尋問に付されたことを——卑しい人物にとってさえ最も恥ずべきことだが——彼らは責めたて、殺人で有罪とされたと主張し、記録を衆目に提示している。そしてこのような者が、かくも多くのかくのごときことを犯したあとなお、司教職の名を自らの隠れ家で自分のものと主張し、自らの町の悪名となっていると、彼らは深い痛みをもって嘆き、また、その聖なる名を自分のものと主張することで汚そうとしているのだと〔嘆く〕。

Epistola III, Caput II

第III書簡 第II章PL 20, 757C
1

Ideoque, fratres charissimi, quia audiendus hic praesentare se noluit, ne convictus forsitan ab accusantibus se clericis, posset digna tandem aliquando, praesentatus episcopali judicio, pronuntiationis congruae feriri sententia; (quamquam illi cum haec edicta fuerit, quae potest hujus nominis esse jactura, qui (III, quaest.

PL 20, 757C

それゆえ、いとも愛する兄弟たちよ、この者は、聴かれるべきであるのに出頭しようとしなかった。訴える聖職者たちに有罪と論証されて、司教の裁きに引き出され、ついにはふさわしい宣告の判決に打たれうることを恐れたのであろう。(もっとも、これが彼に布告されたとして、この名の喪失は何ほどのものになりうるか、彼は(III, quaest.〔典拠の括弧は次の節にまたがる。文は次の節に続く〕))

2

9, c. 10: Ivo, p. 5, c. 271, et p. 6, c. 338) pudorem numquam habuisse sacerdotii perhibetur, et locum suum ne modico quidem tempore custodisse?) dilationem tamen dedimus, et decrevimus vestrum debere intra provinciam esse judicium, et congregari synodum ante diem kalendarum Novembrium: ut si adesse voluerit, praesens si confidit ad objecta respondeat; si vero adesse neglexerit, dilationem sententiae de absentia non lucretur.

PL 20, 758A

(III, quaest. 9, c. 10: Ivo, p. 5, c. 271, et p. 6, c. 338)司教職への恥を決して持たず、自らの座を短い間さえ守らなかったと言われる者であるのに〔前の節に始まる挿入句の終わり〕。それでも我々は猶予を与え、裁きは諸君の属州の内でなされるべきであり、十一月朔日の前に教会会議が招集されるべきだと定めた。もし彼が出頭を望むなら、自信があるならば、居合わせて突きつけられたことに答えよ。出頭を怠るなら、不在によって判決の延期を得ることはない。

3

Nam manifestum est confiteri eum de crimine, qui indulto et toties delegato judicio purgandi se occasione non utitur.

PL 20, 758A

猶予を与えられ、たびたび委ねられた裁判を、自らを潔白にする機会として用いない者は、罪過について自白していることが明らかである。

4

Nihil enim interest, utrum in praesenti examine omnia quae dicta sunt comprobentur, cum ipsa quoque pro confessione procurata toties constet absentia.

PL 20, 758B

実に、現在の審理で述べられたすべてが証明されるか否かは問題ではない。たびたび画策されたその不在自体が、自白に当たることは確かだからである。

5

Nos autem per omnes provincias litteras dirigimus, ne excusationem sibi ignorationis obtendat, ut ad provinciam venire cogatur, et illic se constituto praesentare judicio.

PL 20, 758B

我々は、無知を口実に自らを弁解させぬよう、すべての属州に書簡を送り、彼が属州に来ることを強いられ、そこで定められた裁判に出頭するようにする。

6

Quidquid autem vestra Charitas de hac causa duxerit decernendum, cum ad nos relatum fuerit, nostra, ut condecet, necesse est auctoritate firmetur. Data sub die idus Junias (Jun. 13, ann. 419) , Monaxio viro clarissimo consule.

PL 20, 758B

諸君の愛がこの事案について何を決めると判断しようとも、我々のもとへ報告されたときには、ふさわしいとおり、我々の権威によって確証されねばならない。六月のイドゥスの日、最も名高い人モナクシウスが執政官のとき、発す(419年6月13日)。

Epistola IV, Prooemium

第IV書簡 冒頭PL 20, 760A
1

Dilectissimo fratri RUFO BONIFACIUS.

PL 20, 760A

ボニファティウスより、いとも親愛なる兄弟ルフスへ。

Epistola IV, Caput I

第IV書簡 第I章PL 20, 760A
1

Beatus apostolus Petrus, cui arx sacerdotii dominica voce concessa est, in immensum gratulationis extollitur, quoties pervidet concessi sibi honoris a Domino intemeratae se pacis filios habere custodes.

PL 20, 760A

福なる使徒ペトロは、司教職の砦を主の声によって授けられた者として、主から授けられた自らの栄誉に、汚れなき平和の子らが守り手として仕えていることを見て取るたびに、限りなく喜びに高められる。

2

Quid enim gaudio debeat majore pensare, quam quod agnoscit acceptae potestatis illaesa jura servari?

PL 20, 760B

実に、授けられた権能の侵されない権利が守られていると認めること以上に、何をより大きな喜びと量りうるだろうか。

3

Vere namque immobile requirit a diversis destinata super negotiis quibusque consultatio fundamentum, quae ejus consulit sedis arcanum, quam constat dignatione petrae spiritalis elatam.

PL 20, 760B

実に、さまざまな所から種々の案件について寄せられる諮問は、その座の秘奥に諮るものであるかぎり、不動の基礎を求める。その座が、霊的な岩の恩顧によって高められていることは確かである。

Epistola IV, Caput II

第IV書簡 第II章PL 20, 760B
1

Frequentia igitur, ut scrinii nostri monimenta declarant, ad charitatem tuam ex ejus fonte scripta manarunt, quibus sollicitudinem ecclesiarum per Macedoniam et Achaiam sitarum Fraternitati tuae, quam scimus ecclesiasticam disciplinam canonum notione servare, certum est esse commissam.

PL 20, 760B

それゆえ、我々の文書庫の記録が示すとおり、多くの書簡がその源からあなたの愛のもとへ流れ出た。それらによって、マケドニアとアカイアにある諸教会への配慮が、教会の規律を規定の知識にもとづいて守ると我々の知るあなたの兄弟愛に委ねられたことは確かである。

2

Nec immerito id ducimus factum. Hanc enim gratiam Dilectioni tuae apostolica sedes officio diligentis impertit.

PL 20, 760B

我々は、これが故なくなされたのではないと考える。実に、使徒座は、この好意を、あなたの愛に、細やかな配慮の務めをもって与えるのである。

3

Unde fit, ut Sanctitatem tuam gnaram faciamus hujusce negotii, quod ex ea provincia auribus nostris ingeritur destinatum, cujus prudentiae tuae dudum cura mandata est.

PL 20, 760C

このゆえに我々は、あなたの聖性に、この件を知らせる。この件はあの属州から我々の耳に差し向けられて届けられている。その属州の配慮は、あなたの賢慮にかなり前から委ねられている。

Epistola IV, Caput III

第IV書簡 第III章PL 20, 760C
1

Corinthii enim olim beati Pauli praedicatione laudati, quorum preces subdendas magis credidimus esse, quam narrandas, Perigenem, sicut jam dudum a sancta synodo super ejus nomine pagina directa testatur, sanctum et instituti optimi qualitate pollentem, civitatis suae non tam accipere quam retinere desiderant sacerdotem.

PL 20, 760C

実に、かつて福なるパウロの宣教によって称えられたコリントの人々は——その嘆願は、我々が語り直すよりもむしろ〔この書簡に〕書き添えるべきだと考えた——ペリゲネスを、聖なる、最善の秩序の性質にすぐれた者として、すでに前に聖なる会議から彼の名について送られた書面が証するとおり、自らの町の司教として、受け入れるというよりむしろ留めおくことを望んでいる。

2

Cujus ordinationis seriem si integro ordine exponendam putavero, fiat necesse est ejus laudis augmentum; et huic nimirum proficiet, si faciamus vel ordinantis, vel ordinati recto tramite mentionem.

PL 20, 760C

彼の叙階の経過を完全な順序で述べるべきだと私が考えるなら、彼の称賛が増すことは必然である。叙階した者についても叙階された者についても、正しい筋道で言及するなら、それは確かに彼の益となろう。

3

Quis enim dubitet ejus meritis deputari; quis renuit judicii fuisse divini, ideo hunc a Patrensibus in tempore non esse susceptum, et diu super praemissa ecclesia, magna deliberatione suspensum, ut hujus ovilis pastor fieret, in cujus caulis suam a cunabulis transegisset aetatem?

PL 20, 760D

誰が、これが彼の功績に帰せられると疑おうか。誰が、彼がパトラの人々に当時受け入れられず、先に述べた教会について長く大きな思案のうちに保留されたのは、神の裁きによる、と認めずにいようか。それは、揺りかごのときからその囲いの中で生涯を過ごしてきたこの羊の囲いの牧者となるためであった。

4

Judicia Dei abyssus multa (Psal. XXXV, 7) : quod congrue aptamus exemplum, et nemo crederet quod in ordinatoris aliquando locum subrogari posset, quia fuerat ab aliis ordinatus. Non ambigo coelestis tunc istud fuisse sententiae.

PL 20, 761A

「神の裁きは大いなる深淵である」(詩篇35:7)。この例を我々は適切に当てはめる。誰も、彼が他の者たちによって叙階されたのであるから、叙階者の座にいつか代わって立てられうるとは信じなかっただろう。私は、それが当時、天の判決であったことを疑わない。

Epistola IV, Caput IV

第IV書簡 第IV章PL 20, 761A
1

Qua vel consensu qui illic auctoritatem sedis apostolicae praesentabant, eum in nostrorum numerum recipimus: et in eos necesse est vigorem censurae, qui contra nostrum factum post haec nescientibus nostris incitare dicuntur populos, si perstiterint, exseramus.

PL 20, 761A

これにより〔Qua の語形は定かでない。「これにより」と取った〕、また、そこで使徒座の権威を代表していた者たちの同意によって、我々は彼を我々の仲間に受け入れる。そして、我々の行いに反して、我々の者たちの知らぬうちにこののち民を煽動していると言われる者たちに対しては、もし彼らが固執するなら、我々は断罪の厳しさを示さねばならない。

2

Quod quidem et Dilectionem tuam in eos ex nostra praeceptione facere volumus: ut eorum licentiam, quibus nihil tale commisimus, refrenemus.

PL 20, 761A

あなたの愛にも、我々の命令によって、彼らに対してこれを行ってほしい。我々がそのようなことを何も託していない者たちの放縦を、抑えるためである。

Epistola V, Prooemium

第V書簡 冒頭PL 20, 761B
1

Dilectissimo fratri RUFO BONIFACIUS.

PL 20, 761B

ボニファティウスより、いとも親愛なる兄弟ルフスへ。

Epistola V, Caput I

第V書簡 第I章PL 20, 761B
1

Credebamus, post epistolas nostras pro ecclesiasticae disciplinae observatione transmissas, omnibus aditum praesumptionibus praecludendum, cum ad consultationem Dilectionis tuae praebuissemus debitum pro causarum aestimatione responsum; constituentes ea debere servari, quae ecclesiastica exigit disciplina.

PL 20, 761B

我々は、教会の規律の遵守のために送った我々の書簡ののち、あなたの愛の諮問に対して、事案の見積もりに応じた当然の回答を与えたのだから、あらゆる僭越に門を閉ざしうると信じていた。教会の規律が求めることが守られるべきだと定めて。

2

Sed quantum nunc tuae Sanctitatis nobis relatio patefecit, apud plerosque valuisse quod scripsimus; apud quosdam autem admonitionem nostram inefficacem cognovimus fuisse.

PL 20, 761C

だが、あなたの聖性の報告がいま我々に明らかにしたところでは、我々が書き送ったことは多くの者のもとでは効力を持ったが、一部の者のもとでは我々の勧告が効き目のなかったことを知った。

3

Nec hoc Fraternitati tuae possumus imputare, cum te anxium pro commissa tibi ecclesiarum sollicitudine et rebus et litteris sentiamus.

PL 20, 761C

このことをあなたの兄弟愛のせいにはできない。あなたに託された諸教会への配慮のために、物事においても書簡においても、あなたが心を砕いていると我々は感じているからである。

4

Vigilantiae tuae laudamus industriam, qui ne videaris tibi commissa negligere, id non praetermittis litteris indicare, quod sedis apostolicae debeat censura corrigere: hunc te Dei nostri habere professus timorem, quem prudentissimo inesse convenit sacerdoti; qui tunc tibi esse poterit gloriosus, si ea quae curae tuae commissa sunt, prodesse ecclesiis fuerimus experti.

PL 20, 761C

我々はあなたの警戒の勤勉を称える。あなたは、自らに託されたものを怠っていると見られないよう、使徒座の裁定が正すべきことを書簡で知らせることを怠らない。それによってあなたは、いとも賢明な司教にふさわしい、我々の神への畏れを持つことを表明したのである。この畏れは、あなたの配慮に託されたことが諸教会の益となると我々が確かめるなら、そのときあなたにとって栄光となりうる。

5

Intuetur enim te, ut epistolis tuis ipse fideliter es locutus, beatissimus Petrus apostolus oculis suis, qualiter summi rectoris utaris officio.

PL 20, 762A

福なる使徒ペトロは、あなた自身が書簡で誠実に語ったとおり、あなたが最高の統治者の務め〔summi rectoris officium は、使徒座の代理としての最高の統治の務めと取った〕をいかに用いているかを、その目でみつめている。

6

Nec potest tibi esse non proximus, qui pastor dominicarum ovium est perpetuus constitutus; aut aliquam ubivis positam ecclesiam non curare, in quo universalis ecclesiae positum legimus fundamentum.

PL 20, 762A

主の羊の永続の牧者として立てられた彼が、あなたにとって近くにいないことはありえない。また、その上に全教会の基礎が据えられたと我々が読む彼が、どこに置かれた教会であれ、それを顧みないこともありえない。

Epistola V, Caput II

第V書簡 第II章PL 20, 762A
1

Te ergo, frater charissime, omnis cura respectat earum ecclesiarum, quas tibi vice sedis apostolicae a nobis creditas recognosces: ut et prava corrigas, et dissipata componas; et si quae inter episcopos eveniant causae, sub divini judicii timore distinguas: ut creditis tibi a sede apostolica gubernaculis contra omnes fluctus nascentium procellarum juste et prudenter utaris.

PL 20, 762A

それゆえ、いとも愛する兄弟よ、あなたには、使徒座の代理として我々から託されたとあなたが認めるそれらの教会のすべての配慮が関わる。歪んだものを正し、散らされたものを整え、司教たちのあいだに何か事案が生じるなら、神の裁きへの畏れのもとにそれを裁き分けよ。使徒座からあなたに託された舵を、生じる嵐のあらゆる波に向かって、正しく賢く用いるためである。

Epistola V, Caput III

第V書簡 第III章PL 20, 762B
1

In notitiam singulorum, ad quos ante jam scripsimus quem deberent tramitem custodire, nostras te epistolas pertulisse dixisti: quibus debitum se commodare consensum plurimi sacerdotum sacrarum traditionum memores sunt professi; quos fraterna charitate ( Supple, sumus) complexi.

PL 20, 762B

どの道筋を守るべきかをすでに我々が書き送った一人ひとりの知るところへ、あなたは我々の書簡を届けたと言った。その書簡に当然の同意を与えると、聖なる伝承を忘れない司教たちの大半は表明した。彼らを我々は兄弟の愛で(「sumus」を補え)受け入れた。

2

Tales esse cognoscimus coepiscopum nostrum Adelphium, vel fratrem Perigenem, cui beati sermo concilii jam dudum adstipulator accessit.

PL 20, 762B

同僚の司教アデルフィウスと兄弟ペリゲネスを、我々はそのような者だと認める。ペリゲネスには、福なる会議の言葉がすでにかなり前に支持として加わった。

3

Ad episcopatus speculam jam vocabat Dei, inquam, sententia, cujus beneficia saepe credimus esse contraria; et in adversum vertimus, quae post recognoscimus profuisse. Quam rem confirmat negotii praesentis exemplum.

PL 20, 762C

すでに神の判決が——と言うが——彼を司教職の見張り台へ召していた。我々は神の恩恵をしばしば反対のものだと思い、のちになって益であったと認めることを逆のほうへ向けてしまう。この事を、現在の件の実例が裏づける。

4

Tristis absque dubio coepiscopus noster Perigenes fuit, cum eum nemo susciperet ordinatum. Nonne huic hoc expediens erat, ut hunc civitate sua Patrenses populi unitae voce contradictionis arcerent?

PL 20, 762C

同僚の司教ペリゲネスは、叙階されても誰も彼を受け入れなかったとき、疑いなく悲しんだ。しかし、パトラの人々が声を一つにして反対し、彼を自分たちの町から遠ざけたことは、彼にとって益ではなかったか。

5

Sed quanto inclinatus fuit, cum eum ordinatum nemo suscepit, tanto sublimior nunc est, cum a suis poscitur, qui ab externis fuerat refutatus.

PL 20, 763A

だが、叙階されても誰も受け入れなかったとき彼がどれほど低くされたとしても、外部の者に拒まれた者が自らの者たちから求められる今は、それだけ高められている。

6

Evidens enim Dei manifestumque judicium, qui cum id temporis voluit praestolari, quo mereretur huic ecclesiae praesidere, in qua et natus asseritur et renatus.

PL 20, 763A

神の明白で顕著な裁きである。神は、彼がこの教会を治めるにふさわしくなる時を待つことを望んだのである。彼はこの教会で生まれ、また新たに生まれたと言われる。

Epistola V, Caput IV

第V書簡 第IV章PL 20, 763A
1

Frater charissime, quoniam prudentiae tuae injunctorum vel delegatorum pondus incumbit, petitio supplicum vel diligentiae tuae electae jamdudum vel vicinitatis ratione te respectat.

PL 20, 763A

いとも愛する兄弟よ、命じられ委ねられたことの重みがあなたの賢慮にのしかかるので、嘆願者たちの請願は、かねてからのあなたの選ばれた勤勉のゆえにも、近隣という事情のゆえにも、あなたに関わる。

2

Quam quidem petitionem non absque admiratione perlegimus, propterea quod tuis epistolis privaretur.

PL 20, 763A

その請願を我々は驚きなしにでなく読んだ。彼らがあなたの書簡を欠いていたためである。

3

Omnibus eo, quem res exigunt, ordine celebratis, aliqua ad nos scripta transmittas: nolumus enim coepiscopo Perigeni nostram paginam destinare prius, quam tuas accipiamus epistolas, cujus ordinationi videntur omnia delegata.

PL 20, 763A

事の求める順序ですべてが執り行われたなら、何か書面を我々に送れ。同僚の司教ペリゲネスの叙階にすべてが委ねられていると見える以上、あなたの書簡を受け取る前に、我々の書面を彼に送ることを我々は望まない。

4

Accelerabis id agere propter desiderium postulantium. Melius enim nosse dignaris, eos in hanc precem sola, ut arbitror, erga religionem devotione fervere: maxime cum irreprehensibiliter eum asserant per annos innumeros in presbyterii honore durasse, et non indebito saltu, sed ad summum gradatim venisse fastigium.

PL 20, 763B

求める者たちの願いのゆえに、あなたはこれを急いで行うだろう。実に、彼らがこの願いに燃えているのは、私の考えでは、宗教への献身のみによることを、あなたはよりよく知ることをよしとしている〔あなたのほうがよく知っている、の意の丁重な言い方〕。ことに彼らは、彼が非のうちどころなく数え切れぬ年、司祭職の栄誉にとどまり、不当な跳躍によってではなく、段階を踏んで最高の頂に至ったと主張しているのだから。

5

Cui ad plenitudinem confirmationis episcopatus sui hoc solum residet, quod nostros in honore suo necdum suscepit affatus.

PL 20, 763B

彼には、自らの司教職の確証が満たされるために、ただ一つ残っている。我々の言葉をその栄誉において、まだ受けていないことである。

6

Intelligere autem tuam non ambigo charitatem hoc non absque admiratione, quod et huic videmur nostram paginam non misisse, et ( Forte nec) supplicibus praebuisse responsum.

PL 20, 763B

私は、あなたの愛がこれを驚きなしにでなく受け止めると疑わない。すなわち、我々が彼にも我々の書面を送っておらず、また嘆願者たちには回答を与えた(おそらく「nec」。その読みなら「嘆願者たちにも回答を与えなかった」)と見えることをである。

7

Actum a nobis est, ut et apostolicae sedis auctoritas, et Dilectionis tuae honorificentia servaretur. Data XIII kal. Octobr. (Septemb. 19, ann. 419) Monaxio v. c. consule.

PL 20, 763C

我々は、使徒座の権威とあなたの愛の栄誉が守られるように取りはからった。十月朔日の十三日前、最も名高い人モナクシウスが執政官のとき、発す(419年9月19日)。

Epistola VI, Caput I

第VI書簡 第I章PL 20, 763C
1

Noveram te quidem fama celeberrima praedicante, et frequentissimis atque veracissimis nuntiis quanta esses Dei gratia plenus acceperam, beatissime atque venerande papa Bonifaci.

PL 20, 763C

私はあなたを、きわめて名高い評判が告げるところによってすでに知っており、いとも頻繁でいとも真実な知らせによって、あなたが神の恩寵にどれほど満ちているかを聞き及んでいた、いとも福なる、尊ぶべき教皇ボニファティウスよ。

2

Sed posteaquam te etiam praesentia corporali frater meus vidit Alypius, acceptusque a te benignissime ac sincerissime mutua miscuit dictante dilectione colloquia, tecumque convivens, et parvo licet tempore, magno tibi junctus affectu, se simul et me refudit animo tuo, teque mihi reportavit in suo, tanto major me tuae Sanctitatis est facta notitia, quanto certior amicitia.

PL 20, 763C

だが、我が兄弟アリピウスが体をもってもあなたに会い、あなたからいとも親切に、いとも誠実に迎えられて、愛が命ずるままに互いに語らいを交わし、あなたと共に生活して——わずかな時であったが、大きな情愛であなたと結ばれ——自分と私とをあなたの心の中に注ぎ込み、あなたを自分の心の中で私のもとへ持ち帰ってからというもの、あなたの聖性についての私の知識は、友情がいっそう確かになっただけ、いっそう大きくなった。

3

Neque enim dedignaris, qui non alta sapis, quamvis altius praesideas, esse amicus humilium, et amorem rependere impensum.

PL 20, 763C

実に、あなたは、高ぶったことを思わぬ者であり、高い座に就いていながら、謙遜な者たちの友であることを、また注がれた愛に愛を返すことを、いとわない。

4

Quid est enim aliud amicitia, quae non aliunde quam ex amore nomen accepit, et nusquam nisi in Christo fidelis est, in quo solo esse etiam sempiterna ac felix potest?

PL 20, 764B

実に、愛以外のどこからも名を受けず、キリストにおいてのほかどこにも誠実でなく、キリストにおいてのみ永遠で幸いでもありえる友情とは、愛でなくて何であろうか。

5

Unde et accepta per eum fratrem, per quem te familiarius didici, majore fiducia, ausus sum aliquid ad tuam Beatitudinem scribere de his rebus, quae hoc tempore episcopalem curam, si qua in nobis est, ad vigilantiam pro grege dominico stimulo recentiore sollicitant.

PL 20, 764B

それゆえ、あなたをいっそう親しく知るに至った兄弟を通じて、より大きな確信を受け取り、あなたの至福に宛て、あえて少しばかり書き送った。それは、この時代に、我々の中に何かあるとすれば司教の配慮を、主の群れのための警戒へと、新しい刺激で駆り立てている事柄についてである。

Epistola VI, Caput II

第VI書簡 第II章PL 20, 764B
1

Novi quippe haeretici, inimici gratiae Dei, quae datur pusillis et magnis per Jesum Christum Dominum nostrum, etsi jam cavendi evidentius apertiore improbatione monstrantur, non tamen quiescunt scriptis suis minus cautorum vel minus eruditorum corda tentare.

PL 20, 764B

実に、新しい異端者たち、すなわち、小さい者にも大きい者にも我々の主イエス・キリストを通して与えられる神の恩寵の敵たちは、警戒すべき者として、より明白な非難によってすでにいっそうはっきり示されているとはいえ、なお、用心の足りない者や学の足りない者の心を、自らの書き物で試みることをやめない。

2

Quibus utique esset respondendum, ne se vel suos in illo nefando errore firmarent, etiamsi non metueremus ne quemquam Catholicorum verisimili sermone deciperent.

PL 20, 764C

彼らには、彼らが自らと自分たちの者をあの忌まわしい誤りに固めることのないよう、いずれにせよ答えなければならないはずである。公同の信徒の誰かをもっともらしい言葉で欺きはしまいかと我々が恐れないとしても、そうである。

3

Cum vero non desinant fremere ad dominici gregis caulas, atque ad diripiendas tanto pretio redemptas oves, aditus undecumque rimari, communisque sit omnibus nobis, qui fungimur episcopatus officio (quamvis ipse in ea praeemineas celsiore fastigio), specula pastoralis: facio quod possum pro mei particula muneris, quantum mihi Dominus adjuvantibus orationibus tuis dare dignatur, ut pestilentibus et insidiantibus eorum scriptis medentia et munientia scripta praetendam, quibus rabies qua furiunt, aut etiam ipsa sanetur, aut a laedendis aliis repellatur.

PL 20, 764C

だが、彼らは主の群れの囲いのほとりで唸ることをやめず、かくも高い代価で贖われた羊を奪い去ろうと、あらゆる所から入口を探っており、司教の務めを果たす我々すべてにとって牧者の見張り台は共通であるので(あなた自身は、その中でより高い頂に抜きん出ているとはいえ)、私は自分の務めの小さな部分として、できることをする。あなたの祈りの助けを受けて主が私に与えることをよしとする限りで、彼らの有害で陰険な書き物に対し、癒やし守る書き物を差し出そうとする。それによって、彼らの荒れ狂う狂気が、それ自体癒やされるか、あるいは他の者たちを害することから退けられるかするのである。

Epistola VI, Caput III

第VI書簡 第III章PL 20, 765A
1

Haec autem, quae duabus epistolis eorum respondeo, uni scilicet quam dicitur Romam misisse Julianus, credo ut per illam quos posset suos aut inveniret, aut faceret, alteri autem, quam decem et octo velut episcopi participes ejus erroris, non ad quoslibet, sed ad loci ipsius episcopum sua calliditate tentandum, et ad suas partes, si posset fieri, traducendum, ausi sunt Thessalonicam scribere: haec ergo quae istis, ut dixi, duabus epistolis illorum ista disputatione respondeo, ad tuam potissimum dirigere sanctitatem, non tam discenda, quam examinanda, et ubi forsitan aliquid displicuerit, emendanda constitui.

PL 20, 765A

さて、私が彼らの二通の書簡に答えるこの論述、すなわち一通は、ユリアヌスがローマに送ったと言われるもので、私が思うに、それによって自分の仲間をできるだけ見つけるか作り出すためであり、もう一通は、その誤りに与る、いわば司教である十八人が、誰彼にではなく、その地の司教を自らの狡智で試み、できれば自分たちの側へ引き入れようと、あえてテッサロニケに書き送ったものである。そこで私は、彼らの二通の書簡に、先に述べたとおりこの論述で答えたこれらを、とりわけあなたの聖性に宛てて送ることに決めた。学ばれるためというよりは吟味されるため、そして何か気に入らない点があれば正されるためである。

2

Indicavit enim mihi frater meus, quod eas illi dare ipse dignatus es, quae in tuas manus, nisi vigilantissima diligentia fratrum nostrorum filiorum tuorum, venire non possent.

PL 20, 765B

実に、私の兄弟が、あなた自身が彼にそれらを渡すことをよしとしたと知らせてくれた。それらは、あなたの子らである我々の兄弟たちのきわめて警戒深い勤勉がなければ、あなたの手に届きえなかったものである。

3

Ago autem gratias sincerissimae in nos benevolentiae tuae, quod eas me latere noluisti litteras inimicorum gratiae Dei, in quibus reperisti nomen meum calumniose atque evidenter expressum.

PL 20, 765B

私は、あなたの我々への誠実この上ない好意に感謝する。あなたは神の恩寵の敵たちのその書簡を、私に隠さずにおいてくれた。その中であなたは、私の名が中傷的に、また明白に挙げられているのを見出したのである。

Epistola VII

第VII書簡PL 20, 766A
1

BONIFACIUS episcopus HONORIO augusto Ecclesiae meae, cui Deus noster meum sacerdotium vobis res humanas regentibus deputavit, cura constringit, ne causis ejus, quamvis adhuc corporis incommoditate detinear, conventus a sacerdotibus universis et clericis, et christianae plebis perturbationibus agitatus, apud aures Christianissimi principis desim.

PL 20, 766A

司教ボニファティウスより、アウグストゥスなるホノリウスへ。私の教会への配慮が私を縛る。我々の神が、あなた〔vos。一人の相手への敬意の複数〕が人間の事柄を治めるあいだ、私の司教職をその教会に割り当てたのであって、私はなお体の不調に捕らえられているとはいえ、すべての司教たちと聖職者たちに訴えられ、キリスト教徒の民の動揺に揺さぶられて、いとも篤いキリスト教徒の君主の耳のもとで、その教会の事案に欠けることのないように、である。

2

Si quid enim secus quam oportet eveniat, non vos id facere, qui cuncta aequa moderatione componitis; sed nos, per nostram tacentes desidiam, videbimur quod civitatis quietem et Ecclesiae pacem pervertere valeat admisisse.

PL 20, 766A

実に、もし何かあるべきでない仕方で起こるなら、あなたがそれをなしたのではない。あなたはすべてを公平な節度で整える。むしろ我々が、怠惰のゆえに黙しているうちに、都の静けさと教会の平和を覆しうるものを許したと見られるだろう。

3

Cum enim humanis rebus divinae cultor religionis Domino favente praesideas; nostra culpa erit, si non id sub vestra gloria, quam certum est divinis semper rebus animo promptiore favisse, firmo et stabili jure custodiatur, quod per tot annorum seriem et sub illis etiam principibus obtinuit, quos nulla nostrae religionis cura constrinxit, id est ethnicis, et sub vestrae Imperio Clementiae minime quae sunt illicita formidentur.

PL 20, 766A

実に、あなたは神の宗教を敬う者として、主の好意のうちに人間の事柄を治めているのだから、これほど長い年月の連なりを通じて、我々の宗教への配慮にまったく縛られなかった君主たち、すなわち異教徒の君主たちのもとでさえ保たれてきたものが、あなたの栄光——それが常に神の事柄にいっそう進んだ心で好意を寄せてきたことは確かである——のもとで、確固とした安定した法をもって守られないなら、また、あなたの寛容の支配のもとで、許されぬことがいささかも恐れられない〔et … minime … formidentur の係りは定かでない。si non … custodiatur に並ぶ条件と取った〕なら、それは我々の咎となるだろう。

4

Ipsa enim Ecclesia devotionem tuam, christianissime Imperator, meo quidem sermone, sed suo venerabilis appellat affectu, quam Christus Deus noster, vestri fidus rector et gubernator Imperii, uni desponsatam sibi et intactam virginem servat (II Cor. XI, 2) , ne in eam aliquos patiamini insidiantium procellarum fluctus illidi, et quietam faciem tempestatis insolitae tumore turbari, gloriosissime et tranquillissime Imperator auguste.

PL 20, 766B

実に、教会そのもの——我々の神キリストが、あなたの帝国の信頼できる導き手、舵取りとして、ただ一人に嫁がされた、汚れなきおとめとして自らのために守っている(二コリント11:2)この教会——が、いとも篤いキリスト教徒の皇帝よ、尊ぶべきものとして、あなたの献身に呼びかける。言葉は私のものだが、情愛は自らのものである。あなたが、陰険な嵐の何らかの波がそれに打ちつけられるのを、また、静かなその面が異常な嵐の高ぶりで乱されるのを、許さぬように。いとも栄光ある、いとも静穏なるアウグストゥス皇帝よ。

5

Ipsa ergo, quae uni desponsata, vestra tamen mater est, Ecclesia hac pietatem vestram legatione, quam suis sacerdotibus commisit, appellat, praeterita praesentiaque repetit.

PL 20, 767A

それゆえ、一人に嫁いだとはいえあなたの母である教会そのものが、この使節団によって、その司教たちに託して、あなたの敬虔に呼びかけ、過去と現在のことを繰り返し述べる。

6

Vobis, inquit, religiose imperantibus, modo tutus est populus, tam fidus Deo, quam tibi, principi christiano.

PL 20, 767A

教会は言う。「あなたが敬虔に統治するいま、民は安全であり、神にも、キリスト教徒の君主であるあなたにも等しく誠実である」。

7

Ecce enim inter ipsa mysteria, inter preces suas, quas pro vestri felicitate dependit Imperii, teste apud quem et de cujus sede agitur sancto Petro, sollicitis pro religionis observantia vocibus clamat: cum sollicita petitione miscetur oratio, ne hos in varias res semel evulsa distrahat a cultu solito, tentatore sollicitante, discordia.

PL 20, 767A

見よ、実に、まさに奥義〔mysteria。ここでは典礼の祭儀を言う〕のさなか、帝国の幸福のために捧げる自らの祈りのさなか、そのもとで、またその座をめぐって事が扱われている聖なるペトロを証人として、宗教の遵守を案じる声で叫ぶ。熱心な願いに祈りが混ぜられる——ひとたび根こそぎにされた〔semel evulsa の意は定かでない。いったん根絶やしにされた不和が再び起こることを言うと取った〕不和が、誘惑者が駆り立てるなか、彼らをさまざまな方へと引き離し、常の礼拝から遠ざけることのないように、と。

8

Ageret pluribus, princeps christianissime, nisi apud te suarum esset secura causarum, et in oppressionibus idolorum, in haereticorum correctionibus, fide tua, divino cultu pariter cum Imperio semper florente vicisset.

PL 20, 767A

いとも篤いキリスト教徒の君主よ、もし教会が、自らの事案についてあなたのもとで安心しておらず、また、偶像の抑圧においても、異端者たちの矯正においても、あなたの信仰により、神の礼拝が帝国とともに常に栄えるなかで勝利していなかったなら、もっと多くを訴えただろう。

9

Habet refugium, tuae mansuetudinis animum cum suae religionis veneratione conjunctum: cum quidquid huic proficiat, vos agatis, conferatis fratribus et consacerdotibus meis, probatissimis viris, a me et ab omnibus qui Ecclesiam faciunt istam, ad te legatis: quibus, precamur, sacrae causam religionis prosequentibus, in urbe vestrae mansuetudinis hoc animo, quo postulatis annuitis, in perpetuum statui universalis Ecclesiae consulatis. Data kalendis Julii (1 Julii ann. 420) .

PL 20, 767B

教会は逃れ場を持つ。あなたの柔和の心が、自らの宗教への崇敬と結びついていることである。この教会の益となることは何であれ、あなたが行うのであるから、私と、この教会を成すすべての者から、あなたのもとへ遣わされた私の兄弟たち、同僚の司教たち、いとも信頼される人々と協議するように〔cum quidquid … agatis, conferatis … の構文は定かでない。cum を理由と取り、conferatis を「協議する」と取った。「授ける」とも読める〕。聖なる宗教の事案を追求する彼らのために、あなたの柔和の都で、願いを聞き入れるその心をもって、全教会の状態のために永久に配慮することを、我々は願う。七月朔日に発す(420年7月1日)。

Epistola VIII

第VIII書簡PL 20, 768A
1

Victor HONORIUS, inclytus triumphator, semper augustus, sancto ac venerabili BONIFACIO papae Urbis aeternae.

PL 20, 768A

勝利者ホノリウス、名高い凱旋者、常にアウグストゥスなる者より、永遠の都の聖なる尊ぶべき教皇ボニファティウスへ。

2

Scripta (dist. XCVII, c. 2) Beatitudinis tuae debita reverentiae gratulatione suscepimus, quibus recensitis, egimus omnipotenti Deo maximas gratias, quod sanctimoniam tuam post longum incommodum optatae redditam didicimus sanitati.

PL 20, 768A

あなたの至福の書簡(dist. XCVII, c. 2)を、当然払うべき敬意と喜びをもって受け取った。それを読み返して、我々は全能の神に大いなる感謝をささげた。あなたの聖性が長い不調ののち、望ましい健康に戻ったと知ったからである。

3

Et ideo revertentibus venerabilibus viris, gaudium nostrum sacrorum apicum attestatione signamus, ac petimus ut quotidianis orationibus apostolatus tuus studium ac votum suum circa salutem atque Imperium nostrum dignetur impendere.

PL 20, 768A

それゆえ、帰る尊ぶべき人々に託して、我々の喜びを聖なる書面の証しによって表し、また願う。あなたの使徒職が、日々の祈りにおいて、我々の安寧と我々の帝国のために、その熱意と願いを注ぐことをよしとするように。

4

Illud autem pietati nostrae satis placuisse cognosce, quod sanctimonia tua de ecclesiarum aut populi perturbatione sollicita est. Quae ne aliqua ratione possit evenire, satis clementia nostra credidit esse provisum.

PL 20, 768A

また次のことを知れ。あなたの聖性が、諸教会あるいは民の騒乱を案じていることは、我々の敬虔に大いに喜ばしかった。そのようなことが何らかの仕方で起こりえぬよう、我々の寛容は十分に備えをしたと信じている。

5

Denique praedicante Beatitudine tua id ad cunctorum clericorum notitiam volumus pervenire, ut si quid forte religioni tuae, quod non optamus, humana sorte contigerit, sciant omnes ab ambitionibus esse cessandum.

PL 20, 768B

実に、あなたの至福が公に告げることによって、次のことを全聖職者の知るところとするよう、我々は望む。すなわち、もしあなたの信心〔religio tua。教皇その人を指す敬称と取った〕に、我々の望まぬことだが、人の運命として何かが起こったならば、皆は野心を捨てねばならぬということを。

6

Ac si duo (Dist. LXXIX, c. 8) forte contra fas temeritate certantum fuerint ordinati, nullum ex his futurum penitus sacerdotem; sed illum solum in sede apostolica permansurum, quem ex numero clericorum nova ordinatione divinum judicium et universitatis consensus elegerit.

PL 20, 768B

また、もし争う者たちの不遜によって、掟に背いて二人が叙階された場合(Dist. LXXIX, c. 8)、そのどちらも決して司教とはならず、使徒座にとどまるのは、聖職者の数のうちから新たな叙階によって、神の裁きと全体の同意が選んだ者ただ一人であることも、〔皆が知るべきである〕。

7

Unde id observandum est, ut omnes tranquillam mentem et pacificos animos ex serenitatis nostrae admonitione custodiant, nec aliquid seditiosis conspirationibus tentare conentur, cum certum sit, nulli partium sua studia profutura.

PL 20, 768B

それゆえ、次のことが守られねばならない。すべての者は、我々の晴朗の勧告に従って、平静な精神と平和な心を保ち、扇動的な共謀によって何事も企てようとしてはならない。どの党派にも、その熱心が益とならぬことは確かだからである。

Epistola IX

第IX書簡PL 20, 769A
1

THEODOSIUS aug. PHILIPPO Pf. P. Illyrici. Omni (Ex Cod. Theod. lib. XVI, tit. 2, leg. 45, et Cod. Justin. lib. I, tit. 2, leg.

PL 20, 769A

アウグストゥスなるテオドシウスより、イリュリクムの近衛長官フィリップスへ。一切の〔次の節の「革新」にかかる〕(Ex Cod. Theod. lib. XVI, tit. 2, leg. 45, et Cod. Justin. lib. I, tit. 2, leg. 6)

2

6) innovatione cessante, vetustatem et canones pristinos ecclesiasticos, qui nunc usque tenuerunt, per omnes Illyrici provincias servari praecipimus: ut si quid dubietatis emerserit, id oporteat non absque scientia viri reverentissimi sacrosanctae legis antistitis urbis Constantinopolitanae, quae Romae veteris praerogativa laetatur, conventui sacerdotali sanctoque judicio reservari. Dat. prid. id. Jul. (14 Jul. ann. 421) Eustathio et Agricola coss.

PL 20, 769A

革新がすべてやむことにより、我々は命じる。古くからの慣行と、今日まで保たれてきた昔の教会の規定とを、イリュリクムのすべての属州で守れ。もし何らかの疑義が生じたなら、それは、聖なる法のいとも尊ぶべき監督者、すなわち古きローマの特権を喜ぶコンスタンティノポリスの都の司教が知らぬままではなく〔その知るところで〕、司教たちの集まりと聖なる裁きに留保されねばならない。(421年7月14日)エウスタティウスとアグリコラが執政官の年、7月のイドゥスの前日に与えられた。

Epistola X

第X書簡PL 20, 769B
1

Omnibus (Ex Holstenii collect. Rom. pag. 81) quidem causis, in quibus nostrum postulatur auxilium, intercessionem apud aures tuae Clementiae negare non possumus: sed his majorem necessario curam studiumque debemus, quibus sanctae sedis apostolicae desideria continentur.

PL 20, 769B

(Ex Holstenii collect. Rom. pag. 81)我々の助けが求められるあらゆる件において、あなたの寛容の耳に取りなすことを、我々は拒むことができない。だが、聖なる使徒座の願いに関わる件には、必然的にそれらよりも大きな配慮と熱意を負っている。

2

Nam cum favore divino nostrum semper gubernetur Imperium, procul dubio illius urbis ecclesia speciali nobis cultu veneranda est, ex qua et Romanum principatum accepimus, et principium sacerdotium ( supple accepit).

PL 20, 769B

というのも、我々の帝国は常に神の好意によって治められているので、あの都の教会は、疑いなく我々にとって格別の敬意をもって尊ばれるべきである。その都から我々はローマの君主権を受け、司教職もその始まりを〔受けた〕(「受けた」を補え)。

3

Si quidem nihil aliud a pietate nostra postulaverit missa legatio, nisi quod catholicae fidei disciplinae et aequitati concordet. Petit enim ut haec privilegia, quae dudum a patribus constituta usque ad tempora nostra servata sunt, inconcussa perdurent.

PL 20, 770A

実際、派遣された使節団が我々の敬虔に求めたのは、公同の信仰の規律と公正に合致すること以外の何ものでもない。すなわち、教父たちによってはるか昔に定められ、我々の時代まで守られてきたこれらの特権が、揺るぎなく続くことを求めているのである。

4

In qua parte respicit Serenitas tua, nihil vetustis decretis, si quae canonum conscripta sunt regulis, penitus derogandum; nec tot jam saeculorum reverentiam novellis praejudiciis sauciandam, domine.

PL 20, 770A

この点で、あなたの晴朗は次のことに目を留めている。昔の教令は、もしそれが規定の定めに書き記されたものであるならば、全く廃されてはならず、これほど多くの世紀を経た敬意が、新しい先例によって傷つけられてはならない、主君よ、と。

5

Unde Majestas tua, recensitis nostrae pietatis affatibus, Christianitatis memor, quam pectoribus nostris misericordia coelestis infundit, universis remotis quae diversorum episcoporum subreptionibus per Illyricum impetrari dicuntur; antiquum ordinem praecipiat custodiri: ne sub principibus christianis Romana perdat Ecclesia quod aliis imperatoribus non amisit.

PL 20, 770A

それゆえ、あなたの威光は、我々の敬虔の言葉を読み返し、天の慈しみが我々の胸に注ぐキリスト教の精神を思い、イリュリクムにおいてさまざまな司教たちの偽りの申し立てによって獲得されたと言われるものをことごとく取り除いて、古い秩序が守られるよう命じるように。キリスト教徒の君主たちのもとで、ローマの教会が、他の皇帝たちのもとで失わなかったものを失うことのないように。

Epistola XI

第XI書簡PL 20, 770B
1

Dignum (Ex eodem libro, pag. 83) meretur judicium, quisquis perennis principis affatus ad nostram videtur deferre clementiam, domine sancte, pater auguste venerabilis, tum praecipue christianae religionis intuitu, quae venerandis sensibus Majestatis tuae ita infusa est, ut per nostra corda latius porrecta servetur.

PL 20, 770B

(Ex eodem libro, pag. 83)永遠の君主の言葉を我々の寛容にもたらすと見える者は誰であれ、ふさわしい評価を受ける。聖なる主君よ、尊ぶべき父なるアウグストゥスよ。それは特に、キリスト教の信仰を顧みてのことである。その信仰は、あなたの威光の尊ぶべき思いに深く注がれており、そのため我々の心を通じていっそう広く行き渡って保たれる。

2

Deus enim auctor ideo praesules fecit christianorum principum posteros, ut omni subreptione frustrata, id quod a majoribus nostris constitutum est reservetur.

PL 20, 770C

神は造り主として、偽りの申し立てがすべて挫かれ、我々の先人たちによって定められたものが保たれるようにと、キリスト教徒の君主たちの子孫を統治者としたのである。

3

Et quamquam non solum in iis, quae divina suffragia incorrupta servarunt, affatus Perennitatis tuae a nobis observentur affectu celeri omnique veneratione suscepta, tum praecipue haec res; quia saeculi totiusque regni nostri sospitatem illius inclytae urbis nomen hactenus servat.

PL 20, 771A

そして、神の助けが損なわれぬままに守ってきたあらゆる事柄において、あなたの永遠性の言葉が、我々によって、速やかな心と一切の敬意をもって受け取られ、守られるのはもとよりだが、とりわけこの件がそうである〔quamquam non solum … tum praecipue の構文は整っていない。意を取って訳した〕。あの名高い都の名が、今日まで、世と我々のすべての統治領の無事を守っているからである。

4

Unde omni supplicantium episcoporum per Illyricum subreptione remota, statuimus observari quod prisca apostolica disciplina et canones veteres eloquuntur.

PL 20, 771A

それゆえ、イリュリクムの嘆願する司教たちの偽りの申し立てをすべて退けて、我々は定める。古の使徒の規律と古い規定が述べることが守られるように、と。

5

Super qua re, secundum formam oraculi Perennitatis tuae, ad viros illustres praefectos praetorii Illyrici nostri scripta porreximus, ut cessantibus episcoporum subreptionibus, antiquum ordinem specialiter faciant custodiri: ne venerabilis ecclesia sanctissima Urbis privilegia a veteribus constituta amittat, quae perenne nobis sui nominis consecravit imperium.

PL 20, 771A

この件について、あなたの永遠性の託宣の定めに従い、我々は我々のイリュリクムの近衛長官たち、高名な人々に書簡を送った。司教たちの偽りの申し立てが止められ、古い秩序が特に守られるようにするためである。尊ぶべき教会、すなわち都の最も聖なる教会が、昔の人々によって定められた特権を失わないようにするためであり、その都〔quae は教会とも取れる〕は、自らの名を負う永遠の統治を我々のために聖別したのである。

Epistola XII, Prooemium

第XII書簡 冒頭PL 20, 772A
1

BONIFACIUS, episcopus urbis Romae, HILARIO episcopo Narbonensi.

PL 20, 772A

ローマの都の司教ボニファティウスより、ナルボンヌの司教ヒラリウスへ。

Epistola XII, Caput I

第XII書簡 第I章PL 20, 772A
1

Difficile quidem fidem querimoniis commodamus, quarum sacerdotes Domini pulsat intentio, maxime cum eos loquuntur quidpiam contra patrum statuta tentasse: sed frequenter has asserit, sicut nunc, multitudo causantium.

PL 20, 772A

主の司教たちを攻撃する訴えに、我々は容易には信を置かない。ことに、その司教たちが教父たちの規定に反して何事かを企てたと、訴えが語る場合はそうである。だが、今回のように、訴え出る者たちの多さが、しばしばその訴えを確かなものと主張する。

2

Ecce enim, ut charitas tua recognoscit ex subditis, Lutubensis ecclesiae cleri ordo, vel plebis, preces suas et lacrymas ad nos, quantum datur intelligi, magno cum dolore miserunt, dicentes, coepiscopum (Haec citat Coelestinus epist. 4, n. 7) nostrum Patroclum, sua petitione cessante, in locum decedentis episcopi, nescio quem in aliena provincia praetermisso metropolitano contra patrum regulas ordinasse.

PL 20, 772A

見よ、あなたの愛が下に添えたものから知るとおり、ルトゥバの教会の聖職者の身分と民とは、我々が理解しうるかぎり、大きな悲しみとともに、自分たちの祈りと涙を我々に送り、こう言っている。我々の同僚の司教パトロクルスは(これはケレスティヌスが書簡4、第7項で引いている)、彼らの請願もないまま、亡くなった司教の後任に、誰とも知れぬ者を、他の属州で、首都司教を差し置いて、教父たちの規定に反して叙階した、と。

3

Quod nequaquam possumus ferre patienter: quia convenit nos paternarum sanctionum diligentes esse custodes. Nulli etenim videtur incognita synodi constitutio Nicaenae, quae ita praecipit, ut eadem proprie verba ponamus.

PL 20, 773A

このことを我々は決して辛抱して受け入れられない。我々が父たちの定めの熱心な守り手であることがふさわしいからである。実際、ニカイア会議の規定は誰にも知られていないとは思われない。その規定は、その言葉をそのまま記すなら、次のように命じている。

4

Per unamquamque provinciam jus metropolitanos singulos habere debere, nec cuiquam duas esse subjectas. Quod illi, quia aliter, credendum non est, servandum sancto Spiritu suggerente sibimet censuerunt.

PL 20, 773A

「各属州は、法により、首都司教をそれぞれ一人ずつ持つべきであり、誰にも二つ〔の属州〕が従属してはならない」。このことを彼らは、聖なる霊が自らに示すままに、守られるべきであると定めた。そうでないと信じてはならないからである〔quia aliter, credendum non est は「別様に信じてはならないので」と取った〕。

Epistola XII, Caput II

第XII書簡 第II章PL 20, 773A
1

Unde, frater charissime, si ita res sunt, et ecclesiam supradictam provinciae tuae limes includit, nostra auctoritate commonitus, quod quidem facere sponte deberes, desideriis supplicantium, et voluntate respecta, ad eumdem locum in quo ordinatio talis celebrata dicitur, metropolitani jure munitus, et praeceptionibus nostris fretus, accede: intelligens arbitrio tuo secundum regulas patrum quaecumque facienda sunt a nobis esse concessa; ita ut peractis omnibus, apostolicae sedi quidquid statueris te referente clarescat, cui totius provinciae ordinationem liquet esse mandatam.

PL 20, 773A

それゆえ、いとも親愛なる兄弟よ、もし事が以上のとおりであり、上に述べた教会をあなたの属州の境界が含んでいるなら、我々の権威によって促されて——これは本来あなたが自発的にすべきことであるが——、嘆願する者たちの願いと意志を顧み、そのような叙階が行われたと言われる当の場所へ、首都司教の権利に守られ、我々の指示に頼って赴け。教父たちの規定に従ってなされるべきことは何であれ、あなたの裁量に我々から委ねられたと理解して。すべてが済んだのち、あなたが定めたことは何であれ、あなたの報告によって、使徒座に明らかとなるように。その〔使徒座〕に、全属州の叙階が委ねられていることは明らかである〔cui は使徒座にかかると取った。ヒラリウスを指すとも読める〕。

2

Nemo ergo eorum terminos audax temerator excedat, nec aliquis in illorum contumeliam partibus suis, quae sibi non videntur concessa, defendat. Cesset hujusmodi pressa nostra auctoritate praesumptio eorum, qui ultra licitum suae limitem dignitatis extendunt.

PL 20, 774A

ゆえに、何人も、大胆な侵犯者として彼らの境界を越えてはならず、また彼らを辱めるために、自分に認められているとは見えないものを、自分の側のものとして主張してはならない。自らの位の許される限度を越えて広げる者たちの、この類の僭越は、我々の権威に抑えられて、やむべきである。

3

Quod idcirco dicimus, ut advertat charitas tua, adeo nos canonum praecepta servare, ut ita constitutio quoque nostra definiat, quatenus metropolitani sui unaquaeque provincia in omnibus rebus ordinationem semper exspectet.

PL 20, 774A

これを我々が言うのは、あなたの愛が、我々が規定の定めを守ることにこれほど努めていると気づくためである。それゆえ我々の定めも、どの属州も自らの首都司教の叙階をあらゆる事柄において常に待つようにと、このように規定している。

4

Data V idus Febr. (Feb. 9 ann. 422) dominis nostris Honorio XIII et Theodosio X augg. conss.

PL 20, 774A

2月のイドゥスの5日前(422年2月9日)、我々の主君アウグストゥスたるホノリウス(13度目)とテオドシウス(10度目)が執政官の年に与えられた。

Epistola XIII, Prooemium

第XIII書簡 冒頭PL 20, 774B
1

Dilectissimo fratri RUFO BONIFACIUS.

PL 20, 774B

ボニファティウスより、いとも親愛なる兄弟ルフスへ。

Epistola XIII, Caput I

第XIII書簡 第I章PL 20, 774B
1

Retro majoribus tuis super provinciis apostolicae sedis injunctum diligenter a tua charitate debet impleri. Causae etenim ecclesiarum per eas provincias positarum pervigili sunt circumspectione curandae.

PL 20, 774B

以前、使徒座に属する諸属州について、あなたの先人たちに命じられたことは、あなたの愛によって熱心に果たされねばならない。実にそれらの属州に置かれた諸教会の案件は、寝ずの警戒をもって世話されねばならないからである。

2

Ita quippe vice sua beatus apostolus Petrus ecclesiae Thessalonicensi cuncta commisit, ut intelligat se sollicitudinem manere multorum: quam minorem facere nova, quae vires habere non possunt, tentamenta non debent.

PL 20, 775A

福なる使徒ペトロは、自らの代理として、すべてをテッサロニケの教会に委ねたが、それは、この教会が、多くの人々への配慮が自らに残されていると悟るためである。その配慮を、力を持ちえない新しい企てによって小さくしてはならない。

3

Non est enim eorum cedendum studiis, quos novitas rerum, et indebitae desiderium dignitatis accendit: sed elaborandum est, et Deo nostro favorem praestante certandum, ut quisquis contra licitum nititur, sibi per omnia recognoscat occursum.

PL 20, 775A

実に、事物の新奇さと不当な位への欲に燃え立つ者たちの熱心に、譲ってはならない。むしろ励まねばならず、我々の神が好意を与えるうちに闘わねばならない。法に反して力む者は誰であれ、あらゆる点で自分への抵抗に出会うと悟るように。

4

Quapropter, frater charissime, fretus jam dudum a te auctoritate suscepta, contra inimicas turmas idoneus Dei nostri miles armare. Nihil hic timebis dubii, nihil incerti formidabis eventus. Habes beatum apostolum Petrum, qui ante te pro sua possit vi repugnare.

PL 20, 775A

それゆえ、いとも親愛なる兄弟よ、あなたがすでに久しく受けている権威に頼り、敵の軍勢に対して、我々の神にふさわしい兵士として武装せよ。ここで疑わしいものを何も恐れることはなく、不確かな結末を何も案じることはない。あなたには福なる使徒ペトロがいる。彼はあなたに先立って、自らの力で戦うことができる。

5

Nolo perturbatione maris conciti terrearis. Fidem quippe, quam in arcano tui pectoris portas, omnibus rebus certum est esse majorem. In nullo te turbo, in nullo penitus procella vexabit. Non patitur ille sedis suae perire privilegium te laborante piscator.

PL 20, 775B

かき立てられた海の騒ぎに、あなたが怯えることを私は望まない。あなたが胸の奥に携えている信仰は、何ものよりも大きいと確かだからである。いかなる旋風も、いかなる嵐も、あなたを少しも悩ますことはない。あの漁師は、あなたが労苦しているあいだ、自らの座の特権が滅びることを許さない。

6

Omnis tumor fluctuum, omnis procella cessabit, eo favente nisibus tuis, cui soli mare pervium fuit. Aderit nimirum, et violatores canonum atque ecclesiastici juris inimicos Deo auctore compescet, qui talium mentium semper vota frustratur.

PL 20, 775B

波のあらゆる膨れも、あらゆる嵐も、鎮まるであろう。ただ一人、海を渡りえた者〔cui soli mare pervium fuit がペトロを言うかキリストを言うかは定かでない〕が、あなたの努力に好意を寄せるからである。彼は確かに共にいて、神を主導者として、規定を犯す者たち、教会の法の敵を抑えるであろう。彼は、そのような心の願いをつねに挫く者である。

Epistola XIII, Caput II

第XIII書簡 第II章PL 20, 775B
1

In caeteros etiam contumaces jus concessae potestatis exerce. Nullum etenim locum vides a nobis otiosum relictum. Ad Thessalos comminationis et correptionis plenas litteras misimus.

PL 20, 775B

他の反抗する者たちに対しても、与えられた権能の権利を行使せよ。我々が何の場所も放置したままにしていないことを、あなたは見ているからである。テッサリアの人々には、威嚇と叱責に満ちた書簡を送った。

2

Ad synodum, quae dicitur illicite (Corinthi) congreganda de causa fratris nostri et coepiscopi Perigenis, cujus scripsimus (Vide Zosimi epistolam 13, n. 1) statum nulla posse penitus ratione turbari, talia scripta direximus, quibus universi fratres intelligant, primo convenire se citra tuam conscientiam minime debuisse; deinde, de nostro non esse judicio retractandum.

PL 20, 776A

不法にも(コリントで)招集されると言われる教会会議に対して、我々の兄弟にして同僚の司教ペリゲネスの件——その地位はいかなる理由によっても全く乱されえないと我々は書き送った(ゾシムスの書簡13、第1項を見よ)——について、我々は次のような書簡を送った。それによって、すべての兄弟が、第一に、あなたの了解を得ずに集まるべきではなかったこと、次に、我々の裁きは再び取り上げられるべきでないことを悟るように。

3

Numquam enim licuit de eo rursus, quod semel statutum est ab apostolica sede, tractari. In qua pagina nostra, ut condecuit, honorem debitum tuae servavimus Sanctitati, sicut ejus charitas tua lectione cognoscet.

PL 20, 776A

一度使徒座によって定められたことについて、再び論じることは決して許されたことがない。その書簡で我々は、ふさわしくあるように、あなたの聖性に対して負うべき敬意を守った。あなたの愛は、それを読んで知るであろう。

Epistola XIII, Caput III

第XIII書簡 第III章PL 20, 776A
1

Perrevii autem coepiscopi nostri negotium, cujus nobis libellus ab eodem destinatus fecit indicium, cui consacerdotes sui molesti nimis esse dicuntur, ita ut eum ecclesia sua crederent esse pellendum, diligenter audire tuam volumus charitatem, conventis supradictis coepiscopis nostris, quorum se vim sustinere deplorat.

PL 20, 776A

また、我々の同僚の司教ペルレウィウスの件については、彼自身が送った訴状が我々に知らせたことであるが、同僚の司教たちが彼にとって大いに煩わしいと言われ、その結果、彼らが彼を自らの教会から追放すべきだと考えているほどなので、あなたの愛が、上に述べた我々の同僚の司教たちを集めて、熱心に聞き取るよう我々は望む。ペルレウィウスは、彼らの暴力を受けていると嘆いている。

2

Tunc demum, ut intelligant, si quid a se factum est contra consuetudinem, prius esse cassandum, omnibus vestigatis ad nos tua charitas referre maturet; quatenus prolatum a tua fraternitate judicium sententia nostra valeat roborari.

PL 20, 776B

そのうえで初めて、もし彼らが慣習に反して何かをしたなら、まずそれは取り消されねばならないと彼らに悟らせるために、あなたの愛はすべてを調べ上げ、速やかに我々に報告せよ。あなたの兄弟愛が下した裁きが、我々の判断によって確かなものとされうるようにするためである。

Epistola XIII, Caput IV

第XIII書簡 第IV章PL 20, 776B
1

Sane in epistola Thessalis fratribus destinata id a nobis scriptum volumus recognoscas, Pausianum, Cyriacum atque Calliopum a nostra communione penitus submovendos: ita ut remedium solum interventionis tuae gratiam se habere cognoscant.

PL 20, 776B

確かに、テッサリアの兄弟たちに宛てた書簡で、パウシアヌス、キュリアクス、カリオプスは我々の交わりから完全に除かれるべきだと我々が書いたことを、あなたが認めるよう望む。彼らは、救いの道はただ、あなたの取りなしの好意にのみあると知るべきである。

2

Maximum autem, quem male tua charitas retulit ordinatum, in totum sacerdotii censemus honore privandum.

PL 20, 776B

また、不当に叙階されたとあなたの愛が報告したマクシムスについては、司教職の名誉をすべて奪われるべきだと我々は判断する。

Epistola XIII, Caput V

第XIII書簡 第V章PL 20, 777A
1

Tuae charitatis est Severum apostolicae sedis notarium, animis acceptissimum nostris, de nostro proprio latere destinatum, peractis omnibus, tota celeritate dimittere; ut gestarum ordinem rerum, eodem festinius revertente, noscamus.

PL 20, 777A

使徒座の書記セウェルスを——我々の心にいとも快い者で、我々自身の側近から遣わされた者を——すべてが済んだのち、全速力で送り返すことは、あなたの愛の務めである。彼が急ぎ帰って来て、事の経過を我々が知るためである。

2

Data V idus Martias (Martii 3 ann. 422) , Honorio XIII et Theodosio X Augustis consulibus.

PL 20, 777A

3月のイドゥスの5日前(3月3日、422年)、ホノリウス(13度目)とテオドシウス(10度目)がアウグストゥスにして執政官の年に与えられた〔刷りの注は「3月3日」とするが、V idus Martias は通常3月11日に当たる。刷りのまま写した〕。

Epistola XIV, Prooemium

第XIV書簡 冒頭PL 20, 777A
1

Dilectissimis fratribus universis episcopis per Thessaliam constitutis BONIFACIUS.

PL 20, 777A

ボニファティウスより、テッサリアに置かれたすべての司教たち、いとも親愛なる兄弟たちへ。

Epistola XIV, Caput I

第XIV書簡 第I章PL 20, 777A
1

Institutio universalis nascentis Ecclesiae de beati Petri sumpsit honore principium, in quo regimen ejus et summa consistit. Ex ejus enim ecclesiastica disciplina per omnes Ecclesias, religionis jam crescente cultura, fonte manavit.

PL 20, 777A

生まれつつある普遍の教会の制度は、福なるペトロの栄誉から始まりを得た。その統治と全体はこの栄誉に成り立つ。というのも、信仰の営みがすでに成長しつつあるなか、教会の規律は、その泉から、すべての教会に流れ出たからである。

2

Nicaenae synodi non aliud praecepta testantur: adeo ut (Citat Nicolaus I epist. al. 42) non aliquid super eum ausa sit constituere, cum videret nihil supra meritum suum posse conferri: omnia denique huic noverat Domini sermone concessa.

PL 20, 777B

ニカイア会議の規定も、これ以外を証しない。それゆえ会議は(ニコラウス1世が引く。書簡、別の数え方では42)、彼の上に何かを定めることをあえてしなかった。彼の功績を越えて何も与えられえないと見たからである。実に会議は、すべてがこの者に主の言葉によって与えられていると知っていた。

3

Hanc ergo Ecclesiis toto orbe diffusis velut caput suorum certum est esse membrorum: a qua se quisquis abscidit, fit christianae religionis extorris, cum in eadem non coeperit esse compage.

PL 20, 777B

それゆえ、全世界に広がる諸教会にとって、この教会は、自らの肢体の頭のようなものであることは確かである。そこから己を切り離す者は誰であれ、同じ結合のうちにいないのだから、キリスト教の信仰から追放された者となる。

Epistola XIV, Caput II

第XIV書簡 第II章PL 20, 777B
1

Audio episcoporum quosdam, apostolico jure contempto, novum quidpiam contra Christi proprie praecepta tentare, cum se ab apostolicae sedis communione, et, ut dicam verius, potestate separare nituntur, eorum petentes auxilium, quos ecclesiasticarum sanctio regularum majoris esse non dedit potestatis.

PL 20, 777B

私は聞いている。司教たちのうちの何人かが、使徒の権利を軽んじて、まさにキリストの命令に反する何か新しいことを企てていると。彼らは、使徒座の交わりから、いや、より正しく言えばその権能から、自らを切り離そうと努め、教会の規定の定めが、より大きな権能を持つ者とはしなかった人々の助けを求めている。

2

Leguntur etenim praecepta majorum; et quibus in Ecclesias juris aliquid dederint invenimus. Jam temerator est ecclesiasticae disciplinae, quisquis in ejus leges, cum sibi nihil debeatur, irrepit, ea sibimet vindicando, quae sibi a patribus negata videantur.

PL 20, 778A

実際、先人たちの命令が読まれ、彼らが誰に諸教会に対する何らかの権利を与えたかを、我々は見いだす。もはや、教会の規律の侵犯者とは、その法に忍び込む者であり、自らには何も負われていないのに、教父たちから自分に拒まれていると見えるものを、自分のものと主張する者である。

Epistola XIV, Caput III

第XIV書簡 第III章PL 20, 778A
1

Accipite ergo admonitionem et correptionem nostram, ex quibus unam pontificibus, alteram dissidentibus exhibemus. Nam ideo ait Apostolus: Quid vultis, in virga veniam ad vos, an in charitate et in spiritu mansuetudinis (I Cor. IV, 21) ?

PL 20, 778A

それゆえ、我々の勧告と叱責を受け取れ。そのうち一方を司教〔pontifex〕たちに、他方を不和を起こす者たちに示す。というのも、使徒はこう言うからである。「汝らは何を望むか。私が杖をもって汝らのところへ行くことか、それとも愛と柔和の霊をもってか」(一コリント4:21)。

2

Scitis enim beato Petro utrumque possibile, id est in mansuetudine mites, in virga superbos arguere.

PL 20, 778A

諸君は知っている。福なるペトロには、その両方が可能であった。すなわち、柔和をもって穏やかな者たちを、杖をもって高ぶる者たちを咎めることである。

Epistola XIV, Caput IV

第XIV書簡 第IV章PL 20, 778A
1

Ergo servate honorem debitum capiti: quia nolumus ut intra se membra decertent, ita ut tendatur eorum ad nos usque certamen; dum fratrem et coepiscopum nostrum Rufum dignum ducitis contemptu: cui nihil novum auctoritas nostra concedit, sequens priorum gratiam, qua huic cura ecclesiarum saepe videtur injuncta.

PL 20, 778A

それゆえ、頭に負うべき敬意を守れ。肢体が互いのうちで争い、その争いが我々のところにまで及ぶことを、我々は望まないからである。諸君が、我々の兄弟にして同僚の司教ルフスを、侮るに値する者と見なしているあいだは。我々の権威は、彼に新しいことを何も許していない。先任者たちの好意に従うまでであり、その好意によって、この者には諸教会の世話がしばしば課されたと見える。

2

Quod factum ita intemeratum servari volumus in futurum, sicut a patribus hujus dispositionis forma servata est. Non decet fratres alterius dignitate morderi.

PL 20, 778B

この措置は、教父たちによってこの取り決めの形が守られてきたとおり、今後も損なわれぬまま守られることを我々は望む。兄弟たちが、他の者の位に心を嚙まれる〔morderi を、他の者の位を妬んで心を痛める意と取った〕のは、ふさわしくない。

3

Certe si in quoquam ejus supra debitum fuit visa correptio, quoniam ideo tenet sedes apostolica principatum, ut querelas omnium licentes acceptet; interpellari nos super hoc missa legatione convenerat, quos curam omnium rerum manere videatis.

PL 20, 778B

確かに、もし彼の叱責が、どこかで負うべき度を越えたと見えたのなら——使徒座が首位を保つのは、すべての人の正当な訴えを受け入れるため〔底本は licentes。ミーニュの脚注は、ホルステニウスが原本のとおりに licentes を残し、ラッベが licenter(自由に)に改めたとし、gliscentes(募る)も悪くないとしつつ、licentes を「許された、正当な(訴え)」の意に解する。それに従った〕だからである——この件について、使節を送って我々に訴えるべきであった。万事への配慮が我々に残っていることは、諸君も見ているはずである。

4

Cesset novella praesumptio. Nemo audeat sperare quod non licet. Nullus ea quae sunt a patribus gesta, et per tantum temporum custodita, temerare contendat. Ordinationi nostrae pareat quisquis se episcopum recognoscit.

PL 20, 778B

新奇の僭越はやめよ。許されぬことを、誰も望むな。教父たちによって行われ、これほど長い時を保たれてきたことを、誰も犯そうと努めるな。自らを司教と認める者は誰であれ、我々の定めに従え。

5

Episcopos per Illyricum citra conscientiam coepiscopi nostri Rufi nullus ordinare praesumat, etc. Data V idus Martias, Honorio XIII et Theodosio X Augustis consulibus.

PL 20, 778C

イリュリクムの司教たちを、我々の同僚の司教ルフスの了解なしに叙階しようとする者は、誰もあってはならない。云々。3月のイドゥスの5日前、ホノリウス(13度目)とテオドシウス(10度目)がアウグストゥスにして執政官の年に与えられた。

Epistola XV, Prooemium

第XV書簡 冒頭PL 20, 779A
1

Dilectissimis fratribus RUFO et caeteris episcopis per Macedoniam, Achaiam, Thessaliam, Epirum veterem, Epirum novam, Praevalin et Daciam constitutis, BONIFACIUS.

PL 20, 779A

ボニファティウスより、マケドニア、アカイア、テッサリア、旧エピルス、新エピルス、プラエウァリス、ダキアに置かれたルフスとその他の司教たち、いとも親愛なる兄弟たちへ。

Epistola XV, Caput I

第XV書簡 第I章PL 20, 779A
1

Manet beatum apostolum Petrum per sententiam dominicam universalis Ecclesiae ab hoc sollicitudo suscepta; quippe quam, Evangelio teste (Matth. XVI, 18) , in se noverit esse fundatam: nec umquam ejus honor vacuus potest esse curarum; cum certum sit summam rerum ex ejus deliberatione pendere.

PL 20, 779A

主の宣告によって、福なる使徒ペトロには、彼が引き受けた全世界の教会への配慮が課されて残っている〔manet は人の対格を取って「…を待ち受ける、…に課されている」の意〕。実に彼は、福音が証しするように(マタイ16:18)、その教会が自分の上に築かれていることを知っていた。その栄誉が配慮から空であることはありえない。万事の要が彼の熟慮にかかっていることは確かだからである。

2

Quae res animum meum usque ad Orientis loca quae per ipsam sollicitudinem quodam modo videmus, extendunt.

PL 20, 779B

この務めは、その配慮を通じて我々がある意味で見ている東方の諸地方にまで、私の心を広げる〔底本は複数形「extendunt」。「extendit」と読む〕。

3

Indesinenter enim ab unoquoque illinc veniente percontor de pace fratrum, id est, de quiete pontificum, quae solet, quoties diabolus huic invidet, alicujus praesumptione turbari.

PL 20, 779B

実に私は、そこから来る者の一人ひとりに、兄弟たちの平和、すなわち司教〔pontifex〕たちの静けさについて絶えず尋ねている。それは、悪魔がこれに妬みを抱くたびに、誰かの僭越によって乱されるのが常だからである。

4

Cum igitur ad nos ordine suo cuncta servari fama nunc usque detulerit, vehementer mirati sumus ejus rei stupentes, ut poscebat ratio relatorum, quam in injuriam patrum intentio novella tentavit.

PL 20, 779B

それゆえ、これまで風聞が、万事がそれぞれの秩序において守られていると我々に伝えていたのに、報告された事柄の道理が求めるとおり、我々は呆然とし、その事に激しく驚いた。新奇な意図が、教父たちへの侮辱として企てた事である。

Epistola XV, Caput II

第XV書簡 第II章PL 20, 779C
1

Certo enim cognovimus indice, apud Corinthum, quod exagitati dicimus, synodum congregandam super ejus discutiendo statu, quem Corinthiis apostolica sedes, examinatis omnibus atque discussis, constituit sacerdotem; secuta Dei voluntatem, quae hunc ipsum, quantum docetur dilationibus temporum, ejus ovilis, in quo creverat et cui creverat, voluit esse pastorem.

PL 20, 779C

我々は確かな報告によって知った。コリントで——我々が憤りながら言うのだが——教会会議が召集されようとしている。その議題は、使徒座がすべてを調べ尽くしたのち、コリントの人々に司教として立てた者の身分を吟味することである。使徒座は神の意志に従った。その意志は、時の遅延が教えるかぎり、この者を、彼が育ち、その群れのために育った羊の囲いの牧者にしようと望んだのである。

2

Cujus ordinationis si vestra esset charitas ignara, libenter ab origine sua quae sunt in praeterito de eo gesta retexerem; ut his, quorum aspectus negotii ejus non per ignorantiam, sed per studium involvit obscurum, manifestatione clareret, sententiam de eo specialiter fuisse divinam, qua, ut diximus, Ecclesiae Corinthiorum velut alumnum suum judicium coeleste servavit.

PL 20, 780A

もし諸君の愛がこの叙階を知らないのであれば、私は喜んで、彼について過去になされたことを、その初めから語り直すであろう。それは、その件の見通しを、無知からではなく熱心さによって暗く覆ってしまった人々に、はっきり示されて、彼についての決定が特に神のものであったと明らかになるためである。その決定によって、先に述べたように、天の裁きはコリントの人々の教会に、いわばその養い子を守り与えた。

3

Quam rem omnium civium et clericorum a nobis oppido postulavit assensus. Nec tamen id abrupte praeceptio nostra constituit: sed, ut ecclesiastica disciplina poscebat, diligentius fratrem et coepiscopum nostrum Rufum negotii jussimus interiora rimari, et petitionis summam sua de proximo moderatione pensare; ut nihil immaturum ab hac sede fieri videretur, quae aliorum praesumptiones saepe compressit.

PL 20, 780A

この事を、すべての市民と聖職者の同意が、我々に強く求めた。それでも我々の命令は、これを性急に定めたのではない。教会の規律が求めるとおり、我々は、我々の兄弟にして同僚の司教ルフスに、事の内情をより入念に調べ、願いの要点を自らの近くから節度をもって量るよう命じた。それは、他の者たちの僭越をしばしば抑えてきたこの座から、何も未熟なことが行われたとは見えないようにするためである。

4

Ad nos post aliquanti temporis spatium super hoc praedicti episcopi nostri (Rufi), quae praemissis desideriis convenirent, scripta venerunt: quorum evidentissimam rationem secuti, dedimus hunc Ecclesiae illius esse pontificem, in qua per singulos honorum gradus praeteritam quoque transegisset aetatem.

PL 20, 780B

しばらく時が過ぎたのち、この件について、先に述べた我々の司教(ルフス)から、先に述べた願いに適う書簡が我々のもとに届いた。その最も明白な理由に従って、我々は、この者がその教会の司教〔pontifex〕であることを許した。彼はその教会で、あらゆる位階を一つずつ経て、過ぎた年月をも送ったのである。

Epistola XV, Caput III

第XV書簡 第III章PL 20, 780B
1

Quam ad rem faciendam memorato episcopo mea directa secunda protinus, quae presbyterio universo complacuit, auctoritate mandavi, retro majores secutus, qui Ecclesiam Thessalonicensem sibi semper familiarem et in collegii charitate famulantem, dignam, sicut fides asserit scriniorum, hoc honore duxerunt.

PL 20, 780B

この事を行うため、私はただちに、上に述べた司教に、司祭団全体が賛同した、私の送った二度目の権威〔ある書簡〕をもって命じた〔mea directa secunda … auctoritate を一続きと取った〕。私は先人たちに倣った。先人たちはテッサロニケの教会を、常に自分たちに親しく、同僚団の愛において仕える教会として、文書庫の証しが述べるとおり、この栄誉にふさわしいと見なしたのである。

2

Quem fratri Rufo apostolicae etiam in posterum gratia sedis indulget; sequax Domini, qui exaltat humiliatos, et humiliat semper elatos; dum illis gratiam tribuit, his resistit (I Pet. V, 6) .

PL 20, 781A

この栄誉を、使徒座の好意は、兄弟ルフスに今後も許す。座は主に従うものであり、主は、へりくだる者を高め、高ぶる者をいつも低くする。主は前者に恩寵を与え、後者に逆らうのである(一ペトロ5:6)。

Epistola XV, Caput IV

第XV書簡 第IV章PL 20, 781A
1

Quantum est ergo humilitatis munus, quod gratiae divinae lance pensatur? Et quanta est poena superbiae, cui proprie totius mundi Dominus et rector obsistit? Melius autem Fraternitati vestrae intelligendum relinquo, quis humilitatis, et quis superbiae sit magister.

PL 20, 781A

それゆえ、神の恩寵の秤で量られる謙遜の賜物は、どれほど大きいことか。そして、全世界の主にして統治者が、まさに自ら逆らう高慢の刑罰は、どれほど大きいことか。さらに、謙遜の教師は誰であり、高慢の教師は誰であるかは、諸君の兄弟愛がよりよく悟るに任せて、私は委ねる。

2

Sed absit hoc a Domini sacerdotibus, ut in hunc aliquis eorum cadat reatum, ut, nova quidpiam usurpatione tentando, inimica sibi faciat scita majorum: aemulum se illum specialiter habere cognoscens, apud quem Christus noster sacerdotii summam locavit.

PL 20, 781A

だが主の司教たちに、そのうちの誰かがこの責めに陥ることがあってはならない。何か新しい横領を企てて、先人たちの定めを自らの敵とすることがあってはならない。我々のキリストが司教職の頂点を置いた人を、自分が特に敵対者として持つことになると知るべきである。

3

In cujus contumeliam quisquis insurgit, habitator coelestium non poterit esse regnorum. Tibi, inquit, dabo claves regni coelorum (Matth. XVI, 19) , in quae nullus sine gratia janitoris intrabit.

PL 20, 781B

その者への侮辱に立ち上がる者は誰であれ、天の諸国の住人となることはできない。「汝に」と彼は言う、「私は天の国の鍵を与える」(マタイ16:19)。その国に、門番の好意なしには誰も入らない。

4

Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam (Ibid., 18) . Quicumque igitur cupit etiam ante Deum nostrum sacerdotii dignitate censeri; quoniam ad Deum Petro suscipiente pervenitur, in quo Ecclesiam, sicut supra memoravimus, universalem certum est esse fundatam, debet esse mitis et humilis corde: ne incipiat discipulus contumax illius, cujus superbiam imitatus est, poenam subire doctoris.

PL 20, 781B

「汝はペトロである」と彼は言う、「そして私はこの岩の上に私の教会を建てる」(マタイ16:18)。それゆえ、我々の神の前でも司教職の位によって数えられることを望む者は誰であれ——神へは、ペトロが受け入れることによって到る。我々が先に述べたように、全世界の教会はこのペトロに築かれていることが確かである——心の柔和でへりくだった者でなければならない。反抗的な弟子が、その高慢にならった教師の刑罰を受け始めることのないためである。

Epistola XV, Caput V

第XV書簡 第V章PL 20, 781C
1

Congregatur ergo, ut redeamus ad causam hujus injuriae, synodus cujus dilecto consultum semper superhabens concilii recognoscat arcanum: et fiet, quod quidem fieri per regulas omnino non poterit, fratris et coepiscopi nostri Perigenis honor dubius et incertus, quem in sede Ecclesiae supradictae nostra sententia collocavit.

PL 20, 781C

それゆえ、この侮辱の件に戻るなら、選ばれた者について天の計らいによって決められたことを顧みず、その奥義を改めて審査しようとする教会会議が召集される〔cujus dilecto consultum semper superhabens concilii recognoscat arcanum の一節について、ミーニュの脚注(コスタン)は本文が誤っているとし、quae de electo consultum superni insuper habens consilii recognoscat arcanum と復元する。それに従って訳した〕。そして、規定によっては決して行われえないはずのことが行われ、我々の兄弟にして同僚の司教ペリゲネスの地位が、疑わしく不確かなものとされる。彼を、上に述べた教会の座に、我々の判断が据えたのである。

2

Quis ergo hunc rudis et peregre fortasse nunc demum rediens accusator incessit? Quis certe antistitum, ut fratrum conveniret turba, praecepit, lectis epistolis nostris?

PL 20, 782A

では、世慣れず、おそらく異郷から今になってようやく戻ってきた、どんな訴える者が、この者を攻撃したのか。いったい監督者たちの誰が、我々の書簡を読んだうえで、兄弟たちの群れが集まるよう命じたのか。

3

Quoniam locus exigit, si placet recensere canonum sanctiones, reperietis quae sit post Ecclesiam Romanam secunda sedes, quaeve sit tertia.

PL 20, 782A

場所が求めるので、もし望むなら、諸君が規定の定めを読み返すがよい。ローマの教会の次の第二の座がどれで、第三の座がどれであるか、諸君は見いだすであろう。

4

A quibus ideo ita rerum videtur ordo distinctus, ut se Ecclesiarum pontifices caeterarum, sub uno tamen eodemque sacerdotio, habere cognoscant quibus charitate servata propter ecclesiasticam disciplinam debeant esse subjecti.

PL 20, 782A

それらの規定によって、事の秩序がこのように区分されたと見える。他の諸教会の司教〔pontifex〕たちが、同じ一つの司教職のもとにありながら、愛を保ちつつ教会の規律のゆえに従わねばならない者たちを、自分が持っていると知るためである。

5

Et quidem haec sententia canonum a vetustate duravit (Nicolaus I, epist. 8, Mich. imp.) , ut nunc usque, Christo nostro favente, perdurat.

PL 20, 782A

実際この規定の定めは、昔から続いており(ニコラウス1世、書簡8、皇帝ミカエル宛)、今日まで、我々のキリストが好意を寄せるかぎり続いている。

6

Nemo umquam apostolico culmini, de cujus judicio non licet retractari, manus obvias audacter intulit: nemo in hoc rebellis exstitit, nisi qui de se voluit judicari.

PL 20, 782A

その裁きを取り消すことが許されない使徒の頂に、大胆に手を向けて逆らった者は、かつて誰もいない。この件で反逆した者は、自分自身について裁かれることを望んだ者のほかには、誰もいない。

7

Servant Ecclesiae magnae praedictae per canones dignitates, Alexandrina et Antiochena, habentes ecclesiastici juris notitiam.

PL 20, 782B

前に述べた大いなる諸教会、アレクサンドリアの教会とアンティオキアの教会は、規定によって与えられた位を守っている。教会の法を知っているからである。

8

Servant, inquam, statuta majorum, in omnibus deferentes, et ejus vicissitudinem recipientes gratiae, quam se in Domino, qui pax nostra est, nobis debere cognoscunt.

PL 20, 782B

守っているのだ、と私は言う。先人たちの規定を、あらゆる点で尊重し、主において——主は我々の平和である——自分たちが我々に負うと認める好意に対する、その返礼を受けて。

Epistola XV, Caput VI

第XV書簡 第VI章PL 20, 782B
1

Sed quia res postulat, approbandum documentis est, maximas Orientalium Ecclesias in magnis negotiis, in quibus opus esset disceptatione majore, sedem semper consuluisse Romanam, et quoties usus exegit, ejus auxilium postulasse.

PL 20, 782B

しかし事柄が求めるので、文書によって証明されねばならない。東方の最も大きな教会が、より大きな審議の要る重大な案件において、つねにローマの座に諮り、必要が生じるたびにその助けを求めたことである。

2

Sanctae memoriae Athanasius et Petrus, Alexandrinae sacerdotes Ecclesiae, hujus sedis auxilium postularunt.

PL 20, 782B

聖なる記憶のアタナシオスとペトルス、アレクサンドリアの教会の司教たちは、この座の助けを求めた。

3

Cum Antiochena Ecclesia per multum temporis laboraret, ita ut fierent illinc propter hoc ipsum saepe discursus, primo sub Meletio, postea sub Flaviano, apostolicam sedem manifestum est esse consultam.

PL 20, 782B

アンティオキアの教会が長い間苦しみ、そのためにそこから使いがしばしば行き来した折、最初はメレティウスのもとで、のちにフラウィアヌスのもとで、使徒座に諮られたことは明らかである。

4

Ad cujus auctoritatem post multa, quae ab Ecclesia nostra gesta sunt, nemini dubium est Flavianum communionis gratiam recepisse; qua in perpetuum caruerat, nisi hinc super hoc scripta manassent.

PL 20, 782C

その権威に基づいて、我々の教会によって多くのことがなされたのち、フラウィアヌスが交わりの好意を受けたことは、誰にも疑いがない。もしこちらからこの件についての書簡が出なかったなら、彼は永久にそれを欠いたままであったろう。

5

Clementissimae recordationis princeps Theodosius Nectarii ordinationem propter ea, quia in nostra notione non esset, habere non existimans firmitatem, missis e latere suo aulicis cum episcopis, formatam huic a sede Romana dirigi regulariter depoposcit, quae ejus sacerdotium roboraret.

PL 20, 783A

いとも寛大な記憶の君主テオドシウスは、ネクタリウスの叙階が、我々の知るところにないために、確かさを持たないと考え、自らの側近から廷臣たちを司教たちとともに遣わし、規定にかなって、ローマの座からこの者に推薦状〔formata〕が送られるよう求めた。それがその者の司教職を固めるためであった。

6

Ante breve tempus, id est, sub praedecessore meo beatae recordationis Innocentio, Orientalium Ecclesiarum pontifices, dolentes se a beati Petri communione sejunctos, per legatos (Vide Innocentii epistolas 19 et seqq.) pacem, sicut charitas vestra retinet, poposcerunt.

PL 20, 783A

少し前、すなわち福なる記憶の私の前任者インノケンティウスのもとで、東方の諸教会の司教〔pontifex〕たちが、福なるペトロの交わりから切り離されたことを悲しみ、使節を通じて(インノケンティウスの書簡19以下を見よ)、諸君の愛が記憶しているとおり、平和を求めた。

7

Quo tempore apostolica sedes omnia non difficulter indulsit, illi parens magistro qui ait (II Cor. II, 10, 11) : Si cui autem aliquid donastis, et ego; nam et ego si quid donavi propter vos in persona Christi: ut non possideamur a Satana; non enim ignoramus versutias ejus (Nicolaus I haec laudat in fine epist. 42) : id est, quia semper dissensione laetatur.

PL 20, 783A

その時、使徒座はすべてを難なく赦した。使徒座は、次のように言う師に従ったのである(二コリント2:10–11)。「汝らが誰かに何かを赦すなら、私も〔赦す〕。実際、私も、何かを赦したのなら、キリストの立場において汝らのために赦したのである。サタンに所有されないためである。我々は彼の策略を知らないわけではない」(ニコラウス1世は、書簡42の末尾でこれを称賛している)。すなわち、サタンはつねに不和を喜ぶからである。

Epistola XV, Caput VII

第XV書簡 第VII章PL 20, 783B
1

Quoniam igitur ad probandam veritatem arbitror quae diximus, fratres charissimi, exempla sufficere, quamvis plura vestri notione teneantur; absque fraternitatis injuria conventui vestro volumus his litteris obviatum, quas a nobis per Severum, apostolicae sedis notarium, animis acceptissimum nostris, e nostro latere destinatum videatis esse directas, convenientes, ut condecet, fratres, ne quis, volens in nostra communione durare, fratris et coepiscopi nostri Perigenis iterum ad discutiendum in medium nomen adducat: cujus sacerdotium apostolus Petrus semel jam Spiritus sancti suggestione firmavit, nihil huic relinquens in posterum quaestionis, cui, dum constitueretur a nobis per ejus temporis spatium quo vacavit, nihil omnino constet objectum.

PL 20, 783B

それゆえ、いとも親愛なる兄弟たちよ、私が述べたことを真実と証するには、例で十分だと考える。もっとも、さらに多くの例を諸君の知識は保っているが。兄弟愛を傷つけることなく、諸君の集まりをこの書簡をもって差し止めることを、我々は望む。この書簡は、使徒座の書記で我々の心にいとも快い者、セウェルスを、我々の側から遣わして、我々から送ったものと諸君は見るであろう。我々は、ふさわしく、兄弟たちに告げる。我々の交わりにとどまることを望む者は誰も、我々の兄弟にして同僚の司教ペリゲネスの名を、再び審議のために、人々の前に引き出してはならない、と。その司教職は、使徒ペトロが、聖なる霊の示唆によって、すでに一度固めたのである。今後、この者にいかなる問いも残さない。彼が我々によって立てられる際、空位であった期間を通じて、彼に対して何の非難もまったく向けられなかったことは確かだからである。

2

Cesset accusatio, cujus invidiam probamus auctorem. Solvatur machina falsitatis in eum compositae; quia ad sacerdotium, Dei nostri et omnium bonorum favore, pervenit.

PL 20, 784A

訴えはやめよ。我々はその作り手が妬みであると認める。彼に対して仕組まれた偽りの企みは解かれよ。彼は、我々の神とすべての善き者たちの好意によって、司教職に到ったのである。

Epistola XV, Caput VIII

第XV書簡 第VIII章PL 20, 784A
1

Sane quoniam servandus accusatori locus est, ne audentiam penitus incitare videamur, si quid ab eodem postquam episcopus nostris est auctoritatibus constitutus, contra disciplinam et propositum sacerdotii fertur admissum, coepiscopus noster Rufus, cui ad vicem nostram cuncta committimus, cum caeteris fratribus quos ipse delegerit, negotium curabit audire; ad nostram relaturus omnia notionem, quaecumque cognitioni ejus rerum cursus et ordo monstrarit.

PL 20, 784A

ただし、訴える者に場が残されねばならない——大胆さを全面的に煽ると見えないためである——ので、もし彼が、我々の権威によって司教に立てられたのちに、司教職の規律と志に反して何か過ちを犯したと言い立てられるなら、我々の同僚の司教ルフスが——我々は彼にすべてを我々の代理として委ねている——自ら選ぶ他の兄弟たちとともに、その件を聞くことに努める。彼は、事の成り行きと順序が彼の審理に示したことは何であれ、すべて我々の知るところに報告する。

Epistola XV, Caput IX

第XV書簡 第IX章PL 20, 784B
1

Illud etiam, quoniam auctoritas nostra commonitione solita vacare non debet, hortamur et repetito saepius sermone praecipimus, ut in omnibus huic viro obedientiam dispositionibus commodetis.

PL 20, 784B

また、我々の権威は慣例の戒めを欠いてはならないので、繰り返し述べた言葉で、我々は勧め、命じる。すべての事柄において、この人の指示に服従を尽くせ。

2

Nullus, ut frequenter diximus, alicujus ordinationem citra ejus conscientiam celebrare praesumat, cui, ut supra dictum est, vice nostra cuncta committimus.

PL 20, 784B

しばしば述べたように、誰も、すでに述べたとおり我々の代理としてすべてを委ねている者の了解なしに、いかなる者の叙階も執り行おうとしてはならない。

3

Sibi certe hujus praesumptionis auctores imputabunt in posterum, cum se viderint apostolicae charitatis extorres. Data V idus Martias (Mart. 11 ann. 422) , Honorio XIII et Theodosio X Augustis consulibus.

PL 20, 784B

この僭越の張本人たちは、使徒の愛から追放された自分を見るとき、のちにそれを自分自身の責めとするであろう。3月のイドゥスの5日前(3月11日、422年)、ホノリウス(13度目)とテオドシウス(10度目)がアウグストゥスにして執政官の年に与えられた。