Caput I
第I章PL 20, 1019COmne quod fuit, ipsum quod erit; et non est omne recens sub sole (Eccle. I, 9, juxta LXX) .
PL 20, 1019C「あったものは、まさに、あるであろうものである。日の下に新しいものは何一つない」(コヘレトの言葉1:9、七十人訳による)。
Et iterum Apostolus: Omnia haec in figuram nostri contigerunt (I Cor. X, 6) : quod praesentis rei probatur effectu; cum gesta olim evangelici sacramenta mysterii, iterum aetatis nostrae temporibus renovata celebrentur. Ecce nunc, quantum intelligimus.
PL 20, 1019Cまた使徒は言う。「これらすべては、我々の象りとして起こった」(一コリント10:6)。このことは、目下の事態の結果によって確かめられる。かつて行われた福音の奥義にかかわる秘義〔sacramenta〕が、我々の時代にふたたび新たにされて執り行われているからである。見よ、我々の理解するかぎり、今がそれである。
Christus a Samaritana aquam postulat, cum beatitudo tua fidem a nobis requirit. Suspectos nos, quantum video, facit, non sermo, sed regio; et qui de fide non erubescimus, de provincia confundimur.
PL 20, 1019Cキリストはサマリアの女に水を求める。それは、あなたの至福が我々に信仰を求める〔今〕のと同じである。私の見るところ、我々を疑わしい者にしているのは、言葉ではなく地方である。信仰については恥じない我々が、出身の地方については面目を失うのである。
Sed absit, beatissime, ut apud viros sanctos macula nos terrenae nativitatis inficiat. Nos patriam etsi secundum carnem novimus, sed nunc jam non novimus (II Cor. V, 16) , et desiderantes Abrahae filii fieri, terram nostram cognationemque reliquimus (Gen. XII, 1) .
PL 20, 1019Cだが、いとも福なる人よ、聖なる人々のもとで、地上の生まれの汚れが我々を染めることなどあってはならない。我々は祖国を、肉にしたがって知ってはいても、今はもはや知らない(二コリント5:16)。そしてアブラハムの子となることを望んで、我々は自分の土地と親族を後にした(創世記12:1)。
Hoc autem ideo dicimus, quia sicut Samaritanis, sic nobis non creditur a Judaeis, eo quod cujusdam haeresis macula solum nostrum originale perstrinxerit: sic praesidentum quorumdam sententia judicamur, quasi liberi esse ab erroris deceptione nequeamus.
PL 20, 1019D我々がこう言うのは、サマリア人たちと同じく、我々もユダヤ人たちに信じてもらえないからである。ある異端の汚れが、我々の生まれた土地をかすめたからである。同じように、上に立つある人々の判断によって、我々は、誤りの欺きから自由でありえないかのように裁かれている。
Dictum est similiter quondam ab incredulis: A Nazareth potest aliquid boni esse (Joan. I, 46) ? et tamen inde Christus processit. Numquid, rogo, Apostolorum merita unius perfidia avaritiaque mutavit, qui, non dicam de eadem regione, sed eorum processit e latere?
PL 20, 1020Cかつて不信仰の者たちによっても、同様に言われた。「ナザレから何か良いものが出うるか」(ヨハネ1:46)。それでも、そこからキリストは出たのである。問うが、一人の背信と貪欲が、使徒たちの功績を変えたであろうか。その者は、同じ地方の出であるとは言わないが、彼らの傍らから出た者である。
Numquid patriarcharum vitam fratrum culpa turpavit? Numquid prophetarum oracula, pseudoprophetarum commenta falsarunt? Core illo Levitico in haeresim declinante, numquid reliqua cognatio ex hac stirpe descendens, maculam ex propinquitate contraxit?
PL 20, 1020C兄弟たちの咎が、族長たちの生涯を汚したであろうか。偽預言者たちの作り事が、預言者たちの託宣を偽りにしたであろうか。レビ人のコラが異端に傾いたとき、この系統から下る残りの親族は、近さのゆえに汚れを負ったであろうか。
Pontificis filiis ignem offerentibus alienum, germani eorum sacerdotali funguntur officio, et inculpatos se a crimine fratrum ministerii sui honore testantur. Nicolao diacono in haeresim declinante, gloriosa collectorum fratrum in virtutibus Dei opera refulserunt.
PL 20, 1020C大祭司の子らが異なる火を献げたとき、彼らの兄弟は祭司の務めを果たし、兄弟たちの罪過から自分たちに咎がないことを、自らの務めの栄誉によって証した。助祭ニコラオが異端に傾いたときも、集められた兄弟たち〔collectorum fratrum の係りは定かでない。「共に集められた兄弟たち」と取った〕の、神の力による栄光ある業は輝いた。
Crimen nobis regionis intenditur. Quisquis hoc dicit, legat Christum Samaritanum (Joan. VIII, 48) : in qua provincia, non solum haeresis, sed idololatriae criminibus servierunt.
PL 20, 1021A地方の罪過が我々に向けられている。こう言う者は誰であれ、キリストがサマリア人と呼ばれているのを読むがよい(ヨハネ8:48)。その地方では、人々は異端だけでなく、偶像崇拝の罪過にも仕えたのである。
In domo profani et sceleratissimi Achab Abdias servus Domini inventus est, qui corporibus prophetarum meruit copulari. In Sarepta Sidoniae, inter Chananaeorum scelestissimum genus, vidua fidelis reperitur, et prophetarum hospita eligitur.
PL 20, 1021A瀆聖で極悪のアハブの家に、主の僕オバデヤが見いだされ、預言者たちの体に連なるに値した〔corporibus prophetarum copulari は、預言者たちの仲間に加えられる意と取った〕。シドンのサレプタで、カナン人というきわめて邪悪な種族のうちに、信仰あるやもめが見いだされ、預言者をもてなす女に選ばれた。
Magister idololatriae et caput haeresis Balaam, ut Christum praedicaret, admissus est. Job ex Esau profani et infidelis stirpe descendit. Ruth cognata generis Christi, Moabitis esse describitur, cujus origo in aeternum ab Ecclesiae foribus abdicatur.
PL 20, 1021A偶像崇拝の師であり異端の頭であるバラムが、キリストを宣べ伝えるために受け入れられた。ヨブは、瀆聖で不信のエサウの系統から出た。キリストの系統の親族であるルツは、モアブの女と記されており、その〔モアブ人の〕出自は永遠に、教会の戸口から退けられている。
Abraham caput fidei de Chaldaeorum stirpe descendit, quibus vernacula et naturalis magicae artis impietas est. Magis Christum adorantibus, vetera errorum non imputantur opprobria. Moysi Aegyptiorum artibus erudito prophetalis spiritus gratia condonatur. Jam in Christo renatis terrenae provinciae error ascribitur?
PL 20, 1021A信仰の頭アブラハムは、カルデア人の系統から出た。彼らには、魔術の不敬虔が土着のものであり、生まれつきのものである。キリストを拝した博士たちには、誤りの古い恥辱は帰せられない。エジプト人の術で教育されたモーセに、預言の霊の恩寵が与えられる。すでにキリストにおいて新たに生まれた者たちに、地上の地方の誤りが帰せられるのか。
Caput II
第II章PL 20, 1022ASi agnoscimus patriam, erubescamus et culpam; mihi enim civitas cui renovatus sum, regio effecta vel patria est. Nihil mihi de terrenis affinitatibus ascribatur, quibus renuntiasse memini.
PL 20, 1022Aもし我々が祖国を認めるなら、咎をも恥じよう。私にとって、私が新たにされた国が、地方となり祖国となったからである。私が捨てたと覚えている地上の姻戚関係は、私に帰せられるべきでない。
Quisquis est, qui me provinciae cognatione aestimat infidelem, ipse infidelem se esse noverit; quia aut oblitus est, aut lubricum putat, quod in baptismo confessum esse cognoscit: sine dubio enim non relinquit terrenam cognationem, qui me de patrio errore confutat.
PL 20, 1022A私を地方との親族関係によって不信仰の者と見なす者は、誰であれ、自分こそ不信仰の者であると知るがよい。洗礼において告白したと知っていることを、忘れているか、あるいは当てにならぬものと見なしているからである。実に、私を父祖の誤りのゆえに論駁する者は、疑いなく地上の親族を捨ててはいない。
Certe secundum institutionem actus humani, pater patriam facit. Qualiter mihi patria in terra esse dicitur, cui ex praecepto coelesti Patrem in terra vocare, aut habere non sinitur (Matth. XXIII, 9)?
PL 20, 1022A確かに、人の営みの定めでは、父が祖国を作る。天の命令により、地上で父と呼ぶことも父を持つことも許されていない私に、どうして地上に祖国があると言われるのか(マタイ23:9)。
Vis enim, ut evidentibus tibi per me hoc probetur exemplis, qui patriae culpas errorem? Nonne Novatiani hoc genere a catholicis dissidentes, probrosae haeresis lepram judicio contraxere perverso, eo quod ante actam culparum seriem crediderunt etiam posteris ascribendam, et non tam haeresim odere quam plebem?
PL 20, 1022B祖国の誤りを咎めるあなたは、明白な例によって、このことが私を通じてあなたに証明されることを望むか。ノウァティアヌス派は、この仕方で公同の者たちから分かれ、歪んだ判断によって、恥ずべき異端の重い皮膚病〔lepra〕を負ったのではないか。以前に行われた咎の連なりは後の世代にも帰せられるべきだと信じ、異端よりもむしろ民を憎んだからである。
Si pro culpa unius, totius provinciae anathemanda generatio est, damnetur et illa beatissima discipula, hoc est, Roma, de qua nunc non una, sed duae vel tres, aut eo amplius haereses pullularunt; et tamen nulla earum cathedram Petri, hoc est, sedem Fidei, aut tenere potuit aut movere.
PL 20, 1023Aもし一人の咎のために一つの地方全体の世代が呪われるべきなら、かのいとも福なる弟子、すなわちローマも断罪されよ。ローマからは今や、一つならず二つ三つ、あるいはそれ以上の異端が芽生えた。それでも、そのいずれも、ペトロの座、すなわち信仰の座を保つことも動かすこともできなかった。
Damnentur postremo et omnes provinciae, de quibus diversi erroris rivuli manavere. Ille vas electionis et gentium Doctor (Act. XX, 9) , lapso Eutycho de tertio tecto, credo, aliquid de Trinitate erranti, restituit calorem fidei, et vitam reddidit, hoc est, veniam relaxavit.
PL 20, 1023A最後に、さまざまな誤りの小川が流れ出た地方はすべて、断罪されよ。かの選びの器、諸国民の教師は(使徒言行録20:9)、三階から落ちたエウティコス――三位一体について何か誤っていた者であったと私は思う――に、信仰の熱を取り戻させ、命を返した。すなわち、赦しを与えた。
Nos fortasse adhuc in fenestra, id est, in lucis via et fidei splendore residentes, severi nimium judices, non ex discussione, sed ex suspectione condemnant: nescientes, quia quo judicio judicaverint, judicabitur de eis (Matth. VII, 2) , et qui fratri suo dixerit racha, reus erit gehennae ignis (Matth. V, 22) .
PL 20, 1023A厳しすぎる裁き人たちは、おそらくなお窓辺に、すなわち光の道と信仰の輝きのうちにとどまっている我々を、調べによってではなく疑いによって断罪する。彼らは知らないのである。「彼らが裁く裁きによって、彼らも裁かれる」(マタイ7:2)こと、また「兄弟に『ラカ』と言う者は、燃えるゲヘナの火に値する」(マタイ5:22)ことを。
Racha enim, vacuus interpretatur. Et quis est vacuus, nisi cujus interiora carent fidei veritate, et est velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens (I Cor, XIII, 1) ?
PL 20, 1023Bラカとは「空っぽの者」と解される。では空っぽの者とは誰か。その内側に信仰の真理が欠けていて、鳴る青銅、あるいは響くシンバルのような者でなくて誰か(一コリント13:1)。
Ille, qui una tantum nocte Christum viderat, ait contribulis suis: Numquid lex nostra judicat hominem, nisi prius audiat quae agit (Joan. VII, 51) ? Et hi qui tot annorum Domini sectatores sunt, prius judicant, quam id unde judicant, audiant atque cognoscant?
PL 20, 1023Bただ一夜だけキリストを見た者〔ニコデモ〕は、同族の者たちに言った。「我々の律法は、まず本人から聞き、その行いを知ったうえでなければ、人を裁くだろうか」(ヨハネ7:51)。ところが、長年にわたり主に従う者となっている彼らは、裁く事柄を聞いて知る前に裁くのか。
Si ante cognitionem promenda est sententia, cur legislator praecepit (Levit. XIV, 36 seqq.) , ne antequam introeat sacerdos, et videat domum quae cariosae vel tinnientis lepra haeresis scindatur, immunda judicetur?
PL 20, 1023Bもし判決を下すのが認識よりも前であるべきなら、なぜ立法者は命じたのか(レビ記14:36以下)。祭司が入って見る前に、虫食いの、あるいは「鳴り響く」〔tinnientis。語義は定かでなく、直訳した〕異端の重い皮膚病によって裂かれる家を、汚れたものと判断してはならない、と。
Ne, quaeso, beatissime frater, male de provincia sentiatur. Non latet enim perspicaciam tuam, quia cum in adventu arcae Dominicae Dagonis caput in centum partes cum utrisque pedibus comminutum sit, spina ejus integra superfuisse describitur (I Reg. V, 4, sec. LXX) , Nos enim Dagonis caput sive pedes, membra mundi, id est, orientem et occiduum esse sentimus; in quibus partibus sub praesentia legis omnis errorum contrita perversitas est.
PL 20, 1024Aいとも福なる兄弟よ、請う、地方について悪く思われることのないように。あなたの洞察には明らかなはずである。主の箱の到来のとき、ダゴンの頭は両足とともに百の部分に砕かれたのに、その背骨は無傷で残ったと記されている(サムエル記上5:4、七十人訳による)。我々は、ダゴンの頭と足を世の肢体、すなわち東と西であると解する。これらの部分では、律法が現れたもとで、誤りのゆがみがすべて砕かれた。
Tuum sit enim judicare, quae sit medietas spinae, in qua adhuc nodorum compago dissoluta perdurat. Ut quid, rogo, quaeritur provincia mea? Peregrinus ego sum, sicut omnes patres mei (Psal. XXXVIII, 17) .
PL 20, 1024A背骨の中ほど、すなわち結び目のつながりがほどけたまま今なお残っているところとは何かを判断するのは、あなたであれ。問うが、なぜ私の地方が問われるのか。私は寄留者である、私のすべての父祖と同じく(詩篇38:17)〔引かれた句は詩篇38:13〕。
Verumtamen si magnopere quaeritur, ubi natus sim, accipiatur confessio mea, quam in baptismi nativitate respondi: non enim mihi patria confessionem, sed confessio patriam dedit; quia credidi, et accepi (Matth. XXI, 22) .
PL 20, 1024Bそれでも、私がどこで生まれたかがどうしても問われるなら、洗礼の生まれにおいて私が答えた告白を受け取るがよい。祖国が私に告白を与えたのではなく、告白が私に祖国を与えたからである。私は信じて、受けた(マタイ21:22)。
Nec me offuscet Samaritana conditio; quia Christum interrogatus ad puteum credidi, et purgatus a lepra infidelitatis agnovi.
PL 20, 1024Bサマリアの境遇が私を曇らせることもない。私は井戸のそばで問われてキリストを信じ、不信仰の重い皮膚病から清められて、認めたからである。
Verumtamen quia apostolicae eruditionis instituta nos commovent [An. commonent] (I Pet. III, 15) , ut omnibus poscentibus nobis rationem de fide et spe quae in nobis est, proferamus; non moremur fidei nostrae regulam beatitudini tuae, qui artifex es ipsius aedificii demonstrare.
PL 20, 1024Bそれでも、使徒の教えの定めが我々を動かす〔底本は commovent。ミーニュは「あるいは commonent(促す)」と注する〕(一ペトロ3:15)ので、我々に求めるすべての人に、我々のうちにある信仰と希望の理由を示すため、我々の信仰の規範を、この建物そのものの棟梁であるあなたの至福に示すことを、遅らせるまい。
Caput III
第III章PL 20, 1025ASed ne forte hoc ipsum suspicionem infidelitatis incutiat, quod tardius ad interrogata respondeo; credimus Deum esse; quod fuit, erat; quod erat, erit, numquam aliud, semper idem: Pater Deus, Filius Deus, Spiritus sanctus Deus: unus Deus, et unus filius de Patre, Spiritus sanctus Patris et Filii.
PL 20, 1025Aしかし、私が問われたことに答えるのが遅いこと自体が、不信仰の疑いを呼び起こすことのないように言う。我々は神がいると信じる。かつてあったものは、あり続けた。あり続けたものは、これからもあるであろう。決して別のものとならず、常に同一である。父は神、子は神、聖なる霊は神である。神は唯一であり、父からの子も唯一であり、聖なる霊は父と子の霊である。
Unius Trinitatis ista substantia, et tria ista unam habentia voluntatem. Nec communicans major, nec accipiens minor: nec est secundus a primo, nec tertius de secundo; quia sic nos prophetica instituta docuerunt dicendo: Non ascendes per gradus ad altare meum (Exod. XX, 26) .
PL 20, 1025Aこの実体は一つの三位一体のものであり、この三者は一つの意志を持つ。分け与える者がより大きいのでもなく、受ける者がより小さいのでもない。第一の者から第二の者があるのでも、第二の者から第三の者があるのでもない。預言者の定めが我々にこう教えたからである。「汝は段を踏んで私の祭壇に上ってはならない」(出エジプト記20:26)。
Altare enim velut quamdam basem Fidei suspicamur, unde vitalis cibi participantur alimenta; quia altare ex proprietate nominis sui, nonnisi sublimium rerum alta cognitio est.
PL 20, 1025A我々は祭壇を、いわば信仰の基礎であると思う。そこから命の糧が分け与えられるからである。祭壇は、その名の固有の意味からして、崇高な事柄の高い認識にほかならない。
Divisum enim per syllabas nomen altaris, inchoatumque de fine, res alta significatur et sonat.
PL 20, 1026A祭壇という名を音節に分け、終わりから始めると、高い事柄が意味され、また響く〔ラテン語の altare を音節に分けて終わりから読むと re-alta、すなわち res alta(高い事柄)となる〕。
Ad hanc Fidem per gradus ascendere non debemus, ne inaequaliter sentiendo, de inferiore ad superiorem transitum faciamus; sed aequali gradu nostri cordis intrare, ut unius substantiae, unius potestatis, unius virtutis, et Patrem et Filium et Spiritum sanctum sentiamus.
PL 20, 1026A我々はこの信仰へ段を踏んで上るべきでない。不均等に思うことで、より低い者からより高い者への移行をなさないためである。そうではなく、我々の心の等しい段で入り、父も子も聖なる霊も、一つの実体、一つの権能、一つの力のものと思うべきである。
Pater enim principale nomen divinitatis per se, quod creditur, et quod dicitur Pater Deus, Filius Deus ex Patre, non ex se, sed Patris. Pater Deus, et Filius Deus: sed non idem Pater, qui Filius; sed idem esse creditur Pater, quod Filius.
PL 20, 1026A父は、神性の根本の名であり、自らによって〔存する〕と信じられ、父なる神と言われる。子は神であって、父から出た者であり、自分からではなく、父のものである。父は神、子も神である。だが、父は子と同じ者ではない。しかし、父は子と同じもの〔神〕であると信じられる。
Et Spiritus sanctus, non Pater ingenitus, sed Spiritus ingeniti Patris. Filius genitus, non Spiritus Filius, sed ipse Filius, super quem a Patre missus est Spiritus.
PL 20, 1026A聖なる霊は、生まれざる父ではなく、生まれざる父の霊である。子は生まれた者であり、霊が子なのではない。子その人であって、その上に父から霊が遣わされたのである。
Itaque, cum ingenitus Pater sit, cujus est Spiritus, incaute Spiritus sanctus dicitur ingenitus, ne duo ingeniti, aut duo Patres ab infidelibus aestimentur.
PL 20, 1026Aそれゆえ、霊が属する父が生まれざる者である以上、聖なる霊を生まれざる者と呼ぶのは不用意である。二つの生まれざる者、あるいは二人の父がいると、不信の者たちに見なされないためである。
Filius Patris ante saecula genitus a Patre, non potest alium genitum habere consortem; ut credatur unigenitus, et duo geniti non dicantur.
PL 20, 1027A子は、諸世に先立って父から生まれた父の子であり、別の生まれた者を仲間に持つことができない。独り子と信じられ、二つの生まれた者と言われることのないためである。
Pater enim unus ingenitus, Filius unus est genitus, Spiritus sanctus a Patre procedens, Patri et Filio coaeternus; quoniam unum opus, et una in Patre et Filio et Spiritu sancto voluntatis operatio est.
PL 20, 1027A父は唯一の生まれざる者であり、子は唯一の生まれた者であり、聖なる霊は父から発出し、父と子と共に永遠である。業は一つであり、父と子と聖なる霊における意志の働きは一つだからである。
Pater ingenitus, Filius genitus, Spiritus sanctus a Patre procedens, Patri et Filio coaeternus; sed ille nascitur, hic procedit, sicut in Evangelio beati Joannis legitur: Spiritus qui a Patre procedit, ipse vobis annuntiabit omnia (Joan. XV, 26, et XVI, 13) .
PL 20, 1027A父は生まれざる者、子は生まれた者、聖なる霊は父から発出し、父と子と共に永遠である。しかし、子は生まれ、霊は発出する。福なるヨハネの福音書に読まれるとおりである。「父から発出する霊が、自ら汝らにすべてを告げ知らせる」(ヨハネ15:26、16:13)。
Itaque Spiritus sanctus, nec Pater esse ingenitus, nec Filius genitus, aestimetur; sed Spiritus sanctus, qui a Patre procedit. Sed non est aliud quod procedit, quam quod unde procedit. Si persona quaeritur, Deus est.
PL 20, 1027Aそれゆえ、聖なる霊は、生まれざる父とも、生まれた子とも見なされてはならない。父から発出する聖なる霊である。ただ、発出するものは、それが発出する元のものと別のものではない。ペルソナを問うなら、神である。
Haec per hoc tripartita conjunctio et conjuncta divisio, et in personis excludit unionem, et in personarum distinctione obtinet unitatem.
PL 20, 1028Aこうして、この三つに分かれた結合、結ばれた区別は〔per hoc(これによって)の係りは定かでない。前の文を受けて「こうして」と取った〕、ペルソナにおいては合一を退け、ペルソナの区別においては一体性を保つ。
Sicque credimus beatissimam Trinitatem; quod unius naturae est, unius deitatis, unius ejusdemque virtutis atque substantiae; nec inter Patrem et Filium et Spiritum sanctum sit ulla diversitas, nisi quod ille Pater sit, et hic Filius, et ille Spiritus sanctus; Trinitas in subsistentibus personis, Unitas in natura atque substantia.
PL 20, 1028Aこうして我々は、いとも福なる三位一体を信じる。それは一つの本性、一つの神性、一つの同じ力と実体のものであり、父と子と聖なる霊のあいだには、一方が父であり、他方が子であり、もう一方が聖なる霊であること以外には、いかなる相違もない。三位一体は存立するペルソナにおいて、一体性は本性と実体においてある。
Filium quoque credimus in novissimis diebus natum esse de Virgine et Spiritu sancto, carnem naturae humanae et animam suscepisse.
PL 20, 1028A我々は子もまた、終わりの日々に、おとめと聖なる霊から生まれ、人の本性の肉と魂を取ったと信じる。
In qua carne et passum et sepultum, resurrexisse a mortuis credimus et fatemur; et in eadem ipsa carne in qua jacuit in sepulcro, post resurrectionem ascendisse in coelum, unde venturum exspectamus ad judicium vivorum et mortuorum: Virginem quoque de qua natum scimus, et virginem ante partum, et virginem post partum, ne consortes Elvidiani erroris habeamur.
PL 20, 1028Aその肉において受難し、葬られ、死者のうちから復活したと、我々は信じ、公言する。また、墓に横たわったその同じ肉のまま、復活ののち天に上ったと〔信じ〕、そこから生者と死者を裁くために来るのを待ち望む。また、子がそこから生まれたと我々の知るおとめは、出産の前もおとめ、出産の後もおとめであったと〔信じる〕。ヘルウィディウス派〔Elvidiani〕の誤りの仲間と見なされないためである。
Carnem quoque nostrae resurrectionis fatemur integram atque perfectam, hujus, in qua vivimus in praesenti saeculo, aut bonis artibus gubernamur, aut malis operibus subjacemus, ut possimus in ipsa, aut pro malis poenarum tormenta sustinere, aut pro bonis bonorum praemia acquirere: neque, ut quidam absurdissime, aliam pro hac resurrecturam dicimus, sed hanc ipsam, nullo omnino ei vel membro amputato, vel aliqua corporis parte desecta.
PL 20, 1029A我々は、我々の復活の肉が、欠けるところなく完全であることを公言する。それは、我々が今の世で生きているこの肉であり、これによって我々は善い技に治められ、あるいは悪い行いに服している〔hujus(この)の係りは定かでない。いま生きているこの肉を指すと取った〕。それは、我々がこの肉において、悪に対しては刑罰の苦しみを耐え、善に対しては善き者たちの報いを得ることができるためである。ある者たちがきわめて不条理にも言うような、これに代わる別の肉が復活するのではなく、まさにこの肉が、いかなる肢も切り取られず、体のどの部分も切り離されずに復活すると、我々は言う。
Hic est nostrae Fidei thesaurus, quem signatum ecclesiastico Symbolo quod in baptismo accepimus, custodimus. Sic coram Deo corde credimus: sic coram hominibus labiis confitemur; ut et hominibus cognitio sua fidem faciat, et Deo imago sua testimonium reddat.
PL 20, 1029Aこれが我々の信仰の宝であり、我々が洗礼において受けた教会の信条〔Symbolum〕に封印して守っている。かくして、我々は神の前では心で信じ、人々の前では唇で告白する。人々には彼ら自身の認識が信頼をもたらし、神には神自身の像が証しを返すためである〔二つの sua(自身の)の指すものは定かでない。それぞれの句の与格(人々、神)を指すと取った〕。
Hic est baculus defensionis nostrae, quo murmurantium adversus nos ora feriamus, qui nos per viam hujus saeculi transeuntes, jugo consuetudinis, non studio rationis oblatrant.
PL 20, 1029Bこれが我々の防御の杖であり、これによって、我々に向かってつぶやく者たちの口を打つ。彼らは、この世の道を通り過ぎる我々に、理性の熱意からではなく、習慣のくびきから吠えかかるのである。
Hoc scutum fidei nostrae, quo obtrectantium verborum et venenata suspicionum spicula repellimus ac vitamus, ne aliquod in nobis patens membrum et de protectione fidei nudum, sermo inimici qui ad feriendum destinatur, inveniat.
PL 20, 1029Bこれが我々の信仰の盾であり、これによって、そしる言葉の、また疑いの毒矢を撃ち返し、また避ける。我々の中に、開いていて信仰の守りを欠く肢があって、打つために向けられた敵の言葉がそれを見つけることのないようにするためである。
Sed sileamus de his, quia nobis nunc, non repercutiendi, sed vitandi tantum hostis cura suscepta est.
PL 20, 1029Bだが、これについては黙そう。我々がいま気にかけているのは、敵を打ち返すことではなく、避けることだけだからである。
Caput IV
第IV章PL 20, 1030AJam vero, si etiam illud a nobis quaeritur, qualiter de anima sentiamus, factam credimus esse, sicut legimus in Hieremia propheta per regem Sedeciam dicentem: Vivit Dominus, qui fecit nobis animam istam (Jerem. XXXVIII, 16) .
PL 20, 1030Aさて、我々が魂についてどう考えるかも問われるなら、我々は魂が造られたものだと信じる。預言者エレミヤにおいて、王ゼデキヤが語って言うのを、我々は読んでいる。「この魂を我々に造った主は生きている」(エレミヤ38:16)。
Si autem quaeritur, unde sit facta, nescire me fateor, quia nec usquam legisse cognosco: et ideo nec de imperitia erubesco, quia lectione non doceor, neque periculum formido, quia quae non lego, non praesumo, ne transgressor propheticorum inveniar praeceptorum, qui mandat sanguinem non manducari, adjiciens, (Levit. XVIII, 14) , quia omnis carnis sanguis anima est.
PL 20, 1030Aだが、魂が何から造られたかを問われるなら、私は知らないと告白する。どこでも読んだ覚えがないからである。だから、私は無知を恥じもしない。読むことによって教えられていないからであり、危険を恐れもしない。読まないことを私は敢えて言わないので、血を食べてはならないと命じ、あらゆる肉の血は魂であるからと付け加える(レビ記18:14)〔引かれた句はレビ記17:14にあたる〕預言者の命令に、違反する者と見いだされることがないからである。
Quid enim est sanguinem manducare, nisi de anima disputare? Et ideo carnem quae nobis in Adam fundata est, possumus dicere ex mundi qualitatibus substantiae Deo artifice et auctore compactam; sanguinem enim ad basem fundamus altaris; id est, ut ipsi qui creavit, scire unde creaverit, relinquamus.
PL 20, 1030A血を食べるとは、魂について論じることでなくて何であろう。だから、アダムにおいて我々のために据えられた肉は、世の実体の性質から、神を工匠また創造者として組み上げられたと言える。実に我々は、血を祭壇の基に注ぐ。すなわち、創造した者自身に、何から創造したかを知ることを委ねるのである。
Basis enim altaris velut quaedam radix profunditatis est, cujus secreto etiam rationem animae jungamus, de qua disputare non possumus.
PL 20, 1030B祭壇の基は、いわば深みの根であり、その秘密に、我々は魂の理をも結びつける。魂について、我々は論じることができない。
Et ideo nec partem dicimus Dei animam, sicut quidam asserunt, quia Deus impartibilis et indivisus et impassibilis est: anima vero diversis passionibus mancipata, sicut quotidianus rerum exitus probat.
PL 20, 1030Bそれゆえ、ある者たちが主張するように、魂を神の一部とは言わない。神は部分を持たず、分けられず、情念を受けないからである。魂は、日々の事の成り行きが証すとおり、さまざまな情念に縛られている。
Nec de creatura aliqua factam dicimus, ne eam faciamus viliorem reliquis creaturis, quibus domina, si bene egerit, constituta est; sed ex Dei tantum voluntate formari, cujus potentiae non necessaria est materia, ex qua quod voluerit operetur, sed ipsa voluntas ejus materia eorum, quae fieri aut esse mandaverit.
PL 20, 1031Aまた、魂が何らかの被造物から造られたとも言わない。魂を、残りの被造物――魂が善く行えば、それらの主として据えられている――より卑しいものにしないためである。そうではなく、魂は神の意志のみによって形づくられると言う。神の力には、望むことをそれによって行うための素材は必要でない。神の意志そのものが、造れと、あれと命じたものの素材なのである。
Sed nec illi assertioni tradimus manus, qua quidam superfluo delectantur, ut credant animas ex transfusione generari; quia contradicit huic suspicioni beatus David dicendo: Scitote quoniam Dominus ipse est Deus: ipse fecit nos, et non ipsi nos (Psal. XCIX, 3) .
PL 20, 1031Aだが、ある者たちが余計に喜ぶ主張、すなわち魂は移し込みによって生じると信じる主張にも、我々は同意しない。福なるダビデが、この疑いに反対して言うからである。「主こそ神であると知れ。主が我々を造った、我々自身が造ったのではない」(詩篇99:3)。
Et alibi: Qui finxit singillatim corda eorum (Psal. XXXII, 15) . Ubi hic transfusio inveniet locum, ubi aut singillatim corda finguntur, aut dicitur: ipse fecit nos, et non ipsi nos?
PL 20, 1031Aまた別の箇所で言う。「彼らの心を一つ一つ形づくった者」(詩篇32:15)。心が一つ一つ形づくられ、あるいは「主が我々を造った、我々自身が造ったのではない」と言われるところで、移し込みはどこに場所を見いだすのか。
Qui ergo ex tranfusione dicunt animas generari, id asserere dicuntur, quia ipsi nos faciamus. Sed hoc praescientia prophetalis objurgat dicendo: Ipse fecit nos, et non ipsi nos.
PL 20, 1031Bそれゆえ、魂は移し込みから生じると言う者たちは、我々が我々自身を造ると主張していると言われることになる。だが、預言者の予知はそれを戒めて言う。「主が我々を造った、我々自身が造ったのではない」。
Absque sola igitur Trinitate, omne quod in coelis sive in terris et mari potentatur, agitur, movetur, creaturam esse credimus et fatemur.
PL 20, 1031Bそれゆえ、三位一体のみを除いて、天にも地にも海にも、力を振るい、駆られ、動くものはすべて、被造物であると、我々は信じ、公言する。
Caput V
第V章PL 20, 1031BDiabolum non ita factum sentimus, ut diabolus est, nec proprium habuisse naturae suae genus, ut diabolus nasceretur, et hoc cognomen meritum dedisse, non Deum: nec ingenitum esse, quia Deus non est; nec factum esse diabolum, quia Deus malum non fecit, sed angelum bonum factum, sicut Scriptura demonstrat: Per bonum operatum est mihi omnem concupiscentiam (Rom. VII, 8) .
PL 20, 1031B我々は、悪魔が今あるような悪魔として造られたのではなく、悪魔が生まれるような固有の本性の種類を持っていたのでもなく、この添え名を与えたのは功罪〔meritum〕であって神ではないと思う。悪魔は生まれざる者でもない。神ではないからである。また、悪魔として造られたのでもない。神は悪を造らなかったからであり、善い天使として造られたのである。聖書が示すとおりである。「善きものによって、あらゆる欲望が私のうちに働いた」(ローマ7:8)〔引かれた句はローマ7:8 に7:13 の語(「善きものによって」)が混じる〕。
Malum enim angelum fuisse sic credo, ut Apostolus dicit: Datus est mihi stimulus carnis meae, angelus Satanae qui me colaphizet (II Cor. XII, 7) . Et alibi: Nisi venerit refuga et discessio (II Thess. II, 3) .
PL 20, 1032A彼がのちに悪い天使となったと、私は、使徒の言うとおりに信じる。「私に肉の棘が与えられた、私を打ちたたくサタンの天使である」(二コリント12:7)。また別の箇所で、「逃亡者と離反が来ないかぎり」(二テサロニケ2:3)。
Ergo qui nunc refuga est, fuit aliquando intuitu Creatoris, et in illa gradus sublimitate quae scripta a prophetis, cum dicitur: Et tu eras consignatio similitudinis, et corona decoris (Ezech. XXVIII, 12) , et reliqua; et alibi: Quomodo de coelo cecidit Lucifer, qui mane oriebatur (Isai. XIV, 12) .
PL 20, 1032Aそれゆえ、今は逃亡者である者も、かつては創造者の眼差しのうちにあり、預言者たちによって記された高い段のうちにあった。こう言われている。「汝は似姿の印であり、美の冠であった」(エゼキエル28:12)、云々。また別の箇所で、「朝に昇っていた明けの明星〔Lucifer〕は、どのように天から落ちたことか」(イザヤ14:12)。
Hunc boni et mali capacem dicimus accepisse ex factore naturam, immortalitatis gloria et honore circumdatum; accepisse etiam scientiae dignitatem; qui elatus in superbiam, suum credidit esse quod non erat; quoniam qui eum fecerat, Dominum non videbat.
PL 20, 1032Aこの者は、善と悪を受け入れうる本性を造り主から受け、不死の栄光と誉れに包まれ、また知識の品位をも受けていた、と我々は言う。だが、高ぶりに驕り、自分のものではないものを自分のものと信じた。自分を造った主を見なかったからである。
Ego sum, inquit, et non est alius praeter me (Isai. XLVII, 12) . Inde terrae deputatus est et cineri, ut scriptum est: Quid superbis? terra et cinis (Eccli. X, 9) , et, Initium peccationis superbia (Ibid., 15) .
PL 20, 1032B「私がいる、私のほかに他の者はない」と彼は言う(イザヤ47:12)〔引かれた句はイザヤ47:8、10にあたる〕。そこで彼は土と灰に定められた。書かれているとおりである。「なぜ高ぶるのか。土と灰ではないか」(集会の書10:9)、また「罪の始まりは高ぶりである」(集会の書10:15)。
Qui tartaro et igni perpetuo deputatus, perennis est poenae, non immortalis vitae. Credimus omnem creaturam Dei quae ad usus ciborum a conditore concessa est, bonum esse, sicut et factum est: Et vidit Deus, quia bona sunt valde (Gen. I, 30, 31) .
PL 20, 1032Bタルタルスと永遠の火に定められた彼は、永続する刑罰のものであり、不死の命のものではない。我々は、神の被造物のうち、食物の用に造り主から許されたものはすべて善いと信じる。そのとおりに造られたのである。「神は見て、それらは極めて善いと見た」(創世記1:30–31)。
Sed ab his ad tempus abstinere, non pro superstitione religionis neque abominatione creaturae Dei, sed pro continentia carnis, utile esse sentimus secundum Apostoli consilium, qui dicit: Bonum est non manducare carnem, neque bibere vinum (Rom. XIV, 21) ; atque cum libuerit, uti; et cum delectaverit, abstinere, in hominis potestate consistere.
PL 20, 1033Aだが、これらを一時のあいだ控えることは、宗教の迷信のためでも、神の被造物への嫌悪のためでもなく、肉の自制のために有益であると、我々は思う。使徒の勧めに従ってである。使徒は言う。「肉を食べず、ぶどう酒を飲まないのは善い」(ローマ14:21)。そして、望むときには用い、喜ぶときには控えることは、人の権能のうちにある。
Conjugia probamus, quae Deo auctore concessa sunt: continentiam in ipsis praedicamus; virginitatem, utpote egregium germen, et ex effeta trunci radice procedens, extollimus et miramur.
PL 20, 1033A我々は、神を創始者として許された婚姻を是認し、その婚姻のうちにあっても自制を説く。おとめの身を、すぐれた芽として、また実りを終えた幹の根から出るものとして、我々は称揚し、感嘆する。
Justorum peccatorumque distantiam, non ex conditione creatoris, sed arbitrio credimus accedere voluntatis.
PL 20, 1033A正しい者と罪人の隔たりは、創造者の定めからではなく、意志の選択から来ると、我々は信じる。
Poenitentiam peccatorum plenissima fide suscipimus, ac veluti secundam gratiam suspicamur, sicut Apostolus ad Corinthios dicit: Volui per vos venire, ut secundam gratiam habeatis (II Cor. I, 15) .
PL 20, 1033A我々は罪の悔い改めを、完全な信仰をもって受け入れ、いわば第二の恩寵と思う。使徒がコリントの人々に言うとおりである。「私は汝らのもとに行こうと望んだ。汝らが第二の恩寵を持つためである」(二コリント1:15)。
Caput VI
第VI章PL 20, 1033BVetus et novum Testamentum aequali fidei lance suscipimus; ac veluti currentis per signa ponderis libra, sic testimoniorum gesta mobili meditatione pensamus.
PL 20, 1033B我々は旧約と新約を、等しい信仰の秤で受け入れる。目盛りを渡って動く分銅の秤のように、証言された出来事を、動く思索によって量るのである。
Nec evacuantes historiae fidem, credimus universa gesta esse quae legimus; sed juxta doctrinam Apostolicam sensum in his spiritualem, prout Dominus dederit, perscrutamur: qui tamen sensus ad typum Christi Ecclesiaeque pertineat; aut in morum emendationem correctionemque proficiat.
PL 20, 1033B我々は歴史の信用を空しくすることなく、読むところのすべてが実際に行われたと信じる。しかし、使徒の教えにしたがい、主が与えるかぎりで、それらの中に霊的な意味を探る。その意味は、キリストと教会の予型にかかわるか、あるいは習俗の矯正と是正に役立つものである。
Et hoc ipsum juxta illud, quod Apostolus ait: Omnia haec in figuram nostri contigerunt (I Cor. X, 6) . Et alibi beatus Petrus: Omnis sermo interpretatione indiget (II Pet. I, 20) .
PL 20, 1033Bこのこともまた、使徒の言うことに従っている。「これらすべては、我々の象りとして起こった」(一コリント10:6)。また別の箇所で福なるペトロは言う。「あらゆる言葉は解釈を要する」(二ペトロ1:20)〔引かれた句は二ペトロ1:20 の文言と合わない〕。
Omnem scripturam quae ecclesiastico canoni non congruit neque consentit, non solum non suscipimus, verum etiam velut alienam a Fidei veritate damnamus.
PL 20, 1034A教会の正典に適合せず、一致しない書物はすべて、我々は受け入れないだけでなく、信仰の真理に縁のないものとして断罪する。
Peregrinis atque ignotis fabulis de scripturarum continentia, non facile accommodamus assensum; neque cito nova doctrina aurium nostrarum intrat cavernas, quia legimus Virginem novam aliam in secreto, quam rudem vel secretam suspicamur esse doctrinam; quae ob hoc prohibetur inspici, ne hominum corda, commentitia, sub specie veritatis, sermonum pulchritudine suavitateque decipiat.
PL 20, 1034A書物の内容にかかわる、見知らぬ、知られざる物語に、我々は容易に同意を与えない。新しい教えが、たやすく我々の耳の洞に入ることもない。我々は、秘密のうちにある別の新しいおとめのことを読むからである〔どの書の句を指すのかは定かでない。隠された教えの比喩と取った〕。我々はそれを、粗削りな、あるいは隠された教えと疑う。この教えは、そのゆえに、覗くことを禁じられている。作り事であるこの教えが、真理の見かけのもとで、言葉の美しさと甘さによって人々の心を欺くことのないようにするためである。
Virgo est illa doctrina, quae nulli viro ecclesiastico vel catholico cognita est; sed inter mulieres semper adolevit, id est, animas, quae semper discentes, omni spiritui deceptionis credula se facilitate commiscent, non curae habentes unde concipiant; cum Dominus in Lege mandaverit, ne non nisi de tribu sua in conjugio copuletur, id est, illi fidei intellectus, qui ex patrum semine, hoc est, doctrina descendit, et Abrahae qui primus in praeputio credidit, prosapia nobilitatur et genere.
PL 20, 1034Aこの教えはおとめである。教会に属する男にも公同の男にも、誰にも知られていない。だが、女たち、すなわち魂たちのあいだで、常に育ってきた。その魂は常に学びつつ、欺きのあらゆる霊に軽々しく信じて交わり、どこから身ごもるかを気にかけない。ところが、主は律法で命じた。自分の部族からでなければ婚姻で結ばれてはならない〔底本は ne non nisi。non は余分と見て解した〕、と。すなわち、父祖の種、つまり教えから下り、無割礼のうちに最初に信じたアブラハムの血筋と出自によって高貴とされる、あの信仰の理解と〔結ばれよ〕〔底本は intellectus。ミーニュの脚注に従い intellectui(理解と)と読む〕。
Virgo est illa doctrina, quae tantum in secreto sibi placet, et in publicum erubescit exire.
PL 20, 1034Bこの教えはおとめであり、ただ秘密のうちでだけ自らを喜び、公に出ることを恥じる。
Hanc talem, non solum fugimus, verum etiam publica voce damnamus, stultum docentes hoc credere, quod aut ipsi defendere non possumus, aut ad aures publicas non debeat pervenire.
PL 20, 1034Bこのようなものを、我々は避けるだけでなく、公の声で断罪する。我々自身が弁護できないか、あるいは公の耳に届くべきでないものを信じるのは愚かだと、教えるのである。
Caput VII
第VII章PL 20, 1034BJejunia attentiora secundum ecclesiasticam regulam disciplinamque servamus, ut tribus temporibus anni masculinum nostrum (Exod. XXXIV, 23) , hoc est, opus virtutis quod caetero operi praecellat, appareat: ac si quando jejunia indicta Ecclesiae, tunc nos cupimus, non solum de usu consuetudinarii, verum etiam a conversatione, fabulis, salutationibus quae fabulas interserunt, jejunare.
PL 20, 1034B我々は、教会の規則と規律に従って、より注意深い断食を守る。それは、一年の三つの時に、我々の男子〔masculinum〕、すなわち、ほかの業にまさる徳の業が現れるためである(出エジプト記34:23)。また教会が定めた断食があるときには、そのときこそ我々は、習慣の〔食事〕〔底本は consuetudinarii と刷り、名詞を欠く。cibi(食事)を補って読む〕を断つだけでなく、交際、雑談、雑談を挟む挨拶からも断食することを望む。
Et cum haec, teste Deo, ita, ut scribimus, sentiamus; tamen non sic nobis de veritate blandimur, ut si forte sacerdotes sive doctores, qui sunt capita populi et colomnae ecclesiarum, quodlibet ex his quae professi sumus, probantes (aliquid) rectius quid dixerint, pigri simus in eorum sententiam transire; praeceptumque meminimus scriptum: Interrogate patres vestros, et dicent vobis (Deut. XXXII, 7) .
PL 20, 1035Aこれらのことを我々は、神を証人として、書いたとおりに思っている。しかし我々は、真理について自らにうぬぼれて、もし司教たちや教師たち、すなわち民の頭であり諸教会の柱である人々が、我々の告白したことのどれかを否として、より正しいことを述べたならば、その判断に移るのをためらう、というほどではない〔底本は probantes (aliquid)。ミーニュの脚注に従い improbantes(否として)と読む。脚注によれば aliquid は quodlibet の異読として写本の欄外に記されたものが本文に入り込んだもので、訳さない〕。また、次のように書かれた戒めを我々は覚えている。「汝らの父たちに問え。彼らは汝らに告げるであろう」(申命記32:7)。
Neque enim tam stulti sumus, ut quibus capita pro sanctificatione submittimus, his corda nostra humiliare nolimus. Pastor est: quo vocaverit, sequar: quod dixerit, ruminabo; quia ipse scit sibi pro custodia mea reddendam esse rationem (Heb. XIII, 17) .
PL 20, 1035A実際、聖別のために頭を垂れる相手に、心を低くすることを望まないほど、我々は愚かではない。牧者である。彼が呼ぶところへ私は従い、彼が語ることを私は反芻しよう。彼は、私の見守りのために自分が申し開きをせねばならないことを知っているからである(ヘブライ13:17)。
Haec sint, de quibus interim vobis ad praesens occurrere potui: si quae aut studio praeteriisse, aut te adhuc titillare videantur, sine verecundia interrogare dignare, ut sine cunctatione respondeam, et aut emender de errore, aut confirmer in Fide.
PL 20, 1035Bさしあたり今、諸君に述べることのできたのは以上である。もし、わざと私が通り過ぎたと見えること、あるいはなおあなたの気にかかると見えることがあれば、遠慮なく問うことをよしとせよ。私がためらわずに答え、誤りから正され、あるいは信仰において固められるためである。
Testor omni legenti verba professionis hujus, quoniam si quis dempserit de his, demet Deus de libro vitae partem ejusdem (Apoc. XXII, 19) .
PL 20, 1035Bこの告白の言葉を読む者すべてに、私は証言する。「もし誰かがこれらから取り除くなら、神はその者の分を命の書から取り除くであろう」(黙示録22:19)。
Etenim ille qui nos crediderit aliud labiis loqui, aliud corde tenere; sicut superius dixi, cor nostrum Deus potest inspicere.
PL 20, 1035Bというのも、我々が唇では一つのことを語り、心では別のことを抱いていると信じる者に対しては、先に私が述べたとおり、神が我々の心を見通すことができる。
Ipsi obtulimus labia ad confessionem: de quibus possunt homines judicare, satisfecimus; ac sic duobus testibus stabit omne verbum nostrum (Deut. XVII, 6) , id est, Deo, cujus judicium in nos, si fallimus, invocamus; et hominibus, quorum suspiciones nostra confessione corrigimus, ne amplius in nobis velint male sentiendo peccare.
PL 20, 1035B我々は唇を告白のために神に捧げた。人々が裁きうる点については、我々は果たした。こうして「二人の証人によって、我々のすべての言葉は立つ」(申命記17:6)。すなわち、神と、人々である。神に対しては、もし我々が偽っているなら、我々への裁きを求める。人々に対しては、彼らの疑いを我々の告白によって正し、これ以上我々について悪く思って罪を犯すことのないようにする。
Si quis his auditis in incredulitate perstiterit, ut non nobis fidei assensum tradat, non dubito, quin in die judicii partem aut inter incredulum populum, aut inter falsos testes habiturus sit, et secundum judicium legis Moysi iniquitatem quam in fratre suo meditatur, sit recepturus (Deut. XIX, 19) .
PL 20, 1036Aこれを聞いてもなお不信にとどまり、我々に信仰の同意を与えない者がいれば、私は疑わない。その者は裁きの日に、不信の民の中か、偽りの証人たちの中に分を持つことになり、モーセの律法の裁きに従って、自分の兄弟に対して企んだ不法を、自ら受けることになる(申命記19:19)。
Caput VIII
第VIII章PL 20, 1036ANos enim, etsi peccatores sumus, tamen propter illa trecenta aurea scuta quae Salomon fabricavit (III Reg. XIV, 27) , aerea facere non debemus. Scutum enim Fidei forma est secundum Apostolum, qui dicit: et Accipientes scutum fidei (Ephes. VI, 16) .
PL 20, 1036A我々は、たとえ罪人であっても、ソロモンが造ったあの三百の金の盾(列王記三14:27)のゆえに、青銅の盾を造ってはならない。実に、使徒に従えば、盾は信仰の型である。使徒は言う。「そして、信仰の盾を取り」(エフェソ6:16)。
Et ille pro aureis aerea facit, qui subtracta fidei veritate, solum degenere reddit et confessione tinnitum; et cum devotus videatur in numero, tamen reus invenitur ex voto, id quod non credit confitendo.
PL 20, 1036A金の代わりに青銅を造る者とは、信仰の真理を取り去って、ただ堕落したもの〔solum degenere〕と、告白の響きだけを差し出す者である。数のうえでは敬虔に見えながら、信じていないことを告白することで、誓願に照らして咎ある者と見いだされる。〔solum degenere reddit の係りは定かでない。solum を「ただ」と取った。「土台を堕落させ」とも読める〕
De quibus quidem dixisse beatus Apostolus suspicandus est: Habentes speciem pietatis, et virtutem ejus abnegantes (II Tim. III, 5) . Nonne videtur tibi virtus in auro, et species in aere posse sentiri?
PL 20, 1036B福なる使徒は、まさにこうした者たちについて言ったと考えられる。「敬虔の外見をまといながら、その力を否む者」(二テモテ3:5)。力は金の中に、外見は青銅の中に感じ取られうる、とあなたには思えないか。
Sed optamus assertionem propheticam custodire, ut ante pedes equorum regis, qui nisi episcopi aut doctores sunt, quorum pedes veloces sunt super montes (I Isai. LII, 7) , evangelizantes pacem, fidei nostrae scuta ponamus.
PL 20, 1036Bしかし我々は、預言の言葉を守ることを願う。すなわち、王の馬の足もとに我々の信仰の盾を置くのである。その馬とは司教たちか教師たちにほかならず、その足は「山の上で速い」(イザヤ52:7)〔底本は「I Isai.」と刷る。I は誤植と見る〕、平和を福音として告げる者たちである。
Trecenta enim aurea scuta, sive beatae Trinitatis fides, sive omnium creaturarum satio, coeli, terrae et maris: cursores enim qui ante pedes equorum ponunt ea, illi credendi sunt qui potuerunt dicere: Cursum consummavi (II Tim. IV, 7) : quia instituti lege huc usque ad finem servare possimus, ne illa Suracim rex Aegypti (III Reg. XIV, 25) , hoc est, diabolus, a templo nostri cordis abripiat.
PL 20, 1036B三百の金の盾とは、福なる三位一体の信仰か、あるいは天と地と海のあらゆる被造物の種まき〔satio。語義は定かでない。被造物が蒔かれ造られたことと取った〕のことである。馬の足もとにそれらを置く走者とは、「私は走るべき道を走り終えた」(二テモテ4:7)と言うことのできた者たちだと信じねばならない。それは、〔彼らの〕法によって教え導かれた我々が、今に至るまで、また終わりまでそれらを守り通せるようにするためであり、エジプトの王シシャク〔Suracim〕(列王記三14:25)、すなわち悪魔が、それらを我々の心の神殿から奪い去らないためである。〔quia instituti lege の係りは定かでない。以上のように取った〕
Excubent suffragia orationum tuarum ad Jesum Christum Dominum nostrum, cui gloria in saecula saeculorum amen.
PL 20, 1036Cあなたの祈りの取りなしが、我々の主イエス・キリストのもとで見張りに立つように。この主に、栄光が世々にわたってあるように。アーメン。