Caput I
第I章PL 19, 753BCantemus, socii, Domino cantemus honorem,Dulcis amor Christi personet ore pio.Primus ad ima ruit magna de luce superbus,Sic homo, cum tumuit, primus ad ima ruit.Unius ob meritum cuncti perire minores,Salvantur cuncti unius ob meritum.Sola fuit mulier, patuit qua janua letho:Et qua vita redit, sola fuit mulier.Frater iniquus erat justum qui perculit olim,Damnator Christi frater iniquus erat.
PL 19, 753B歌おう、仲間たちよ、主に栄誉を歌おう、キリストの甘き愛が、敬虔な口に響くように。真っ先に深みへ落ちた、大いなる光から、高ぶる者は。〔各対句の前半の書き出しの語句を後半の終わりで繰り返す反響詩の形〕そのように人も、思い上がったとき、真っ先に深みへ落ちた。一人の功のゆえに、後に続く者たちはみな滅びた、みな救われる、一人の功のゆえに。ただ一人の女であった、死に戸口が開いたのは。そして命が戻ったのも、ただ一人の女であった。不正な兄弟〔カイン〕であった、かつて義なる者を打った者は、キリストを断罪した者も、不正な兄弟であった。
Transitus ille monet, quid prima amisit origo,Quid ventura parent, transitus ille monet.Arca levatur aquis, homines ne perderet aequor,Ne pereant homines, arca levatur aquis.Sume, pater, populos pro nati vulnere cunctosCum tradis Christum, sume, pater, populos.Hostia summa Patris, tacitis signata figuris;Quam referat Christus, hostia summa Patris.Claudicat ecce videns Dominum, dum praevalet, heros,Aspera gens Christum claudicat ecce videns.
PL 19, 754Bあの過越〔transitus。「通過」とも読める〕は告げる、最初の起源が何を失ったかを、来たるべきものが何を備えるかを、あの過越は告げる。箱舟は水の上に持ち上げられる、海原が人々を滅ぼさぬように、人々が滅びぬように、箱舟は水の上に持ち上げられる。父よ、受け取れ、子の傷のゆえに、すべての民を、キリストを渡すとき、父よ、受け取れ、民を。父の至高のいけにえは、無言の象りに印されていた、キリストがそれを再現するのだ、父の至高のいけにえを。足を引きずる、見よ、主を見ながら、勝つとき、英雄は〔ヤコブ〕、荒々しい民は、足を引きずる、見よ、キリストを見ながら。
Reppulit ille famem, venitus crimine fratrum:Venditus est Christus, reppulit ille famem.Perfide, corde peris, dum vastant omnia plagae,Dum cessant plagae, perfide, corde peris.Agnus ab hoste sacer revocavit sanguine patres,Sanguine nosque refert agnus ab hoste sacer.Obruit unda nefas, populo gradiente per aequor,Nunc mundi populis obruit unda nefas.Murmurat impietas, manna veniente refecta,Panis adest Christus, murmurat impietas.
PL 19, 755A彼は飢えを退けた、兄弟たちの罪過によって売られた者が〔ヨセフ。底本は venitus。venditus と読む〕、キリストは売られた、彼は飢えを退けた。背信の者よ、心において滅びる、災厄がすべてを荒らすあいだ、災厄がやむあいだも、背信の者よ、心において滅びる。聖なる子羊は敵から、血によって父祖たちを呼び戻した、血によって我々をも連れ戻す、聖なる子羊は敵から。水は悪行を覆った、民が海原を渡って行くとき、いま、世の諸々の民のために、水は悪行を覆う。不敬虔は呟く、マナが来て力を回復したのに、パンとしてキリストが現前する、不敬虔は呟く。
Plebs sibi dura caput terrae cultoris adoptat,Abstulit, heu! Christum plebs sibi dura caput.Lex dedit indicium veteris de crimine poenae,Quodque salus veniat, lex dedit indicium.En lapis irriguus, satiare, incredule, fonte:Qui Christum reprobas, en lapis irriguus.Carpitur igne sacro munus, votumque piorum,Seditiosa tribus carpitur igne sacro.Regna beata Patris legis non contigit haeres,Jesus dispensat regna beata Patris.
PL 19, 756A自らに苛酷な民は、頭として土を耕す者〔terrae cultor の指す人物は定かでない〕を迎える、奪い去った、ああ、キリストを、自らに苛酷な民は、頭を。律法は、しるしを与えた、古い刑罰とその罪過について、そして救いが来ることについて、律法はしるしを与えた。見よ、水を溢れさせる石だ、不信の者よ、泉で満ち足りよ、キリストを退ける汝よ、見よ、水を溢れさせる石を。敬虔な者たちの供え物と願いは、聖なる火に焼き尽くされ、反逆の部族は、聖なる火に焼き尽くされる。父の福なる国々に、律法の相続人は到達しなかった、ヨシュア〔Jesus。キリストとも読める〕は分け与える、父の福なる国々を。
Destruit arca Dei, muros dum circuit, hostem,Sic hostem mundi destruit arca Dei.Area vellus habet, madido sed vellere sicca est,Siccum tota madens area vellus habet.Vincis honore Dei promisso in munere gentes,Affectum natae vincis honore Dei.Tu decus omne tuis, qui sternis caede Goliam;Qui vincis mundum, tu decus omne tuis.Maxima dona Dei cuncti cecinere prophetae,Implevit Christus maxima dona Dei.
PL 19, 757A滅ぼす、神の箱は、城壁を巡るとき、敵を。そのように世界の敵を、滅ぼす、神の箱は。打ち場は羊毛を持つ〔ギデオンの羊毛〕。だが羊毛が濡れても、打ち場は乾いている、全体が濡れて、乾いた羊毛を、打ち場は持つ。汝〔呼びかけの相手は本文に名指されない。娘への情愛に勝った者を言う〕は、約束された賜物のうちに神の栄誉によって、諸国民に勝つ、娘への情愛にも、汝は勝つ、神の栄誉によって。汝は汝の民のあらゆる誉れ、ゴリアトを殺戮で打ち倒す者よ、世に勝つ者よ、汝は汝の民のあらゆる誉れ。神の最大の賜物を、預言者たちはみな歌った、キリストが成就した、神の最大の賜物を。
Pondera dura tulit mandatum legis, et iram,Gratia mandati pondera dura tulit.Virgo Maria nitet, nullo temerante pudore,Post partum pueri virgo Maria nitet.Filius hic hominis fit maxima quaestio mundi,Nobiscum Deus est filius hic hominis.Gaudia magna Dei mundus percepit, et ambit,Respuit, heu! mundus gaudia magna Dei.Signa movent populos, cernunt magnalia caeci,Nulla tamen duros signa movent populos.
PL 19, 757A重い荷を担った、律法の戒めは、そして怒りを、戒めの恩寵が、重い荷を担った。おとめマリアは輝く、いかなる慎みも損なわれず、子を産んだのちも、おとめマリアは輝く。この人の子は、世界の最大の問いとなる、我々とともなる神である、この人の子は。世界は神の大いなる喜びを受け、また求めた、退ける、ああ、世界は、神の大いなる喜びを。しるしは民々を動かす、盲人たちは大いなる業を見る、だが、頑なな民々を、どんなしるしも動かさない。
Aspera mors populis ligno deducta cucurrit,Aufertur ligno aspera mors populis.Ipse tulit Dominus pro poenis munera servis,Pro servis poenas ipse tulit Dominus.Vita beata necem miseris avertere venit,Pertulit a miseris vita beata necem.Lumen adesse Dei, persensit tartarus ingens.Nec cernunt homines, lumen adesse Dei.Mors fera per hominem miserum sibi subdidit orbem,Subdita congemuit mors fera per hominem.
PL 19, 758A苛烈な死が諸々の民に、木によって導かれて駆けた、苛烈な死が、諸々の民から、木によって取り去られる。主自らが担った、刑罰の代わりに僕たちへの賜物を、僕たちのために刑罰を、主自らが担った。福なる命は、哀れな者たちから死を遠ざけに来た、哀れな者たちから死を耐え受けた、福なる命は。神の光が来ているのを、巨大なタルタルスが感じ取った、だが人々は見ない、神の光が来ているのを。荒々しい死は、哀れな人を通じて世界を自らに従えた、従えられて、うめいた、荒々しい死は、人を通じて。
Suscitat ecce genus morti pater ille profanus,Ad vitam Christus suscitat ecce genus.Hic populus Dominum dura cervice negavit,Suscepit primus hic populus Dominum.Sanguine laeta redit fuso gens impia Christi,Gustato Christi sanguine laeta redit.Crimina cuncta suis terrenus contulit auctor,Dissolvit Christus crimina cuncta suis.Libera corda sibi facinus devinxerat olim,Nunc reficit Christus libera corda sibi.
PL 19, 758B起こす、見よ、種族を、死に向けて、あの瀆れた父は、キリストは命に向けて、起こす、見よ、種族を。この民は、頑なな首をして、主を否んだ、最初に受け入れた、この民が、主を。喜んで帰る、キリストの血が流されたとき、不敬虔な民は、キリストの血を味わって、喜んで帰る。あらゆる罪過を、自らの者たちに、地に属する創始者は与えた、あらゆる罪過を、自らの者たちのために、キリストは解いた。自由な心を、悪行はかつて自らに縛りつけた、自由な心を、いまキリストは自らのために立て直す。
Fortia vincla dedit peccati saeva potestas,Dulcis amor Christi fortia vincla dedit.Jam super astra sedet, cuncti exsultate fideles:Perfide, quid saevis? jam super astra sedet.Mortuus ille tonat, coelum, terramque subegit:Quid facient hostes? mortuus ille tonat.Pellitur umbra die, Christo veniente figura,Christus adit gentes, pellitur umbra die.Te properare docent et signa, et saecula prima,Nos sacra quae gerimus, te properare docent.
PL 19, 759A罪の残忍な権力は、強い鎖を与えた、キリストの甘き愛は、強い鎖を与えた。すでに星々の上に座している。信ずる者たちよ、みな喜び躍れ。背信の者よ、なぜ猛り狂う。すでに星々の上に座している。死んだ彼は雷を轟かし、天と地を従えた。敵は何をなしえよう。死んだ彼は雷を轟かす。影は日に追い払われる、キリストが来るとき、象りも、キリストは諸国民のもとに行く、影は日に追い払われる。汝〔te。キリストへの呼びかけと取った〕が急ぐべきことを、しるしも、最初の世々も教える、我々が行う聖なる儀も、汝が急ぐべきことを教える。
Unicus adveniens firmavit vota primorum,Vota dedit nobis unicus adveniens.Passio, Christe, tui complevit munera legis,Munera nostra replet passio, Christe, tui.Hic homo, qui Deus est, spes est antiqua piorum,Spes in fine piis hic homo, qui Deus est.Munus erit fidei toto credentibus aevo,Qui dedit, ut credant, munus erit fidei.Te veniente, Deus, mundanus concidit error,Occidit hic mundus, te veniente, Deus.
PL 19, 760A独り子が来て、先の者たちの願いを確かなものにした、我々に願いを与えた、独り子が来て。汝の受難は、キリストよ、律法の務めを成就した、我々の務めを満たす、汝の受難は、キリストよ。この人は、神である者、敬虔な者たちの古き希望であり、終わりにおいて敬虔な者たちの希望である、この人は、神である者。信仰の賜物となる、全時代を通じて信ずる者たちにとって、信ずるようにと与えた者は、信仰の賜物となる。汝が来ると、神よ、世の迷いは崩れ落ちた、この世は滅びる、汝が来ると、神よ。
Gratia plena Dei est, quae totis gentibus exstat,Abscedant sectae, gratia plena Dei est.Sola columba redit, quae totum circuit orbem,Discedant corvi, sola columba redit.Adveniet Dominus dare digna piis, mala pravis,Credite jam, miseri, adveniet Dominus.Visio, Christe, tui tormentum, et poena malorum est,Gloria cuncta bonis visio, Christe, tui.Gloria magna Patri, semper tibi gloria, nate,Cum sancto Spiritu gloria magna Patri.
PL 19, 760A神の恩寵は満ちている、それはすべての諸国民に現れている、諸派は去れ、神の恩寵は満ちている。ハトだけが戻る、全世界を巡ったそのハトが、カラスたちは去れ、ハトだけが戻る。主は来る、敬虔な者にふさわしいものを、邪な者に悪を与えるために、いまや信ぜよ、哀れな者たちよ、主は来る。汝を見ることは、キリストよ、悪人たちには責め苦であり刑罰である、善き者たちにはあらゆる栄光、汝を見ることは、キリストよ。父に大いなる栄光あれ、子よ、とこしえに汝に栄光あれ、聖なる霊とともに、父に大いなる栄光あれ。