作者不詳不詳

Precationes duae hactenus Ambrosio attributae › 全文

Precationes duae hactenus Ambrosio attributae 全文

Anonymous · PL 17, 751B–762D

Precatio prima. In praeparatione ad Missam

第一の祈り ミサの備えにPL 17, 751B
1

1. Summe sacerdos et vere pontifex Jesu Christe, qui te obtulisti Deo Patri in ara crucis hostiam puram et immaculatam pro nobis miseris peccatoribus, et qui dedisti nobis carnem tuam ad manducandum, et sanguinem tuum ad bibendum, et posuisti mysterium in virtute Spiritus sancti, dicens: Haec quotiescumque feceritis, in mei memoriam facietis (I Cor. XI, 25) ; rogo per tuum sanguinem pretiosum, magnum salutis nostrae pretium: rogo per hanc miram et ineffabilem charitatem, qua nos miseros et indignos sic amare dignatus es, ut lavares nos a peccatis nostris in sanguine tuo; doce me servum tuum indignum, quem inter caetera dona tua ad officium sacerdotale vocare dignatus es nullis meis meritis, sed sola dignatione misericordiae tuae: doce me, quaeso, per Spiritum tuum tantum mysterium tractare ea reverentia et honore, eaque devotione et timore, quibus oportet et decet.

PL 17, 751B

1. 至高の祭司、まことの大祭司イエス・キリストよ。汝は、十字架の祭壇で、惨めな罪人である我々のために、清く汚れのないいけにえとして自らを父なる神に献げ、汝の肉を食べるように、汝の血を飲むように我々に与え、聖なる霊の力によって奥義を据え、「汝らがこれを行うたびに、私の記念として行え」(一コリント11:25)と言った。私は汝の尊い血にかけて願う、それは我々の救いの大いなる代価である。私は、汝が我々惨めでふさわしくない者を、汝の血によって我々の罪から洗うほどに愛してくれた、この驚くべく言い表しえない愛にかけて願う。ふさわしくない汝の僕である私に教えよ。汝は、数ある汝の賜物のうちでも、祭司の務め〔sacerdotale。ミサを献げる者の務めを言う〕に私を召してくれた。それは私の何の功績によるのでもなく、ただ汝の慈しみがよしとしたことによる。願う、私に教えよ。これほどの奥義を、そうあるべき、ふさわしい畏敬と尊崇をもって、献身と畏れをもって、扱うことを、汝の霊によって教えよ。

2

2. Fac me, Domine Jesu Christe, per gratiam tuam semper illud de tanto mysterio credere et intelligere, sentire et firmiter retinere, dicere et cogitare, quod tibi placet, et expedit animae meae.

PL 17, 751C

2. 主イエス・キリストよ、汝の恩寵によって、私にこれほどの奥義について、汝に喜ばれ、私の魂に益となることを常に信じ、理解し、感じ、固く保ち、語り、考えさせよ。

3

Intret Spiritus tuus bonus in cor meum, qui sonet ibi sine sono, et sine strepitu verborum loquatur omnem veritatem tantorum mysteriorum. Profunda sunt nimis, et sacro tecta velamine.

PL 17, 752B

汝の善き霊が私の心に入るように。霊がそこで音なく響き、言葉の騒ぎなしに、これほどの奥義のすべての真理を語るように。それらはあまりに深く、聖なる覆いに隠されている。

4

3. Propter magnam clementiam tuam concede mihi hodie et semper missarum solemnia puro corde et pura mente celebrare. Libera cor meum ab immundis et nefandis, vanis et obnoxiis cogitationibus.

PL 17, 752B

3. 汝の大いなる寛容のゆえに、今日も常に、清い心と清い精神をもってミサの祭儀を執り行うことを私に許せ。私の心を、汚れた、忌まわしい、虚しい、咎められるべき思いから解き放て。

5

Muni me beatorum angelorum pia et fida tutela, atque fortissima custodia; ut hostes omnium bonorum confusi discedant per virtutem tanti mysterii, et per manum sancti angeli tui.

PL 17, 752B

祝福された天使たちの敬虔で忠実な守りと、いと強い見張りによって、私を固めよ。すべての善の敵が、これほどの奥義の力によって、また汝の聖なる天使の手によって、辱められて退くように。

6

Repelle a me, Domine Jesu Christe, et a cunctis servis tuis durissimum spiritum superbiae, cenodoxiae, invidiae, iracundiae, fornicationis et immunditiae, dubietatis et blasphemiae. Confundantur qui nos persequuntur, pereant illi qui cuncta perdere festinant.

PL 17, 752B

主イエス・キリストよ、私から、また汝のすべての僕たちから、高ぶり、虚栄〔cenodoxia〕、妬み、怒り、淫行と汚れ、疑いと冒瀆の、いとも頑固な霊を退けよ。我々を迫害する者たちは辱められよ。すべてを滅ぼそうと急ぐ者たちは滅びよ。

7

Rex virtutum, castitatis et integritatis amator Deus, coelesti rore benedictionis tuae exstingue in corpore meo totum fomitem ardentem libidinis, ut maneat in me tenor totius castitatis animae et corporis.

PL 17, 752C

諸力の王、貞潔と純潔を愛する神よ。汝の祝福の天の露によって、私の体の中の、燃える情欲の火種をことごとく消せ。魂と体のあらゆる貞潔の恒常さが、私のうちにとどまるように。

8

Mortifica in me carnis stimulos, et omnes libidinis commotiones, et da mihi veram et perpetuam castitatem cum caeteris donis tuis, quae tibi placeant in veritate; ut sacrificium laudis casto corpore et mundo corde valeam tibi offerre.

PL 17, 753A

私の中の肉の刺激と、情欲のあらゆる動きを殺せ。そして、汝の他の賜物とともに、まことの、永続する貞潔を私に与えよ。それらの賜物は、真実において汝に喜ばれるものである。私が、貞潔な体と清い心で、賛美のいけにえを汝に献げることができるように。

9

4. Quanta enim, Domine Jesu Christe, cordis contritione, et lacrymarum fonte, quanta reverentia et tremore, quanta corporis castitate, et animi puritate istud divinum et coeleste sacrificium est celebrandum; ubi caro tua in veritate sumitur, ubi sanguis tuus in veritate bibitur, ubi summa imis junguntur, ubi adest praesentia sanctorum angelorum, ubi tu es sacerdos et sacrificium mirabiliter et ineffabiliter constitutus!

PL 17, 753A

4. 主イエス・キリストよ、この神聖で天のいけにえは、いかに大きな心の砕けと涙の泉をもって、いかに大きな畏敬と戦慄をもって、いかに大きな体の貞潔と心の清さをもって、執り行われねばならないことか。そこでは汝の肉がまことに食べられ、汝の血がまことに飲まれ、そこでは最高のものが最低のものと結ばれ、そこには聖なる天使たちの臨在があり、そこでは汝が祭司でありいけにえであるものとして、驚くべく言い表しえないしかたで立てられている。

10

Quis digne hoc celebrare poterit, nisi tu, Deus omnipotens, offerentem feceris dignum? Scio, et vere scio, et ipsum pietati tuae confiteor, quia non sum dignus accedere ad mysterium tantum propter nimia peccata mea, et infinitas negligentias meas.

PL 17, 753A

全能の神よ、汝が献げる者をふさわしい者としなければ、誰がこれをふさわしく執り行えようか。私は知っている。まことに知っている。そして汝の慈しみに、そのことを告白する。私は、あまりに多い私の罪と、数限りない私の怠慢のゆえに、これほどの奥義に近づくにふさわしくない。

11

Sed scio veraciter, et credo ex toto corde et ore confiteor, quia potes me facere dignum: qui solus potes mundum facere de immundo conceptum semine, de peccatoribus facere justos et sanctos.

PL 17, 753B

しかし私は確かに知っている。そして全き心で信じ、口で告白する。汝は私をふさわしい者とすることができる。汝だけが、汚れた種から宿された者を清い者とし、罪人たちを義しい者、聖なる者とすることができる。

12

Per hanc omnipotentiam tuam te rogo, ut concedas mihi peccatori hoc coeleste sacrificium celebrare cum timore et tremore, cum cordis puritate, et lacrymarum fonte, cum laetitia spiritali, et coelesti gaudio.

PL 17, 753B

汝のこの全能にかけて、汝に願う。罪人である私が、この天のいけにえを、畏れと戦慄をもって、心の清さと涙の泉をもって、霊の喜びと天の喜びをもって、執り行うことを許せ。

13

Sentiat mens mea dulcedinem beatissimae praesentiae tuae, et excubias sanctorum angelorum tuorum in circuitu meo.

PL 17, 753B

私の精神が、汝のいと祝福された臨在の甘さを感じるように。また、私の周りに、汝の聖なる天使たちの見張りを感じるように。

14

5. Ego enim, Domine, memor venerandae passionis tuae accedo ad altare tuum, licet peccator; ut offeram tibi sacrificium, quod tu instituisti, et offerri praecepisti in commemorationem tui pro salute nostra.

PL 17, 753B

5. 主よ、私は汝の尊ぶべき受難を思い起こして、罪人ではあるが、汝の祭壇に近づく。汝が定め、我々の救いのために汝の記念として献げよと命じたいけにえを、汝に献げるためである。

15

Suscipe ergo istud, quaeso, summe Deus, dulcissime Jesu Christe, pro Ecclesia tua sancta, et pro cuncto populo tuo, quem acquisisti sanguine tuo pretioso.

PL 17, 753C

それゆえ願う、至高の神、いと甘きイエス・キリストよ、これを、汝の聖なる教会のために、また汝がその尊い血で獲得した汝の全民のために、受け取れ。

16

Et quoniam me peccatorem inter te et eumdem populum medium esse voluisti, licet in me boni operis testimonium non agnoscas, officium dispensationis creditae non recuses, nec per me indignum famulum tuum eorum salutis pereat pretium, pro quibus victima factus, salutaris dignatus es esse redemptio.

PL 17, 753C

汝は、罪人である私が、汝とその民との間に立つことをよしとした。たとえ汝が私のうちに善い業の証しを認めなくとも、委ねられた管理の務めを拒むな。ふさわしくない汝の僕である私のゆえに、彼らの救いの代価が失われるな。汝は彼らのためにいけにえとなり、救いをもたらす贖いとなることをよしとしたのである。

17

Profero ergo, Domine, si dignaris propitius intueri tribulationes plebium, pericula populorum, captivorum gemitum, miseriam orphanorum, necessitates peregrinorum, inopiam debilium, desperationes languentium, defectus senum, suspiria juvenum, vota virginum, lamenta viduarum; tu enim misereris omnium, Domine, et nihil odisti omnium quae fecisti.

PL 17, 753C

それゆえ主よ、民衆の苦難、諸民の危難、捕らわれた者たちの呻き、孤児たちの惨めさ、旅人たちの窮乏、弱い者たちの欠乏、病む者たちの絶望、老人たちの衰え、若者たちの嘆息、おとめたちの願い、やもめたちの嘆きを、汝が慈しみをもって顧みてくれるなら、私は〔それらを汝の前に〕差し出す。主よ、汝はすべての者を憐れみ、造ったもののどれをも憎まなかったからである。

18

Memorare quae sit nostra substantia, quia tu Pater noster es; ne irascaris satis, neque multitudinem viscerum tuorum super nos contineas. Non enim in justificationibus nostris prosternimus preces nostras ante faciem tuam, sed in miserationibus tuis multis.

PL 17, 753D

我々の実体が何であるかを思い起こせ。汝は我々の父だからである。十分に怒るな。汝の心の奥底〔viscera。憐れみの情の座を言う〕の豊かさを、我々に対して押しとどめるな。我々が汝の顔の前に祈りを伏して献げるのは、我々の義の行いによるのではなく、汝の多くの憐れみによるからである。

19

Aufer a nobis, Domine, iniquitates nostras, et ignem sancti Spiritus in nobis clementer accende. Aufer cor lapideum de carne nostra, et da nobis cor carneum quod te timeat, diligat et honorificet, te delectetur, te sequatur, et te perfruatur.

PL 17, 753D

主よ、我々から我々の不法を取り去れ。聖なる霊の火を、我々のうちに寛大に燃え立たせよ。我々の肉から石の心を取り去り、汝を畏れ、愛し、敬い、汝を喜び、汝に従い、汝を享受する、肉の心を我々に与えよ。

20

Oramus, Domine, clementiam tuam, ut sereno vultu familiam tuam sacri tui nominis officia praestolantem aspicere digneris. Et ut nullius sit irritum votum, nullius vacua postulatio, tu nobis preces suggere, quas ipse audire propitius et exaudire delecteris.

PL 17, 754A

主よ、我々は汝の寛容に願う。汝の聖なる名の務めを待ち望む汝の家の者を、穏やかな顔で顧みてくれるように。そして、誰の願いも空しくならず、誰の求めも空しくならないように、汝が我々に祈りを示せ。汝自身が、慈しみをもってそれを聞き、聞き入れることを喜ぶような祈りを。

21

6. Rogamus etiam te, sancte Pater, pro spiritibus fidelium defunctorum, ut sit illis salus aeterna, ac perpetua sanitas, gaudium et refrigerium sempiternum, hoc magnum pietatis sacramentum.

PL 17, 754A

6. 聖なる父よ、我々はまた汝に願う。死んだ信者たちの霊のために。彼らに永遠の救いと、永続する健やかさ、永遠の喜びと安らぎがあるように。これこそ敬虔の大いなる秘義〔救いの計画を言う。hoc の係りは定かでないが、直前の句を受ける同格と取った〕。

22

Domine Deus meus, sit illis hodie magnum et plenum gaudium de te pane vivo et vero, qui de coelo descendisti, et das vitam mundo, de carne sancta et benedicta, agni videlicet immaculati qui tollis peccatum mundi, et potari de fonte pietatis tuae, qui per lanceam militis de latere emanavit crucifixi Domini nostri; ut consolati exsultent in laude et gloria tua sancta.

PL 17, 754A

私の神である主よ、彼らに今日、生きたまことのパンである汝——天から降り、世に生命を与える者——から、大いなる満ちた喜びがあるように。また、聖なる祝福された肉、すなわち世の罪を除く汚れなき子羊の肉から〔喜びがあり〕、十字架につけられた我々の主の脇腹から兵士の槍によって流れ出た、汝の慈しみの泉から飲まされるように。彼らが慰められて、汝の聖なる賛美と栄光のうちに喜び躍るために。

23

7. Peto, Domine, clementiam tuam, ut descendat super hunc panem et calicem istum plenitudo divinitatis tuae.

PL 17, 754B

7. 主よ、私は汝の寛容に願う。このパンと、この杯の上に、汝の神性の満ちあふれが降るように。

24

Descendat etiam, Domine, illa sancti Spiritus tui invisibilis forma, et incomprehensibilis majestas, sicut quondam in Patrum hostias descendebat, qui et oblationes nostras corpus et sanguinem tuum efficiat, et me indignum sacerdotem tuum doceat tantum tractare mysterium, ita ut placide ac benigne sacrificium suscipias de manibus meis ad salutem omnium tam vivorum quam defunctorum.

PL 17, 754B

主よ、汝の聖なる霊の、あの見えない姿と、把握しえない威光もまた降るように。かつて父祖たちのいけにえの上に降ったように。その霊が、我々の献げ物を汝の体と血とし、ふさわしくない汝の祭司〔sacerdos〕である私に、これほどの奥義を扱うことを教えるように。そうして汝が、穏やかに、好意をもって、生きている者も死んだ者もすべての者の救いのために、私の手からいけにえを受け取るように。

25

Rogo te, Domine, per ipsum sacrosanctum mysterium corporis et sanguinis tui, quo quotidie in Ecclesia tua pascimur et potamur, abluimur et sanctificamur, atque unius tuae summaeque divinitatis participes efficimur; quatenus des mihi virtutes tuas sanctas, quibus repletus, bona conscientia ad altare tuum accedam, ita ut haec coelestia sacramenta efficiantur mihi salus et vita.

PL 17, 754B

主よ、汝の体と血のまさにその至聖の奥義にかけて、汝に願う。我々は、それによって汝の教会で日ごとに養われ、飲まされ、洗われ、聖とされ、汝の唯一にして至高の神性にあずかる者とされる。汝の聖なる徳〔virtutes。神の「力」とも読める〕を私に与えよ。私がそれに満たされ、良心を清くして汝の祭壇に近づき、これらの天の秘跡が、私にとって救いと生命となるように。

26

Tu enim dixisti ore tuo sancto et benedicto: Panis quem ego dedero, caro mea est pro mundi vita. Et, Qui manducat me, vita vivet propter me, ipse manet in me, et ego in eo.

PL 17, 754C

汝は、聖なる祝福された口で言ったからである。「私が与えるパンは、世の生命のための私の肉である」。また、「私を食べる者は、私のゆえに生命によって生きる〔底本は vita vivet。このまま訳した〕。その者は私のうちにとどまり、私もその者のうちにとどまる」。

27

Ego sum panis vivus qui de coelo descendi: si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum (Joan. VI, 51, 52) . 8. Panis dulcissime, sana palatum cordis mei, ut sentiam suavitatem amoris tui: sana ab omni languore, ut nullam praeter te amem pulchritudinem.

PL 17, 754C

「私は天から降った生きたパンである。このパンを食べる者は、永遠に生きる」(ヨハネ6:51, 52)。8. いとも甘いパンよ、私の心の口蓋を癒やせ。私が汝の愛の甘さを感じるように。あらゆる衰弱から癒やせ。私が汝のほかにいかなる美をも愛さないように。

28

Panis candidissime, habens in te omne delectamentum, et omnis saporis suavitatem, qui nos semper reficis; comedat te cor meum, et dulcedine saporis tui repleantur viscera animae meae.

PL 17, 754C

いとも純白のパンよ、汝のうちにあらゆる喜びと、あらゆる味の甘さを持ち、我々を常に養う者よ。私の心が汝を食べよ。汝の味の甘さによって、私の魂の奥底〔viscera〕が満たされよ。

29

Manducat te Angelus pleno ore, manducet te peregrinus homo pro modulo suo; ne deficere possit in via, tali recreatus viatico.

PL 17, 754D

天使は口いっぱいに汝を食べる。旅人である人間は、その力に応じて汝を食べよ。このような道中の糧に力づけられて、道で倒れることのないように。

30

Panis sancte, panis vive, panis pulcher, panis munde, qui descendisti de coelo, et das vitam mundo, veni in cor meum, et munda me ab omni inquinamento carnis et spiritus. Intra in animam meam, et sanctifica me intus et exterius.

PL 17, 754D

聖なるパンよ、生けるパンよ、美しいパンよ、清いパンよ、天から降り、世に生命を与える者よ。私の心に来て、肉と霊のあらゆる汚れから私を清めよ。私の魂に入り、内も外も私を聖とせよ。

31

Esto tutamen et perpetua salus corporis et animae meae. Repelle a me insidiantes mihi. Hostes recedant procul a praesentia tua, ut foris et intus per te munitus, recto tramite perveniam ad tuum regnum; ubi non mysteriis, sicut in hoc tempore agitur, sed facie ad faciem te videbimus, cum tradideris regnum Deo Patri, et erit Deus omnia in omnibus.

PL 17, 754D

私の体と魂の守りとなり、永続する救いとなれ。私を狙う者たちを私から退けよ。敵が汝の臨在から遠く退くように。私が外も内も汝によって固められ、まっすぐな道を通って、汝の国に至るように。そこでは、今の時に行われているように奥義によってではなく、顔と顔を合わせて、我々は汝を見る。汝が国を父なる神に引き渡し、神がすべてにおいてすべてとなるときである。

32

Tunc me de te satiabis satietate perpetua, ut nec esuriam, nec sitiam in aeternum: qui cum eodem Deo Patre et Spiritu sancto vivis et regnas per omnia saecula saeculorum, amen.

PL 17, 755A

そのとき汝は、永続する満腹で、私を汝によって満たすであろう。私が永遠に飢えず、渇かないように。汝は同じ父なる神と聖なる霊とともに、世々限りなく生き、支配する。アーメン。

Precatio secunda. Item in praeparatione ad Missam

第二の祈り 同じくミサの備えにPL 17, 755A
1

1. Summa et incomprehensibilis natura, virtus vitaque beata, lux inaccessibilis, vera, singularis, et una sapientia, veritas incommutabilis, sancta, incomparabilis, et aeterna dilectio, temporalium rerum sine tempore conditor, visibilium et invisibilium invisibilis aeternusque patrator, Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus et verus in Trinitate Dominus Deus: Pater non habens a quo sis, habens tamen sapientiam, id est, Filium, cui major vel anterior non sis: Filius habens Patrem a quo sis, non tamen habens cui minor vel posterior sis: Spiritus sanctus habens Patrem et Filium, a quibus sis, non tamen habens quibus vel inaequalis vel impar sis; quia totum in hac tua divinitate, cui tempus numquam accidit, aeternum ac coaeternum, aequale ac coaequae est, in qua alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: sed Pater in Filio et Spiritu sancto, Filius in Patre et Spiritu sancto, Spiritus sanctus in Patre et Filio est; quia sicut tua, Deus noster, natura personas recipit, sic partes nequaquam admittit: cui nec supra, nec subtus, ante vel retro convenit, quia corporum lineamenta non recipit.

PL 17, 755A

1. 至高にして把握しえない本性、力、祝福された生命、近づきえない光、まことの、唯一の、ひとつの知恵、不変の真理、聖なる、比べるもののない、永遠の愛、時間的なものを時なしに造る者、見えるものと見えないものを成し遂げる、見えない永遠の者、父と子と聖なる霊、三位一体においてひとりのまことの主なる神よ。父は、汝がそれから出るところの者を持たないが、知恵、すなわち子を持ち、汝は子より大でも先でもない。子は、汝がそれから出るところの父を持つが、汝がそれより小でも後でもあるところの者を持たない。聖なる霊は、汝がそれらから出るところの父と子を持つが、汝がそれらに対して不等でも不同でもあるところの者を持たない。それは、時間が決して及ばない汝のこの神性においては、すべてが永遠であり共に永遠であり、等しく共に等しいからである。そこでは、父は別の者、子は別の者、聖なる霊は別の者である。しかし父は子と聖なる霊のうちに、子は父と聖なる霊のうちに、聖なる霊は父と子のうちにある。我々の神よ、汝の本性はペルソナを受け入れるように、部分は決して受け入れないからである。それには上も下も、前も後ろも当てはまらない。物体の輪郭を受け入れないからである。

2

Unde et tota omnibus in locis sine loco habetur, nec tamen tota comprehenditur; tota namque ubique habetur, quia profecto pars in ea nulla reperitur: tota autem non comprehenditur, quia videlicet cum in creaturis unicuique tota praesens efficitur, etiam ultra creaturas tota invenitur.

PL 17, 755B

それゆえ、〔本性は〕場所なしに、すべての場所に全体として保たれるが、しかし全体として捉えられることはない。全体としてあらゆる所に保たれるのは、そこに部分がまったく見いだされないからである。しかし全体として捉えられないのは、被造物のそれぞれに全体として臨在しながらも、被造物の外にも全体として見いだされるからである。

3

Quamobrem cum coelum et terram implet, tota est: cum hominem unum implet, tota est; nec variatur per singula, quae in singulis tota est; nec de loco ad locum transit, cum unum deserens, alterum petit, quae semetipsam sine loco et tempore movet.

PL 17, 755C

だから、天と地を満たすときも全体であり、一人の人を満たすときも全体である。個々のものの中で全体であるそれは、個々に応じて変化することもなく、一つを去って他を求めて、場所から場所へ移ることもない。場所と時なしに自らを動かすのである。

4

Hinc merito colendus, hinc adorandus es, hinc incommutabilis, hinc incircumscriptus agnosceris: hinc mediator Dei et hominum homo Christus Jesus secundum divinitatis essentiam, totus cum hominibus in terris, totus erat cum Patre in coelis, cum diceret: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit Filius hominis, qui in coelo est (Joan. III, 13) .

PL 17, 755C

ここから汝は、敬われるべき者、崇められるべき者であり、ここから不変の者、限界づけられない者として知られる。ここから、神と人との間の仲介者である人キリスト・イエスは、神性の本質に従えば、地上で人々とともに全体としてあり、天で父とともに全体としてあった。彼はこう言ったのである。「天から降った者、すなわち天にいる人の子のほかは、誰も天に上らなかった」(ヨハネ3:13)。

5

Qui videlicet, cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo: sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo.

PL 17, 755D

彼は実に、「神の形であったとき、神と等しくあることを奪い取るべきものとは考えず、かえって自らを空しくして、僕の形を取り、人々に似たものとなり、姿において人として見いだされた」。

6

Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis (Philip. II, 6) .

PL 17, 755D

「自らを低くし、死に至るまで、しかも十字架の死に至るまで従順となった」(フィリピ2:6)〔引かれた句はフィリピ2:6–8〕。

7

2. Per hunc te, beata Trinitas, humanitatis habitum, per hujus subjectionis humilitatem deprecor, per hujus sacratissimam obedientiam, per hujus beatissimam mortem exoro in primis; ut te Dominum Deum meum diligam, te sitiam, te toto corde perquiram: deinde ut proximum juxta vires atque mensuram in hac ipsa tua dilectione charum semper atque dilectum attendam.

PL 17, 755D

2. 祝福された三位一体よ、この人性の姿によって、この服従のへりくだりによって、このいと聖なる従順によって、このいと祝福された死によって、私は汝に懇願し、まず願う。主なる私の神である汝を愛し、汝に渇き、全き心で汝を探し求めるように。次に、力と程度に応じて、隣人を、汝のこの愛のうちで、常に貴い愛される者として見るように。

8

Sed hanc dilectionem nulli, Domine, praestabis, nisi cui vitia prius odisse donaveris. Obsecro ergo, pia et vera misericordia, solida atque unica spes mea, ut superbiae regnum auferas ab anima mea.

PL 17, 756A

しかし主よ、汝はこの愛を、悪徳を憎むことをあらかじめ授けた者でなければ、誰にも与えないであろう。それゆえ願う、慈しみ深いまことの慈しみよ、堅固にして唯一の私の希望よ。高ぶりの支配を、私の魂から取り去れ。

9

Horrendum, Domine, pavendumque tam maximum malum, quod angelos de coelo projecit, quod homines de paradiso eliminavit, quodque initium omnis peccati est, et ad ipsum pertinet quidquid vitii et iniquitatis est, cujus primae soboles septem nimirum principalia vitia, ex hac virulenta radice proferuntur, scilicet inanis gloria, invidia, ira, tristitia, avaritia, ventris ingluvies atque luxuria.

PL 17, 756A

主よ、これほど極大の悪は、恐るべく、おののくべきである。それは天使たちを天から投げ落とし、人々を楽園から追い出し、あらゆる罪の始まりであり、悪徳と不法のすべてがこれに属する。その最初の子孫である七つの主な悪徳が、この毒のある根から生じる。すなわち、空しい栄光、妬み、怒り、悲しみ、貪欲、腹の貪り、そして淫蕩である。

10

Sed et numerosa propaginis turba ex singulis generatur. 3. Inanis ergo gloria cum plene mentem ceperit, mox septiformem in illa nequitiam gignit, inobedientiam scilicet, jactantiam, hypocrisin, contentionem, pertinaciam, discordiam, ac novitatum praesumptionem.

PL 17, 756B

だが、それぞれから、多数の分枝の群れも生まれる。3. 空しい栄光は、精神を完全に捉えると、たちまちそのなかに七重の悪を生む。すなわち、不従順、自慢、偽善、争い、頑固、不和、そして新奇なものへの僭越である。

11

Sed si huic vera humilitas opponatur, omnis ejus nequitia vacuatur. Te ergo deprecor, humilitatis magister, ut hanc cordi meo inseras, insertamque custodias, quae dum cunctis inferiorem se attendit, subjectionem protinus gignit, jactantiam exstinguit, hypocrisin excludit, contentionem refugit, pertinaciam emollit, discordiam praecavet, novitatum praesumptionem abhorret.

PL 17, 756B

しかし、これにまことのへりくだりが対置されるなら、その悪はすべて空しくされる。それゆえ、へりくだりの師よ、汝に願う。これを私の心に植え付け、植え付けたものを守れ。それは、すべての者より自分を下と見る間に、ただちに服従を生み、自慢を消し、偽善を締め出し、争いを避け、頑固を和らげ、不和を防ぎ、新奇なものへの僭越を忌み嫌う。

12

Hoc beatae humilitatis medicamine morbum elationis sanandum praevideras, cum per hominem assumptum auctor nostrae salutis, tuis ad te venientibus diceres: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris (Matth. XI, 29) .

PL 17, 756B

汝は、この祝福されたへりくだりという薬によって、高ぶりの病が癒やされるべきことを、あらかじめ見ていた。それは、我々の救いの創始者である汝が、受け取られた人間を通して、汝のもとに来る汝の者たちに言ったときである。「私から学べ。私は柔和で、心のへりくだった者だからである。そうすれば、汝らは汝らの魂に安らぎを見いだすであろう」(マタイ11:29)。

13

Et rursum: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum (Matth. XVIII, 3) . 4. De invidia quoque odium, susurratio, detractio, exsultatio in adversis proximi, afflictio autem in prosperis ejus propagatur.

PL 17, 756C

また、こうも言った。「汝らが立ち返り、幼子のようにならなければ、汝らは天の国に入らない」(マタイ18:3)。4. 妬みからもまた、憎しみ、陰口、中傷、隣人の逆境での歓喜、その順境での苦悩が広がる。

14

O mala progenies, quae si animo intromissa dominari coeperit, omnem sanctitatis sobolem exstinguit!

PL 17, 756C

ああ、悪しき子孫よ。心に入り込んで支配し始めるなら、聖性のあらゆる子孫を消し去る。

15

Qui itaque invidet vel odit, non alium prius quam se ipsum occidit: qui susurrat et detrahit, prius suas quam aliorum radices evellit: qui exsultat in adversis proximi, et affligitur in prosperis ejus, alieno se primum gladio petit.

PL 17, 756C

それゆえ、妬み、あるいは憎む者は、他の誰かより先に、自分自身を殺す。陰口を言い中傷する者は、他の者たちの根より先に、自分の根を引き抜く。隣人の逆境で歓び、その順境で苦しむ者は、まず他人の剣で自分を襲う。

16

Hoc secundum superbiae virgultum tunc primo fuit exortum, cum ille de quo scriptum est, Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum (Sap. II, 24) , Cain persuasit ut livoris odio fraternum funderet sanguinem.

PL 17, 756D

高ぶりのこの第二の若枝は、あの者——「悪魔の妬みによって死が世界に入った」(知恵の書2:24)と書かれたその者——が、カインを説き伏せて、妬みの憎しみで兄弟の血を流させたとき、初めて芽生えた。

17

Sed nimirum idem Cain invidus prius suam animam, quam alterius carnem peremit, scriptum quippe est: Qui odit fratrem suum, homicida est. Et scitis quia omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem (I Joan. III, 15) .

PL 17, 756D

しかし確かに、妬むそのカインは、他人の肉より先に、自分の魂を滅ぼした。というのも、書かれている。「自分の兄弟を憎む者は、人殺しである。そして汝らは知っている。すべて人殺しは、永遠の生命が自分のうちにとどまってはいない」(一ヨハネ3:15)。

18

Hinc, Domine, apparet cujus primum homicida est, qui alterum odit, in quo vita non est. Quod contra Moyses omnium mitissimus admonet, dicens: Ne oderis proximum tuum in corde tuo (Lev. XIX, 17) .

PL 17, 756D

主よ、ここから、他人を憎む者——その者のうちには生命がない——が、まず誰の人殺しであるか〔cujus「誰の」は、前節のとおり自分自身を言う〕が明らかになる。これに反して、すべての人の中で最も柔和なモーセは、戒めて言う。「汝の隣人を、汝の心の中で憎むな」(レビ記19:17)。

19

Et quia ille, qui invidet et odit, consequenter susurrat et detrahit; hoc malum Scriptura sancta praecavendum denuntiat: Non eris, inquit, susurro in populis (Ibid., 16) ; et: Nolite detrahere alterutrum, fratres (Jacob. IV, 11) .

PL 17, 757A

妬み憎む者は、その帰結として陰口を言い中傷するので、聖書はこの悪を避けるべきものと告げる。「汝は民の間で陰口を言う者となるな」と言い(レビ記19:16)、また、「兄弟たちよ、互いに中傷するな」(ヤコブ4:11)と言う。

20

Qui vero detrahit fratri, detrahit legi; qui enim susurrat et detrahit, consequens est ut in adversis proximi exsultet, in prosperis autem animi tristitiam contrahat.

PL 17, 757A

兄弟を中傷する者は、律法を中傷する。陰口を言い中傷する者は、その帰結として、隣人の逆境で歓び、その順境では心に悲しみを抱くことになる。

21

Sed occurrit beatus Apostolus, et dicit: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus (Rom. XII, 15) .

PL 17, 757A

しかし福なる使徒が立ち向かい、言う。「喜ぶ者とともに喜び、泣く者とともに泣け」(ローマ12:15)。

22

Et ecce alius pro terrenis rebus, terrenisque honoribus, alius pro virtutum successibus cuilibet invidet, quemlibet odit, contra quemlibet susurrat, de quolibet detrahit, de cujuslibet adversis exsultat, de prosperis animum moestificat.

PL 17, 757A

見よ、ある者は地上の物事と地上の栄誉のために、またある者は徳の成功のために、誰にでも妬み、誰をも憎み、誰に対しても陰口を言い、誰についても中傷し、誰の逆境にも歓び、その順境には心を悲しませる。

23

5. Sed ut in cunctis hoc multiplex malum superetur, occurrat, Domine, quaeso, illud multiforme bonum, quod potenti virtute resistens non det invidiae locum, charitas scilicet, quae fundamentum est omnium virtutum et bonorum: quae non invidet, sed congaudet: non odit, sed diligit: non susurrat, sed objurgat: non detrahit, sed arguit: non de adversis proximi gaudet, sed moeret: non de prosperis afflictionem contrahit, sed consolationem recipit.

PL 17, 757B

5. しかし、すべての者においてこの多様な悪が打ち負かされるように、主よ、願う、あの多様な善が立ち向かうように。それは、力強い力で抗って、妬みに場を与えない。すなわち愛であり、それはあらゆる徳と善の土台である。愛は妬まず、ともに喜ぶ。憎まず、愛する。陰口を言わず、叱責する。中傷せず、諭す。隣人の逆境を歓ばず、嘆く。順境から苦悩を抱かず、慰めを受ける。

24

Merito autem tale nomen accepit, quod illa charius inveniri non poterit: quam qui habet, te utique habet. Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo (I Joan. IV, 8) .

PL 17, 757B

愛がこのような名を受けたのは当然である。それより貴い〔charius。charitas との語呂〕ものは見いだされえないからである。それを持つ者は、まさしく汝を持つ。「神は愛である。愛にとどまる者は、神にとどまり、神もその者にとどまる」と言う(一ヨハネ4:8)〔引かれた句の後半は一ヨハネ4:16〕。

25

Qui ut praefatum invidiae superet malum, cordis simul et oris jungenda custodia est: cordis scilicet, ne invideat, ne in adversis proximi exsultet, ne in prosperis moestitiam contrahat: oris vero, ne susurret, ne detrahat.

PL 17, 757B

〔愛にとどまる〕この者が、前に述べた妬みの悪に打ち勝つには、心と口の見張りを併せ持たねばならない〔Qui の係りは定かでない。前節の「愛にとどまる者」と取った〕。すなわち、心の見張りは、妬まず、隣人の逆境に歓ばず、その順境に悲しみを抱かないこと。口の見張りは、陰口を言わず、中傷しないことである。

26

Scriptum quippe est: Omni custodia serva os tuum: serva tuum cor, quia ex ipso vita procedit (Prov. IV, 23) . Et rursum scriptum est: Mors et vita in manibus linguae (Prov. XVIII, 21) .

PL 17, 757C

書かれているからである。「あらゆる見張りをもって、汝の口を守れ。汝の心を守れ。そこから生命が出るからである」(箴言4:23)。また、書かれている。「死と生命は、舌の手にある」(箴言18:21)。

27

Citius autem malum quod intus latet, exstinguitur, si a pravo eloquio foris lingua frenetur. Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis; ut non declinet cor meum in verbum malum (Psal. CXL, 3) .

PL 17, 757C

内に潜む悪は、外で舌が悪しき言葉から抑えられるなら、より速く消える。「主よ、私の口に見張りを置け。私の唇に、囲いの戸を〔置け〕。私の心が悪い言葉に傾かないように」(詩篇140:3)。

28

Libera animam meam a labiis iniquis, et a lingua dolosa (Psal. CXIX, 2) . 6. Ira autem invidiam sequitur, qua inter caetera vitia nihil asperius, nihil invenitur amarius: quae dum ultra modum efferbuerit, atrociter mentem exulcerat, sensum hebetat, linguam immutat, oculos obumbrat, totumque corpus perturbat.

PL 17, 757C

「私の魂を、不法な唇と、欺く舌から救い出せ」(詩篇119:2)。6. 怒りは妬みに続く。諸悪徳の中で、これほど辛辣なもの、これほど苦いものは見いだされない。怒りは、度を越して煮えたぎると、精神を残酷に爛れさせ、感覚を鈍らせ、舌を変え、目を暗くし、体全体を乱す。

29

Hinc protinus rixae, contumeliae, clamor, indignatio, tumor mentis, et blasphemiae suscitantur. De qua nimirum Scriptura sancta testatur, dicens: Ira in sinu stulti requiescit (Eccl. VII, 10) , et: Ira viri justitiam Dei non operatur (Jacob. I, 20) .

PL 17, 757D

ここからただちに、争い、侮辱、叫び、憤慨、精神の膨れ上がり、冒瀆が引き起こされる。これについて、聖書は確かにこう証言する。「怒りは愚か者の懐にとどまる」(コヘレトの言葉7:10)、また、「人の怒りは、神の正義を行わない」(ヤコブ1:20)。

30

7. Sed objice, Domine, contra tam amarissimum iracundiae malum suavissimum patientiae bonum, in quo specialiter animarum nostrarum salus collocatur, cum nobis per Evangelium dicatur: In patientia vestra possidebitis animas vestras (Luc. XXI, 19) .

PL 17, 757D

7. しかし主よ、憤りというこれほど苦い悪に対して、忍耐というこの上なく甘い善を差し向けよ。そこにこそ、我々の魂の救いが特別にかかっている。福音を通して、我々にこう言われているからである。「汝らの忍耐によって、汝らは汝らの魂を獲得するであろう」(ルカ21:19)。

31

Quae nimirum dum arcem et principatum in mente susceperit, omnes mox perturbationes compescit: rixas et contumelias in exhortationem convertit, confusum clamorem sub ordinato silentio premit, indignationem tumoremque mentis mansuetudine vincit, blasphemias gratiarum actione repellit.

PL 17, 757D

忍耐は、精神に砦と首位を得ると、あらゆる動揺をたちまち抑える。争いと侮辱を勧めに変え、混乱した叫びを整えられた沈黙のもとに押さえ、憤慨と精神の膨れ上がりを柔和で打ち破り、冒瀆を感謝によって退ける。

32

Quod si forte in immensum ira succensa ad horam patientia succubuerit, nullumne, Domine, remedium erit? Erit certe.

PL 17, 758A

もし怒りが際限なく燃え上がり、しばらく忍耐が屈したなら、主よ、何の治療もないのか。確かにある。

33

Nam cum hujus mali damnationem Evangelium denuntiet, dicens: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio: qui autem dixerit fratri suo racha, reus erit concilio: qui autem dixerit fatue, reus erit gehennae ignis (Matth. V, 22) ; protinus recuperationem subjungit, cum dicit: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum (Ibid., 23) .

PL 17, 758A

この悪の断罪を福音が告げて、こう言うからである。「自分の兄弟に怒る者は、裁きに問われる者となる。自分の兄弟に『ラカ』〔Racha。アラム語の罵りの語〕と言う者は、議会に問われる者となる。『愚か者』と言う者は、ゲヘナの火に問われる者となる」(マタイ5:22)。福音はただちに回復の道を付け加えて、こう言う。「汝が供え物を祭壇に献げるとき、そこで、兄弟が汝に対して何かを持っていることを思い出したなら、汝の供え物をそこ、祭壇の前に置き、まず行って汝の兄弟と和解せよ。それから来て、汝の供え物を献げよ」(マタイ5:23)。

34

Et illud: Cum statis ad orandum, remittite, si quid habetis adversus alterum in cordibus vestris (Marc. XI, 23) . Hanc mihi, Domine Deus, secundam tribue victoriam, si furore caecatus amisero primam, cum non tuo zelo, sed meo vitio cujuslibet animum offendo.

PL 17, 758B

また、あの句もある。「汝らが祈るために立っているとき、汝らが心の中で誰かに対して何かを持っているなら、赦せ」(マルコ11:23)〔引かれた句はマルコ11:25〕。主なる神よ、もし私が怒りに目をくらまされて第一の勝利を失ったなら、この第二の勝利を私に与えよ。それは、私が汝の熱心によってではなく、私の悪徳によって、誰かの心を傷つけるときのことである。

35

8. Tristitia quoque iram persequitur: quae dum cordis arcana penetrat, protinus in ejus cubiculo malitiam, rancorem, pusillanimitatem, desperationem, torporem circa praecepta, vagationem mentis erga illicita generat.

PL 17, 758B

8. 悲しみもまた、怒りを追う。それは心の奥に入り込むとたちまち、その寝室に、悪意、恨み、小心、絶望、戒めに対する怠惰、許されぬものへ向かう精神のさまよいを生む。

36

Quae inter caetera vitia quam sit detestanda, beatus Paulus indicat: Saeculi, inquiens, tristitia mortem operatur (II Cor. VII, 10) .

PL 17, 758B

それが諸悪徳の中でどれほど忌むべきものかを、福なるパウロは示す。「世の悲しみは死をもたらす」と言う(二コリント7:10)。

37

Sed obsecro, Deus et Dominus meus, oppone contra saeculi tristitiam futurae beatitudinis laetitiam, quae ex moerore contractam malitiam vincat benevolentia, taedio procreatum rancorem pellat sinceritate, pusillanimitatem fortitudine roboret, desperationem spei fiducia erigat, torporem circa praecepta exercitio spiritali repellat, vagationem mentis erga illicita inconcussa stabilitate refrenet.

PL 17, 758B

しかし願う、私の神、私の主よ。世の悲しみに対して、来たるべき至福の喜びを対置せよ。その喜びは、嘆きから生じた悪意を好意によって打ち負かし、倦怠から生まれた恨みを誠実によって追い払い、小心を勇気によって強め、絶望を希望の確信によって立ち上がらせ、戒めに対する怠惰を霊の鍛錬によって退け、許されぬものへ向かう精神のさまよいを、揺るぎない堅固さによって抑えるように。

38

Quod si, ad momentum subtracta laetitia spiritali, malum tristitiae praevaluerit, agam, quaeso, quod monet beatus Jacobus: Tristatur quis in vobis? Oret aequo animo, et psallat (Jacob. V, 13) .

PL 17, 758C

もし、霊の喜びがしばらく取り去られて、悲しみの悪が優勢になったなら、願う、福なるヤコブの勧めることを私が行うように。「汝らのうちに悲しむ者がいるか。平静な心で祈り、賛美の歌を歌え」(ヤコブ5:13)。

39

9. Avaritia sequitur tristitiam, quae in utroque Testamento pari notatur exsecratione. In veteri namque dicitur: avaro nihil est scelestius (Eccl. X, 9) ; in novo autem: et avaritiam, quae est idolorum servitus (Ephes. V, 5) .

PL 17, 758C

9. 貪欲は悲しみに続く。それは旧約でも新約でも、等しい呪詛をもって刻印される。旧約では、「貪欲な者より悪事に満ちた者はない」(集会の書10:9)と言われ、新約では、「また貪欲は、偶像への隷属である」(エフェソ5:5)と言われる。

40

Ex qua profecto septem nequitiae procreantur, scilicet, proditio, fraus, fallacia, perjurium, inquietudo, violentia, et contra misericordiam obduratio.

PL 17, 758D

この貪欲からは、確かに七つの悪が生まれる。すなわち、裏切り、欺き、偽り、偽誓、不穏、暴力、そして慈しみに対する頑なさである。

41

Et ecce, Domine Deus, quilibet amator mundi, et non tui, propter metalla pretiosa, ardentes fulgentesque lapides, servos et servas, praedia et fundos ad mortem proximum tradit, fraudem incurrit, fallaciam obducit, perjurium committit: et alius inquietus et violentus est propter villam, alius propter gallinam: alius obduratur contra misericordiam ne retribuat aurum, alius ne porrigat potum.

PL 17, 758D

見よ、主なる神よ、世界を愛する者は誰でも、汝を愛さず、高価な金属、燃えるように輝く宝石、男女の奴隷、地所と農地のために、隣人を死に引き渡し、欺きに陥り、偽りを覆い被せ、偽誓を犯す。ある者は農場のために、ある者は鶏のために、落ち着きを失い、暴力に走る。ある者は金を返すまいとして慈しみに対して頑なになり、ある者は飲み物を差し出すまいとして頑なになる。

42

Sed peto, mi Deus, amator castus et verus, ut cui praeter te nulla possessio debetur in terra, nihil quod tu non es, concupiscam in terra; semper illius sententiae meminerim, qua dicitur: Nudus egressus sum de utero matris meae, nudus revertar illuc (Job. I, 21) .

PL 17, 758D

しかし願う、私の神、貞潔でまことの愛する者よ。地上で汝のほかにはいかなる所有も負われていない私が、汝でないものを地上で何一つ欲しないように。私が常に、こう言われるあの言葉を思い起こすように。「私は裸で母の胎から出た。裸でそこへ帰るであろう」(ヨブ記1:21)。

43

Atque illius: Nihil intulimus in hunc mundum, sed nec auferre quid possumus (I Tim. VI, 7) . Quae nimirum dum pie considerantur, mundi contemptum afferre videntur, qui avaritiae contrarius est.

PL 17, 759A

また、あの句もある。「我々は何もこの世界に持ち込まなかった。何も持ち去ることもできない」(一テモテ6:7)。これらが敬虔に考えられるとき、世界を蔑むことをもたらすように思われ、それは貪欲に反する。

44

10. Post haec restat ventris ingluvies, quae a necessitate quidem incipit, sed modus necessitatis excedens, ad voluptatem pertransit; dumque a licitis ad illicita pervenerit, mox ineptam laetitiam, scurrilitatem, immunditiam, multiloquium, sensusque hebetudinem circa intelligentiam parturit: cujus mortiferum virus tunc utcumque vacuatur, cum non qualitas, sed libido in escis praecavetur.

PL 17, 759A

10. このあと、腹の貪りが残る。それは確かに必要から始まるが、必要の度を越えて快楽へ移る。許されたものから許されないものへ至ると、たちまち愚かな浮かれ、道化、汚れ、多弁、理解における感覚の鈍さを産む。その死をもたらす毒は、食物において質ではなく情欲が戒められるとき、ともかくも空にされる。

45

Prima enim mulier non exquisitarum dapum, sed sola pomi delectatione mortem mundo induxit (Gen. III, 6) : et antiquus hostis regem nostrum non de carne, sed de pane tentavit (Matth. IV, 3) : et Sodoma idcirco igne et sulphure periit; quia inter caetera mala panem in saturitate comedit (Gen. XIX, 24) .

PL 17, 759B

最初の女は、凝った食事ではなく、ただ果実の喜びによって、世界に死を持ち込んだ(創世記3:6)。古き敵は、我々の王を、肉ではなくパンによって試みた(マタイ4:3)。ソドムは、他の悪の中で満腹してパンを食べたゆえに、火と硫黄によって滅びた(創世記19:24)〔満腹してパンを食べたことを言う句はエゼキエル16:49〕。

46

11. Quapropter clementiam tuam, Deus, imploro, ut sicut aeger ad medicinam, sic ad sumendas dapes accedam; nequaquam scilicet in eis voluptatem appetens, sed necessitati subveniens.

PL 17, 759B

11. それゆえ神よ、私は汝の寛容に願う。病人が薬に向かうように、私が食事を取りに行くように。決してそこに快楽を求めず、ただ必要を満たすために。

47

Aufer a me propter magnam misericordiam tuam omne ciborum noxium desiderium, congruamque servo tuo escarum propitius tribue abstinentiam; ut inter necessarium modum proprium temperem appetitum, remotaque a me omni prorsus crapula et ebrietate, sciam in virtute tua abundare, sciam et penuriam pati, noverim quoque in quibus mihi sufficiens esse possim.

PL 17, 759B

汝の大いなる慈しみのゆえに、私から、食物へのあらゆる有害な欲求を取り去れ。そして汝の僕に、ふさわしい食物の禁欲を、寛大に与えよ。私が必要な量のうちに自分の食欲を抑え、飽食と酩酊をすべて私から遠ざけて、汝の力によって豊かになることを知り、欠乏に耐えることも知り、何をもって私が満ち足りうるかも知るように。

48

Ita, Domine, ita, Pater bone, noxiis gastrimargiae succis arefactis inepta laetitia vel scurrilitas non pullulabit, quae illos maxime ad insaniam perducit, in quibus crapula et ebrietas dominium sumit: Sedit enim populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere (Exod. XXXII, 6) .

PL 17, 759C

そうだ、主よ、そうだ、善き父よ。大食〔gastrimargia〕の有害な汁が枯れたなら、愚かな浮かれや道化は芽生えない。それは、飽食と酩酊が支配を得た者たちを、とりわけ狂気へ導く。「民は座って食べ飲み、立って戯れた」(出エジプト記32:6)。

49

Contra quos illa sententia venit, qua dicitur: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram! Et vae vobis, qui ridetis nunc; quia plorabitis et flebitis (Luc. VI, 25) !

PL 17, 759C

これらの者たちに対して、この言葉が来る。「災いだ、汝ら富める者は。汝らは自分の慰めを得ている。災いだ、今笑う汝らは。汝らは嘆き、泣くからである」(ルカ6:25)〔前半の句はルカ6:24〕。

50

Quod contra ii qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis ejus (Galat. V, 24) audiunt: Mundus gaudebit, vos vero contristabimini; sed tristitia vestra vertetur in gaudium, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis (Joan. XVI, 20) .

PL 17, 759C

これに反して、肉を悪徳と欲望とともに十字架につけた者たち(ガラテヤ5:24)は、こう聞く。「世界は喜ぶ。だが汝らは悲しむ。しかし、汝らの悲しみは喜びに変わり、汝らの喜びを、誰も汝らから奪わない」(ヨハネ16:20)。

51

Et rursum: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur (Matth. V, 5) . Immunditia quoque quae juxta Apostolum quibusdam regni coelestis aditum claudit, vigilantem numquam, dormientem vero tardius sua colluvione foedabit.

PL 17, 759D

また、こうも言う。「嘆く者は幸いである。その者たちは慰められるからである」(マタイ5:5)。汚れもまた、使徒によれば、ある者たちに天の国への入口を閉ざすが、目覚めている者をその汚水で汚すことは決してなく、眠っている者をも遅くにしか汚さない。

52

Multiloquium inedia pressum silebit: hebetudo sensus circa intelligentiam spiritualis acuminis ingenio cedet; quod sancta parcimonia in mente propagabit; venter enim abstinentia contractus humanos in altum elevat sensus.

PL 17, 759D

多弁は、飢えに押さえられて黙る。理解における感覚の鈍さは、霊的な鋭さという才に席を譲る。聖なる倹約が、それを精神のうちに広げる。禁欲によって縮んだ腹は、人間の感覚を高みへ上げるからである。

53

12. Luxuria gastrimargiam sequitur, quae dum licentiae metas excedit, mox de se caecitatem mentis, inconsiderationem, inconstantiam, praecipitationem, amorem sui, odium Dei, affectum praesentis saeculi, horrorem autem vel desperationem gignit futuri.

PL 17, 759D

12. 淫蕩は大食に続く。それは放縦の境を越えると、たちまち自らから、精神の盲目、無思慮、不安定、軽率、自己愛、神への憎しみ、現在の世への情、来たるべきものへの恐怖あるいは絶望を生む。

54

Sed peto, Domine, ut qui ab ipso pubertatis tempore a complexu carnalis copulae alienum me esse voluisti, delectationis ejus consensu non tangar. Quid enim prodest, Domine Deus, virginem esse corpore, si contingat mente esse corruptum?

PL 17, 760A

しかし主よ、願う。汝は、思春期のまさにそのときから、私を肉の交わりの抱擁から遠ざけておくことを望んだ。その汝が、その快楽への同意によって私が触れられることのないようにせよ。主なる神よ、体において童貞〔virgo〕であっても、精神が堕落しているなら、何の益があろうか。

55

Qui enim viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo (Matth. V, 28) .

PL 17, 760A

「女を見て、これを欲する者は、すでに心の中でこれを姦淫した」(マタイ5:28)。

56

Huic profecto necdum castitatem professo, juxta Apostolum melius est nubere, quam uri (II Cor. VII, 9) : sed obsecro, Domine, ut cui non licet nubere, nec contingat aduri.

PL 17, 760A

まだ貞潔を宣言していないこの者には、使徒によれば、燃えるより結婚するほうがよい(二コリント7:9)〔引かれた句は一コリント7:9〕。しかし主よ、結婚が許されない者には、燃えることも起こらないようにと願う。

57

13. Ecce dum pro me sollicitus talia postulo, meminisse charitatis debeo; ut etiam pro aliis exorem. Te igitur amatorem Ecclesiae tuae deprecor, Deus, pro sacerdotibus ejus; ut verbis simul et meritis vitae populum sibi creditum ad coelestem patriam invitent.

PL 17, 760A

13. 見よ、私は自分のために気遣ってこのようなことを願っているが、愛を思い起こさねばならない。他の者たちのためにも願えるように。それゆえ、神よ、汝の教会を愛する者である汝に、教会の祭司〔sacerdos。ミサを献げる者を言う〕たちのために懇願する。彼らが、言葉と生き方の功績とをともにして、自分に委ねられた民を天の故郷へ招くように。

58

Pro regibus, ducibus, et iis qui in sublimitate positi sunt; ut patres orphanorum et judices viduarum semetipsos exhibeant, miseriis inopum, et gemitibus pauperum condoleant, nihil nisi quod justum est, in judicio quaerant; sicque administrent praesentia, ne amittant bona futura.

PL 17, 760B

王たち、君主たち、また高い地位に置かれた者たちのために。彼らが孤児の父、やもめの裁き人として自らを示し、貧しい者の惨めさと乏しい者の呻きをともに悲しみ、裁きにおいて正しいこと以外を求めず、こうして現在のものを治めて、将来の善を失わないように。

59

Pro virginibus, continentibus, ac mundo renuntiantibus; ut praesentia despiciant, futura requirant, nec se negotiis saecularibus implicent; ut tibi militantes placeant, cui se probaverunt.

PL 17, 760B

おとめたち、自制を保つ者たち、世界を捨てる者たちのために。彼らが現在のものを蔑み、将来のものを求め、世の営みに身を絡めず、兵士として仕えて、自分を適任と示した相手である汝に喜ばれるように。

60

Pro conjugatis, ut sic sibi invicem carnis debitum solvant, ne a desiderio patriae coelestis exorbitent. 14. Sed quid ago, Domine? Quasi oblitus peccatorum meorum, pro aliis exorare praesumo. O quam in multis offendi atque offendo!

PL 17, 760B

夫婦のために。互いに肉の負い目を果たしつつ、天の故郷への思慕から逸れないように。14. だが主よ、私は何をしているのか。自分の罪を忘れたかのように、他の者たちのために執り成しをあえてする。ああ、私はどれほど多くの点で過ちを犯し、犯していることか。

61

Sed tamen non subrepit desperatio, cum publicanum in templo justificatum attendo, cum latronem in cruce confitentem, et de cruce ad Paradisum transeuntem aspicio, cum Mariam post multas criminum maculas fonte pietatis ablutam, cum Petrum post negationem apostolatus gratiam recuperasse intueor.

PL 17, 760C

しかし、それでも絶望は忍び寄らない。神殿で義とされた徴税人を見るとき、十字架の上で告白し、十字架から楽園へ移った盗人を目にするとき、多くの罪過の汚れののちに慈しみの泉で洗われたマリアを、否認ののちに使徒職の恩寵を取り戻したペトロを思い見るときには。

62

Sed rogo, ineffabilis pietas, ut cui de tantis exemplis praesumere donasti, gemitus publicani, confessionem latronis, lacrymas meretricis, fletusque negantis apostoli concedas.

PL 17, 760C

しかし願う、言い表せない慈しみよ。これほどの例に拠って〔望みを〕抱くことを許してくれた私に、徴税人の嘆き、盗人の告白、娼婦の涙、否認した使徒の泣き声を与えよ。

63

Quia si flagello temporali scelera mea vindicanda provideris, lacrymosus imploro; ut dum contra haec iratus desaevis, semper in ira misericordiae recorderis: quem enim diligis, corripis; flagellas autem omnem filium, quem recipis (Heb. XII, 6) .

PL 17, 760C

というのも、もし汝が、私の罪を一時の鞭で罰すべきものと見定めたのなら、私は涙ながらに乞う。これらに対して怒り猛るあいだも、怒りのうちに慈しみを常に思い起こせ。「汝は愛する者を懲らしめ、受け入れるすべての子を鞭打つ」(ヘブライ12:6)。

64

Quibus nimirum verbis etsi virga percussoris minatur, paternus tamen pietatis affectus monstratur. Da ergo, Domine, inter flagella tolerantiam, ne murmurationis notam, ut malus servus incurram: sed magis quasi bonus filius, gratiarum actiones rependam.

PL 17, 760D

これらの言葉において、打つ者の鞭は脅かしていても、慈しみの父としての情が示されている。それゆえ主よ、鞭のあいだ私に忍耐を与えよ。悪い僕のように不平の汚名を負うことなく、むしろ善い子のように感謝をもって報いることができるように。

65

15. Illud etiam magnopere peto, ut diem obitus, diem extremi judicii, damnationem aeterni supplicii, beatitudinemque regni futuri semper meminerim: quod nemo indesinenter potest, nisi qui ad vitam praeordinatus est aeternam.

PL 17, 760D

15. 私はまた、死の日、最後の審判の日、永遠の刑罰への断罪、来たるべき国の至福を、常に思い起こせるよう切に願う。永遠の生命に予め定められた者でなければ、これを絶え間なく思い起こすことは誰にもできない。

66

Indesinenter, Domine, recolenda est dies illa, in qua lux cum tenebris pugnat, misericordia cum crudelitate desudat, in qua adversarius noster mala quae fecimus, locuti sumus, vel cogitavimus, violentissimus accusator retexet, justitiam tuam ad haec punienda deposcet.

PL 17, 761A

主よ、絶え間なく思い起こすべきはあの日である。その日、光は闇と戦い、慈しみは残酷さと汗を流して争い、その日、我々の敵対者、きわめて激しい告発者は、我々が行い、語り、思った悪を暴き立て、これを罰するよう汝の正義を求めるだろう。

67

Ubi quid sum, Domine, nisi tu qui juste judicas, etiam misericorditer defendas? Recordare, quaeso, quia advocatus meus es ipse, qui judicas.

PL 17, 761A

そのとき主よ、私は何者であろうか、正しく裁く汝が、慈しみをもって弁護もしてくれるのでなければ。思い起こせ、願う、裁く汝自身が私の弁護者であることを。

68

Quod si etiam in illo adhuc saeculo aliquid in me vindicandum reservas, peto ne me potestati daemonum tradas, dum scelus meum purgatoria poena detergis.

PL 17, 761A

もしあの世においてなお、私において罰すべき何かを残しておくのなら、清めの刑罰で私の罪を拭い去るあいだ、私を悪霊どもの力に渡さぬよう願う。

69

16. Numquam, Domine, oblivioni tradenda est dies illa, de qua dixit propheta: Dies, inquit, irae dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris (Sophon. I, 15 et seq.) : in qua, coelis et terris ardentibus, exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis (Matth. XIII, 49) : in qua messores collecta zizania alligabunt in fasciculos ad comburendum.

PL 17, 761A

16. 主よ、あの日は決して忘却に委ねてはならない。それについて預言者は言った。「怒りの日」と彼は言う、「あの日は、苦難と苦悩の日、災厄と悲惨の日、闇と暗黒の日、雲と嵐の日、ラッパと叫びの日」(ゼファニヤ1:15以下)。その日、天と地が燃えるとき、天使たちが出て行き、悪い者たちを正しい者たちのただ中から分け、彼らを火の炉に投げ込む(マタイ13:49)。その日、刈り取る者たちは、集めた毒麦を、焼くために束に縛る。

70

In qua a sinistris positi audient impii: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo, et angelis ejus (Matth. XXV, 41) .

PL 17, 761B

その日、左に置かれた不敬虔な者たちは聞く。「呪われた者どもよ、私から離れ、悪魔とその使いたちのために備えられた永遠の火に入れ」(マタイ25:41)。

71

In qua jam obseratis vitae januis cum exstinctis lampadibus stultae virgines a thalamo exclusae plorabunt, dominationemque ingementes clamabunt: Domine, Domine, aperi nobis (Ibid., 11) ; et tunc dices illis: Nescio vos.

PL 17, 761B

その日、すでに命の門が閉ざされ、ともし火が消えて、愚かなおとめたちは婚礼の部屋から締め出されて泣き、主権〔刷りは dominationem(支配、主権)。刷りのまま訳した。主権、すなわち主を指す〕に向かって嘆きながら叫ぶ。「主よ、主よ、我々に開けよ」(マタイ25:11)。そのとき汝は彼女たちに言うだろう。「私は汝らを知らない」。

72

In qua etiam qui miraculis coruscaverunt, similiter lamentabuntur repulsi, et dicent: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus, et in tuo nomine virtutes multas fecimus (Matth. VII, 22) ?

PL 17, 761C

その日、奇跡によって輝いた者たちさえ、同じように退けられて嘆き、言うだろう。「主よ、主よ、我々は汝の名によって預言し、汝の名によって悪霊を追い出し、汝の名によって多くの力ある業を行ったではないか」(マタイ7:22)。

73

Et tunc confiteberis etiam istis quia numquam novisti eos, subjiciens: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem (Psal. VI, 9) .

PL 17, 761C

そのとき汝は、これらの者たちにも、彼らを決して知らなかったと言明し、続けて言うだろう。「不法を行う者どもはみな、私から離れよ」(詩篇6:9)。

74

Quis haec, Domine Deus, terribilis in consiliis, mirabilis in majestatibus, faciensque prodigia: quis, inquam, haec non paveat, et a fundo cordis non contremiscat; cum etiam illos damnari audiat, quos in hac vita contigit miraculis coruscare?

PL 17, 761C

誰がこれに恐れずにいられようか、計らいにおいて畏るべく、威光において驚くべく、不思議を行う主なる神よ。誰が、と私は言う、これに恐れず、心の底から震えずにいられようか。この世で奇跡によって輝いた者たちでさえ断罪されるのを、聞くのだから。

75

Ad quae nimirum valet illa sententia, qua dicitur: Nescit homo utrum amore an odio dignus sit, sed omnia reservantur in futurum incerta (Eccles. IX, 1) . In quo et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt?

PL 17, 761C

これには、次の言葉が確かに当てはまる。「人は、自分が愛に値するのか憎しみに値するのかを知らない。すべては将来に向けて、不確かなまま取っておかれる」(コヘレトの言葉9:1)。そこにおいて、正しい者でさえかろうじて救われるのなら、罪人と不敬虔な者はどこに現れるのか。

76

17. Etiam, Domine Deus, indesinenter meditandum aeternae damnationis supplicium, in quo quidquid poenarum nunc excogitari potest, quidquid etiam non potest, semper adest.

PL 17, 761D

17. 主なる神よ、永遠の断罪の刑罰もまた、絶え間なく思い巡らさねばならない。そこには、今思い描きうるどんな刑罰も、思い描きえないどんな刑罰も、常にある。

77

Cujus vermis immortalis, ignis inexstinguibilis, fetor intolerabilis est: cujus terra tenebrosa, et mortis caligine cooperta, terra miseriae et tenebrarum est: cujus torrentes in picem convertuntur, et humus in sulphur, ardebitque in sempiternum; cujus lacus sanguine, igneque permixtus est, et quoscumque suscipit, demergit simul et exurit.

PL 17, 761D

その刑罰の虫は不死であり、火は消えず、悪臭は耐えがたい。その地は闇に包まれ、死の暗黒に覆われた、悲惨と闇の地である。その急流は瀝青に変わり、土は硫黄に変わって、永遠に燃える。その湖は血と火が混じり合い、受け入れる者を誰であれ、沈めると同時に焼き尽くす。

78

O quam horrenda! o quam stupenda sunt ista! 18. Sed major erit, Domine, cruciatus, amissio tuae claritatis.

PL 17, 762A

ああ、なんと身の毛のよだつことか。ああ、なんと茫然とさせることか、これらは。18. しかし主よ、より大きな責め苦は、汝の栄光を失うことであろう。

79

Sufficit enim ad plenam miseriam tua non perfrui beatitudine, in qua justi receptis corporibus, sanctorumque angelorum celsitudini coaequati, in aeternam lucem aspicientes, sicut sol refulgebunt.

PL 17, 762A

完全な悲惨となるには、汝の至福にあずかれないことで足りる。その至福において、正しい者たちは体を取り戻し、聖なる天使たちの高みに等しくされて、永遠の光を見つめながら、太陽のように輝くだろう。

80

Nec immerito sole et luna non indigebunt; quia te perenne lumen habebunt. Non esurient neque sitient, non laborabunt neque deficient, non moerebunt neque lugebunt; quia quidquid satietatis, quidquid quietis, quidquid gaudii est, tua visitatio praestabit, quae in omnibus omnia erit.

PL 17, 762A

彼らが太陽と月を要さないのも当然である。絶えることのない光として、汝を持つからである。飢えず、渇かず、労苦せず、衰えず、嘆かず、悲しまない。満ち足りることも、安らぎも、喜びも、すべて汝の訪れが与えるからであり、その訪れはすべてにおいてすべてとなるだろう。

81

Nec tempus jam illis accedet, quia totum aeternitas possidebit: nec timebunt ultra jam mori, qui meruerint beata immortalitate vestiri.

PL 17, 762A

もはや彼らに時が加わることはない。永遠がすべてを所有するからである。幸いな不死を着せられるにふさわしかった者たちは、もはや死ぬことを恐れない。

82

Quid autem de hac beatitudine miser ego homo amplius dicere valeo? qui de illa quidquid dixero, illa sententia reprimor, quam per prophetam et Apostolum dictam intelligo: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus his, qui diligunt eum (I Cor. II, 9) .

PL 17, 762B

しかし、惨めな人間である私は、この至福についてこれ以上何を言えようか。それについて何を言おうとも、預言者と使徒によって語られたと私が理解する、あの言葉に抑えられる。「目が見ず、耳が聞かず、人の心に上らなかったもの、神が、神を愛する者たちのために備えたもの」(一コリント2:9)。

83

Erunt certe in illa beata vita haec bona quae praemisi, sed ineffabili, et nobis adhuc incomprehensibili modo.

PL 17, 762B

私が先に述べたこれらの善いものは、確かにあの幸いな生命のうちにあるだろう。しかし、言い表せない、我々にはなお理解できない仕方で。

84

Hujus desiderio, Domine Deus, formator et reformator meus, hujus amore peragam quidquid in hac vita praecipis ut agam: nec sit ultra timor in charitate, sed perfecta charitas foras mittat timorem (II Joan. IV, 18) .

PL 17, 762B

この望みによって、主なる神よ、私を造り、造り直す者よ、この愛によって、私はこの世で汝が行えと命じることをすべて行おう。「愛には恐れがもはや無く、完全な愛が恐れを外へ追い出すように」(二ヨハネ4:18)〔引かれた句は一ヨハネ4:18〕。

85

19. Et ut efficax haec mea sit deprecatio, beatae Mariae virginis suffragia peto, quam tanti meriti esse fecisti, ut prima inter mulieres novum munus offerret, et nulla praeter ipsam tam novum acciperet: novum scilicet munus prima offerret, ut puerpera virgo perseveraret: nulla praeter ipsam tam novum acciperet, ut Deum virgo pareret, et post partum virgo maneret.

PL 17, 762B

19. そして、私のこの願いが効き目あるものとなるよう、福なるおとめマリアの助力を求める。汝は彼女を、女たちの中で最初に新しい贈り物を献げ、彼女のほかの誰もそれほど新しいものを受けないほどの功績のある者とした。すなわち、最初に献げた新しい贈り物とは、産婦となってもおとめであり続けたことであり、彼女のほかの誰も受けなかったそれほど新しいものとは、おとめでありながら神を産み、出産ののちもおとめであり続けたことである。

86

Apostolorum intercessionem imploro, qui beatissimam Mediatoris paupertatem, ejusque passiones vestigio insequentes, ad tantum celsitudinis culmen pervenerunt; ut quaecumque ligarent super terram, essent ligata et in coelo: et quae solverent super terram, essent soluta et in coelo (Matth. XVI, 19) : atque in extremis sederent super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) .

PL 17, 762C

使徒たちの執り成しを乞う。彼らは仲介者のいとも幸いな貧しさと、その受難の足跡に従って、これほどの高みの頂に達し、地上で縛るものは何であれ天でも縛られ、地上で解くものは何であれ天でも解かれ(マタイ16:19)、終わりには十二の座に座って、イスラエルの十二部族を裁くまでになった(マタイ19:28)。

87

Martyrum preces deposco, qui pro veritate non dubitarunt sanguinem fundere, nec dilexerunt animas suas usque ad mortem, ut mortis superarent auctorem.

PL 17, 762C

殉教者たちの祈りを乞う。彼らは真理のために血を流すことをためらわず、死に至るまで自分の魂を愛さず、死の創始者に打ち勝った。

88

Confessorum orationes expostulo, qui bella tentantis inimici, dum pie viverent in catholica pace, vel etiam haereticorum conflictationem diuturno certamine pertulerunt, atque, ut verum dicam, longioris occultique martyrii palmas acceperunt.

PL 17, 762D

告白者たちの祈願を切に求める。彼らは、敬虔に生きて公同の平和のうちにありながら、試みる敵の戦いと、異端者たちの攻撃とを、長い闘いのうちに耐え、さらに、真実を言えば、より長く隠れた殉教のヤシ〔palma。勝利の印〕を受けた。

89

Talium, Deus meus, preces numquam spernas, si ut pro me exorent, ipse inspiraveris, qui in aeternitate perenni vivis et regnas cuncta per saecula, et in omnibus saeculis, amen.

PL 17, 762D

私の神よ、このような者たちの祈りを決して退けるな。私のために祈るよう、汝自身が彼らに促したのであれば。汝は絶えることのない永遠のうちに生き、支配する。すべての世々を通して、またあらゆる世々において。アーメン。