I. Hymmus de Nativitate Domini: A solis ortus cardine
第I篇 主の降誕の賛歌「日の昇る極みから」PL 17, 1171BA solis ortus cardineEt usque terrae limitemChristum canamus principem,Natum Mariae virginis.
PL 17, 1171B日の昇る極みから大地の果てに至るまで、君主キリストを我々は歌おう、おとめマリアから生まれた者を。
Gaudete quicquid gentium,Judaea, Roma et Graecia,Aegypte, Thrax, Persa, Scytha,Rex unus omnes possidet.
PL 17, 1171B喜べ、諸国民のうちのすべての者よ、ユダヤよ、ローマよ、ギリシアよ、エジプトよ、トラキア人よ、ペルシア人よ、スキュタイ人よ、一人の王がすべてを所有する。
Laudate vestrum principemOmnes beati ac perditi,Vivi, imbecilli ac mortuisJam nemo post haec mortuus.
PL 17, 1172A諸君の君主をたたえよ、幸いな者も滅びた者も、すべて、生きている者も、弱い者も、死んだ者〔底本は mortuis。mortui と読む〕も、これより後は、もはや誰も死んだ者ではない。
Fit porta Christi perviaReferta plena gratiaTransitque rex et permanetClausa ut fuit per saecula.
PL 17, 1173Aキリストの門は通り抜けられるものとなり、恩寵に満ち満ちて、王は通り過ぎ、しかも留まる、以前のままに、とこしえに閉ざされて。
Genus superni numinisProcessit aula virginis,Sponsus, redemptor, conditorSuae gigas Ecclesiae.
PL 17, 1173Aいと高き神威から生まれた者がおとめの宮から出て来た、花婿、贖い主、造り主、自らの教会の巨人が。
Honor matris et gaudium,Immensa spes credentiumPer atra mortis poculaResolvit nostra crimina.
PL 17, 1173A母の誉れ、また喜び、信ずる者たちの測り知れぬ望みが、死の暗い杯を通して我々の罪過を解く。
Lapis de monte veniensMundumque replens gratia,Quem non praecisum manibusVates vetusti nuntiant.
PL 17, 1173A山から来る石、恩寵をもって世界を満たす石、それを、手で切り出されたのではないものと、古の預言者たちは告げる。
Qui verbum caro factus estPraeconio angelico,De claustris virginalibusVirginis virgo natus est.
PL 17, 1173A言葉でありながら肉となった者が、天使の告知によって、おとめの閉ざされた所から、おとめから、童貞〔virgo〕として生まれた。
Rorem dederunt aetheraNubesque justum fuderunt,Patens excepit DominumTerra salutem generans.
PL 17, 1173A天空は露を与え、雲は義なる者を注ぎ出した。開かれた大地は主を受けた、救いを生み出す大地は。
Mirabilis conceptio:Christum protulit sobolemUt virgo partum funderet,Post partum virgo sisteret.
PL 17, 1173A驚くべき受胎。子孫としてキリストを生み出した、おとめが出産をし、出産の後もおとめとして留まるほどに。
Exultet omnis anima,Nunc redemptorem gentiumMundi venisse DominumRedimere quos condidit.
PL 17, 1173A魂はみな喜び躍れ、今、諸国民の贖い主、世界の主が来たことを、自らが造った者たちを贖うために。
Creator cuncti generisOrbis quem totus non capitIn tua, sancta genitrix,Sese reclusit viscera.
PL 17, 1173Aあらゆる種の造り主、全世界も収めきれないその者が、聖なる母よ、汝の胎内に自らを閉じ込めた〔reclusit は「開いた」の意でもあるが、ここでは「閉じ込めた」と取った〕。
Quem Pater ante temporaDeus Deumque genuit,Matris almae virginitasCum tempore partum edidit.
PL 17, 1173A父なる神が時に先立って神として生んだその者を、養い育む母のおとめの身が時のうちに産み出した。
Tollens cuncta facinoraEt donans sancta muneraAugmentum lucis afferensTenebris damnum inferens.
PL 17, 1173Aあらゆる悪行を取り除き、聖なる賜物を与え、光の増しをもたらし、闇に損失を与える者。
II. Ad Sextam: Bis ternas horas explicans
第II篇 第六時に「二たび三つの時を繰り広げ」PL 17, 1173ABis ternas horas explicansDiei sol ingreditur,Ut sex idemque transigatEt noctis claudat aditum.
PL 17, 1173A二たび三つの時を繰り広げて、日の太陽は進み入る、六つの時と、それと同じだけを過ごし〔sex idemque の意は定かでない。昼の六つの時と、それに等しい残りの時と取った〕、夜の入口を閉ざすために。
Nos ergo nunc confamuli,Prophetae dicti memoresSolvamus ora in canticis,Prece mixta Davidicis.
PL 17, 1173Aそれゆえ今、共に仕える僕である我々は、預言者の言葉を思い起こして、口を歌において解き放とう、ダビデの歌に祈りを交えて。
Ut septies diem vereOrantes cum psalterio,Laudesque cantantes DeoLaeti solvamus debitum.
PL 17, 1173A一日に七たび、まことに詩篇集とともに祈りつつ、神に賛美を歌いつつ、喜んで負うべきものを果たすために。
Sic enim Christi gratiaPeccantibus dat veniam,Saepeque confitentibusNon aderit mors impia
PL 17, 1174Aこうしてキリストの恩寵は、罪を犯す者たちに赦しを与え、しばしば告白する者たちには、不敬虔な死は臨まないだろう。
Memento non desit tamenOrantibus servis Dei,Quod Pauli vox apostoliServandum praedixit nobis.
PL 17, 1174A思い起こすことが、それでも欠けてはならない、祈る神の僕たちに、使徒パウロの声が守るべきこととして我々に予告したことを。
その者の声はこれに値した、同じ者が神に向かって言うほどに。「私は精神をもって主に祈ろう、同時に霊をもって祈ろう」。
Ne vox sola Deo canat.Sensusque noster alibiDuctus aberret fluctuansVanis praeventus casibus.
PL 17, 1174A声だけが神に歌うことのないように、また我々の感覚がほかへ引かれて、揺れ動き迷い出ないように、空しい出来事に不意を襲われて。
Tunc enim Deo accepta estOratio canentium,Si pura mens idem gerat.Quod explicat vox cantici.
PL 17, 1174A実に、そのとき神に受け入れられる、歌う者たちの祈りは――もし清い精神が、同じことを抱くなら――歌の声が説き明かすそのことを。
III. Hymnus ad serenitatem poscendam, al. in postulatione serenitatis: Obduxere polum nubila coeli
第III篇 晴天を求める賛歌(別本では「晴天を願うときの賛歌」)「雲が天の極を覆った」PL 17, 1174AObduxere polum nubila coeli,Absconduntque diem sole fugato,Noctes continuas sidere nudasEt lunae viduas carpimus olim.
PL 17, 1174A天の雲は天極を覆い、太陽を追い払って昼を隠す。星を欠いた続く夜々を、月にも見放された夜々を、我々はときに〔olim〕過ごす〔carpimus。「摘む・たどる」の意。「過ごす」と取った〕。
Aether dira micat igne corusco,Concussoque tremit cardine mundus,Coeli porta tonat, ruptaque credasAxis aetherei vincla resolvi.
PL 17, 1175A天空は恐ろしく、きらめく火で閃き、極が揺さぶられて世界は震える。天の門は轟き、あなたは思うだろう、天空の軸の絆が裂かれて解かれる、と。
Excrescunt pluviis aequora pontiNec fines proprios jam freta norunt,Terrarum medio fluctuat unda,Errabunda secat arva carina.
PL 17, 1175A海の平原は雨で膨れ上がり、海峡はもはや自らの境を知らない。大地の真ん中を波が揺れ、さまよう船が畑を切り裂く。
Portus nauta suos, littora nauta,Secessusque suos nauta requirit,Hospes nauta satis, vitibus hospes,Messes nauta super navigat hospes.
PL 17, 1175A水夫は自らの港を、水夫は岸辺を、自らの避難の入江を、水夫は探し求める。水夫は作物の間では客人、ブドウの木々の間でも客人、水夫は客人として刈り入れの畑の上を航行する。
Flentes agricolae culta relinquunt,Spectant naufragium triste laboris,Messis laeta natat, semina, census:Nati, tecta, pecus arvaque migrant.
PL 17, 1175A泣きながら農夫たちは耕した地を捨て、自らの労苦の悲しい難破を見つめる。喜ばしい収穫が浮かび、種も、財産も、子らも、屋根も、家畜も、畑も流れ去る。
Cernas alta domus culmina ferri,Mutatisque locis culmina poni,Moestas inter aves ludere pisces,Pisces in tremulis ludere tectis.
PL 17, 1175Aあなたは見ることができよう、家の高い屋根が運ばれ、場所を変えて屋根が据えられるのを、悲しむ鳥たちの間で魚が戯れ、魚が震える屋根の中で戯れるのを。
Eversa videas arbore nidos,Pullis cum teneris per freta duci,Nec matrem exsilio ponere curas,Majoresque metu cogere fetus.
PL 17, 1175A倒れた木の巣を、あなたは見ることができよう、幼いひなとともに海の上を運ばれてゆくのを、母鳥が追い立てられても気遣いを捨てず、大きな子らを恐れのうちに寄せ集めるのを。
Spectat turba virum, turba fenestrisSpectat feminei turba pudorisDeploratque famem turba precantumVictum navigiis nauta ministrat.
PL 17, 1175A男たちの群れは見つめ、窓から群れが、女の慎みを持つ群れが見つめ、乞い願う者たちの群れが飢えを嘆く。水夫は舟で食べ物を供する。
Jesu, parce tua morte redemptis.Prior diluvium pertulit aetas,Ut mundaret aqua crimina terrae;Sed mundata tuo sanguine terra est.
PL 17, 1175Aイエスよ、汝の死によって贖われた者たちを容赦せよ。先の時代は洪水を耐えた、水によって大地の罪過を清めるために。だが大地は汝の血によって清められた。
Jam nunc missa ferens ore columbaRamum paciferae munus olivae,Exutas liquido flumine terrasLaeto significet lapsa volatu.Aeterne genitor, gloria ChristoSemper cum genito sit tibi, sancte, etc.
PL 17, 1175A今や、放たれたハトが口にくわえて運び、平和をもたらすオリーブの枝を、贈り物として、流れる水から解き放たれた大地を、喜ばしい飛翔で舞い降りて知らせるように。永遠の生む者よ、キリストに栄光あれ、常に、生まれた者とともに、汝に、聖なる者よ〔この頌栄の係りは定かでない。栄光を、生まれた者キリストとともに父なる汝に帰すと取った〕、……
IV. Hymnus in postulatione pluviae: Squalent arva soli pulvere multo
第IV篇 雨を願うときの賛歌「大地の畑は厚い塵に荒れ」PL 17, 1175ASqualent arva soli pulvere multo,Pallet siccus ager, terra fatiscit;Nullus ruris honos, nulla venustasQuando nulla viret gratia florum.
PL 17, 1175A大地の畑は厚い塵に荒れ、乾いた野は色あせ、地は裂ける。田園に誉れはなく、麗しさもない、どこにも花々の風情が緑を見せぬ今は。
Tellus dura sitit, nescia roris;Fons jam nescit aquas, flumina cursus;Herbam nescit humus, nescit aratrum,Magno rupta patet turpis hiatu.
PL 17, 1175A固い大地は渇き、露を知らない。泉は今や水を知らず、川は流れを知らない。土は草を知らず、犂を知らず、裂けて醜く、大きな口を開けている。
Fervens sole dies, igneus ardorIpsas urit aves, frondea ramiFessis tecta negant, pulvis arenaeSicco dispuitur ore viantis.
PL 17, 1175A日は太陽に燃え、火のような熱は鳥たちさえ焼き、枝は葉の屋根を疲れた者たちに拒み、砂の塵は旅人の乾いた口から吐き出される〔dispuitur は dispuo(吐き出す)の受動と読む〕。
Ventis ore ferae, bestia ventis,Captantesque viri flamina ventis,Ventis et volucres ora recludunt,Hac mulcere sitim fraude volentes.
PL 17, 1175A獣は口を風に〔向け〕、野獣は風に、風の息を捕えようとする男たちも風に、鳥たちもまた風に向かって口を開く、この欺きで渇きを和らげようとして。
Foetus cerva suos, pignora cerva,Foetus cerva siti fessa recusat,Foetus cerva pios moesta relinquitQuaesitam quoniam non vehit herbam.
PL 17, 1175A雌ジカは我が子を、雌ジカは愛しい子を、雌ジカは渇きに疲れて子を拒み、雌ジカは悲しみつつ慈しむべき子らを見捨てる、求めた草を運んで来られぬがゆえに。
Venerunt juvenes, pocula notiQuaerentes putei, lymphaque fugit;Et vasis vacuis tecta revisunt,Fletus, heu! proprios ore bibentes.
PL 17, 1175A若者たちが来た、知られた井戸の杯を求めて。だが水は逃げた。空の器を持って家に引き返し、ああ、自らの涙を口で飲む。
Bos praesepe suum linquit inane;Pratorumque volens carpere gramen,Nudam versat humum; sic pecus omneFraudatum moriens, labitur herbis.
PL 17, 1176A牛は空の飼い葉桶を離れ、牧場の草を摘もうとして裸の地を掘り返す。かくして家畜はみな草を奪われ、死にゆきつつ倒れ伏す。
Radices nemorum rustica plebesExplorat misero curva labore,Solarique famem cortice quaeritNec succos teneros arida praestat.
PL 17, 1176A田舎の民衆は森の木々の根を曲がった背で、惨めな苦労をして探り、木の皮で飢えを慰めようと求めるが、乾いたそれは柔らかな汁を与えない。
Hanc peccata famem nostra merentur,Sed merce propria Christe favetoQuo culpa gravior gratia majorJusti supplicii vincla resolvat.
PL 17, 1176Aこの飢えを我々の罪は受けるに値する。だがキリストよ、汝自身の功〔merce propria は「汝自身の代価によって」とも読める〕によって好意を示せ、咎が重いほど恩寵が大きくなり、正しい刑罰の鎖を解くように。
Jam coelos reseres, arvaque laxesFecundo placidus imbre rogamus.Heliae meritis impia saeclaDonasti pluvia: nos quoque dones.
PL 17, 1176A今や天を開き、畑をほぐすことを、穏やかに豊かな雨をもって、我々は願う。エリヤの功によって、不敬虔な世代に汝は雨を与えた。我々にも与えよ。
Aeterne genitor, gloria ChristoSemper cum genito sit tibi sanctoCompar Spiritui, qui Deus unusPollens perpetuis inclyte saeclis.
PL 17, 1176A永遠の生む者よ、キリストに栄光あれ、常に、生まれた者とともに汝に、また聖なる〔汝と〕等しい霊に。唯一の神としてとこしえの世々に力ある、名高き者よ〔頌栄の係りは定かでない。sancto を Spiritui に係ると取った〕。
V. Hymnus ad Completorium: Christe, qui lux es et dies
第V篇 終課の賛歌「光であり昼であるキリストよ」PL 17, 1176AChriste, qui lux es et dies,Noctis tenebras detegis,Lucisque lumen crederisLumen beatum praedicans.
PL 17, 1176Aキリストよ、光であり昼である汝は夜の闇を暴き、光の光であると信じられ、福なる光を告げ知らせる。
Precamur, sancte Domine,Defende nos in hac nocte,Sit nobis in te requies,Quietam noctem tribue.
PL 17, 1176A聖なる主よ、我々は願う、この夜に我々を守れ、我々が汝のうちに憩いを持つように、安らかな夜を与えよ。
Ne gravis somnus irruat,Nec hostis nos surripiat,Nec caro illi consentiensNos tibi reos statuat.
PL 17, 1176A重い眠りが襲わぬよう、敵が我々をさらい去らぬよう、それに同意する肉が我々を汝に対して咎ある者としないよう。
Oculi somnum capiantCor ad te semper vigilet,Dextera tua protegatFamulos qui te diligunt.
PL 17, 1177A目は眠りをとれ、心は常に汝に向かって目覚めよ、汝の右手は守れ、汝を愛する僕たちを。
Defensor noster aspice,Insidiantes reprime,Guberna tuos famulosQuos sanguine mercatus es.
PL 17, 1177A我々の守り手よ、顧みよ、たくらむ者どもを抑えよ、汝の僕たちを導け、血によって買い取った者らを。
Memento nostri, Domine,In gravi isto corpore,Qui es defensor animae,Adesto nobis, Domine.
PL 17, 1177A主よ、我々を覚えよ、この重い体にある我々を。魂の守り手である汝よ、我々のもとにあれ、主よ。
VI. Hymnus ad Matutinum (Ex Libr. vet.): Summae Deus clementiae
第VI篇 朝課の賛歌(古い書から)「至高の寛容の神よ」PL 17, 1177ASummae Deus clementiae,Mundique factor machinae,Unus potentialiterTrinusque personaliter.
PL 17, 1177A至高の寛容の神よ、世界の機構を造った者よ、力において一であり、ペルソナにおいて三なる者よ。
Nostros pius cum canticisFletus benigne suscipe,Quo corde pluro sordibusTe perfruamur largius.
PL 17, 1177A慈しみ深い汝よ、我々の涙を歌とともに寛大に受け入れよ、汚れを離れた清い心〔底本は pluro。同じ頁の別稿(Ex Brev. Rom.)は Ut corde puro sordium と刷る。puro と読む〕で汝をいっそう豊かに味わうために。
Lumbos jecurque morbidumAdure igne congruoAccincti ut sint perpetimLuxu remoto pessimo.
PL 17, 1177A腰と病む肝をふさわしい火で焼け、それらが常に帯を締めた者となるよう、最悪の放縦を除いて。
Ut quique horas noctiumNunc concinendo rumpimus,Donis beatae patriaeDitemur omnes affatim.
PL 17, 1177A夜の時を、今、歌い交わして断ち切る我々の各々が、福なる故郷の賜物によってみな存分に富まされるように。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Summae parens clementiae,Mundi regis qui machinam,Unius et substantiaeTrinusque personis Deus.
PL 17, 1177A至高の寛容の親よ、世界の機構を統べる者よ、一つの実体の、そしてペルソナにおいて三なる神よ。
Nostros pius cum canticisFletus benigne suscipe,Ut corde puro sordiumTe perfruamur largius.
PL 17, 1177A慈しみ深い汝よ、我々の涙を歌とともに寛大に受け入れよ、清い心で、汚れを離れて汝をいっそう豊かに味わうために。
Lumbos, jecurque morbidumFlammis adure congruis,Accincti ut artus excubentLuxu remoto pessimo.
PL 17, 1177A腰と病む肝をふさわしい炎で焼け、四肢が帯を締めて目覚めているように、最悪の放縦を除いて。
Quicumque ut horas noctium,Nunc concinendo rumpimus,Ditemur omnes affatimDonis beatae patriae.
PL 17, 1177A我々のうち、夜の時を今、歌い交わして断ち切る者すべてが、存分に富まされるように、福なる故郷の賜物によって。
Da dextram surgentibus,Exsurgat ut mens sobria,Flagrans et in laudem DeiGrates rependat debitas.Praesta Pater piissime, etc.
PL 17, 1177A起き上がる者に右手を与えよ、精神が節度をもって立ち上がり、神への賛美に燃えて当然の感謝を返すように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
VII. Hymnus matutinus (Ex Libr. vet.): Tu Trinitatis unitas
第VII篇 朝の賛歌(古い書から)「三位一体の一性なる汝よ」PL 17, 1177ATu Trinitatis unitas,Orbem potenter qui regis,Attende laudum cantica,Quae excubantes psallimus.
PL 17, 1177A三位一体の一体性なる汝よ、世界を力強く統べる者よ、賛美の歌に耳を向けよ、目覚めている我々が詠うその歌に。
Nam lectulo consurgimus,Noctis quieto tempore,Ut flagitemus vulnerumA te medelam omnium.
PL 17, 1177A我々は寝床から起き上がる、夜の静かな時に、あらゆる傷の癒しを汝に求めるために。
Quo fraude quicquid daemonumIn noctibus deliquimus,Abstergat illud coelitusTuae potestas gloriae.
PL 17, 1177A悪霊どもの欺きによって夜に我々が過ちを犯したことは何であれ、天からの、汝の栄光の力がそれを拭い去るように。
Ne corpus adsit sordidum,Nec torpor instet cordium,Ne criminis contagioTepescat ardor spiritus.
PL 17, 1177A汚れた体が居合わせぬように、心の鈍りが迫らぬように、罪過の感染によって霊の熱が冷めぬように。
Ob hoc, Redemptor, quaesumusReple tuo nos lumine.Per quod dierum circulisNullis ruamus actibus.
PL 17, 1177Aこのゆえに、贖い主よ、我々は願う、汝の光で我々を満たせ。それによって日々の巡りのうちにいかなる行いにおいても我々が倒れぬように。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Tu Trinitatis unitas,Orbem potenter quae regis,Attende laudis canticum,Quod excubantes psallimus.
PL 17, 1177A三位一体の一体性なる汝よ、世界を力強く統べる者よ、賛美の歌に耳を向けよ、目覚めている我々が詠うその歌に。
Nam lectulo consurgimusNoctis quieto tempore,Ut flagitemus omniumA te medelam vulnerum.
PL 17, 1177A我々は寝床から起き上がる、夜の静かな時に、あらゆる傷の癒しを汝に求めるために。
Quo fraude quicquid daemonumIn noctibus deliquimus,Abstergat illud coelitusTuae potestas gloriae.
PL 17, 1177A悪霊どもの欺きによって夜に我々が過ちを犯したことは何であれ、天からの、汝の栄光の力がそれを拭い去るように。
Ne corpus adstet sordidum,Nec torpor instet cordium,Nec criminis contagioTepescat ardor spiritus.
PL 17, 1177A汚れた体が居合わせず、心の鈍りが迫らず、罪過の感染によって霊の熱が冷めぬように。
Ob hoc, Redemptor, quaesumusReple tuo nos lumine,Per quod dierum circulisNullis ruamus actibus.
PL 17, 1177Aこのゆえに、贖い主よ、我々は願う、汝の光で我々を満たせ、それによって日々の巡りのうちにいかなる行いにおいても我々が倒れぬように。
Ortus refulget LuciferPraeitque solem nuntius,Cadunt tenebrae noctium,Lux sancta nos illuminet.Praesta Pater piissime, etc.
PL 17, 1177A昇って明けの明星が輝き、使者として太陽に先立つ。夜の闇は落ち、聖なる光が我々を照らすように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
VIII. Hymnus matutinus: Aeternae lucis conditor
第VIII篇 朝の賛歌「永遠の光の創り主よ」PL 17, 1178AAeternae lucis conditor,Lux ipse totus et dies,Noctem nec ullam sentiens,Natura lucis perpeti.
PL 17, 1178A永遠の光の創り主よ、汝自身が全く光であり昼であり、いかなる夜をも感じない、永続する光の本性をもつ者よ。
Jam cedit pallens proximoDiei nox adventui,Obtundens lumen siderumAdest et clarus Lucifer.
PL 17, 1178A近づく昼の到来に青ざめた夜は今や退き、星々の光を鈍らせつつ、明るい明けの明星も傍らに来ている。
Jam strato lecti surgimus,Grates canentes et tuas,Quod caecam noctem vicerit,Revectans rursus sol diem.
PL 17, 1178A今や寝床の敷布から我々は起き、汝への感謝を歌う、太陽が目も見えぬ夜に打ち勝ち、昼を再び運び戻したことの。
Te nunc nec carnis gaudio,Blandis subrepant aestibus;Dolis nec cedat saeculiMens nostra, sancte, quaesumus.
PL 17, 1178A今、汝に我々は願う、肉の喜びが甘い熱をもってしのび寄らず、世の策略に我々の精神が屈せぬように、聖なる者よ〔底本は nec carnis gaudio。ミーニュの脚注は第13行にトマシウスの読み ne を挙げる。それに従って ne と読み、gaudio は gaudia(subrepant の主語)とも読めるので ne carnis gaudia と取り、Te を quaesumus(願う)の目的語と取った〕。
Ira nec rixas provocet,Gula nec ventrem incitet,Opum pervertat nec fames,Turpis nec luxus occupet.
PL 17, 1178A怒りが争いをかき立てず、暴食が腹を駆り立てず、富への飢えが〔人を〕ゆがめず、醜い放縦が〔我々を〕占めぬように。
Sed firma mente sobrii,Casto manentes corpore,Toto fideli spiritu,Christe, ducamus hunc diem.
PL 17, 1178Aだが堅い精神で節度を保ち、貞潔な体にとどまり、信仰ある全き霊をもって、キリストよ、この日を過ごそう。
IX. Hymnus ad Sextam: Jam sexta sensim solvitur
第IX篇 第六時の賛歌「今や第六時がしだいに過ぎ」PL 17, 1178AJam sexta sensim solviturTer binis hora cursibus,Diesque puncto aequabiliUtramque noctem respicit.
PL 17, 1178A今や第六時は、三たび二つの歩みを経てしだいに過ぎ去り、昼は均衡する一点から二つの夜を顧みる。
Venite, servi supplices,Mente et ore extolliteDignis beatum laudibusNomen Dei cum cantico.
PL 17, 1178A来たれ、願い求める僕たちよ、精神と口で高めよ、ふさわしい賛美をもって神の福なる名を歌とともに。
Hoc namque tempus illud est,Quod saeculorum judicemInjustae morti tradiditMortalium sententia.
PL 17, 1178Aこれこそ、人間たちの判決が世々の裁き主を不当な死に引き渡した、あの時だからである。
Cum sol repente territus,Horrore tanti criminis,Mortem minatur saeculo,Diem refugit impium.
PL 17, 1178Aそのとき太陽は突然おびえ、かくも大きな罪過の恐ろしさに、世に死を脅かし、不敬虔な日から逃れた。
この時にもまた、福なるアブラハムは信仰をもって、奥義に通じ、三を見て、一を信じた。
Hanc ad precandum congruamSalvator horam tradidit,Cum diceret fidelibusPatrem rogandis servulis.
PL 17, 1179A救い主はこの時を、祈るのにふさわしいものとして示した、信者たちに言ったときに、父〔に祈れ〕と、願うべき小さな僕たちに〔diceret の内容が欠け、構文が崩れている〕。
Nec non et ille pertinaxHostis fidei gratiam,Quam praedicavit gentibus,Hoc est adeptus tempore.
PL 17, 1179Aまたあの強情な信仰の敵〔パウロを言う〕も、諸国民に宣べ伝えたその恩寵をこの時に得たのである。
At nos amore debito,Timore justo subditi,Adversus omnes impetusQuos saevus hostis incutit.
PL 17, 1179Aだが我々は当然の愛により、正しい畏れに服して、あらゆる攻撃に対して、猛き敵が打ち込んでくるそれらに対して、
Unum rogemus et PatremDeum regemque FiliumSimulque sanctum SpiritumIn Trinitate Dominum.
PL 17, 1179A我々は願おう、一なる者を、そして父なる神を、王なる子を、同時に聖なる霊を、三位一体における主を。
この時に成し遂げられた受難が贖った者たちを、まさにその時のもとで嘆願が守り得るように。
X. Hymnus ad Nonam: Ter hora trina volvitur
第X篇 第九時の賛歌「三つの時が三たびめぐり」PL 17, 1179ATer hora trina volvitur,Redire qua Christus solet,Mercede largus vineaeLocare mercenarios.
PL 17, 1179A三つの時が三たびめぐる、その時にキリストは戻るのを常とする、報酬に気前よく、ブドウ園に雇い人たちを雇うために。
Decet paratos sistereNe transeat merces Dei,Plantare quae vitem soletChristumque cordi affigere.
PL 17, 1179A備えて立つのがふさわしい、神の報いが過ぎ去らぬように。その報いはブドウの木を植え、キリストを心に打ち込むのを常とする。
Haec hora, quae resplenduitCrucisque solvit nubila,Mundum tenebris exuens,Reddens serena lumina.
PL 17, 1179Aこの時は輝き出て十字架のときの雲を払い、世を闇から脱がせ、澄んだ光を返した。
Haec hora, qua resuscitatJesus sepulcris corporaProdire mortis libera,Jussit refuso spiritu.
PL 17, 1179Aこの時に、イエスは甦らせる、墓の中の体を、死から自由になって出て来るよう、霊を戻して命じた。
Redit favilla in sanguinemCinisque carnem reddidit,Mixtique vivis mortuiVidere Christi gloriam.
PL 17, 1179A燃え殻は血に戻り、灰は肉を返し、生きている者たちに混じった死者たちはキリストの栄光を見た。
死の法が解かれて、世々が新たになり、福なる命の賜物を受けて絶えざる歩みで駆けていくと、思われたであろう。
Dicamus ergo proximiLaudes Deo cum cantico:Confessus est latro fidem,In quo est redemptus tempore.
PL 17, 1179Aそれゆえ、近づいた者として唱えよう、神への賛美を歌とともに。盗人は信仰を告白した、その時に贖われたのである。
この恩寵によって、我々は喜んで断食を解く習わしである、来たるべき賜物の似姿として、試された者たちが飢えを知らぬように。
XI. Hymnus ad Nocturnum: Deus qui certis legibus
第XI篇 夜課の賛歌「定まった法によって…神よ」PL 17, 1179ADeus qui certis legibusNoctem discernis ac diem,Ut fessa curis corporaSomnus relaxet otio.
PL 17, 1179A定まった法によって夜と昼を分かつ神よ、憂いに疲れた体を眠りが休息でゆるめるように。
Te noctis inter horridaeTempus precamur, ut, soporMentem dum fessam detinet,Fidei lux illuminet.
PL 17, 1179A恐ろしい夜の時のさなかに我々は汝に願う、眠りが疲れた精神を捕えている間、信仰の光が照らすように。
Hostis ne fallax incitetLascivis curis, gaudiis,Secreta noctis advocansBlandos in aestus corporis.
PL 17, 1179A偽りの敵がかき立てぬように、放縦な憂いや喜びによって、夜の秘めた時を呼び寄せつつ、体の甘い熱へと。
Subrepat nullus sensuiHorror timoris anxii,Illudat mentem nec vagamFallax imago visuum.
PL 17, 1179A不安な恐れの戦慄が感覚にしのび入ることなく、さまよう精神を幻の偽りの像が嘲ることもないように。
Sed cum profundus vinxeritSomnus curarum nescius,Fides nequaquam dormiat,Vigil te sensus somniet.
PL 17, 1179Aだが、深い眠りが憂いを知らぬまま我々を縛るときも、信仰は決して眠らず、目覚めた思いが汝を夢に見るように。
XII. Hymnus ad Nocturnum: Mediae noctis tempus est
第XII篇 夜課の賛歌「真夜中の時である」PL 17, 1179AMediae noctis tempus est,Prophetica vox admonet:Dicamus laudes DominoPatri semper ac Filio.
PL 17, 1179A真夜中の時である、預言者の声が促す、主に賛美を唱えよう、父に、また常に子に。
Sancto quoque Spiritui:Perfecta enim Trinitas,Uniusque substantiaeLaudanda nobis semper est.
PL 17, 1179A聖なる霊にもまた。三位一体は実に完全であり、一つの実体として我々によって常に賛美されるべきである。
Terrorem tempus hoc habet,Quod cum vastator angelusAegypto mortes intulit,Delevit primogenita.
PL 17, 1179Aこの時は恐れを帯びている。この時に破壊の天使がエジプトに死をもたらし、初子たちを滅ぼしたからである。
Haec hora justis salus est,Quod ibidem tunc angelusAusus punire non eratSignum formidans sanguinis.
PL 17, 1180Aこの時は正しい者たちの救いである、そこにいた天使が、そのとき罰することをあえてしなかったからだ、血の印を恐れて。
Aegyptus flebat fortiterNatorum dira funera,Solus gaudebat IsraelAgni protectus sanguine.
PL 17, 1180Aエジプトは激しく泣いた、子らの恐ろしい葬いを。ただイスラエルだけが喜んだ、子羊の血に守られて。
Nos verus Israel sumus,Laetemur in te, Domine,Hostem spernentes et malum,Christi redempti sanguine.
PL 17, 1180A我々こそ真のイスラエルである、主よ、汝のうちで喜ぼう、敵と悪を退けて、キリストの血に贖われた者として。
Ipsum profecto tempus estQuo voce evangelicaVenturus sponsus creditur,Regni coelestis conditor.
PL 17, 1180Aまさにこの時である、福音の声によって来たるべき花婿、天の国の創り主が来ると信じられるのは。
Occurrunt sanctae virginesObviam tunc adventui,Gestantes claras lampadas,Magno laetantes gaudio.
PL 17, 1180A聖なるおとめたちは、そのとき到来を迎えようと走り寄る、輝く灯火を掲げ、大いなる喜びに喜びつつ。
Stultae vero remanent,Quae exstinctas habent lampadas,Frustra pulsantes januam,Clausa jam regni regia.
PL 17, 1180Aだが愚かな〔おとめたち〕は取り残される、消えた灯火を持つ者たちは、むなしく戸をたたく、天の国の王宮はすでに閉ざされている。
Pervigilemus sobrie,Gestantes mentes splendidas,Adveniente ut Jesu.Digni occurramus obviam.
PL 17, 1180A我々は節度をもって目を覚ましていよう、輝く精神を掲げて、イエスが到来するときに、ふさわしい者として出迎えるように。
Mediae noctis temporePaulus quoque et SileasChristum vincti in carcereCollaudantes soluti sunt.
PL 17, 1180A真夜中の時にパウロもシラスも、獄に縛られながらキリストを共に賛美して、解き放たれた。
Nobis hic mundus carcer est;Te laudamus, Christe Deus,Solve vincula peccatorumIn te, Christe, credentium.
PL 17, 1180A我々にとってこの世は牢獄である。汝を我々は賛美する、神なるキリストよ。罪の鎖を解け、キリストよ、汝を信じる者たちの。
Dignos nos fac, rex hagie,Venturi regni gloria,Aeternis ut mereamurTe laudibus concinere.
PL 17, 1180A王よ、聖なる者よ〔hagie。ギリシア語の呼びかけ〕、我々をふさわしい者とせよ、来たるべき国の栄光に、とこしえの賛美をもって汝に唱和するに値するように。
XIII. Hymnus matutinus: Fulgentis auctor aetheris
第XIII篇 朝の賛歌「輝く天空の造り主よ」PL 17, 1180AFulgentis auctor aetheris,Qui lunam lumen noctibus,Solem dierum cursibusCerto fundasti tramite.
PL 17, 1180A輝く天空の造り主よ、汝は夜々に光として月を、昼の歩みに太陽を、確かな道筋に据えた。
Nox atra jam depellitur,Mundi nitor renascitur,Novusque jam mentis vigorDulces in actus erigit.
PL 17, 1181A黒い夜は今や追い払われ、世の輝きは再び生まれ、精神の新たな活力が甘美な行いへと〔我々を〕奮い立たせる。
Laudes sonare jam tuasDies relatus admonet,Vultusque coeli blandiorNostra serenat pectora.
PL 17, 1181A戻って来た昼が汝の賛美を響かせよと促し、和らいだ天の面持ちが我々の胸を晴れやかにする。
Vitemus omne lubricum,Declinet prava spiritus,Vitam facta non inquinent,Lingua in culpa non implicet.
PL 17, 1181Aあらゆる滑りやすいものを避けよう、霊は邪悪なものから離れよ、行いが生き方を汚さぬように、舌が咎に絡まぬように。
Sed sol diem dum conficit,Fides profunda ferveat,Spes ad promissa provocet,Christo conjungat charitas.
PL 17, 1181Aだが太陽が昼を完成させる間、深い信仰が燃え、希望が約束へと促し、愛がキリストと結ぶように。
XIV. Hymnus ad Laudes: Post matutinas laudes
第XIV篇 賛課の賛歌「朝の賛美ののちに」PL 17, 1181APost matutinas laudes,Quas Trinitati psallimus,Psallamus rursus admonetVerus pater familias.
PL 17, 1181A朝の賛美のあと、我々が三位一体に唱えたそのあと、再び唱えよと促す、まことの家長が。
我々は常に心を配っていよう、神の務めが過ぎ去らぬように、そして熱心に祈ろう、使徒が教えるとおりに。
Psallamus mente Domino,Psallamus simul spiritu,Ne vaga mens in turpibusInertes tegat animos.
PL 17, 1181A精神で主に唱えよう、同時に霊で唱えよう、さまよう精神が醜いものにふけって鈍い心を覆わぬように。
だが一日に七たび主に賛美を唱えよう、神性に絶えず当然の栄光を献げよう。
XV. Hymnus ad Tertiam: Certum tenentes ordinem
第XV篇 第三時の賛歌「定まった順序を守り」PL 17, 1181A定まった順序を守り、一日の第三時に敬虔な胸をもって三重の力の栄光を願おう。
Ut simus habitaculumIlli sancto Spiritui,Qui quondam in apostolisHac hora distributus est.
PL 17, 1181A我々があの聖なる霊の住まいとなるように、かつて使徒たちのうちにこの時に分け与えられた霊の。
Hoc gradientes ordine,Ornavit cunta splendideRegni coelestis conditor,Aeternae vitae praemiis.
PL 17, 1181Aこの順序で歩む者たちを、すべて輝かしく飾った〔底本は cunta。cuncta と読む。ミーニュの脚注は第10行に写本 O の splendida を挙げる(それなら cuncta … splendida が対になる)。cuncta の gradientes への係りは緩く、「歩む者たちをすべて」と取った〕、天の国の創り主は、永遠の生命の報いで。
XVI. Hymnus ad Sextam: Dicamus laudes Domino
第XVI篇 第六時の賛歌「主に賛美を唱えよう」PL 17, 1181ADicamus laudes DominoFerventi rursus spiritu:Hora voluta sexiesNos ad orandum provocat.
PL 17, 1181A主に賛美を唱えよう、再び燃える霊をもって。六度めぐった時が我々を祈りへと促す。
なぜならこの時、信者たちにまことの救いの恩寵が、福なる子羊のいけにえが、十字架の力によって返されるからである。
Cujus luce clarissimaTenebrescit meridies,Sumamus toto pectoreTanti splendoris gratiam.
PL 17, 1181Aその最も明るい光によって正午が暗くなる。我々は全き胸をもって受けよう、かくも大きな輝きの恩寵を。
XVII. Hymnus ad Nonam: Perfectum trinum numerum
第XVII篇 第九時の賛歌「完全な三の数を」PL 17, 1181APerfectum trinum numerumTernis horarum terminis,Laudes canentes debitas,Nonam dicentes psallimus.
PL 17, 1181A完全な三の数を、時の三つずつの区切りによって、当然の賛美を歌いつつ、第九時を唱えて、我々は詠う〔第1・2行は nonam(第九時)と同格に取った〕。
Sacrum Dei mysteriumPuro tenentes pectore,Petri magistri regulamSigno salutis proditam.
PL 17, 1181A神の聖なる奥義を清い胸に保ちつつ、師ペトロの規則をも〔regulam を支える動詞が無く、tenentes に係ると取った〕、救いの印によって伝えられたその規則を。
Et nos psallamus spirituAdhaerentes apostolis,Qui plantas adhuc debilesChristi virtute dirigant.
PL 17, 1181A我々も霊をもって唱えよう、使徒たちにつき従って、彼らが、いまだ弱い足をキリストの力によって導くように。
XVIII. Hymnus ad Christum: Christe, rex coeli Domine
第XVIII篇 キリストへの賛歌「天の王、主なるキリストよ」PL 17, 1181AChriste, rex coeli Domine,Mundi Salvator maxime,Qui nos hoc crucis munereMortis solvisti crimine,
PL 17, 1181Aキリストよ、天の王、主よ、世のいとも偉大な救い主よ、この十字架の賜物によって我々を死の罪過から解き放った汝よ、
Te nunc orantes poscimus:Tua conserves munera;Quae per legem catholicamCunctis donasti gentibus.
PL 17, 1181A汝に今、祈りつつ我々は願う、汝の賜物を守れ、公同の法によってすべての諸国民に汝が与えたそれを。
汝は永遠の父の言葉、神の口から発せられ、神からの神として存立する、独り子なる子。
世のすべての被造物は汝を主と告白する、父の命によって始められ、汝の力で完成されたものとして。
Tibi omnes et angeliCoelestem praestant gloriam,Te chorus archangelorumDivinis laudant vocibus.
PL 17, 1182A汝に、すべての天使も天の栄光を献げ、大天使たちの合唱団も神的な声で汝を賛美する。
Te seniorum multitudo,Bis duodenus numerus,Odoramentis plenas gestansSupplex adorat pateras.
PL 17, 1182A汝を長老たちの群れが、二たび十二の数が、香で満ちた鉢を掲げ、ひれ伏して礼拝する。
Tibi Cherubim et SeraphimThroni paterni luminis,Senis alarum plausibus,Clamore jugi personant.
PL 17, 1182A汝に、ケルビムとセラフィム、父なる光の玉座たち〔Throni は天使の位階の「座天使」とも取れる〕が、六つの翼の羽ばたきとともに、絶えざる叫びを響かせる。
Sanctus, Sanctus, Sanctus,Dominus Deus Sabaoth,Omne coelum atque terraTua sunt plena gloria.
PL 17, 1182A聖なるかな、聖なるかな、聖なるかな、主なる神、万軍の〔Sabaoth。ヘブライ語〕。全天と地は汝の栄光に満ちている。
ホサナ〔Hosianna。ヘブライ語〕、ダビデの子よ、汝は父に祝福された者、神の名によって高みから来た汝、主よ。
Tu agnus immaculatusEs datus terrae victimaQui sanctorum vestimentaTuo lavisti sangine.
PL 17, 1182A汝は汚れなき子羊、大地への犠牲として与えられた、聖なる者たちの衣を汝の血で洗った汝よ〔sangine は sanguine の綴りの崩れ〕。
Te multitudo beatorumCoeli locata martyrum,Palmis insignis et coronis,Ducem sectantur gloriae.
PL 17, 1182A福なる者たちの群れ、天に据えられた殉教者たちが、ヤシと冠で際立ち、栄光の導き手なる汝に従う。
その者たちの数に我々を加えよと、主よ、汝に我々は願う。一つの声で汝を高らかに歌い、一つの歌で賛美する。
XIX. De SS. Gervasii et Protasii Martyrum Inventione: Grates tibi, Jesu, novas
第XIX篇 聖なる殉教者ゲルウァシウスとプロタシウスの発見について「イエスよ、汝に新たな感謝を」PL 17, 1182AGrates tibi, Jesu, novas,Novi repertor muneris,Protasio, Gervasio,Martyribus inventis cano.
PL 17, 1182Aイエスよ、汝に新たな感謝を、新たな賜物を見出した者である汝に、プロタシウスとゲルウァシウス、見出された殉教者たちのゆえに私は歌う。
Piae latebant hostiae,Sed non latebat fons sacer,Latere sanguis non potestQui clamat ad Deum Patrem.
PL 17, 1182A敬虔ないけにえたちは隠れていた、だが聖なる泉は隠れていなかった。血は隠れることができない、それは父なる神に叫ぶ。
Coelo refulgens gratia,Artus revelavit sacros,Nequimus esse martyres,Sed reperimus martyres.
PL 17, 1183A天に輝く恩寵が聖なる四肢を現した。我々は殉教者となり得なかったが、殉教者を見出した。
Dic quis requirat testiumVoces, ubi factum est fides:Sanatus impos mentiumOpus fatetur martyrum.
PL 17, 1183A言え、誰が証人たちの声を求めようか、事実が証しとなっている所で。心を失っていた者が癒されて、殉教者たちの業を告白している。
Caecus recepto lumineMortis sacrae meritum probat,Severus est nomen viro,Usus minister publici.
PL 17, 1183A盲人は光を取り戻して聖なる死の功を証しする。その男の名はセウェルス、公の務めに仕える役人であった。
Ut martyrum vestem attigit,Et ora tersit nubila,Lumen refulsit illico,Fugitque pulsa caecitas.
PL 17, 1183A彼が殉教者たちの衣に触れ、曇った顔を拭うと、たちまち光が輝き出し、盲目は追われて逃げ去った。
Soluta turba vinculis,Spiris draconum libera,Emissa totis urbibusDomum redit cum gratia.
PL 17, 1183A鎖から解かれた群れは、竜のとぐろから自由となり、町じゅうに放たれて、恩寵とともに家に帰る。
Vetusta saecla vidimusJactata semicinctia,Tactu et umbra corporumAegris salutem redditam.Gloria tibi, Domine.Gloria Unigenito, etc.
PL 17, 1183A我々は古い世々を〔再び〕見た、投げ与えられた前掛けや、体に触れることと影とによって病む者たちに救いが返されたことを。主よ、汝に栄光あれ。独り子に栄光あれ……
XX. Hymnus tempore Paschali ad Tertiam: Hic est dies verus Dei
第XX篇 復活祭の時期の第三時の賛歌「これこそ神のまことの日」PL 17, 1183AHic est dies verus Dei,Sanctus sereno lumine,Quo diluit sanguis sacerProbrosa mundi crimina.
PL 17, 1183Aこれこそ神のまことの日、穏やかな光に聖なる日、その日に聖なる血が世の恥ずべき罪過を洗い流した。
Fidem refundens perditis,Caecosque visu illuminans:Quem non gravi solvit metuLatronis absolutio.
PL 17, 1183A滅びた者たちに信仰を注ぎ返し、盲人たちを視力で照らす日。盗人の赦免は誰を重い恐れから解き放たないであろうか。
Qui praemio mutans crucemJesum brevi acquirit fide,Justusque praevio graduPervenit in regnum Dei.
PL 17, 1183A彼は十字架を報いに換え、短い信仰でイエスを得、正しい者として先立つ歩みで神の国に至った。
Opus stupent et angeli,Poenam videntes corporis,Christoque adhaerentem reumVitam beatam carpere.
PL 17, 1183A天使たちさえこの業に驚く、体の刑罰を見ながら、咎ある者がキリストにすがり福なる命を摘み取っているのを。
Mysterium mirabile,Ut abluat mundi luem,Peccata tollit omnium,Carnis vitia mundans caro.
PL 17, 1183A驚くべき奥義、世の疫病を洗い流すために、すべての者の罪を取り除く、肉の悪徳を清める肉が。
Quid hoc potest sublimius:Ut culpa quaerat gratiamMetumque solvat charitas,Reddatque mors vitam novam.
PL 17, 1183Aこれより崇高なことがあろうか、咎が恩寵を求め、愛が恐れを解き、死が新しい命を返すことより。
Hamum sibi mors devoretSuisque se nodis liget:Moriatur vita omniumResurgat ut vita omnium.
PL 17, 1184A死は釣り針を呑み込むがよい、自らの結び目で自らを縛るがよい、すべての者の命は死ぬがよい、すべての者の命として甦るために。
Cum mors per omnes transeat,Omnes resurgant mortui:Consumpta mors ictu suoPerisse se solam gemit.
PL 17, 1184A死がすべての者を通り抜けるとき、すべての死者は甦る。死は自らの一撃で滅び、自分だけが滅んだと嘆く。
XXI. Hymnus ad Tertiam: Nunc sancte nobis Spiritus
第XXI篇 第三時の賛歌「聖なる霊よ、今我々に」PL 17, 1184ANunc sancte nobis Spiritus,Unus Patris cum Filio,Dignare promptus ingeriNostro refusus pectori.
PL 17, 1184A聖なる霊よ、今、我々のもとに、父と子とともに一なる者よ、進んで〔我々に〕注ぎ入れられることをよしとし、我々の胸に注がれよ。
Os lingua, mens, sensus, vigorConfessionem personet;Flammescat igne charitas,Accendat ardor proximos.
PL 17, 1184A口、舌、精神、感覚、力が告白を響かせるように。愛が火で燃え上がり、その熱が隣人たちを燃え立たせるように。
[Praesta, Pater piissime,Patrique compar unice,Cum Spiritu paraclitoNunc et per omne saeculum.]
PL 17, 1184A[いとも慈しみ深い父よ、かなえよ、父と等しい唯一の者よ、パラクレートス〔ギリシア語の音写。弁護者・助け手〕なる霊とともに今も、すべての世にわたって。]
XXII. Hymnus ad Sextam (Ex Libr. vet.): Rector potens, verax Deus
第XXII篇 第六時の賛歌(古い書から)「力ある統べ手、真実な神よ」PL 17, 1185ARector potens, verax Deus,Qui temperas rerum vices,Splendore mane instruisEt ignibus meridiem.
PL 17, 1185A力ある統べ手、真実な神よ、事物の移り変わりを調える者よ、朝を輝きで備え、正午を火で〔備える〕者よ。
Exstingue flammas litium,Aufer calorem noxium,Confer salutem corporumVeramque pacem cordium.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1185A争いの炎を消せ、害する熱を取り去れ、体に健康を与えよ、心にまことの平和を。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Rector potens, verax Deus,Qui temperas rerum vices,Splendore mane illuminasEt ignibus meridiem.
PL 17, 1185A力ある統べ手、真実な神よ、事物の移り変わりを調える者よ、朝を輝きで照らし、正午を火で〔照らす〕者よ。
Exstingue flammas litium,Aufer calorem noxium,Confer salutem corporumVeramque pacem cordium.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1185A争いの炎を消せ、害する熱を取り去れ、体に健康を与えよ、心にまことの平和を。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXIII. Hymnus ad Nonam (Ex Libr. vet.): Rerum Deus tenax vigor
第XXIII篇 第九時の賛歌(古い書から)「万物を保つ力なる神よ」PL 17, 1185ARerum Deus tenax vigor,Immotus in te permanens,Lucis diurnae temporaSuccessibus determinans.
PL 17, 1185A万物を保つ力なる神よ、汝のうちに動かず留まり、昼の光の時を移り変わりによって区切る者よ。
Largire clarum vespereQuo vita nusquam decidat,Sed praemium mortis sacraePerennis instet gloria.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1185A夕べに明るい光を授けよ、それによって命がどこにも落ちず、聖なる死の報いとしてとこしえの栄光が迫るように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Rerum Deus tenax vigor,Immotus in te permanens,Lucis diurnae temporaSuccessibus determinans.
PL 17, 1185A万物を保つ力なる神よ、汝のうちに動かず留まり、昼の光の時を移り変わりによって区切る者よ。
Largire lumen vespereQuo vita nusquam decidat,Sed praemium mortis sacraePerennis instet gloria.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1185A夕べに光を授けよ、それによって命がどこにも落ちず、聖なる死の報いとしてとこしえの栄光が迫るように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXIV. Hymnus ad Completorium (Ex Libr. vet.): Te lucis ante terminum
第XXIV篇 終課の賛歌(古い書から)「光の終わる前に汝を」PL 17, 1185ATe lucis ante terminumRerum creator, poscimus,Ut solita clementiaSis praesul ad custodiam.
PL 17, 1185A光の終わる前に、万物の創造主よ、我々は汝に願う、いつもの寛容によって守りのために庇護者となることを。
Procul recedant somniaEt noctium phantasmata,Hostemque nostrum comprimeNe polluantur corpora.Praesta, Pater omnipotens, etc.
PL 17, 1185A夢は遠ざかれ、夜の幻影も遠ざかれ、我々の敵を抑えよ、体が汚されぬように。全能の父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Te lucis ante terminumRerum creator, poscimus,Ut pro tua clementiaSis praesul et custodia.
PL 17, 1185A光の終わる前に、万物の創造主よ、我々は汝に願う、汝の寛容のゆえに庇護者かつ守り手となることを。
Procul recedant somnia.Et noctium phantasmata,Hostemque nostrum comprimeNe polluantur corpora.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1185A夢は遠ざかれ、夜の幻影も遠ざかれ、我々の敵を抑えよ、体が汚されぬように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXV. Hymnus ad Matutinum (Ex Libr. vet.): Rerum creator optime
第XXV篇 朝課の賛歌(古い書から)「万物のいとも善き創造主よ」PL 17, 1186A万物のいとも善き創造主よ、我々の統べ手よ、顧みよ、害をなす休息から、眠りに沈んだ我々を解き放て。
Te, sancte Christe, poscimus,Ignosce tu criminibus,Ad confitendum surgimusMorasque noctis rumpimus.
PL 17, 1186A聖なるキリストよ、我々は汝に願う、汝は罪過を赦せ、告白するために我々は起き、夜の遅れを断ち切る。
Mentes manusque tollimus.Propheta sicut noctibusNobis gerendum praecipitPaulusque gestis censuit.
PL 17, 1186A心と手を挙げる。預言者が夜々に我々のなすべきこととして命じたとおり、パウロも行いによって定めたとおりに。
Vides malum quod gessimus,Occulta nostra pandimus,Preces gementes fundimus,Dimitte quod peccavimus.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1186A汝は我々のなした悪を見ている。我々は隠れたことを打ち明け、呻きつつ祈りを注ぐ。我々が犯した罪を赦せ。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
万物のいとも善き創造主よ、我々の統べ手よ、顧みよ、害をなす休息から、眠りに沈んだ我々を解き放て。
Te, sancte Christe, poscimus,Ignosce culpis omnibus;Ad confitendum surgimusMorasque noctis rumpimus.
PL 17, 1186A聖なるキリストよ、我々は汝に願う、すべての咎を赦せ、告白するために我々は起き、夜の遅れを断ち切る。
Mentes manusque tollimus.Propheta sicut noctibusNobis gerendum praecipitPaulusque gestis censuit.
PL 17, 1187A心と手を挙げる。預言者が夜々に我々のなすべきこととして命じたとおり、パウロも行いによって定めたとおりに。
Vides malum quod fecimus,Occulta nostra pandimus,Preces gementes fundimus,Dimitte quod peccavimus,Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1187A汝は我々の行った悪を見ている。我々は隠れたことを打ち明け、呻きつつ祈りを注ぐ。我々が犯した罪を赦せ、いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXVI. Hymnus ad Matutinum: Nox atra rerum contegit
第XXVI篇 朝課の賛歌「黒い夜が万物を覆う」PL 17, 1187ANox atra rerum contegitTerrae colores omnium,Nos confitentes poscimusTe, juste judex cordium.
PL 17, 1187A黒い夜が覆う、万物の、地の色を。我々は告白しつつ、汝に願う、心を裁く正しき審判者よ。
Ut auferas piaculaSordesque mentis abluas,Donesque Christi gratiamUt arceantur crimina.
PL 17, 1187A汝が、贖いを要する罪を取り去り、心の汚れを洗い清め、キリストの恩寵を与えて、罪過が遠ざけられるように。
Mens ecce torpet impiaQuam culpa mordet noxia,Obscura gestit tollere,Et te, Redemptor, quaerere.
PL 17, 1187A見よ、不敬虔な心は鈍り、有害な咎がそれを噛む。心は暗いものを取り去り、汝、贖い主を求めようと望む。
汝は闇を追い払え、内側からできるかぎり、心が祝福された光の中に自らが置かれることを喜べるように。
XXVII. Hymnus ad Laudes (Ex Libr. vet.): Aeterna coeli gloria
第XXVII篇 賛課の賛歌(古い書から)「天の永遠の栄光よ」PL 17, 1187AAeterna coeli gloria,Beata spes mortalium,Celsi tonantis uniceCastaeque proles Virginis.
PL 17, 1187A天の永遠の栄光よ、死すべき者の祝福された望みよ、高き雷を轟かす者〔Tonans。神を言う〕の独り子、清らかなおとめの子よ。
Da dexteram surgentibus,Exsurgat et mens sobriaFlagransque in laudem DeiGrates rependat debitas.
PL 17, 1187A起き上がる我々に右手を与えよ、節度ある心も起き上がり、神への賛美に燃えて当然の感謝を返すように。
Ortus refulget LuciferSparsamque lucem nuntiat,Cadit caligo noctiumLux sancta nos illuminet,
PL 17, 1187A明けの明星が昇って輝き、散った光を告げる、夜々の暗闇が落ちる、聖なる光が我々を照らすように。
Manensque nostris sensibusNoctem repellat saeculiOmnique fine dieiPurgata servet pectora.
PL 17, 1187Aそして我々の思いにとどまり、世の夜を退けるように、日のあらゆる終わりまで清められた胸を保つように。
Quaesita jam primum fidesRadicet altis sensibus,Secunda spes congaudeatQuo major exstat charitas.Deo Patri sit gloria, etc.
PL 17, 1187A先に求められた信仰が深い思いに根を張り、第二の望みがともに喜ぶように、それよりも愛はなお大きい〔quo は別の読みの qua と同じく、望みと比べる奪格と取った〕。父なる神に栄光あれ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Aeterna coeli gloria,Beata spes mortaliumSummi tonantis uniceCastaeque proles virginis.
PL 17, 1187A天の永遠の栄光よ、死すべき者の祝福された望みよ、至高の雷を轟かす者の独り子、清らかなおとめの子よ。
Da dexteram surgentibusExsurgat ut mens sobriaFlagrans et in laudem DeiGrates rependat debitas.
PL 17, 1187A起き上がる我々に右手を与えよ、節度ある心が起き上がり、神への賛美に燃えて当然の感謝を返すように。
Ortus refulget LuciferPraeitque solem nuntius,Cadunt tenebrae noctium,Lux sancta nos illuminet.
PL 17, 1187A明けの明星が昇って輝き、太陽に先立つ使者として告げる、夜の闇が落ちる、聖なる光が我々を照らすように。
Manensque nostris sensibusNoctem repellat saeculi,Omnique fine temporisPurgata servet pectora.
PL 17, 1187Aそして我々の思いにとどまり、世の夜を退けるように、時のあらゆる終わりまで清められた胸を保つように。
Quaesita jam primum fidesIn corde radices agat,Secunda spes congaudeatQua major exstat charitas.Deo Patri sit gloria, etc.
PL 17, 1187A先に求められた信仰が心に根を下ろし、第二の望みがともに喜ぶように、それよりも愛はなお大きい。父なる神に栄光あれ……
XXVIII. Hymnus ad Laudes (Ex Libr. vet.): Aurora jam spargit polum
第XXVIII篇 賛課の賛歌(古い書から)「曙が今や天に広がる」PL 17, 1187AAurora jam spargit polum,Terris dies illabitur,Lucis resultat spiculum,Discedat omne lubricum.
PL 17, 1187A曙がもう天に広がり、地に昼が降りてくる、光の矢がはね返る、すべての滑りやすいもの〔lubricum。堕落への滑りを言うか〕は去れ。
Phantasma noctis decidat,Mentis reatus subruat;Quicquid tenebris horridumNox attulit culpae, cadat.
PL 17, 1187A夜の幻影は落ちよ、心の罪責は崩れ去れ。闇によって恐ろしいものとして夜がもたらした咎は何であれ、落ちよ〔culpae は quicquid にかかる属格と取った〕。
Ut mane illud ultimum,Quod praestolamur cernui,In lucem nobis effluatDum hoc canore concrepat.Deo Patri sit gloria, etc.
PL 17, 1187Aかの最後の朝が、我々がひれ伏して待ち望む朝が、我々にとって光へと流れ出るように、〔朝が〕この歌声に鳴り響くあいだに〔concrepat の主語は定かでない。朝と取った〕。父なる神に栄光あれ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Aurora jam spargit polum,Terris dies illabitur,Lucis resultat spiculum,Discedat omne lubricum.
PL 17, 1187A曙がもう天に広がり、地に昼が降りてくる、光の矢がはね返る、すべての滑りやすいもの〔lubricum。堕落への滑りを言うか〕は去れ。
Phantasma noctis exsulet,Mentis reatus corruat;Quidquid tenebris horridumNox attulit culpae, cadat.
PL 17, 1188A夜の幻影は追放されよ、心の罪責は崩れ落ちよ。闇によって恐ろしいものとして夜がもたらした咎は何であれ、落ちよ〔culpae は quidquid にかかる属格と取った〕。
Ut mane, quod nos ultimumHic deprecamur cernui,Cum luce nobis effluatHoc dum canore concrepat.Deo Patri sit gloria, etc.
PL 17, 1188Aかの朝が、我々が最後のものとしてここでひれ伏して祈り求める朝が、光とともに我々に流れ出るように、〔朝が〕この歌声に鳴り響くあいだに〔concrepat の主語は定かでない。朝と取った〕。父なる神に栄光あれ……
XXIX. Hymnus ad Primam: Jam lucis orto sidere
第XXIX篇 第一時の賛歌「光の星が昇った今」PL 17, 1188AJam lucis orto sidereDeum precemur supplices,Ut in diurnis actibusNos servet a nocentibus.
PL 17, 1188A今や光の星が昇ったので、我々はひれ伏して神に祈ろう、昼の務めのなかで神が我々を害するものから守るように。
Linguam refrenans temperetNe litis horror insonet,Visum fovendo contegatNe vanitates hauriat.
PL 17, 1188A舌を抑えて制し、争いの恐ろしい音が響かぬように、目をいたわって覆い、虚しいものを飲み込まぬように。
Sint pura cordis intima,Absistat et vecordia,Carnis terat superbiamPotus cibique parcitas.
PL 17, 1188A心の奥が清くあるように、狂気も去るように、肉の高ぶりを飲食の節制が打ち砕くように。
Ut cum dies abscesseritNoctemque sors reduxerit,Mundi per abstinentiamIpsi canamus gloriam.Deo Patri sit gloria, etc.
PL 17, 1188A日が去り、定めが夜を連れ戻したとき、禁欲によって清い者となった我々が彼に栄光を歌えるように。父なる神に栄光あれ……
XXX. Hymnus de diei primae opere (Ex Libr. vet.): Lucis creator optime
第XXX篇 第一日の業についての賛歌(古い書から)「光のいとも善き創造主よ」PL 17, 1188ALucis creator optime,Lucem dierum proferens,Primordiis lucis novaeMundi parans originem.
PL 17, 1188A光のいとも善き創造主よ、日々の光を生み出す者よ、新しい光の初めに世界の起源を備える者よ。
Qui mane junctum vesperiDiem vocari praecipis,Tetrum chaos illabitur,Audi preces cum fletibus.
PL 17, 1188A朝と夕を結び合わせたものを昼と呼ぶよう命じる汝よ、忌まわしい混沌が忍び込む、涙とともに祈りを聞け。
Ne mens gravata crimineVitae sit exsul munere,Dum nil perenne cogitatSeseque culpis illigat.
PL 17, 1188A罪過に重く負われた心が生命の賜物から追放されぬように、永続するものを何も思わず自らを咎に縛りつけているあいだに。
Coelorum pulset intimum,Vitale tollat praemium,Vitemus omne noxium,Purgemus omne pessimum.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1188A〔心が〕天の奥を叩き、生命の報いを受けるように、我々はあらゆる害を避けよう、あらゆる最悪を清めよう。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Lucis creator optime,Lucem dierum proferens,Primordiis lucis novaeMundi parans originem.
PL 17, 1189A光のいとも善き創造主よ、日々の光を生み出す者よ、新しい光の初めに世界の起源を備える者よ。
Qui mane junctum vesperiDiem vocari praecipis,Illabitur tetrum chaos:Audi preces cum fletibus.
PL 17, 1189A朝と夕を結び合わせたものを昼と呼ぶよう命じる汝よ、忌まわしい混沌が忍び込むのだ。涙とともに祈りを聞け。
Ne mens gravata crimineVitae sit exsul munere,Dum nil perenne cogitatSeseque culpis illigat.
PL 17, 1189A罪過に重く負われた心が生命の賜物から追放されぬように、永続するものを何も思わず自らを咎に縛りつけているあいだに。
Coeleste pulset ostium,Vitale tollat praemium,Vitemus omne noxiumPurgemus omne pessimum.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1189A〔心が〕天の戸を叩き、生命の報いを受けるように、我々はあらゆる害を避け、あらゆる最悪を清めよう。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXXI. Hymnus de opere diei secundae (Ex Libr. vet.): Immense coeli conditor
第XXXI篇 第二日の業についての賛歌(古い書から)「測り知れない天の創り主よ」PL 17, 1189AImmense coeli conditor,Qui mixta ne confunderent,Aquae fluenta dividensCoelum dedisti limitem.
PL 17, 1189A測り知れない天の創り主よ、汝は、混ざったものが混同されぬよう、水の流れを分けて天を境として与えた。
Firmans locum coelestibus,Simulque terrae rivulis,Ut unda flammas temperet,Terrae solum ne dissipet.
PL 17, 1189A天のものに場所を定め、同時に地の流れにも定めて、水が炎を和らげ、大地の土壌を散らさぬように。
Infunde nunc, piissime,Donum perennis gratiae,Fraudis novae ne casibusNos error atterat vetus.
PL 17, 1189A今、いとも慈しみ深い者よ、永遠の恩寵の賜物を注げ、新たな欺きの陥穽によって古い迷いが我々を打ち砕かぬように。
Lucem fides inveniat,Sic luminis jubar ferat,Haec vana cuncta terreat,Hanc falsa nulla comprimant.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1189A信仰が光を見いだすように、こうして光の輝きをもたらすように、信仰がすべての虚しいものを恐れさせ、偽りは何も信仰を抑えぬように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Immense coeli conditor,Qui mixta ne confunderent,Aquae fluenta dividensCoelum dedisti limitem.
PL 17, 1189A測り知れない天の創り主よ、汝は、混ざったものが混同されぬよう、水の流れを分けて天を境として与えた。
Firmans locum coelestibusSimulque terrae rivulisUt unda flammas temperet,Terrae solum ne dissipent.
PL 17, 1189A天のものに場所を定め、同時に地の流れにも定めて、水が炎を和らげ、大地の土壌を散らさぬように〔dissipent は複数形(前の形は dissipet)。主語は定かでなく、前の形と同じに訳した〕。
Infunde nunc, piissime,Donum perennis gratiae,Fraudis novae ne casibusNos error atterat vetus.
PL 17, 1189A今、いとも慈しみ深い者よ、永遠の恩寵の賜物を注げ、新たな欺きの陥穽によって古い迷いが我々を打ち砕かぬように。
Lucem fides adaugeat,Sic luminis jubar ferat,Haec vana cuncta proterat,Hanc falsa nulla comprimant.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1189A信仰が光を増し加えるように、こうして光の輝きをもたらすように、信仰がすべての虚しいものを踏みにじり、偽りは何も信仰を抑えぬように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXXII. Hymnus de opere diei tertiae (Ex Libr. vet.): Telluris ingens conditor
第XXXII篇 第三日の業についての賛歌(古い書から)「大地の偉大な創り主よ」PL 17, 1189ATelluris ingens conditor,Mundi solum qui eruens,Pulsis aquae molestiisTerram dedisti immobilem:
PL 17, 1189A大地の偉大な創り主よ、世界の地盤を掘り起こし、水の煩わしさを追い払って揺るがぬ大地を与えた者よ、
Ut germen aptum proferens,Fulvis decora floribus,Fecunda fructu sisteret,Pastumque gratum redderet.
PL 17, 1189A大地がふさわしい芽を生み出し、黄色い花で美しく飾られ、実りに満ちて立ち、好ましい草を返すように。
Mentis perustae vulneraMunda viroris gratia,Ut facta fletu diluatMotusque pravos atterat.
PL 17, 1189A焼け焦げた心の傷を緑の恩寵によって清めよ、その心が行いを涙で洗い流し、邪な動きを打ち砕くように。
Jussis tuis obtemperet,Nullis malis approximet,Bonis repleri gaudeatEt mortis actum nesciat.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1189Aその心が汝の命令に従い、どんな悪にも近づかず、善に満たされることを喜び、死の行いを知らぬように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Telluris alme conditor,Mundi solum qui separans,Pulsis aquae molestiisTerram dedisti immobilem:
PL 17, 1189A大地の恵み深い創り主よ、世界の地盤を切り分けて、水の煩わしさを追い払い揺るがぬ大地を与えた者よ、
Ut germen aptum proferens,Fulvis decora floribus,Fecunda fructu sisteret,Pastumque gratum redderet.
PL 17, 1189A大地がふさわしい芽を生み出し、黄色い花で美しく飾られ、実りに満ちて立ち、好ましい草を返すように。
Mentis perustae vulneraMundae virore gratiae,Ut facta fletu diluatMotusque pravos atterat.
PL 17, 1189A焼け焦げた心の傷を恩寵の緑によって清めよ〔底本は Mundae。同じ頁の旧本(Ex Libr. vet.)は Munda viroris gratia と刷り、ミーニュの脚注の異読もみな munda を前提とする。munda(清めよ)と読む〕、その心が行いを涙で洗い流し、邪な動きを打ち砕くように。
Jussis tuis obtemperet:Nullis malis approximet:Bonis repleri gaudeatEt mortis ictum nesciat.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1190Aその心が汝の命令に従い、どんな悪にも近づかず、善に満たされることを喜び、死の打撃を知らぬように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXXIII. Hymnus de opere diei quartae: Coeli Deus sanctissime
第XXXIII篇 第四日の業についての賛歌「いとも聖なる天の神よ」PL 17, 1190ACoeli Deus sanctissimeQui lucidum centrum poliCandore pingis igneo,Augens decoro lumine.
PL 17, 1190Aいとも聖なる天の神よ、汝は輝く天極の中心を火の白さで彩り、美しい光で豊かにする。
Quarto die qui flammeamSolis rotam constituens,Lunae ministrans ordinem,Vagos recursus siderum.
PL 17, 1190A汝は第四の日に、燃える太陽の輪を据え、月に秩序を授け、星々にはさまよう運行を授けた。
Ut noctibus vel lumini,Diremptionis terminum,Primordiis et mensiumSignum dares notissimum.
PL 17, 1190A夜と光とに分け隔ての境を、また月々の初めに最もよく知られた印を汝が与えるために。
Illumina cor hominum,Absterge sordes mentium,Resolve culpae vinculum,Everte moles criminum.
PL 17, 1190A人々の心を照らせ、精神の汚れを拭い去れ、咎の縄目を解け、罪過の重荷を覆せ。
Coeli Deus sanctissimeQui lucidas poli plagasCandore pingis igneo,Augens decoro lumine.
PL 17, 1190Aいとも聖なる天の神よ、汝は天極の輝く領域を火の白さで彩り、美しい光で豊かにする。
Quarto die qui flammeamDum solis accendis rotam,Lunae ministras ordinemVagosque cursus siderum.
PL 17, 1190A第四の日に、汝は燃える太陽の輪をともすとき、月に秩序を授け、星々のさまよう軌道をも授ける。
Ut noctibus vel lumini,Diremptionis terminum,Primordiis et mensiumSignum dares notissimum.
PL 17, 1190A夜と光とに分け隔ての境を、また月々の初めに最もよく知られた印を汝が与えるために。
Expelle noctem cordium,Absterge sordes mentium,Resolve culpae vinculum,Everte moles criminum.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1190A心の夜を追い払え、精神の汚れを拭い去れ、咎の縄目を解け、罪過の重荷を覆せ。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXXIV. Hymnus de opere diei quintae (Ex Libr. vet.): Magnae Deus potentiae
第XXXIV篇 第五日の業についての賛歌(古い書から)「大いなる力の神よ」PL 17, 1190AMagnae Deus potentiae,Qui ex aquis ortum genusPartim remittis gurgiti,Partim levas in aera.
PL 17, 1190A大いなる力の神よ、汝は水から生まれた種族を、一部は深淵に返し、一部は空に引き上げる。
Dimersa lymphis imprimens,Subvecta coelis irrogansUt stirpe una proditaDiversa rapiant loca.
PL 17, 1191A沈めたものを水に押しつけ、運び上げたものを天に割り当て、一つの根から生み出されたものが異なる場所を占めるようにする。
Largire cunctis servulis,Quos mundat unda sanguinis,Nescire lapsus criminumNec ferre mortis taedium.
PL 17, 1191Aすべての小さな僕に与えよ、血の波が清めた者たちが、罪過の転落を知らず、死の倦怠を負わぬことを。
Ut culpa nullum deprimat,Nullum levet jactantia,Elisa mens ne concidat,Elata mens ne corruat.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1191A咎が誰をも押しつぶさず、誇りが誰をも高ぶらせぬように、打ちひしがれた心が崩れず、高ぶった心が転落せぬように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Magnae Deus potentiae,Qui fertili natos aquaPartim relinquis gurgiti,Partim levas in aera.
PL 17, 1191A大いなる力の神よ、汝は豊かな水に生まれたものを、一部は深淵に委ね、一部は空に引き上げる。
Demersa lymphis imprimens,Subvecta coelis erigens:Ut stirpe ab una proditaDiversa repleant loca.
PL 17, 1191A沈めたものを水に押しつけ、運び上げたものを天に立たせ、一つの根から生み出されたものが異なる場所を満たすようにする。
Largire cunctis servulis,Quos mundat unda sanguinisNescire lapsus criminumNec ferre mortis taedium,
PL 17, 1191Aすべての小さな僕に与えよ、血の波が清めた者たちが、罪過の転落を知らず、死の倦怠を負わぬことを、
Ut culpa nullum deprimat,Nullum efferat jactantia:Elisa mens ne concidat,Elata mens ne corruat.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1191A咎が誰をも押しつぶさず、誇りが誰をも驕らせぬように、打ちひしがれた心が崩れず、高ぶった心が転落せぬように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXXV. Hymnus de opere diei sextae (Ex Libr. vet.): Plasmator hominis Deus
第XXXV篇 第六日の業についての賛歌(古い書から)「人を形づくる神よ」PL 17, 1191APlasmator hominis Deus,Qui cuncta solus ordinansHumum jubes producereReptantis et ferae genus.
PL 17, 1191A人を形づくる神よ、汝ただひとり万物を秩序づけ、大地に命じて生み出させる、這うものと獣の種族を。
Qui magna rerum corpora,Dictu jubentis vivida,Ut serviant per ordinemSubdens dedisti homini.
PL 17, 1191A汝は万物の大いなる体を、命じる言葉によって生き生きとさせ、順序に従って仕えるよう人に服従させて与えた。
Repelle a servis tuisQuicquid per immunditiamAut moribus se suggeritAut actibus se interserit.
PL 17, 1191A汝の僕から退けよ、不浄によって入り込む何ものをも、あるいは習いに忍び入り、あるいは行いに割り込むものを。
Da gaudiorum praemia,Da gratiarum muneraDissolve litis vincula,Astringe pacis foedera.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1191A喜びの報いを与えよ、恩寵の賜物を与えよ、争いの縄目を解け、平和の盟約を固く結べ。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Hominis superne conditor,Qui cuncta solus ordinansHumum jubes producereReptantis et ferae genus.
PL 17, 1191A高みから人を造った創り主よ、汝ただひとり万物を秩序づけ、大地に命じて生み出させる、這うものと獣の種族を。
Et magna rerum corpora,Dictu jubentis vivida,Per temporum certas vicesObtemperare servulis.
PL 17, 1191Aまた万物の大いなる体が、命じる言葉によって生き生きとし、時の定まった巡りに従い、小さな僕に従うよう〔汝は命じる〕。
Repelle quod cupidinisCiente vi nos impetit,Aut moribus se suggeritAut actibus se interserit.
PL 17, 1191A退けよ、欲望が刺激する力で我々を襲うものを、あるいは習いに忍び入り、あるいは行いに割り込むものを。
Da gaudiorum praemia,Da gratiarum munera,Dissolve litis vincula,Adstringe pacis foedera.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1191A喜びの報いを与えよ、恩寵の賜物を与えよ、争いの縄目を解け、平和の盟約を固く結べ。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
XXXVI. Hymnus de Ascensione Domini: Optatus votis omnium
第XXXVI篇 主の昇天についての賛歌「すべての者の願いに待ち望まれた」PL 17, 1191AOptatus votis omniumSacratus illuxit diesQuo Christus, mundi spes, Deus,Conscendit coelos arduos.
PL 17, 1191Aすべての者の願いに待ち望まれた聖別された日が輝いた、その日、世の望み、神なるキリストは高い諸天に昇った。
Ascendens in altum Dominus,Propriam ad sedem remeans,Gavisa sunt coeli regnaReditu unigeniti.
PL 17, 1191A主は高みへ昇り、自らの座に帰りつつ、天の国々は喜んだ、独り子の帰還によって。
Magni triumphum praelii,Mundi perempto principe,Patris praesentat vultibusVictricis carnis gloriam.
PL 17, 1192A大いなる戦いの凱旋を、世の君を滅ぼして、父の顔の前に示す、勝利した肉の栄光を。
Est elevatus nubibusEt spem fecit credentibus,Aperiens paradisum.Quem protoplastus clauserat.
PL 17, 1192A雲に高く上げられ、信じる者に望みを与え、楽園を開いた、最初に造られた者が閉ざしたものを。
O grande cunctis gaudium!Quod partus nostrae virginis.Post sputa, flagra, post crucem,Paternae sedi jungitur.
PL 17, 1192Aああ、すべての者への大いなる喜び、我々のおとめから生まれた子が、唾と鞭と十字架ののち、父の座に結ばれたこと。
Agamus ergo gratiasNostrae salutis vindici,Nostrum quod corpus vexeritSublimem ad coeli regiam.
PL 17, 1192Aそれゆえ我々は感謝しよう、我々の救いの擁護者に、我々の体を高く天の王宮へ運んだことを。
Sit nobis cum coelestibusCommune manens gaudium,Illis quod se praesentavit,Nobis quod se non abstulit.
PL 17, 1192A天の者たちとともに我々にも共通の喜びが残るように、彼らにはその身を現し、我々からはその身を取り去らなかったことの。
Nunc provocatis actibusChristum exspectare nos decet;Vitaque tali vivere,Quae possit coelos scandere.
PL 17, 1192A今、我々の行いを奮い立たせ、キリストを待つのが我々にふさわしい、また天に登りうるようなそのような生き方をすることも。
[Gloria tibi, Domine,Qui scandis super sideraCum Patre et sancto SpirituIn sempiterna saecula. Amen.]
PL 17, 1192A[主よ、汝に栄光あれ、星々の上に昇る汝に、父と聖なる霊とともに、とこしえの世々に。アーメン。]
XXXVII. Hymnus de Ascensione Domini (Ex Libr. vet.): Jesu, nostra redemptio
第XXXVII篇 主の昇天についての賛歌(古い書から)「我々の贖いなるイエスよ」PL 17, 1192Aイエスよ、我々の贖い、愛と憧れ、万物の創造主なる神、時の終わりに人となった者よ。
Quae te vicit clementiaUt ferres nostra crimina,Crudelem mortem patiensUt nos a morte tolleres.
PL 17, 1192Aいかなる寛容が汝を征服し我々の罪過を負わせたのか、残酷な死を耐え我々を死から取り上げるために。
Inferni claustra penetrans,Tuos captivos redimens,Victor triumpho nobiliAd dexteram Patris residens.
PL 17, 1192A冥界の閂を貫き、汝の捕らわれ人を贖い、高貴な凱旋の勝利者として父の右に座す者よ。
Ipsa te cogat pietas,Ut mala nostra superesParcendo et voti compotesNos tuo vultu saties.
PL 17, 1193A汝自身の慈しみが汝を促すように、容赦によって我々の悪に打ち勝ち、願いを遂げた我々を汝の顔で満たすように。
Tu esto nostrum gaudium,Qui es futurus praemium,Sit nostra in te gloriaPer cuncta semper saecula.
PL 17, 1193A汝が我々の喜びであれ、やがて報いとなる汝が。我々の栄光が汝にあるように、すべての世々にいつまでも。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Salutis humanae sator,Jesu, voluptas cordium,Orbis redempti conditorEt casta lux amantium.
PL 17, 1193A人の救いの種をまく者、イエスよ、心の快楽、贖われた世界の創り主、愛する者たちの清らかな光よ。
Qua victus es clementia,Ut nostras ferres crimina,Mortem subires innocensA morte nos ut tolleres.
PL 17, 1193Aいかなる寛容に汝は負けて我々の罪過〔底本は nostras。同じ賛歌の旧本(Ex Libr. vet.)は Ut ferres nostra crimina と刷る。中性複数 nostra と読む〕を負い、罪なくして死を受け、我々を死から取り上げたのか。
Perrumpis infernum chaosVinctis catenas detrahis:Victor triumpho nobiliAd dexteram Patris sedes.
PL 17, 1193A汝は冥界の混沌を突き破り、囚われた者から鎖を取り去る。高貴な凱旋の勝利者として父の右に座す。
寛恕が汝を促すように、汝が我々の損失を繕い、汝の顔にあずかる者たちを祝福された光で富ませるように。
Tu dux ad astra et semita,Sis meta nostris cordibus,Sis lacrymarum gaudium,Sis dulce vitae praemium.
PL 17, 1193A汝は星々への導き手、また道、我々の心の目標であれ、涙の喜びであれ、生の甘い報いであれ。
XXXVIII. Hymnus de die Pentecostes (Ex libr. vet.): Jam Christus astra ascenderat
第XXXVIII篇 ペンテコステの日の賛歌(古い書から)「キリストはすでに星々の上に昇り」PL 17, 1193AJam Christus astra ascenderat,Regressus unde venerat,Promissum Patris munereSanctum daturus Spiritum.
PL 17, 1193Aキリストはすでに星々に昇り、来たところへ帰り、父の賜物として約束された聖なる霊を与えようとしていた。
Solemnis urgebat dies,Quo mystico septempliciOrbis volutus septiesSignat beata tempora.
PL 17, 1193A荘厳な日が迫っていた、その日に、奥義にかかわる七重の数によって七たびめぐった環が〔七日が七たびめぐってペンテコステの五十日目に至ることを言うと解した〕祝福された時を印づける。
すべての者に第三時が臨んだとき、突然、世界が雷鳴のように響き、祈る使徒たちに神が来たと告げる。
De Patris ergo lumineDecorus ignis advenit,Qui fida Christi pectoraCalore verbi compleat.
PL 17, 1193Aそれゆえ父の光から麗しい火が来た、キリストの忠実な胸を言葉の熱で満たすために。
Impleta gaudent viscera,Afflata sancto Spiritu,Voces diversas intonant,Fantur Dei magnalia.
PL 17, 1193A満たされた心の奥底が喜ぶ、聖なる霊に息を吹きかけられ、異なる声を響かせ、神の大いなる業を語る。
Ex omni gente cogniti,Graecis, Latinis, Barbaris,Cunctisque admirantibusLinguis loquuntur omnium.
PL 17, 1193Aあらゆる民から知られ、ギリシア人に、ラテン人に、異国人に、すべての驚く者たちにすべての者の言語で語る。
Judaea tunc incredula,Vesana torvo spiritu,Ructare musti crapulamAlumnos Christi concrepat.
PL 17, 1193Aそのときユダヤは不信仰で、荒々しい霊に狂い、新しいぶどう酒の酔いを吐いているとキリストの弟子たちをののしる。
Sed signis et virtutibusOccurrit et docet Petrus,Falsa profari perfidosJoelis testimonio.
PL 17, 1193Aしかしペトロは、しるしと力ある業をもって立ちはだかり、教える、背信の者たちが偽りを語っていると、ヨエルの証言によって。
[Sic, Christe, nunc ParaclitusPer te pius nos visitet,Novansque terrae faciemCulpis solutos recreet.]
PL 17, 1193A[こうして、キリストよ、今パラクレートスが汝を通して慈しみ深く我々を訪れ、地の面を新たにして咎から解かれた我々を甦らせるように。]
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Jam Christus astra ascenderat,Reversus unde venerat,Patris fruendum munereSanctum daturus Spiritum.
PL 17, 1193Aキリストはすでに星々に昇り、来たところへ帰り、父の賜物として享受されるべき聖なる霊を与えようとしていた。
Solemnis urgebat diesQuo mystico septempliciOrbis volutus septiesSignat beata tempora.
PL 17, 1193A荘厳な日が迫っていた、その日に、奥義にかかわる七重の数によって七たびめぐった環が〔七日が七たびめぐってペンテコステの五十日目に至ることを言うと解した〕祝福された時を印づける。
光の第三時に突然、世界が雷鳴のように響き、祈る使徒たちに神が来ると告げる。
De Patris ergo lumineDecorus ignis almus estQui fida Christi pectoraCalore verbi compleat.
PL 17, 1194Aそれゆえ父の光から麗しい火は恵み深く、それはキリストの忠実な胸を言葉の熱で満たす。
Impleta gaudent visceraAfflata sancto Spiritu,Vocesque diversas sonantFantur Dei magnalia.
PL 17, 1194A満たされた心の奥底が喜ぶ、聖なる霊に息を吹きかけられ、異なる声を響かせる、神の大いなる業を語る。
Notique cunctis gentibus,Graecis, Latinis, Barbaris,Simulque demirantibus,Linguis loquuntur omnium.
PL 17, 1194Aすべての諸国民に知られ、ギリシア人に、ラテン人に、異国人に、ともに驚く者たちにすべての者の言語で語る。
Judaea tunc incredula,Vesana torvo spiritu,Madere musto sobriosChristi fideles increpat.
PL 17, 1194Aそのときユダヤは不信仰で、荒々しい霊に狂い、新しいぶどう酒に酔っていると、しらふのキリストの信者たちをののしる。
Sed editis miraculisOccurrit et docet Petrus,Falsum profari perfidosJoele teste comprobans.Deo Patri sit gloria, etc.
PL 17, 1194Aしかし行われた奇跡があったので、ペトロは立ちはだかり、教える、背信の者たちが偽りを語っていると、ヨエルを証人として証明して。父なる神に栄光あれ……
XXXIX. Hymnus matutinus: Deus, qui coeli lumen es
第XXXIX篇 朝の賛歌「天の光である神よ」PL 17, 1194ADeus, qui coeli lumen esSatorque lucis, qui polum,Paterno fultum brachio,Praeclara pandis dextera.
PL 17, 1194A神よ、天の光である汝、光を蒔く者、天の極を、父の腕に支えられたその極を、輝く右の手で広げる汝よ。
Aurora stellas jam tegitRubrum sustollens gurgitem;Humectis namque flatibusTerram baptizans roribus.
PL 17, 1194A曙は今や星々を覆い、赤い海原を持ち上げる。湿った息吹によって露で大地に洗礼を授けながら。
Currus jam poscit phosphorusRadiis rotisque flammeisQuod coeli scandens verticemProfectus moram nesciens.
PL 17, 1194A車を今や光を運ぶ星〔phosphorus。ギリシア語〕が求める、光線と燃える車輪を具えた〔車を〕。それは天の頂に登り〔Quod 以下は本文が崩れているらしく、「天の頂に登って」と解した〕、遅れを知らず進み出た。
Jam noctis umbra linquiturPolum caligo deserit,Typusque Christi LuciferDiem sopitum suscitans.
PL 17, 1194A今や夜の影は去り、闇は天の極を捨てる。キリストの予型である明けの明星が、眠れる昼を呼び覚ます。
Dies dierum agius esLucisque lumen ipse es,Unum potens per omnia,Potens in unum Trinitas.
PL 17, 1194A汝は日々の日、聖なる者〔agius。ギリシア語〕、そして汝自身が光の光である。万物を通して一つに力あり、一つにおいて力ある三位一体よ。
Te nunc, Salvator, quaesumusTibique genu flectimus,Patrem cum sancto SpirituTotis rogamus vocibus.
PL 17, 1195A救い主よ、今汝に我々は願い、汝に膝をかがめる。父を聖なる霊とともに我々は声のかぎり乞う。
Pater, qui coelos contines,Cantemus nunc nomen tuum,Adveniat regnum tuumFiatque voluntas tua.
PL 17, 1195A父よ、天を保つ汝よ、今、汝の名を我々は歌おう。汝の国が来たれ、汝の旨が成れ。
Haec, inquam, voluntas tuaNobis agenda traditur,Simus fideles spiritu,Casto manentes corpore.
PL 17, 1195A汝のこの旨こそ、と私は言う、我々になすべきこととして授けられている。我々が霊において忠実であり、体を貞潔に保ちつつあるように。
Panem nostrum quotidieDe te edendum tribue;Remitte nobis debitaUt nos nostris remittimus.
PL 17, 1195A我々の日ごとの糧を汝から食べるべきものとして与えよ。我々の負い目を赦せ、我々も我々の負い目ある者を赦すように。
欺きの誘惑に我々を引き入れることを許すな、清い心で嘆願する我々を汝は悪から解き放て。
XL. Hymnus matutinus: Tempus noctis surgentibus
第XL篇 朝の賛歌「夜の時に起き出す者たちに」PL 17, 1195ATempus noctis surgentibusLaudes Deo dicentibusChristo Jesuque DominoIn Trinitatis gloria.
PL 17, 1195A起き出す者たちには夜の時である〔この連には定動詞が無い。Tempus に「である」を補って解した〕、神に賛美を唱える者たちには、キリストと主イエスに、三位一体の栄光において。
Chorus sanctorum psallimus,Cervices nostras flectimus,Genua prosternimusPeccata confitentibus.
PL 17, 1195A聖なる者たちの合唱として我々は詩を歌い、我々の首をかがめ、膝を地に伏せる、罪を告白しながら〔confitentibus は与格で、係りは定かでない。告白する我々のことと取った〕。
Oremus Deo jugiter,Vincamus in bono malum,Cum fructu poenitentiaeVotum perenne reddere.
PL 17, 1195A絶えず神に祈ろう、善によって悪に打ち勝とう、悔い改めの実とともにとこしえの誓いを果たすために。
Christum rogemus et PatremSanctum Patrisque SpiritumUt det nobis auxilium,Vincamus hostem invidum.
PL 17, 1195Aキリストと父に我々は願おう、そして父の聖なる霊に、我々に助けを与えてくれるように、我々が妬み深い敵に打ち勝つように。
XLI. Hymnus matutinus: Diei luce reddita
第XLI篇 朝の賛歌「日の光が戻り」PL 17, 1195ADiei luce reddita,Primis post somnum vocibusDei canamus gloriam,Christi favente gratia.
PL 17, 1195A日の光が戻り、眠りののち最初の声で神の栄光を我々は歌おう、キリストの恩寵に支えられて。
Per quem Creator omniumDiem noctemque condidit,Aeterna lege sanciens,Ut semper succedant sibi.
PL 17, 1195A彼〔キリスト〕を通して、万物の創造主は昼と夜を創り、永遠の法で定めた、それらがつねに互いに続くようにと。
Tu vera lux fidelium,Quem lex veterna non tenet,Noctem nec ortu succedensAeterno fulgens lumine.
PL 17, 1195A汝は信ずる者たちのまことの光、古い法も汝を縛らず〔lex veterna の指すものは定かでない。ミーニュの脚注は第10行にトマシウスの aeterna を挙げる〕、昇ることによって夜を継ぐこともなく〔Noctem nec ortu succedens は本文が崩れているらしい。太陽のように昇って夜のあとを継ぐのではない、と解した。ミーニュの脚注は第11行にトマシウスの読み nec ortus occidens(昇ることも沈むこともなく)を挙げる〕、永遠の光で輝く者。
Christe, precamur annue,Crantibus servis tuisIniquitas haec saeculiNe nostram captivet fidem.
PL 17, 1195Aキリストよ、我々は願う、聞き届けよ、汝の僕たちが祈っているとき〔底本は Crantibus。orantibus と読む〕この世の不法が我々の信仰を捕らえることのないように。
我々は不敬虔に思うまい、誰をも妬むまい、傷つけられても仕返しをするまい、善によって悪に打ち勝とう。
我々の心から遠ざかれ、怒り、欺き、高慢は。貪欲は離れ去れ、あらゆる悪の根は。
Vinum mentem non occupetEbrietate perpeti,Sed nostro sensui competensTuum bibamus poculum.
PL 17, 1195Aぶどう酒が精神を占めることのないように、絶え間ない酩酊によって〔perpeti は perpes の奪格形と取った〕、むしろ我々の思いにふさわしい汝の杯を我々は飲もう。
平和の契りを守れ、偽りのない愛が、いや、汚れなき貞潔が、絶えざる信仰によって。
Addendis non sit praediisMalesuada semper fames,Si affluant divitiae,Prophetae nos psalmus regat.
PL 17, 1195A加えるべき地所に対し悪をそそのかす飢え〔貪欲〕が常にあってはならない、富があふれても、預言者の詩篇が我々を導け。
Praesta, Pater ingenite,Totum ducamus jugiterChristo placentes hunc diemSancto repleti Spiritu.
PL 17, 1195A生まれざる父よ、かなえよ、我々が絶えず、まるごと過ごせるように、キリストに喜ばれつつ、この日を、聖なる霊に満たされて。
XLII. Hymnus matutinus: Deus aeterni luminis
第XLII篇 朝の賛歌「永遠の光の神よ」PL 17, 1195A永遠の光の神よ、言葉に尽くせぬ輝きよ、来たるべき日の裁き主よ、心の隠れたことを見る汝よ。
Tu regnum coelorum tenes,Et totus in Verbo tu es,Per Filium cuncta regis,Sancto Spiritui fons es.
PL 17, 1195A汝は諸天の国を保ち、汝はことごとく言葉のうちにあり、子を通して万物を治め、聖なる霊にとって源である。
Trinum nomen alta videsUnum per omnia potens,Mirumque per signum crucisTu rector immensae lucis.
PL 17, 1195A汝は高みにあって三つの名を見〔Trinum nomen alta vides の係りは定かでない。alta を「高みにあって」と取った〕、万物を通して一つに力あり、十字架の印によって驚くべく、測り知れない光の統べ手である。
Tu mundi constitutor es.Tu in septimo throno sedes,Judex ex alto humilisVenisti pati pro nobis.
PL 17, 1195A汝は世界の設立者である。汝は第七の座に座し〔septimo throno の意味は定かでない。第七の天の座を言うか〕、高きから、へりくだった裁き主として我々のために苦しむために来た。
Tu Sabaoth omnipotens,Osanna summi culminis,Tibi laus est mirabilis,Tu es prima anastasis.
PL 17, 1195A汝は万軍の〔Sabaoth〕全能の主、いと高い頂のホサナ〔Osanna〕、汝に驚くべき賛美がある、汝は最初の復活〔anastasis。ギリシア語〕である。
Tu fidei adjutor esEt humiles tu respicis,Tibi alta sedes thronus,Tibi divinus est honor.
PL 17, 1195A汝は信仰の助け手であり、へりくだる者を汝は顧み、汝には高い座、玉座があり、汝には神にふさわしい栄誉がある。
Christo aeternoque DominoPatri cum sancto SpirituVitae solvamus muneraA saeculis in saecula.
PL 17, 1195Aキリストと、永遠の主なる父に、聖なる霊とともに生命の贈り物を我々は捧げよう、世々から世々に。
XLIII. Hymnus matutinus: Jam lucis splendor rutilat
第XLIII篇 朝の賛歌「今や光の輝きが赤く照り」PL 17, 1195AJam lucis splendor rutilatNoctis fugatis tenebris,Reddamus laudes Domino,Qui manet ante saecula.
PL 17, 1195A今や光の輝きが赤く照り、夜の闇は追い払われた。主に賛美を捧げよう、世々に先立ってとどまる主に。
Pellamus omne noxium,Poscamus omne prosperum,Defendat suos famulosVirtus aeterna jugiter.
PL 17, 1196A有害なものをことごとく追い払おう、あらゆる幸いを求めよう、自らの僕たちを守れ、永遠の力が絶えず。
声をそろえて彼に、ひたすら献身する心でいつの時もふさわしい賛美を捧げられるように。
XLIV. Hymnus ad Primam: Christe, coelorum conditor
第XLIV篇 第一時の賛歌「諸天の創り主キリストよ」PL 17, 1196AChriste, coelorum conditor,Deus dominator omnium,Placabilis nos aspicePrecantes tuos famulos.
PL 17, 1196Aキリストよ、諸天の創り主、万物の支配者なる神よ、宥められて我々を顧みよ、祈る汝の僕たちを。
Hora prima psallimus,Laudes Deo referimus,Qui caecam noctem vicimusChristum regem requirimus.
PL 17, 1196A第一時に我々は詩を歌い、神に賛美を捧げる、盲いた夜に打ち勝った者として王なるキリストを求める。
父なる神に栄光あれ、またその唯一の子に、パラクレートスなる霊とともに、今も、とこしえにも。
[Gloria tibi, Pater,Gloria Unigenito.Una cum sancto SpirituIn sempiterna saecula. Amen.]
PL 17, 1196A[父よ、汝に栄光あれ、独り子に栄光あれ、聖なる霊とともにとこしえの世々に。アーメン。]
XLV. Hymnus ad Tertiam: Jam surgit hora tertia
第XLV篇 第三時の賛歌「いま第三時が昇る」PL 17, 1196AJam surgit hora tertiaEt nos intenti currimus,Psallendi opus implemusChristum laudemus Dominum.
PL 17, 1196Aいま第三時が昇る、我々は心を張って駆けつける、歌う務めを我々は果たす、主キリストを賛美しよう。
Hora quoque jam tertiaChristus cruce suspensus est,Voluntatem Patris implevit,Mundi peccatum abstulit.
PL 17, 1196Aすでに第三時にもキリストは十字架に懸けられ、父の意志を果たし、世の罪を取り去った。
Conscendit sedem propriam,Sedet ad Patris dexteram,Collaudant throni DominumQuem perfidi negaverant.
PL 17, 1196A自らの座に登り、父の右に座し、諸々の玉座〔throni。天使の階級〕が主を共に賛美する、背信の者たちが否んだ主を。
Nos Christum Deum colimus,Judicemque speramus,Quem prophetae cecinerunt,Apostoli secuti sunt.
PL 17, 1196A我々はキリストを神として崇め、裁き主として望み見る、預言者たちが歌い、使徒たちが従った者を。
第三時に出て行き、聖なる家の主人はそれぞれ一デナリオンで労働者たちを雇った。
In tua, Christe, vineaQuam praemio jam cernimus,Sequimur opus mysticumPropter promissum optimum.
PL 17, 1196Aキリストよ、汝のブドウ畑で、その報いを今我々は見ている〔Quam praemio jam cernimus の係りは定かでない。quam を vinea を受けるものと取った〕、奥義の業に我々は従う、いとも善き約束のゆえに。
見よ、時が進み出た、その時に聖なる霊が使徒たちの器を言葉によって酔わせた。
Infunde sensus, Domine,Ut te canamus laudibus,Christe, Redemptor omnium,Sanctifica nostrum chorum.
PL 17, 1197A思いを〔我々に〕注げ、主よ、我々が賛美をもって汝を歌えるように、キリストよ、万物の贖い主よ、我々の合唱を聖別せよ。
XLVI. Hymnus ad Tertiam, de Passione Domini: Dei fide, qua vivimus
第XLVI篇 第三時の賛歌、主の受難について「我々が生きる神への信仰によって」PL 17, 1197ADei fide, qua vivimus,Spe perenni, qua credimus,Per charitatis gratiamChristo canamus gloriam.
PL 17, 1197Aそれによって我々が生きる、神への信仰〔Dei fide。「神の信実」とも読める〕と、それによって我々が信ずる、絶えざる希望と、愛の恩寵とによって、キリストに栄光を歌おう。
Qui ductus hora tertiaAd passionis hostiamCrucis ferrens suspendiaOvem reduxit perditam.
PL 17, 1197A第三時に引かれて受難の犠牲へと、十字架に懸けられることを担い〔底本は ferrens。ferens と読む〕、失われた羊を連れ戻した者に。
それゆえ従う者として我々は願おう、贖いによって自由にされた者として、世から救い出してくれるように、証文から解き放った者たちを。
Gloria tibi, Trinitas,Aequalis una Deitas,Et ante omne saeculumEt nunc et in perpetuum.
PL 17, 1197A三位一体よ、汝に栄光あれ、等しい唯一の神性よ、すべての世に先立って今も、とこしえにも。
XLVII. Hymnus ad Sextam: Jam cursus horae sextae
第XLVII篇 第六時の賛歌「今や第六時の歩みが」PL 17, 1197A今や第六時の歩みが日の時々をめぐらせ、万事において我々にふさわしい賛美を捧げるよう促す。
Nunc Petrus orans genibusFidem futuram prospicit,Nunc viva Christus seminaInstat fluenta tradere.
PL 17, 1197A今、ペトロは膝をついて祈り、来たるべき信仰を見通し、今、キリストは生ける種と流れ〔semina と fluenta の係りは定かでない。このように取った〕を与えようと迫る。
Hoc solis aevo mysticeTres patriarcha hospitat,Carnis figurae nuntiosSub Trinitatis numine.
PL 17, 1197Aこの日中の時に、奥義の意味で、族長は三人を客として迎える、肉の象りをとった使者たちを〔Carnis figurae の係りは定かでない。使者たちが肉の象りをとったと解した〕、三位一体の神威のもとに。
Perfecta summi calculi,Et prima constat partibus,Quae data sese perficit,Tenetque mundi fabricam.
PL 17, 1197Aいと高い算定において完全な〔数〕であり〔六が完全数であることを言うらしい。calculi と partibus の係りは定かでない〕、最初の〔完全数〕として、その部分から成り立ち、それは与えられて自らを完成し、世界の構造を保つ。
Haec nempe, Christe, conditaManent tua potentia,Cujus potestas gloriaePer cuncta regnat saecula. Amen.
PL 17, 1197Aこれらは確かに、キリストよ、創られて汝の力によって存続する、その栄光の権能はあらゆる世々にわたって支配する。アーメン。
XLVIII. Hymnus ad coenam: Meridie orandum est
第XLVIII篇 食事の賛歌「正午に祈らねばならない」PL 17, 1197A正午には祈らねばならない、キリストに願わねばならない、我々に食べるよう命じてくれるように、その聖なる体から。
彼が賛美されるように、すべての民のうちで、諸天の主自身が、いと高きところに座す者が。
彼が我々に助けを与えるように、驚くべき天使たちを通して、彼らがつねに我々を守るように、この世の生涯のすべてにおいて。
XLIX. Hymnus post cibos resumptos: Cibis resumptis congruis
第XLIX篇 食後の賛歌「ふさわしい食物をとって」PL 17, 1197ACibis resumptis congruis,Coenae peractis usibus,Ad te, Redemptor inclyte,Laudes venimus promere.
PL 17, 1197Aふさわしい食物をとり、食事の務めを終えて、汝のもとへ、名高い贖い主よ、賛美を述べるために我々は来た。
Occurre nobis ocius,Tollens cibi gravedinem,Corpus parandum ad precem,Confessionis dans fidem.
PL 17, 1197A速やかに我々に出会え、食物の重たさを取り去り、祈りに備えるべき体に、告白の信仰を与えつつ。
Ut quidquid ore promimusTuis sacris in laudibus,Nobis coronam conferens,Soli Deo dans gloriam.Praesta, Pater piissime, etc.
PL 17, 1197A我々が口で述べるものがみな汝の聖なる賛美のうちにあって、我々に冠を授け、ただ神にのみ栄光を帰するように。いとも慈しみ深い父よ、かなえよ……
L. Hymnus ad Nonam: Convexa solis orbita
第L篇 第九時の賛歌「太陽の軌道の弧が」PL 17, 1197A太陽の弧なす軌道は、九つの円をめぐって、時の道のりを終えて、三の数で三たび成し遂げる。
Hoc passionis temporeComplevit auctor omnium,Nunc ad laborem vineaeMisit vocatos servulos.
PL 17, 1197Aこの受難の時に万物の作者は〔使命を〕果たし、今や、ブドウ畑の労働へ召した小さな僕たちを遣わした。
Hac Petrus hora mysticeClaudi resolvit vincula,Nunc visionem cogitat.Terno recursu terminat.
PL 17, 1197Aこの時刻にペトロは奥義の意味で足萎えの縄目を解き、今や幻を思い巡らす。三度の戻りで終える〔Terno recursu terminat の主語と意味は定かでない。三つの時が三度めぐって第九時に至ることを言うと取った〕。
Hymni canamus gloriamCum voce, puris mentibus,Deo creanti prosperaPer acta justis saecula.
PL 17, 1198A賛歌の栄光を我々は歌おう〔hymni の格は定かでない。属格と取った〕、声とともに、清い精神で、幸いを創り出す神に、義しい者たちにとって過ぎ去った世々を通して〔Per acta justis saecula の意味は定かでない。「義しい者たちが過ごした世々を通して」とも読める〕。
LI. Hymnus ad Nonam: Ternis ter horis numerus
第LI篇 第九時の賛歌「三たび三つの時の数が」PL 17, 1198ATernis ter horis numerusSacrae fidei panditur,Nunc Trinitatis nomineMunus precamur veniae.
PL 17, 1198A三たび三つの時の数は聖なる信仰に開かれ、今や三位一体の名によって赦しの賜物を我々は願う。
Latronis en confessioChristi meretur gratiam,Laus nostra vel devotioMeretur indulgentiam.
PL 17, 1198A見よ、盗人の告白はキリストの恩寵に値し、我々の賛美と献身も容赦に値する。
Mors per crucem nunc interit,Et post tenebras lux redit:Horror dehiscat criminum,Splendor nitescat mentium.
PL 17, 1198A死は十字架によって今滅び、闇のあとに光が戻る。罪過の戦慄は裂けて消えよ、精神の輝きは光れ。
Gloria tibi, Trinitas,Aequalis una Deitas,Et ante omne saeculum,Et nunc et in perpetuum.
PL 17, 1198A三位一体よ、汝に栄光あれ、等しい唯一の神性よ、すべての世に先立って、今も、とこしえにも。
LII. Hymnus ad Vesperas: Deus, qui claro lumine
第LII篇 晩課の賛歌「明るい光で…神よ」PL 17, 1198ADeus, qui claro lumineDiem fecisti, Domine,Tuam rogamus gloriam,Dum pronus solvitur dies.
PL 17, 1198A神よ、明るい光で昼を造った主よ、汝の栄光を我々は願う、日が傾いて解けゆくあいだに。
Jam sol, urgente vespere,Occasum suum graditur,Mundum concludens tenebris,Suum observans limitem.
PL 17, 1198A今や太陽は、夕べに迫られて、自らの没落へと歩み、世界を闇に閉ざし、自らの境を守る。
Sed tunc, excelse Domine,Precantes tuos famulos,Labore fessos dieiQuietos nox suscipiat.
PL 17, 1198Aしかしそのとき、いと高き主よ、祈る汝の僕たち、日の労苦に疲れた者を、憩える者として夜が迎えるように。
Ut non fuscatis mentibusDies abscedat saeculi,Sed tua tecti gratiaCernamus lucem prosperam.
PL 17, 1198A精神が曇らされてこの世の日が去ることなく、汝の恩寵に覆われて我々が幸いの光を見るように。
LIII. Hymnus in Adventu Domini (Ex libr. vet.): Conditor alme siderum
第LIII篇 待降節の賛歌(古い書から)「星々の恵み深い創り主よ」PL 17, 1198AConditor alme siderum,Aeterna lux credentium,Christe, redemptor omnium,Exaudi preces supplicum.
PL 17, 1198A星々の恵み深い創り主よ、信ずる者たちの永遠の光よ、キリストよ、万物の贖い主よ、祈る者たちの願いを聞け。
Qui condolens interituMortis perire saeculum,Salvasti mundum languidumDonans reis remedium.
PL 17, 1199A死の滅びによって世が滅びゆくのを共に痛み、衰えた世界を汝は救い、罪ある者たちに癒しを与えた。
Vergente mundi vespere,Uti sponsus de thalamo,Egressus honestissimaVirginis matris clausula.
PL 17, 1199A世の夕べが傾くとき、花婿が寝室から出るように、おとめなる母のいとも尊い囲い〔胎〕から出て来た汝よ。
その強い力に対して万物は膝を屈め、天のものも地のものもその意に服していると認める。
[Occasum sol custodiens,Luna pallorem retinens.Candor in astris relucensCertos observat limites.]
PL 17, 1199A[太陽は没落を守り、月は青白さを保つ。星々のうちに輝き返す輝きは定まった境を守る。]
Te deprecamur, Hagie,Venture judex saeculi,Conserva nos in temporeHostis a telo perfidi.Laus, honor, virtus, gloria, etc.
PL 17, 1199A聖なる者よ〔Hagie。ギリシア語の呼びかけ〕、汝に我々は願う、世の来たるべき裁き主よ、その時に我々を守れ、背信の敵の矢から。賛美、栄誉、力、栄光……
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Creator alme siderum,Aeterna lux credentium,Jesu, Redemptor omnium,Intende votis supplicum.
PL 17, 1199A星々の恵み深い創造主よ、信ずる者たちの永遠の光よ、イエスよ、万物の贖い主よ、祈る者たちの願いに耳を傾けよ。
Qui, daemonis ne fraudibusPeriret orbis, impetuAmoris actus, languidiMundi medela factus es.
PL 17, 1199A汝は、悪霊の欺きによって世界が滅びることのないよう、愛の衝動に駆られて、衰えた世界の薬となった。
Commune qui mundi nefasUt expiares, ad crucemE virginis sacrarioIntacta prodis victima.
PL 17, 1199A世界に共通の不敬を償うために、十字架へとおとめの聖所から汚れなき犠牲として汝は出て来る。
Cujus potestas gloriaeNomenque cum primum sonat,Et coelites et inferiTremente curvantur genu.
PL 17, 1199Aその栄光の権能と、その名がひとたび響くとき、天の者たちも冥界の者たちも震える膝を屈める。
Te deprecamur ultimaeMagnum diei judicem,Armis supernae gratiaeDefende nos ab hostibus.Virtus, honor, laus, gloria, etc.
PL 17, 1199A終わりの日の大いなる裁き主たる汝に我々は願う、天の恩寵の武具で我々を敵から守れ。力、栄誉、賛美、栄光……
LIV. Hymnus de Adventu Domini (Ex libr. vet.): Vox clara ecce intonat
第LIV篇 待降節の賛歌(古い書から)「見よ、澄んだ声が響く」PL 17, 1199AVox clara ecce intonat,Obscura quaeque increpat:Pellantur eminus somniaAb aethere Christus promicat.
PL 17, 1199A見よ、澄んだ声が響き、あらゆる暗いものを叱る。夢は遠くへ追い払われよ、天空からキリストが輝き出る。
Mens jam resurgat torpidaQuae sorde exstat saucia,Sidus refulget jam novumUt tollat omne noxium.
PL 17, 1199A鈍った精神は今や起き上がれ、汚れに傷ついているその精神は、新しい星が今や輝く、有害なものをすべて取り除くために。
E sursum Agnus mittitur.Laxare omnis debitumOmnes pro indulgentiaVocem demus cum lacrymis.
PL 17, 1199A上から子羊が遣わされる。すべての負い目を解くために。我々すべて、容赦を求めて涙とともに声を上げよう。
Secundo ut cum fulseritMundumque horror cinxeritNon pro reatu puniat,Sed pius nos tunc protegat.
PL 17, 1199A二度目に輝き恐れが世界を取り巻くとき、罪責の報いとして罰することなく、慈しみをもって我々をそのとき守るように。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
En clara vox redarguitObscura quaeque personans,Procul fugentur somniaAb alto Jesus promicat.
PL 17, 1200A見よ、澄んだ声が咎める、あらゆる暗いものに響き渡り。夢は遠くへ逃げ去れ、高みからイエスが輝き出る。
Mens jam resurgat torpida,Non amplius jacens humi:Sidus refulget jam novumUt tollat omne noxium.
PL 17, 1200A鈍った精神は今や起き上がれ、もはや地に伏すことなく。新しい星が今や輝く、有害なものをすべて取り除くために。
En Agnus ad nos mittiturLaxare gratis debitum:Omnes simul cum lacrymisPrecemur indulgentiam.
PL 17, 1200A見よ、子羊が我々のもとへ遣わされる、負い目を無償で解くために。皆で一緒に涙とともに容赦を願おう。
Ut cum secundo fulseritMetuque mundum cinxeritNon pro reatu puniat,Sed nos pius tunc protegat.Virtus, honor, laus, gloria, etc.
PL 17, 1200A二度目に輝き恐れで世界を取り巻くときにも、罪責の報いとして罰することなく、慈しみをもって我々をそのとき守るように。力、栄誉、賛美、栄光……
LV. Hymnus de Adventu Domini (Ex libr. vet.): Verbum supernum prodiens
第LV篇 待降節の賛歌(古い書から)「天から出る言葉よ」PL 17, 1200AVerbum supernum prodiens,A Patre olim exiens,Qui natus orbi subvenisCursu declivi temporis;
PL 17, 1200A天から出る言葉よ、かつて父から出た者よ、生まれて世を助ける汝よ、時の傾く歩みのなかで。
Illumina nunc pectoraTuoque amore concrema,Audito ut praeconioSint pulsa tandem lubrica.
PL 17, 1200A今、胸を照らし、汝の愛で焼き尽くせ、告知が聞かれてついに滑りやすいものが追い払われるように。
Judexque cum post aderisRimari facta pectoris,Reddens vicem pro abditisJustisque regnum pro bonis.
PL 17, 1200A後に裁き主として来て胸の行いを探り、隠れたことには報いを返し、義しい者には善に代えて国を与えるとき、
Non demum arctemur malisPro qualitate criminis,Sed cum beatis compotesSimus perennes coelibes.
PL 17, 1201A我々が罪過の性質に応じて悪に追い詰められることなく、むしろ福なる者たちとともに与る者として我々がとこしえに独り身の者〔coelibes。「天の住人」の意か〕であるように。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Verbum supernum prodiens,E Patris aeterno sinu,Qui natus orbi subvenisLabente cursu temporis;
PL 17, 1201A天から出る言葉よ、父の永遠の懐から出て、生まれて世を助ける汝よ、時の歩みが過ぎゆくなかで。
Illumina nunc pectoraTuoque amore concrema,Ut cor caduca deserensCoeli voluptas impleat:
PL 17, 1201A今、胸を照らし、汝の愛で焼き尽くせ、心がはかないものを捨て、天の快楽が満たすように。
裁き主の法廷が罪ある者たちを火に断罪し、友なる声が敬虔な者たちを定められた天へと呼ぶとき、
Non esca flammarum nigrosVolvamur inter turbines,Vultu Dei sed compotes,Coeli fruamur gaudiis.
PL 17, 1201A我々が炎の餌食として黒い旋風のなかを転がされることなく、むしろ神の顔にあずかる者として天の喜びを味わうように。
LVI. De Nativitate Domini (Ex libr. vet.): Christe, Redemptor gentium
第LVI篇 主の降誕について(古い書から)「諸国民の贖い主キリストよ」PL 17, 1201AChriste, Redemptor gentium,De Patre Patris unice,Solus ante principiumNatus ineffabiliter.
PL 17, 1201A諸国民の贖い主キリストよ、父から出た、父の独り子よ、初めに先立って独り言い表せぬ仕方で生まれた者よ。
Tu lumen, tu splendor Patris,Tu spes perennis omnium,Intende quas fundunt precesTui per orbem famuli.
PL 17, 1201A汝は光、汝は父の輝き、汝は万人の絶えざる希望、顧みよ、世界の至るところで汝の僕たちが注ぐ祈りを。
Memento, salutis auctor,Quod nostri quondam corporisEx illibata virgineNascendo formam sumpseris.
PL 17, 1201A思い起こせ、救いの創始者よ、かつて我々の体の形を、汚れなきおとめから生まれることによって汝が取ったことを。
Sic praesens testatur diesCurrens per anni circulumQuod solus a sede PatrisMundi salus adveneris.
PL 17, 1201Aこのように、年の円を巡る今日という日が証しする、父の座から独り世の救いとして汝が来たことを。
Hunc coelum, terra, hunc mare,Hunc omne quod in eis est,Auctorem adventus tuiLaudans exsultet cantico.
PL 17, 1201A天も地も海も、それらの中にあるものすべても、汝の到来の創始者である彼を賛美しつつ歌をもって喜び躍れ。
Nos quoque qui sancto tuoRedempti sumus sanguine,Ob diem natalis tuiHymnum novum concinimus.
PL 17, 1201A我々もまた、汝の聖なる血で贖われた者として、汝の降誕の日のゆえに新しい賛歌を共に歌う。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Jesu, Redemptor omnium,Quem lucis ante originemParem paternae gloriaePater supremus edidit.
PL 17, 1201Aイエスよ、万物の贖い主よ、光の起源に先立って、父の栄光に等しい者としていと高き父が産み出した汝よ。
Tu lumen et splendor Patris,Tu spes perennis omnium,Intende quas fundunt precesTui per orbem servuli.
PL 17, 1201A汝は光にして父の輝き、汝は万人の絶えざる希望、顧みよ、世界の至るところで汝の小さな僕たちが注ぐ祈りを。
Memento, rerum conditor,Nostri quod olim corporis,Sacrata ab alvo virginisNascendo formam sumpseris.
PL 17, 1201A思い起こせ、万物の創り主よ、かつて我々の体の形を、おとめの聖別された胎から生まれることによって汝が取ったことを。
Testatur hoc praesens diesCurrens per anni circulumQuod solus e sinu PatrisMundi salus adveneris,
PL 17, 1201A年の円を巡る今日という日はこれを証しする、父の懐から独り世の救いとして汝が来たことを。
Hunc astra, tellus, aequora,Hoc omne quod coelo subest,Salutis auctorem novaeNovo salutat cantico.
PL 17, 1201A星も大地も海原も、天の下にあるすべてのものも、新たな救いの創始者を新しい歌で迎える。
Et nos beata quos sacriRigavit unda sanguinis,Natalis ob diem tuiHymni tributum solvimus.Jesu, tibi sit gloriaQui natus es de Virgine, etc.
PL 17, 1201A聖なる血の福なる流れが潤した我々も、汝の降誕の日のゆえに賛歌の貢ぎを納める。イエスよ、汝に栄光あれ、おとめから生まれた汝に、……
LVII. De Nativitate Domini: Mysterium Ecclesiae
第LVII篇 主の降誕について「教会の奥義」PL 17, 1202AMysterium Ecclesiae,Hymnum Christo referimus,Quem genuit puerpera,Verbum Patris in Filio.
PL 17, 1202A教会の奥義、賛歌をキリストに我々は捧げる、産婦が産んだ者に、子における父の言葉に。
女という性のうちでただ一人、汝は世において選ばれ、主を聖なる胎に宿すにふさわしいとされた。
Vates antiqui temporisPraedixerant quod factum est,Quia Virgo conciperet,Et pareret Emmanuel.
PL 17, 1202A古い時代の預言者たちが成ったことを予告していた、おとめが身ごもり、インマヌエルを産むと。
Mysterium hoc magnum est,Mariae quod concessum est,Ut Deum per quem omnia,Ex se videret prodere.
PL 17, 1202Aこれは大いなる奥義である、マリアに許されたことは、万物がそれによって〔造られた〕神を、自らから出て来させるのを見ることであった。
Vere gratia plena esEt gloriosa permanes,Quia ex te nobis natus estChristus per quem facta sunt omnia.
PL 17, 1202Aまことに汝は恩寵に満ち、栄光に輝くままである、汝から我々のために生まれたからである、キリスト、その者によって万物が造られた。
Pastores qui audierunt,Gloriam Domino cantarunt,Cucurrerunt in BethleemNatum videre Dominum.
PL 17, 1202A牧者たちは聞いて、主に栄光を歌い、ベツレヘムへ走った、生まれた主を見るために。
Sic magi ab ortu solisPer stellae indiciumPortantes typum gentiumPrimi offerunt munera.
PL 17, 1202Aそのように博士たちは日の昇る方から、星の示しによって、諸国民の予型を担い、最初に贈り物を献げる。
Rogemus ergo populiDei matrem et virginemUt ipsa nobis impetretPacem et indulgentiam.Gloria tibi, Domine,Qui natus es de Virgine, etc.
PL 17, 1202Aそれゆえ民たちよ、我々は願おう、神の母にしておとめなる者に、彼女自身が我々のために平和と容赦を取りなしてくれるように。主よ、汝に栄光あれ、おとめから生まれた汝に、……
LVIII. Hymnus Quadragesimalis: Jam ter quaternis trahitur
第LVIII篇 四旬節の賛歌「今や三たび四つの時を」PL 17, 1202AJam ter quaternis trahiturHoris dies ad vesperum,Occasu sol praenuntiatNoctis redire tempora.
PL 17, 1202A今や三たび四つの時で昼は夕べへ引かれ、没することで太陽は夜の時が戻ることを告げる。
Nos ergo signo DominiTutemus claustra pectorum.Ne serpens ille callidusIntrandi tentet aditum.
PL 17, 1203Aそれゆえ我々は主の印で胸の閉ざしを守ろう。あの狡猾な蛇が入り口を探ることのないように。
Sed armis pudicitiaeMens fulta vigil liberae,Sobrietate comite,Hostem repellat improbum.
PL 17, 1203Aしかし自由な慎みの武具に支えられた目覚めた精神が、節度を伴侶として、邪悪な敵を退けるように。
Sed nec ciborum crapulaTandem distendat corpora,Ne vi per somnum animamLudificatam polluat.
PL 17, 1203Aまた食物の暴食がついに体を膨らませることのないように、眠りのうちに力ずくであざけられた魂を汚すことのないように〔polluat の主語は定かでない。敵とも暴食とも取れる〕。
LIX. De Passione Domini: Hymnum dicamus Domino
第LIX篇 主の受難について「主に賛歌を唱えよう」PL 17, 1203AHymnum dicamus Domino,Laudes Deo cum cantico,Qui nos crucis patibuloSuo redemit sanguine.
PL 17, 1203A主に賛歌を唱えよう、神に歌とともに賛美を。十字架の刑架によって自らの血で我々を贖った主に。
Die decursa ad vesperumQua Christus morti traditur,Ad coenam venit impiusQui erat Christi proditor.
PL 17, 1203Aキリストが死に渡される日が夕べへと過ぎゆき、不敬虔な者が食事に来た、キリストを裏切る者であった者が。
Jesus futura nuntiatCoenantibus discipulis:Unus ex discumbentibusIpse me traditurus est.
PL 17, 1203Aイエスは来たるべきことを告げる、食事する弟子たちに。「席に着く者の一人、その者が私を渡すであろう」と。
Judas mercator pessimusOsculo petit Dominum,Ille, ut agnus innocens,Non negat Judae osculum.
PL 17, 1203A最悪の商人ユダは接吻で主に迫り、主は無垢な子羊のようにユダの接吻を拒まない。
Denariorum numeroChristus Judaeis traditurInnocens et innoxius,Quem Judas tradit impius.
PL 17, 1203Aデナリオンの数でキリストはユダヤ人たちに渡される、罪なく害なき者として、不敬虔なユダが渡したその者が。
Praeses Pilatus proclamat:Nullam culpam invenio;Ablutis aqua manibus,Christum Judaeis tradidit.
PL 17, 1203A総督ピラトは宣言する、「私は何の咎も見いださない」と。水で手を洗ってのち、キリストをユダヤ人たちに渡した。
Fallaces Judaei impiiLatronem petunt vivere,Christum accusant graviter:Crucifigatur, reus est.
PL 17, 1203A偽りの不敬虔なユダヤ人たちは盗人が生きるよう求め、キリストを激しく訴える、「十字架につけよ、罪ある者だ」と。
Tunc Barabbas dimittitur,Qui reus mortis fuerat:Vita mundi suspenditur,Per quam resurgunt mortui.
PL 17, 1203Aそのときバラバが釈放される、死に値する罪人であった者が。世の生命が吊るされる、それによって死者たちが復活するその生命が。
[Gloria tibi, Domine.Gloria Unigenito,Una cum sancto SpirituIn sempiterna saecula. Amen.]
PL 17, 1203A[主よ、汝に栄光あれ。独り子に栄光あれ、聖なる霊とともにとこしえの世々に。アーメン。]
LX. Hymnus paschalis (Ex libr. vet.): Aurora lucis rutilat
第LX篇 復活祭の賛歌(古い書から)「光の曙が赤く照る」PL 17, 1203AAurora lucis rutilat,Coelum laudibus intonat,Mundus exsultans jubilat,Gemens infernus ululat,
PL 17, 1203A光の曙は赤く輝き、天は賛美に響きわたり、歓喜する世は歓声をあげ、呻く冥界は泣き叫ぶ。
Cum rex ille fortissimus,Mortis confractis viribus,Pede conculcans tartaraSolvit a poena miseros.
PL 17, 1203Aいとも強いあの王が、死の力を砕き、足でタルタルスを踏みつけて、哀れな者たちを刑罰から解いたとき。
Ille qui clausus lapideCustoditur sub milite,Triumphans pompa nobiliVictor surgit de funere.
PL 17, 1203A石で閉じられ、兵士の下で見張られていたその者は、栄えある行列で凱旋し、勝利者として葬りから起き上がる。
Solutis jam gemitibusEt inferni doloribus,Quia surrexit DominusResplendens clamat angelus.
PL 17, 1203A嘆きと冥界の苦痛はもはや解かれ、主は起き上がった、と輝く天使が叫ぶ。
Tristes erant apostoliDe nece sui Domini,Quem poena mortis crudeliServi damnarant impii.
PL 17, 1204A使徒たちは悲しんでいた、自分たちの主の死を。その主を、むごい死の刑罰へと不敬虔な僕たちが断罪したのである。
優しい言葉で天使は女たちに前もって告げた、ガリラヤで主にできるだけ早く会うべきだ、と。
Illae dum pergunt conciteApostolis hoc dicere,Videntes eum vivereOsculantur pedes Domini.
PL 17, 1204A彼女たちは急いで使徒たちにこれを告げに行く間に、彼が生きているのを見て主の足に口づけする。
これを知って弟子たちは、ガリラヤへ急いで赴く、見るために、主の待ち望まれた顔を。
Claro paschali gaudioSol mundo nitet radio,Cum Christum jam apostoliVisu cernunt corporeo.
PL 17, 1204A明るい復活祭の喜びのうちに太陽は光線で世を照らす、そのとき使徒たちは今やキリストを肉の目で見る。
Ostensa sibi vulneraIn Christi carne fulgidaResurrexisse DominumVoce fatentur publica.
PL 17, 1204A自分たちに示された傷をキリストの輝く肉に見て、主が復活したと公の声で告白する。
Rex, Christe, clementissime,Tu corda nostra posside,Ut tibi laudes debitasReddamus omni tempore.
PL 17, 1204A王よ、キリストよ、いとも寛容な者よ、汝が我々の心を所有せよ、我々が汝に当然の賛美をあらゆる時に返しうるように。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Aurora coelum purpurat,Aether resultat laudibus,Mundus triumphans jubilat,Horrens avernus intremit.
PL 17, 1204A曙は天を紫に染め、天空は賛美に響き返し、凱旋する世は歓声をあげ、恐れおののく冥府〔Avernus〕は震える。
Rex ille dum fortissimusDe mortis inferno specuPatrum senatum liberumEducit ad vitae jubar.
PL 17, 1205Aいとも強いあの王が、死の冥界の洞から、父祖たちの自由な元老院を生命の光へと導き出すとき、
Cujus sepulcrum plurimoCustode signabat lapis,Victor triumphat et suoMortem sepulcro funerat.
PL 17, 1205Aその墓を、多くの番人とともに石が封じていたその者が、勝利者として凱旋し、自らの墓で死を葬る。
Sat funeri, sat lacrymae,Sat est datum doloribus:Surrexit exstinctor necis,Clamat coruscans angelus.
PL 17, 1205A葬りにはもう十分、涙にも十分、苦痛にも十分に与えられた。死を滅ぼす者が起き上がった、と輝く天使が叫ぶ。
Tristes erant apostoliDe Christi acerbo funere,Quem morte crudelissimaServi necarant impii.
PL 17, 1205A使徒たちは悲しんでいた、キリストの苦い葬りを。そのキリストを、いとも残酷な死で不敬虔な僕たちが殺したのである。
Sermone verax angelusMulieribus praedixerat:Mox ore Christus gaudiumGregi feret fidelium.
PL 17, 1205A真実を語る天使は女たちに前もって告げていた、まもなくキリストが口から喜びを信ずる者たちの群れにもたらす、と。
Ad anxios apostolosCurrunt statim dum nuntiae,Illae micantis obviaChristi tenent vestigia.
PL 17, 1205A不安な使徒たちのもとへ使いの女たちがただちに走るあいだに、彼女たちは輝くキリストに出会って、その足にすがる。
Galilaeae ad alta montiumSe conferunt apostoliJesuque voti compotesAlmo beantur lumine.
PL 17, 1205Aガリラヤの山々の高みへ使徒たちは赴き、イエスによって願いを果たした者として、恵み深い光に祝福される。
Paschale mundo gaudiumSol nuntiat formosior,Cum luce fulgentem novaJesum vident apostoli.
PL 17, 1205A復活祭の喜びを世にいっそう麗しい太陽が告げ知らせる、そのとき使徒たちは新しい光に輝くイエスを見る。
In carne Christi vulneraMicare tamquam sideraMirantur et quidquid vident,Testes fideles praedicant.
PL 17, 1205Aキリストの肉の傷が星のように輝くのに驚き、見るものすべてを信実な証人として宣べ伝える。
Rex Christe, clementissime,Tu corda nostra posside,Ut lingua grates debitasVitae renatos libera.
PL 17, 1205A王キリストよ、いとも寛容な者よ、汝が我々の心を所有せよ。舌が当然の感謝を……、生命に生まれ変わった者たちを解き放て〔ut 節に動詞が無く、この二行は構文が通らない。Vitae renatos libera は、ミーニュが 1208 欄に全文を刷る復活祭の頌栄(Ut sis perenne mentibus / Paschale Jesu gaudium, / A morte dira criminum / Vitae renatos libera)の最終行で、debitas と Vitae の間の行が落ちているらしい〕。
LXI. Hymnus (paschalis) matutinus (Ex libr. vet.): O rex aeterne, Domine
第LXI篇 復活祭の朝の賛歌(古い書から)「おお永遠の王、主よ」PL 17, 1205AO rex aeterne, Domine,Rerum creator omnium,Qui eras ante saeculaSemper cum Patre Filius.
PL 17, 1205Aおお永遠の王、主よ、万物の創造主よ、世々の前にあった父とともに常にある子よ。
世の初めにアダムという人を形づくり、その者に、汝の像に似た顔を与えた者よ。
Quem diabolus deceperatHostis humani generis,Cujus tu formam corporisAssumere dignatus es.
PL 17, 1205A人類の敵である悪魔が欺いたその者、汝はその体の形を受け取ることをよしとした。
Ut hominem redimeresQuem ante jam plasmaveras,Et nos Deo conjungeresPer carnis contubernium.
PL 17, 1205A人を贖うために、すでに先に形づくっていたその者を、そして我々を神と結びつけるために、肉の同居によって。
Quem editum ex virginePavescit omnis anima,Per quem et nos resurgereDevota mente credimus.
PL 17, 1205Aおとめから生まれたその者にあらゆる魂は畏れおののき、その者によって我々もまた復活することを敬虔な心で信じる。
Qui nobis per baptismataDonasti indulgentiam,Qui tenebamur vinculisLigati conscientiae.
PL 17, 1205A洗礼によって我々に赦しを与えた者よ。鎖に捕らわれていた我々、良心に縛られていた我々に。
Qui crucem propter hominemSuscipere dignatus es,Dedisti tuum sanguinemNostrae salutis pretium.
PL 17, 1205A人のために十字架を負うことをよしとし、汝の血を我々の救いの代価として与えた者よ。
Nam velum templi scissum estEt omnis terra tremuit:Tunc multos dormientiumResuscitasti, Domine.
PL 17, 1205Aすなわち神殿の幕は裂け、全地は震えた。そのとき眠っていた多くの者を汝は甦らせた、主よ。
Tu hostis antiqui viresPer crucem mortis conteris,Qua nos signati frontibusVexillum fidei ferimus.
PL 17, 1206A汝は古き敵の力を死の十字架によって砕く。それによって額に印された我々は信仰の旗を掲げる。
Tu illum a nobis semperRepellere dignaveris,Ne umquam possit laedereRedemptos tuo sanguine.
PL 17, 1206A汝は彼を我々から常に退けることをよしとせよ、汝の血で贖われた者を彼が決して傷つけえないように。
Qui propter nos ad inferosDescendere dignatus esUt mortis debitoribusVitae donares munera.
PL 17, 1206A我々のために冥界に下ることをよしとした者よ、死の負債者たちに生命の賜物を与えるために。
Tibi nocturno temporeHymnum deflentes canimus,Ignosce nobis, Domine,Ignosce confitentibus.
PL 17, 1206A夜の時に汝に泣きながら賛歌を歌う。我々を赦せ、主よ、告白する者を赦せ。
Quia tu ipse testis et judex,Quem nemo potest fallere,Secreta conscientiaeNostrae videns vestigia.
PL 17, 1206A汝自身が証人であり裁き主であって、誰も汝を欺くことはできず、我々の良心の秘められた足跡を見ているからである。
Tu nostrorum pectorumSolus investigator es,Tu vulnerum latentiumBonus assistens medicus.
PL 17, 1206A汝は我々の胸をただ一人探る者、汝は隠れた傷の傍らに立つ善き医者である。
Tu es qui certo temporeDaturus finem saeculi,Tu cunctorum meritisJustus remunerator es.
PL 17, 1206A汝は定めた時に世の終わりを与えようとする者、汝はすべての者の功績に従い正しく報いる者である。
Te ergo, sancte, quaesumusUt nostra cures vulneraQui es cum Patre FiliusSemper cum sancto Spiritu.
PL 17, 1206Aそれゆえ聖なる者よ、汝に願う、我々の傷を癒やせ、父とともに子である者、聖なる霊とともに常にある者よ。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Rex sempiterne coelitum,Rerum creator omnium,Aequalis ante saeculaSemper parenti Filius.
PL 17, 1206A天の者たちの永遠の王よ、万物の創造主よ、世々の前から、常に父と等しい子である者よ。
Nascente mundi qui faberImaginem vultus tuiTradens Adamo nobilemLimo jugasti spiritum.
PL 17, 1207A世の生まれるとき工匠として、汝の顔の高貴な像をアダムに与え、土に霊を結びつけた者よ。
Cum livor et fraus daemonisFoedasset humanum genus,Tu carne amictus perditamFormam reformes artifex.
PL 17, 1207A悪霊の妬みと欺きが人類を汚したとき、汝は肉をまとい、滅びた形を工匠として造り直した〔底本は reformes(接続法)。直説法の意味に取った〕。
Qui natus olim ex virgineNunc e sepulcro nasceris,Tecumque nos a mortuisJubes sepultos surgere.
PL 17, 1207Aかつておとめから生まれた汝は、今、墓から生まれる。そして葬られた我々に、汝とともに死者のうちから起き上がるよう命じる。
Qui pastor aeternus gregemAqua lavas baptismatis,Haec est lavacrum mentium,Haec est sepulcrum criminum.
PL 17, 1207A永遠の牧者として、群れを洗礼の水で洗う者よ、これは精神の洗い清め、これは罪過の墓である。
Nobis diu qui debitaeRedemptor affixus cruci,Nostrae dedisti prodigusPretium salutis sanguinem.
PL 17, 1207A我々に長く負われていた十字架に贖い主として釘づけられ、惜しみなく与えた、我々の救いの代価として血を。
LXII. Hymnus paschalis (Ex libr. vet.): Ad coenam Agni providi
第LXII篇 復活祭の賛歌(古い書から)「子羊の食卓に備えて」PL 17, 1207AAd coenam Agni providiEt stolis albis candidi,Post transitum maris RubriChristo canamus principi.
PL 17, 1207A子羊の食卓に備えて、白い衣で輝き、紅海を渡ったのち、君なるキリストに歌おう。
そのいとも聖なる体、十字架の祭壇で焼かれた体と、そのバラ色の血とを味わって、我々は神に生きる。
過越の夕べに荒らす天使から守られ、ファラオのいとも苛酷な支配から救い出された。
Jam pascha nostrum Christus est,Qui immolatus agnus est,Sinceritatis azymaCaro ejus oblata est.
PL 17, 1207A今やキリストが我々の過越であり、屠られた子羊である。純粋さの種なしパンとしてその肉は献げられた。
O vere digna hostia,Per quam fracta sunt tartara,Redempta plebs captivata,Reddita vitae praemia!
PL 17, 1207Aおお、まことにふさわしい犠牲よ、それによってタルタルスは砕かれ、捕らわれた民は贖われ、生命の報いは返された。
Cum surgit Christus tumulo,Victor redit de barathro,Tyrannum trudens vinculoEt reserans paradisum.
PL 17, 1207Aキリストが墓から起き上がるとき、勝利者として底なしの淵から戻り、暴君を鎖に押し込め、楽園を開く。
Quaesumus, auctor omnium,In hoc paschali gaudio:Ab omni mortis impetuTuum defende populum.
PL 17, 1207A万物の造り主よ、願う、この復活祭の喜びのうちに、死のあらゆる襲撃から汝の民を守れ。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Ad regias Agni dapes,Stolis amicti candidis,Post transitum maris Rubri,Christo canamus principi.
PL 17, 1207A王にふさわしい子羊の饗宴へ、白い衣をまとい、紅海を渡ったのち、君なるキリストに歌おう。
Divina cujus charitasSacrum propinat sanguinem,Almique membra corporisAmor sacerdos immolat.
PL 17, 1207Aその神的な愛は聖なる血を飲ませ、恵み深い体の肢体を愛が祭司〔sacerdos〕として献げる。
Sparsum cruorem postibusVastator horret angelus,Fugitque divisum mare,Merguntur hostes fluctibus.
PL 17, 1208A戸柱に注がれた血を荒らす天使は恐れ、分かたれた海は逃げ去り、敵は波に沈められる。
Jam pascha nostrum Christus estPaschalis idem victima,Et pura puris mentibusSinceritatis azyma.
PL 17, 1208A今やキリストが我々の過越であり、同じく過越の犠牲であり、清い精神にとっての清らかな純粋さの種なしパンである。
O vera coeli victima,Subjecta cui sunt tartara,Soluta mortis vincula,Recepta vitae praemia!
PL 17, 1208Aおお、天のまことの犠牲よ、タルタルスは汝に服し、死の鎖は解かれ、生命の報いは取り戻された。
Victor subactis inferisTropaea Christus explicatCoeloque aperte subditumRegem tenebrarum trahit.
PL 17, 1208A勝利者キリストは冥界を屈服させ、戦勝の記念を広げ、そして天が開かれて〔底本は aperte(あらわに)。aperto と読み、「天が開かれて」と取った〕、服従させた闇の王を引いていく。
Ut sis perenne mentibusPaschale Jesu gaudium,A morte dira criminumVitae renatos libera.
PL 17, 1208Aイエスよ、汝が精神にとってとこしえの復活祭の喜びであるよう、罪過のおぞましい死から生命に生まれ変わった者たちを解き放て。
LXIII. De S. Stephano (Cassander Bebelius, Clichtovaeus.): Stephano primo martyri
第LXIII篇 聖ステファノについて(カッサンダー、ベベリウス、クリヒトウェウス)「最初の殉教者ステファノに」PL 17, 1208AStephano primo martyriCantemus canticum novum,Quod dulce sit psallentibus,Opem ferat credentibus.
PL 17, 1208A最初の殉教者ステファノに新しい歌を歌おう、それが歌う者に甘美であり、信じる者に助けをもたらすように。
Hic primus almo sanguineChristi secutus gloriam,Viam salutis caeterisAmore mortis praebuit.
PL 17, 1209A彼は最初に、恵み深い血によってキリストの栄光に従い、救いの道を他の者たちに死への愛によって示した。
Hic enim per apostolosProbatus in laude Dei,Vexilla mortis rapuitUt praeferretur omnibus.
PL 17, 1209A実に彼は使徒たちを通して神の賛美のうちに認められ、死の旗印を奪い取った、すべての者に先んじるために。
おお、まさる栄光よ、おお、福なる勝利よ、ステファノがこれに値したとは、すなわち主に従うことに。
Ille, levatis oculis,Vidit Patrem cum Filio,Monstrans in coelis vivereQuem plebs quaerebat perdere.
PL 17, 1209A彼は目を上げて、父を子とともに見、民が滅ぼそうと求めた者が天に生きていると示した。
Judaei magis saeviuntSaxaque prensant manibus,Currebant ut occiderentVerendum Christi militem.
PL 17, 1209Aユダヤ人はいっそう猛り、石を手につかみ、畏れるべきキリストの兵士を殺そうと走った。
At ille Christo protinusTradit beatum Spiritum,Pro persequentium criminePrecem secundam dirigit:
PL 17, 1209Aしかし彼はただちにキリストに福なる霊を渡し、迫害する者たちの罪過のために二度目の祈りを向ける。
Deus, creator omnium,Dimitte caecis hoc malum,Et hoc nefas, quod aspicis,Indulge meis precibus.
PL 17, 1209A「神よ、万物の創造主よ、盲目の者たちにこの悪を赦せ、汝が見ているこの不敬を私の祈りに免じて容赦せよ」。
Praesta, Pater, per Filium,Praesta per almum Spiritum,Cum his per aevum tripliciUnus Deus cognomine.
PL 17, 1209A父よ、子によってかなえよ、恵み深い霊によってかなえよ、彼らとともに世々、三重の名をもつ一なる神よ。
(聖ベネディクトの書)
Stephani corona martyris,Quod nomen ejus indicat,Christi decoram gloriamGratis canamus laudibus.
PL 17, 1209A殉教者ステファノの冠〔corona は主格で、文の中の係りは定かでない。前置きの句と取った〕、その名が示すとおり〔Stephanus はギリシア語で「冠」の意〕、キリストの麗しい栄光を快く賛美をもって歌おう。
Stephano primo martyriCantemus canticum novum,Quod dulce sit psallentibus,Opem ferat credentibus.
PL 17, 1209A最初の殉教者ステファノに新しい歌を歌おう、それが歌う者に甘美であり、信じる者に助けをもたらすように。
Hic primus almo sanguineChristi secutus gloriamViam salutis aeternamContemptu mortis praebuit.
PL 17, 1209A彼は最初に、恵み深い血によってキリストの栄光に従い、救いの永遠の道を死を侮ることによって示した。
Hic cum supremis vocibusVerbum salutis ederet,Judaea claram caecitasViam veritatis repulit.
PL 17, 1209A彼が最後の声で救いの言葉を発したとき、ユダヤの盲目は真理の明るい道を退けた。
Sed ille coelum intuens,Vidit paratam gloriam,Nostrisque praestans saeculis,Sublimem usum prodidit.
PL 17, 1209Aしかし彼は天を見つめ、備えられた栄光を見て、我々の世のために益をなし、崇高な範例を現した。
Invadit ergo perfidaPlebes docentem martyrem,Et nuper agni sanguinecruentas exerit [Fort. erigit.]
PL 17, 1209Aそれゆえ背信の民は教える殉教者に襲いかかり、つい先ごろ子羊の血で血塗られた〔手を〕突き出す(おそらく「erigit」〔立てる〕)〔cruentas(女性複数)にかかる名詞が無い。manus(手)が略されたと見て補った〕。
At ille Christo protinusTradens beatum SpiritumPro persequentium criminePrecem secundam dirigit:
PL 17, 1209Aしかし彼はただちにキリストに福なる霊を渡しつつ、迫害する者たちの罪過のために二度目の祈りを向ける。
Deus, creator omnium,Dimitte caecis hoc malumEt hoc nefas, quod aspicisIndulge meis precibus.
PL 17, 1209A「神よ、万物の創造主よ、盲目の者たちにこの悪を赦せ、汝が見ているこの不敬を私の祈りに免じて容赦せよ」。
Praesta, Pater, per Filium,Praesta per almum Spiritum,Cum his per aevum tripliciUnus Deus cognomine.
PL 17, 1209A父よ、子によってかなえよ、恵み深い霊によってかなえよ、彼らとともに世々、三重の名をもつ一なる神よ。
LXIV. De S. Joanne apostolo: Amore Christi nobilis
第LXIV篇 使徒聖ヨハネについて「キリストの愛によって気高い」PL 17, 1209Aキリストへの愛によって気高く、雷の子であるヨハネは、神の秘められたことを聖なる言葉で啓示した。
Captis solebat piscibusPatris senectam pascere,Turbante dum natat saloImmobili fide stetit.
PL 17, 1210A捕らえた魚で父の老いを養うのが常であったが、荒れ騒ぐ海に浮かぶあいだも、揺るがぬ信仰で立っていた。
Hamum profundo merserat,Piscatus est verbum Dei,Jactavit undis retia,Vitam levavit omnium.
PL 17, 1210A釣り針を深みに沈め、神の言葉を釣り上げ、網を波に投げ、すべての者の生命を引き上げた。
Piscis bonus pia est fides,Mundi supernatans salum,Subnixa Christi pectoreSancto locuta Spiritu.
PL 17, 1210A良い魚とは敬虔な信仰である、世の海の上を泳ぎ、キリストの胸にもたれて聖なる霊によって語った。
« In principio erat VerbumEt Verbum erat apud Deum,Et Deus erat Verbum,Hoc erat in principio apud Deum
PL 17, 1210A「初めに言葉があった、言葉は神のもとにあった、言葉は神であった、これは初めに神のもとにあった」〔ミーニュの脚注は第17–22行がヨハネ1:1–3 の聖書の言葉そのままだとする。引用は次の連の第1行まで続く〕
« Omnia per ipsum facta sunt; »Sed ipse laude resonetEt laureatus spirituScriptis coronetur suis.
PL 17, 1210A「万物は彼によって作られた」。しかし彼自身が賛美に響き、霊によって月桂冠を受け、自らの書で冠を戴くように。
Commune multis passio,Cruorque delictum lavans:Hoc morte praestat martyrumQuod fecit esse martyres.
PL 17, 1210A受難は多くの者に共通であり、血は罪を洗う。これを〔彼は〕殉教者たちの死によって果たす、〔彼らを〕殉教者とならしめたそのものを〔praestat の係りは定かでない〕。
Vinctus tamen ab impiisCalente olivo diciturTersisse mundi pulverem,Stetisse victor aemuli.Gloria tibi, Domine, etc.
PL 17, 1210Aしかし不敬虔な者たちに縛られ、煮えたぎる油の中で、世の塵を拭い去ったと言われ、敵対者に勝って立ったと言われる。主よ、汝に栄光あれ、……
LXV. De S. Agnete: Agnis beatae virginis
第LXV篇 聖アグネスについて「福なるおとめアグネスの」PL 17, 1210AAgnis beatae virginisNatalis est, quo spiritumCoelo refudit debitumPio sacrata sanguine.
PL 17, 1210A福なるおとめアグネスの誕生日である〔natalis。聖人が天に生まれた日、すなわち命日〕、その日に彼女は負っていた霊を天に返した、敬虔な血で聖別されて。
Matura martyrio fuit,Matura nondum nuptiis,Nutabat in viris fidesCedebat et fessus senex.
PL 17, 1210A殉教には熟していたが、婚姻にはまだ熟していなかった。男たちのうちで信仰は揺らぎ、疲れた老人も屈していた。
Metu parentes territi,Claustrum pudoris auxerant,Solvit fores custodiaeFides teneri nescia.
PL 17, 1211A恐れに怯えた両親は、慎みの囲いを強めたが、守りの戸を解いたのは、引き止められることを知らぬ信仰である。
Prodire quis nuptum putetSic laeta vultu ducitur,Novas vero ferens opesDotata censu sanguinis.
PL 17, 1211A嫁ぎに出るのだと誰もが思うだろう、それほど晴れやかな顔で導かれる。しかし新しい富を携え、血の財を持参金として与えられている。
Aras nefandi numinisAdolere taedis cogitur:Respondet: Haud tales facesSumpsere Christi virgines.
PL 17, 1211A忌まわしい神霊の祭壇に松明で香を焚くよう強いられる。彼女は答える。「このような炬火をキリストのおとめたちは決して取らなかった」。
Hic ignis exstinguit fidem,Haec flamma lumen eripit,Hic, hic ferite, ut profluoCruore restinguam faces.
PL 17, 1211A「この火は信仰を消し、この炎は光を奪う。ここを、ここを打て、流れ出る血で私が炬火を消すために」。
Percussam quam pompam tulit,Nam veste se totam tegit,Curam pudoris praestititNe quis retectam cerneret.
PL 17, 1211A打たれた彼女はなんという威儀を示したことか〔percussam の係りは定かでない〕。すなわち衣で全身を覆い、慎みの配慮を尽くし、あらわになった姿を誰にも見られぬようにした。
In morte vivebat pudor:Vultumque texerat manu,Terram genuflexo petitLapsu verecundo cadens.Gloria tibi, Domine, etc.
PL 17, 1211A死にあっても慎みは生きていた。顔を手で覆い、ひざを折って地へ向かい、慎ましい倒れ方で崩れ落ちる。主よ、汝に栄光あれ、……
LXVI. De S. Agatha: Agathae sacrae virginis
第LXVI篇 聖アガタについて「聖なるおとめアガタの」PL 17, 1211AAgathae sacrae virginisDiem festum colimus,In quo, devicto tyrannoPalmam subit martyrii.
PL 17, 1211A聖なるおとめアガタの祝日を我々は祝う、その日に、暴君に打ち勝って彼女は殉教のヤシを受ける。
暴君クインティアヌス、シチリアの総督は、おとめの評判を聞いて、妬みから猛り始めた。
悪徳の情念で妬み深い精神を乱し、神に奉献されたおとめを猛り狂う口で殺そうとした。
Statim adsunt miseriEjus qui vellent pandereReligionem sanctissimam,Quam tenet ab infantia.
PL 17, 1211Aただちに哀れな者たちが居合わせる、彼女の宗教を暴こうとする者たちが、いとも聖なる宗教を、幼少のときから彼女が保つものを。
殉教者を自らの法廷に立たせるよう命じ、彼女にこう語りかける、神々に首を垂れさせようとして。
Sed dum nil valet insaniaIn mamma torquet virginem,Et testas acutissimasIgni succensas adhibet.
PL 17, 1211Aしかし狂気が何も成さぬので、おとめの乳房を責め、火で焼かれたいとも鋭い陶片を当てる。
Cujus medendis artubusSanctus adest apostolus,Qui verbo curat vulneraQuae tyrannus inflixerat.
PL 17, 1211A彼女の傷ついた四肢を癒やすために聖なる使徒が居合わせ、暴君の負わせた傷を言葉で癒やす。
Dehinc ad sepulcrum veniensJuvenis splendidissimus,Mentem sanctam praedicatPatriae salutem plurimam.
PL 17, 1211Aそれから墓に来たいとも輝く若者が、聖なる精神と、祖国への多大な救いとを告げ知らせる。
LXVII. Hymnus Quadragesimalis (Ex Libr. vet.): Ex more docti mystico
第LXVII篇 四旬節の賛歌(古い書から)「奥義の慣わしに教えられ」PL 17, 1211A奥義の慣わしに教えられ、この断食を守ろう、十日ずつの日々の周期を四たび数えた、よく知られた期間。
Lex et prophetae primitusHoc protulerunt, postmodumChristus sacravit, omniumRex atque factor temporum.
PL 17, 1211A律法と預言者たちがまずこれを示し、のちにキリストが聖別した、すべての時の王であり造り主である者が。
Utamur ergo parciusVerbis, cibis et potibus,Somno, jocis, et arctiusPerstemus in custodia.
PL 17, 1211Aそれゆえいっそう控えめに用いよう、言葉と食物と飲み物を、睡眠と冗談を。そしてより厳しく見張りのうちにとどまろう。
Vitemus autem pessima,Quae subruunt mentes vagas;Nullumque demus callidoHosti locum tyrannidis.
PL 17, 1211Aさらに最悪のものを避けよう、それはさまよう精神を覆す。また狡猾な敵に暴虐の場をいささかも与えまい。
Dicamus omnes cernuiClamemus atque singuli,Ploremus ante judicem,Flectamus iram vindicem.
PL 17, 1212A皆でひれ伏して唱えよう、各々叫ぼう、裁き主の前で泣こう、報復する怒りを和らげよう。
Nostris malis offendimusTuam, Deus, clementiam.Effunde nobis desuperRemissor indulgentiam.
PL 17, 1212A我々の悪によって、神よ、汝の寛容を傷つけた。上から我々に注げ、赦す者よ、赦しを。
Memento quod sumus tuiLicet caduci plasmatis,Ne des honorem nominisTui, precamur, alteri.
PL 17, 1212A覚えよ、我々は汝のものであると、たとえ滅びゆく造形物であろうとも。汝の名の栄誉を、願う、他者に与えるな。
Laxa malum quod gessimus,Auge bonum quod poscimus,Placere quo tandem tibiPossimus hic et perpetim.
PL 17, 1212A我々の行った悪を赦せ、我々の求める善を増し加えよ、それによって我々がついに汝にここでも永遠にも喜ばれうるように。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
奥義の慣わしに教えられ、この断食を守ろう、十日ずつの日々の周期を四たび数えた、よく知られた期間。
Lex et prophetae primitusHoc praetulerunt, postmodumChristus sacravit, omniumRex atque factor temporum.
PL 17, 1212A律法と預言者たちがまずこれを掲げ、のちにキリストが聖別した、すべての時の王であり造り主である者が。
Utamur ergo parciusVerbis, cibis, et potibusSomno, jocis, et arctiusPerstemus in custodia.
PL 17, 1212Aそれゆえいっそう控えめに用いよう、言葉と食物と飲み物を、睡眠と冗談を。そしてより厳しく見張りのうちにとどまろう。
Vitemus autem noxia,Quae subruunt mentes vagas;Nullumque demus callidiHostis locum tyrannidi.
PL 17, 1212Aさらに有害なものを避けよう、それはさまよう精神を覆す。また狡猾な敵の暴虐に場をいささかも与えまい。
Flectamus iram vindicem,Ploremus ante judicemClamenus ore supplici,Dicamus omnes cernui:
PL 17, 1212A報復する怒りを和らげよう、裁き主の前で泣こう、嘆願の口で叫ぼう〔底本は Clamenus。Clamemus と読む〕、皆でひれ伏して唱えよう。
Nostris malis offendimusTuam, Deus, clementiam,Effunde nobis desuperRemissor indulgentiam.
PL 17, 1213A我々の悪によって、神よ、汝の寛容を傷つけた。上から我々に注げ、赦す者よ、赦しを。
Memento quod sumus tuiLicet caduci plasmatis,Ne des honorem nominisTui, precamur, alteri.
PL 17, 1213A覚えよ、我々は汝のものであると、たとえ滅びゆく造形物であろうとも。汝の名の栄誉を、願う、他者に与えるな。
Laxa malum quod fecimus,Auge bonum quod poscimus.Placere quo tandem tibiPossimus hic et perpetim.
PL 17, 1213A我々の為した悪を赦せ、我々の求める善を増し加えよ。それによって我々がついに汝にここでも永遠にも喜ばれうるように。
[Praesta, beata Trinitas,Concede, simplex Unitas,Ut fructuosa sint tuisJejuniorum munera.]
PL 17, 1213A[福なる三位一体よ、かなえよ、単一なる一体性よ、与えよ、汝の者たちにとって断食の賜物が実り多きものとなるように。]
LXVIII. In Natali S. Ambrosii: Miraculum laudabile
第LXVIII篇 聖アンブロシウスの誕生日に「称えるべき奇跡」PL 17, 1213A称えるべき奇跡を歌え、すべての民よ、世にあって揺れ動く教会に与えられたものを。
大いなる預言者アンブロシウス、神に予定された者を、悪魔が神の神殿を汚していた時に。
Christus qui numquam deseritQuos suo redemit sanguine,Direxit virum inclytumUt Arium destrueret.
PL 17, 1213A自らの血で贖った者たちを決して見捨てないキリストは、名高い人を遣わした、アレイオスを打ち倒させるために。
世の官職の印をまとうあいだに、楽園の〔印〕を得、剣の権能を携えるあいだに、福音の〔権能〕を受けた。
知られざる奥義、いと高き者が知っていたこと。まだ洗礼の洗いを受けていない者が司教〔pontifex〕に選ばれる。
Ingressus est ecclesiamPlebem sedare turbidam,Cunctorum ora conclamantAmbrosium episcopum.
PL 17, 1213A彼は教会に入った、騒ぐ民を鎮めるために。すべての者の口が叫ぶ、アンブロシウスを司教に、と。
Arii tunc perfidiaPurgatur de ecclesia,Cuncta concrepant agmina,Nec desunt Christi munera.
PL 17, 1213Aそのときアレイオスの背信は教会から清められ、すべての群衆が響きわたり、キリストの賜物は欠けない。
Nox tetra cedat lumini,Confundantur haeretici,Adest piissimus,Qui purget mentes infidas.
PL 17, 1213A暗い夜は光に退け、異端者たちは辱められよ、いとも慈しみ深い者がここにいる、不信の精神を清める者が。
Virtus ex alto data estAmbrosio in baptismate.Nam statim ut renatus estCoepit fugare daemones.
PL 17, 1213A力が高みからアンブロシウスに洗礼で与えられた。実に、生まれ変わるやいなや悪霊たちを追い払い始めた。
Suscepit is EcclesiamGubernavit intrepidus,Confessor esse meruit,Dum Arianis non cedit.Gloria tibi, Domine, etc.
PL 17, 1213A彼は教会を受け取り、恐れることなく導いた。告白者となるにふさわしかった、アレイオス派に屈しなかったがゆえに。主よ、汝に栄光あれ、……
LXIX. In Natali S. Georgii Martyris: Gesta sanctorum martyrum
第LXIX篇 殉教者聖ゲオルギウスの誕生日に「聖なる殉教者たちの事績を」PL 17, 1213A聖なる殉教者たちの事績を思い起こすのは喜ばしく、彼らへの賛美のうちに神に栄光を歌うのも喜ばしい。
Georgius Christi milesOrtus est Cappadociae,Qui vana mundi respuensMercatus est coelestia.
PL 17, 1213Aキリストの兵士ゲオルギウスはカッパドキアに生まれ、世のむなしいものを退けて天のものを買い取った。
Pecuniam quam tuleratPropter honorem fragilem,Fide repletus DominiStipem dedit pauperibus.
PL 17, 1213Aもろい名誉のために携えていた金銭を、主への信仰に満たされて貧しい者たちに施しとして与えた。
Tum compulsus a principeSaxis vota persolvere,Quos ille per fidem ChristiIn profundum mersit abyssi.
PL 17, 1213Aそのとき君主から石に誓願を果たすよう強いられたが、彼はキリストの信仰によって、その〔神々〕を深淵の底に沈めた〔quos は男性形で saxis と性が合わない。石に象られた神々を指すと取った〕。
Ira accensus TyrannusPoenas invexit martyri,Flagella saeva, carceres,Seras sive sartagines.
PL 17, 1214A怒りに燃えた暴君は殉教者に刑罰を加えた、むごい鞭、牢獄、閂、あるいは焼き鍋を。
Quos ille non tremuit,Confortatus a Domino.Sed et magis in populoFructus divinos intulit.
PL 17, 1214A彼はそれらを恐れなかった、主に強められて。それどころか民のうちに神の実りをいっそうもたらした。
王妃アレクサンドリアを殉教へと招き、彼女は世の宝を軽んじ、神の冠にふさわしい者となった。
Bis denis annis et unoTriumphat mundi principem:Cervice caesa gladioMigravit ad coelestia.
PL 17, 1214A二十と一年にして〔bis denis annis et uno は年齢とも、苦しみの続いた年数とも読める〕世の君に勝利する。首を剣で斬られ、天のものへと移った。
LXX. De S. Joanne Baptista: Almi prophetae progenies pia
第LXX篇 洗礼者聖ヨハネについて「恵み深い預言者の敬虔な子よ」PL 17, 1214AAlmi prophetae progenies piaClarus parente et nobilior patre,Quem matris alvus, claudere nescia,Ortus herilis prodidit indicem.
PL 17, 1214A恵み深い預言者の敬虔な子よ、親によって名高く、父よりもなお高貴な者よ、その者を、母の胎は、閉じ込めることを知らずに、主人の誕生を知らせる者として現した。
Cum virginalis regia gloriamSummi Tonantis nomine pignorisGestaret, aula nobilis intimoClaustro pudoris fertilis integro,
PL 17, 1214Aおとめの王宮が、至高の雷を轟かす者〔Tonans。神を言う〕の栄光を、子という保証の名のもとに宿していたとき、高貴な宮は、最も奥の慎みの閉ざされた所で、実り豊かでありながら損なわれずにいて、
Vox suscitavit missa puerperaeFovitque vatis gaudia parvuli,Matres prophetant munere pignorum,Mutus locutus nomine filii est.
PL 17, 1214A産婦から送られた声が呼び覚まし、幼い預言者の喜びを育み、母たちは子らという賜物によって預言し、口のきけない者は子の名によって語った。
Scribendus hic est vocis ut augeatNostrae canores, duraque vinculaDissolvat oris, larga propheticisVerborum habenis littera nominis.
PL 17, 1214Aこの者は書き記されねばならない、増すために――我々の声の調べを、そして堅い絆を、口の〔絆を〕解くために――豊かな、預言の言葉の手綱をもつ、名の文字が。
Vox namque Verbi, vox sapientiae est,Major prophetis et minor angelis,Qui praeparavit corda fideliumStravitque rectas justitiae vias.
PL 17, 1215A実に彼は、言葉の声、知恵の声であり、預言者たちよりも大きく、天使たちよりも小さく、信ずる者たちの心を備え、正義のまっすぐな道を敷いた。
Assertor aequi non ope regiaNec morte dura linquere tramitemVeri coactus: Non licet, ait, tibiUxorem habere fratris adulteram.
PL 17, 1215A公正の擁護者は、王の権力によっても、苛酷な死によっても、真実の道を捨てるよう強いられなかった。彼は言う。「汝には許されない、兄弟の姦淫の妻を持つことは」。
Hinc ira regis saevaque funeraSaltationis munere vendita,Mensas tyranni et virginis ebriusLuxus replevit sanguine sobrio.
PL 17, 1215Aここから、王の怒りと残酷な最期が、踊りの褒美として売られ、暴君とおとめの食卓を、酔った放縦が、節度ある血で満たした。
Haec vitricus dat dona vesaniorQuam si veneni pocula traderet,Negare praestat quam dare vitricum,Odisse praestat, plus nocet horum amor.
PL 17, 1215A義父はこれらの贈り物を与える、さらに狂って、毒の杯を渡したとしてもこれほどではないほどに。義父には、与えるよりも拒むほうがよい、憎むほうがよい。これらへの愛はいっそう害する。
Sit Trinitati maxima gloria.Laus et potestas et sapientia,Sit fortitudo ac magnificentiaUni Deo per saecla perennia.
PL 17, 1215A三位一体に最大の栄光があれ。賛美と権能と知恵が、強さ〔fortitudo〕と壮麗が唯一の神にあれ、とこしえの世々に。
LXXI. De SS. Petro et Paulo Apostolis: Apostolorum passio
第LXXI篇 使徒聖ペトロと聖パウロについて「使徒たちの受難が」PL 17, 1215AApostolorum passioDiem sacravit saeculis,Petri triumphum nobilem,Pauli coronam praeferens.
PL 17, 1215A使徒たちの受難はこの日を世々のために聖別した、ペトロの気高い凱旋と、パウロの冠を掲げて。
Conjunxit aequalis virosCruor triumphalis necis,Deum secutos praesulemChristi coronavit fides.
PL 17, 1215A等しい二人を結びつけた、凱旋の死の血が。導き手なる神に従った二人に、キリストへの信仰が冠を授けた。
Primus Petrus apostolus,Nec Paulus impar gratia,Electionis vas sacraePetri adaequavit fidem.
PL 17, 1215A第一の者は使徒ペトロ、そしてパウロも恩寵において劣らず、選びの聖なる器としてペトロの信仰に等しくなった。
Verso crucis vestigioSimon honorem dans DeoSuspensus ascendit, datiNon immemor oraculi.
PL 17, 1215A十字架の形を逆にして、シモンは神に栄誉を捧げつつ、吊るされて昇った、与えられた託宣を忘れることなく。
Praecinctus ut dictum est senexEt elevatus ab alteroQuo nollet ivit, sed volensMortem subegit asperam.
PL 17, 1215A告げられたとおり帯を締められた老人は、他の者によって引き上げられ、望まない所へ行ったが、自ら望んで苛烈な死を打ち負かした。
Hinc Roma celsum verticemDevotionis extulit,Fundata tali sanguineEt vate tanto nobilis.
PL 17, 1215Aここからローマは、献身の高い頂を掲げた、このような血によって基を据えられ、これほどの預言者によって名高く。
Tantae per urbis ambitumStipata tendunt agmina,Trinis celebratur viisFestum sacrorum martyrum.
PL 17, 1215Aこれほど大きな町の周囲をめぐって、密集した群れが進み、三つの道で祝われる、聖なる殉教者たちの祝祭が。
Prodire quis mundum putetConcurrere plebem poli,Electa gentium caputSedes magistri gentium.
PL 17, 1215A世界が進み出るのだと誰もが思うだろう、天の民が集い合うのだと。諸国民の頭として選ばれた諸国民の師の座に。
LXXII. De S. Sixto: Magni palmam certaminis
第LXXII篇 聖シクストゥスについて「大いなる戦いのヤシを」PL 17, 1215AMagni palmam certaminisInvicta fides contulit;Pro Christo dimicantibusDe coelo datur calculus.
PL 17, 1215A大いなる戦いのヤシを不屈の信仰が授けた。キリストのために戦う者たちに天から小石〔calculus。勝者に与えられるしるし〕が与えられる。
Sic fortis Xystus athleta,Petri sequens martyrium,Ornavit mox EcclesiamConfessionis titulo.
PL 17, 1215Aこのように勇敢な闘士シクストゥスは、ペトロの殉教に倣い、やがて教会を飾った、告白という称号によって。
Ortus Athenis et altusPhilosophorum studiis,Mutavit artem artiumPraeceptor apostolicus.
PL 17, 1215Aアテナイに生まれ、哲学者たちの学びのうちに育ち、術を、諸術の術へと改めた〔mutavit artem artium は文意が定かでない。「自分の術を諸術の術へと改めた」と取った〕、使徒的な師は。
Nam carnifex tyrannidis,Fremens ut leo rabiens,Advectans secum martyresAbdon et Sennen perimit.
PL 17, 1216A実に、暴政の死刑執行人は、怒り狂う獅子のようにうなりながら、殉教者たちを連れて来て、アブドンとセンネンを殺す。
Dein ad Xystum properans,Vincla, catenas, carceremMinatur, interneciemGladioli sententia.
PL 17, 1216Aそれから、シクストゥスのもとへ急ぎ、縄目、鎖、牢獄を、彼は脅す、また皆殺しを、小剣による判決で。
そのとき、あの敬虔な司教は、ラウレンティウスを呼び寄せ、最も忠実なレビ人〔levita。教会の助祭を言う〕に教会を託した。
二人とも獲得した、自らの闘いの賞を。剣と焼き網の冠を、受難が与えた。
[Jungamur ergo socii,Hymnum gerentes Domino,Ut horum interventibus,Nostra purgentur crimina.]Gloria tibi, Domine.Gloria Unigenito, etc.
PL 17, 1216A[それゆえ我々は仲間として結ばれよう、主に賛歌を捧げつつ、彼らのとりなしによって我々の罪過が清められるように。]主よ、汝に栄光あれ。独り子に栄光あれ、……
LXXIII. De S. Laurentio: Apostolorum supparem
第LXXIII篇 聖ラウレンティウスについて「使徒たちに並ぶ者を」PL 17, 1216AApostolorum supparemLaurentium archidiaconem,Pari corona martyrumRomana sacravit fides.
PL 17, 1216A使徒たちに並ぶ者、助祭長ラウレンティウスを、殉教者たちと等しい冠をもって、ローマの信仰は聖別した。
Xystum sequens hic martyrem,Responsa vatis retulit:Moerere, fili, desine,Sequeris me post triduum.
PL 17, 1216A殉教者シクストゥスに従いつつ、この者は預言者〔vates。シクストゥスを言う〕の答えを受け取った。「嘆くのをやめよ、子よ、三日後に、あなたは私に従う」。
Nec territus poenae metuHaeres futurus sanguinis,Spectavit obtutu pioQuod ipse mox persolveret.
PL 17, 1216A刑罰への恐れにおののくことなく、血の相続人となるはずの者は、敬虔なまなざしで見つめた、自らがやがて払うことになるものを。
Jam tunc in illo martyreEgit triumphum martyris,Successor aequus syngraphamVocis tenens et sanguinis.
PL 17, 1217Aすでにそのとき、あの殉教者のうちで殉教者の凱旋を行った、等しい後継者として、声と血の証書を保ちつつ。
Post triduum jussus tamenCensus sacratos prodere,Spondet pie nec abnuit,Addens dolum victoriae.
PL 17, 1217A三日ののち、それでも命じられて、聖別された財産を差し出すよう、彼は敬虔に約束し、拒まず、勝利に策略を加えた。
Spectaculum pulcherrimum:Egena cogit agmina,Inopesque monstrat praedicans:Hi sunt opes Ecclesiae.
PL 17, 1217Aこのうえなく美しい光景。貧しい群れを集め、困窮する者たちを示して、こう宣べる。「これらが教会の富である」。
Vere piorum perpetesInopes perfectae sunt opes,Avarus illusus dolet,Flammas et ultrices parat.
PL 17, 1217Aまことに、敬虔な者たちの、尽きることのない完全な富は、貧しい者たちである。欺かれた貪欲な者は嘆き、復讐の炎を用意する。
Fugit perustus carnifexSuisque cedit ignibus,Versate me, martyr vocat,Vorate, si coctum est, jubet.Gloria tibi, Domine,Gloria Unigenito, etc.
PL 17, 1217A焼かれた死刑執行人は逃げ、自らの火に屈する。「私をひっくり返せ」と殉教者は呼びかけ、「焼けたなら、食らえ」と命じる。主よ、汝に栄光あれ、独り子に栄光あれ、……
LXXIV. De S. Michaele archangelo: Mysteriorum signifer
第LXXIV篇 大天使聖ミカエルについて「奥義の旗手」PL 17, 1217AMysteriorum signiferCoelestium, archangele,Te supplicantes quaesumus,Ut nos placatus visites.
PL 17, 1217A天の奥義の旗手よ、大天使よ、汝に嘆願しつつ我々は求める、汝がなだめられて我々を訪れるように。
Ipse cum sanctis angelis,Cum justis, cum apostolis,Illustra locum jugiter,Quo nunc orantes degimus.
PL 17, 1217A汝自身が聖なる天使たちとともに、義なる者たちとともに、使徒たちとともに、この場所を絶えず照らせ、今我々が祈りつつ過ごす場所を。
Castissimorum omniumDoctorum ac pontificumPro nobis preces profluasDevotus offer Domino.
PL 17, 1217A最も貞潔な、すべての教師たちと司教たちの、我々のためのあふれ出る祈りを、献身をもって主に捧げよ。
Hostem repellat ut saevumOpemque pacis dirigatEt nostra simul pectoraFides perfecta muniat.
PL 17, 1217A残忍な敵を〔彼が〕退け〔repellat・dirigat の主語は記されない。前の連の大天使と取った〕、平和の助けを差し向け、また同時に我々の胸を完全な信仰が守るように。
Ascendant nostrae protinusAd thronum voces gloriaeMentesque nostras erigatQui sede splendet fulgida.
PL 17, 1217Aただちに昇るように、我々の声が栄光の玉座へと。我々の精神を引き上げるように、輝く座で光り輝く者が。
Hic virtus ejus maneat,Hic firma flagret charitas,Hic ad salutis commodaSuis occurrat famulis,
PL 17, 1217Aここに彼の力がとどまり、ここに堅い愛が燃え立ち、ここで救いの益のために自らの僕たちのもとへ駆けつけるように、
Errores omnes auferat,Vagosque sensus corrigatEt dirigat vestigiaNostra pacis per semitam.
PL 17, 1217Aあらゆる迷いを取り去り、さまよう思いを正し、我々の足跡を平和の小道へと導くように。
Lucis in arce fulgidaHaec sacra scribat carmina,Nostraque simul nominaIn libro vitae conferat.Gloria tibi, Domine, etc.
PL 17, 1217A光の輝く城塞でこれらの聖なる歌を書き記し、同時に我々の名を生命の書に記し入れるように。主よ、汝に栄光あれ、……
LXXV. In Natali S. Martini episcopi: Bellator armis inclytus
第LXXV篇 司教聖マルティヌスの誕生日に「武器で名高い戦士」PL 17, 1217ABellator armis inclytus,Martinus, actu nobilis,Quae gesserit miraculisHymnis canamus debitis.
PL 17, 1217A武器で名高い戦士、マルティヌス、行いに気高い者の、彼が奇跡によって成し遂げたことをふさわしい賛歌で我々は歌おう。
Qui frigoris sub temporeDum chlamyde nudum legit,Mox Christus ipsa, quam scidit,Se veste tectum prodidit.
PL 17, 1217A寒さの季節に、外套で裸の者を覆ったとき〔底本は legit。tegit(覆う)の意と解した。ミーニュの脚注は第6行にエリンガーの読み contegit(覆う)を挙げる〕、やがてキリストは、彼が裂いたその衣に包まれた姿で自らを現した。
Tres arte sancta pallidosResuscitavit mortuos,De febre CatechumenumEt alterum suspendio.
PL 17, 1217A聖なる術によって、青ざめた三人の死者を彼は甦らせた、熱病で死んだ洗礼志願者と、首をくくったもう一人を〔三人と言いながら二人だけを挙げる〕。
祈りをめぐらして、葬られた者が盗賊であったと明かされる〔葬られて崇められていた者の正体が明かされた、と取った〕。その勢いが倒れかかっていたのではない方へ、マツが曲げ返されて導かれる〔倒れかかるマツが向きを変えた、と取った〕。
Profana dum succenderetIn aera flammam repulit,Quo exstincta sunt incendiaImbris fuit praesentia.
PL 17, 1217A異教の聖所〔profana。異教の神殿などを言うと取った〕を焼こうとしたとき、炎を空へ押し返した。火事が消されたのは雨が居合わせたからである。
液〔humor。油を言うと取った〕によって、麻痺から弱った娘を癒し、病の火種〔翻刻は tomitem と組むが、ミーニュの刷りは lomitem と見える(f の横棒が刷れなかったものらしい)。fomitem(火種)と読む〕を聖なる油の塗布で削り落とした。
Pacem leproso dans viroSordes fugavit ulcerum,Et quod lavaret morbidumJordanis est in osculo.
PL 17, 1217A重い皮膚病の男に平和〔pax。平和の口づけ〕を与えて潰瘍の汚れを追い払い、病む者を洗ったはずのヨルダンが、口づけのうちにある〔ナアマンを清めたヨルダン川の働きが口づけにあった、の意と取った〕。
His et per orbem cognitisIngentibus miraculis,Possessor alti SpiritusNunc regnat in coelestibus.Gloria tibi, Domine, etc.
PL 17, 1218A世界に知られたこれらの大いなる奇跡によって、高き霊の所有者は今や天上で統べている。主よ、汝に栄光あれ、……
LXXVI. De Dedicatione ecclesiae: Sacratum hoc templum Dei
第LXXVI篇 教会の献堂について「神のこの聖別された神殿」PL 17, 1218A神のこの聖別された神殿、祭壇の更新〔の日〕に、めぐり来た我々は、年ごとの賛美を神に返す。
神のこの大いなる祭壇はこの日に聖別された、その栄誉のために熱心に我々はみなひざを折る。
Precantes autem Dominum,Qui solus invisibilis,Ut nos semper in hoc locoSanctificari jubeat.
PL 17, 1218A主に祈りつつ、ただ一人見えない主が、我々がこの場所で常に聖とされるよう命じるようにと。
Vota solventes hic Deo[Et] Sanctis ejus omnibus,Quorum sacrae reliquiaeTemplum ornare hoc Dei.
PL 17, 1218Aここで神に誓いを果たしつつ、[そして]その聖人すべてに、その聖なる遺物が神のこの神殿を飾る〔ornare は不定詞で、文が崩れている。ミーニュの脚注は第16行に Vat. 82 の読み ornaret を挙げ、それに従って「飾る」と取った〕。
ここに入る者はみな聖とされて出て行くように〔底本は Santificatus。Sanctificatus と読む〕、常に主に祈りつつ清められた者としてとどまるように。
Caeremoniarum hostiasAd hoc altare jugiterNos offerentes pariterDevotis semper mentibus.
PL 17, 1218A儀礼のいけにえをこの祭壇に絶えず我々がともに献げつつ、常に献身の精神で。
Sanctificet nos DominusIn hoc templo sancto,In quo et nos solemniterSacrum munus offerimus.
PL 17, 1218A主が我々を聖別するように、この聖なる神殿で、そこで我々もまた荘厳に聖なる献げ物を献げる。
Deum, fratres charissimi,Et Christum ejus FiliumSimulque sanctum SpiritumHymnis laudemus jugiter.
PL 17, 1218A神を、いとも愛しい兄弟たちよ、またその子キリストを、また同時に聖なる霊を、賛歌で絶えず賛美しよう。
LXXVII. De Dicatione ecclesiae: Christe, cunctorum dominator alme
第LXXVII篇 教会の献堂について「万物の恵み深い支配者キリストよ」PL 17, 1218AChriste, cunctorum dominator alme,Patris aeterni gentibus ab ore,Supplicum vota pariter ac hymnumCerne benignus.
PL 17, 1218Aキリストよ、万物の恵み深い支配者よ、永遠の父の口から生まれた者よ〔底本は gentibus(諸国民に)。本文が崩れているらしく、genitus(生まれた)と読んだ〕、願う者たちの誓願と賛歌を好意をもって見よ。
Cerne quod puro Deus in honorePlebs tua supplex resonat in aula,Annua cujus revehunt colendumTempora festum.
PL 17, 1219A見よ、神よ、清き栄誉をもって祈り願う汝の民が宮の中で唱和するのを、年々の時節が敬うべきその〔宮の〕祭りを連れ戻す。
Haec domus rite tibi dedicataNoscitur, in qua populus sacratumCorpus assumit, bibit et beatiSanguinis haustum.
PL 17, 1219Aこの家は正式に汝に献げられたものと知られる、そこで民は聖別された体を受け、祝福された血の一飲みを飲む。
Hic sacrosancti latices veternasDiluunt culpas, perimuntque noxasChrismate vero genus ut creeturChristicolarum.
PL 17, 1219Aここで至聖なる水が古い咎を洗い流し、過ちを滅ぼす、まことの聖香油によってキリストを崇める者たちの種族が造られるために。
Hic salus aegris, medicina fessis,Lumen orbatis veniaque nostrisFertur offensis, timor atque moerorPellitur omnis.
PL 17, 1219Aここで病む者に救い、疲れた者に薬、光を奪われた者に光、我々の過ちに赦しがもたらされ、恐れと悲しみはことごとく追い払われる。
Daemonis saeva perit hic rapinaPervicax monstrum pavet, et retentaCorpora linquens fugit in remotasOcius umbras.
PL 17, 1219Aここで悪霊の残忍な略奪は滅び、頑なな怪物は恐れ、捕らえていた体を離れて、いっそう急いで遠い影の中へ逃げる。
Hic locus nempe vocitatur aulaRegis aeterni, niveaque coeliPorta, quae sanctos patriam petentesAccipit omnes.
PL 17, 1219Aこの場所はまことに永遠の王の宮、また天の雪のように白い門と呼ばれる、故郷を求める聖人たちをみな迎え入れる門と。
Turbo quam nullus quatit, aut vagantesDiruunt venti penetrantque nimbi,Non tetris laedit piceus tenebrisTartarus horrens.
PL 17, 1219Aいかなる旋風もそれを揺るがさず、あるいはさまよう風が崩さず、雨雲も貫かない、忌まわしい闇で漆黒の恐ろしいタルタルス〔Tartarus。冥界の底〕も害さない。
Quaesumus ergo, Deus, ut serenoAnnuas vultu, famulos gubernansQui tuo summo celebrant amoreGaudia templi.
PL 17, 1219Aそれゆえ我々は願う、神よ、穏やかな顔でうなずけ、汝の最高の愛をもって神殿の喜びを祝う僕たちを導きつつ。
Nulla nos vitae crucient molesta.Sint dies laeti placidaeque noctes.Nullus ex nobis pereunte mundoSentiat ignes.
PL 17, 1219A生の煩いが何も我々を苦しめぬように。日々は楽しく夜々は穏やかであるように。世界が滅びるとき我々の誰も火を感じぬように。
Haec dies in qua tibi consecratamConspicis aram, tribuat perenneGaudium nobis vigeatque longoTemporis usu.
PL 17, 1219A汝に聖別された祭壇を見るこの日が、永続する喜びを我々に与え、時の長い習いのうちに栄えるように。
Gloria summum resonet Parentem.Gloria Natum pariterque sanctumSpiritum dulci modulemur hymnoOmne per aevum.
PL 17, 1219A栄光が至高の親をたたえて響くように。栄光を、子に、同じく聖なる霊に、甘い賛歌で我々は奏でよう、すべての世にわたって。
LXXVIII. De communi unius martyris (Ex Libr. vet.): Deus tuorum militum
第LXXVIII篇 一人の殉教者の共通について(古い書から)「汝の兵士たちの神よ」PL 17, 1219ADeus tuorum militumSors et corona, praeminum:Laudes canentes martyrisAbsolve nexu criminis.
PL 17, 1219A汝の兵士たちの神よ、分け前であり冠である報いよ〔底本は praeminum。同じ頁の別稿(Ex Brev. Rom.)は Sors et corona: praemium と刷る。praemium と読む〕、殉教者への賛美を歌う我々を罪過の縛りから解け。
[Hic testis ore protulitQuod cordis arca credidit,Christum sequendo repperitEffusione sanguinis.]
PL 17, 1219A[この証人は口で表した、心の櫃が信じたことを、キリストに従って見いだした、血を流すことによって。]
彼はまことに世の喜びと有害な誘惑をはかないものと正しく見なして天のものに至った。
[Tempsit tyranni vincula,Diras catenas, verbera,Et voce clara nuntiatDeum creasse omnia.]
PL 17, 1219A[暴君の縄目を、恐ろしい鎖を、鞭を軽んじ、大きな声で告げる、神が万物を造ったと。]
Poenas cucurrit fortiterEt sustulit viriliter,Pro te effundens sanguinemAeterna dona possidet.
PL 17, 1219A刑罰を雄々しく走り抜け、男らしく耐え、汝のために血を流して永遠の賜物を所有する。
[Ex hoc furor vesaniaeJussit perimi martyremJustumque terris obruiQuem regna coeli continent.]
PL 17, 1219A[ここから狂気の怒りが殉教者を殺すよう命じ、正しい者を地に埋めよと命じた、天の国々が抱いている者を。]
Ob hoc precatu suppliciTe poscimus piissime,In hoc triumpho martyrisDimitte noxam servulis.
PL 17, 1219Aこれゆえ、懇願の祈りをもっていとも慈しみ深い者よ、我々は汝に願う、殉教者のこの凱旋において小さな僕らに過ちを赦せ。
[Ut partem hujus munerisHaereditemus congrui,Laetemur in perpetuumJuncti polorum atriis.]
PL 17, 1219A[この賜物の分け前をふさわしい者として我々が受け継ぎ、永遠に喜ぶように、天極の広間につらなる者として。]
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Deus tuorum militumSors et corona: praemium,Laudes canentes martyrisAbsolve nexu criminis.
PL 17, 1219A汝の兵士たちの神よ、分け前であり冠、報いよ、殉教者への賛美を歌う我々を罪過の縛りから解け。
Hic nempe mundi gaudiaEt blanda fraudum pabulaImbuta felle deputansPervenit ad coelestia.
PL 17, 1219A彼はまことに世の喜びと欺きの甘い食物を胆汁に浸されたものと見なして天のものに至った。
Poenas cucurrit fortiterEt sustulit viriliterFundensque pro te sanguinemAeterna dona possidet.
PL 17, 1219A刑罰を雄々しく走り抜け、男らしく耐え、汝のために血を流して永遠の賜物を所有する。
Ob hoc precatu suppliciTe poscimus, piissime,In hoc triumpho martyrisDimitte noxam servulis.Laus et perennis gloria, etc.
PL 17, 1220Aこれゆえ、懇願の祈りをもっていとも慈しみ深い者よ、我々は汝に願う、殉教者のこの凱旋において小さな僕らに過ちを赦せ。賛美と永遠の栄光……
LXXIX. Hymnus de Confessoribus (Ex. Libr. vet.): Jesu, corona celsior
第LXXIX篇 告白者たちについての賛歌(古い書から)「いと高い冠なるイエスよ」PL 17, 1220AJesu, corona celsiorEt veritas sublimior,Qui confitenti servuloReddis perenne praemium,
PL 17, 1220Aイエスよ、いっそう高き冠、いっそう崇高な真理よ、告白する小さな僕にとこしえの報いを与える汝よ、
嘆願する集いに与えよ、この最も優れた者の執り成しによって、罪過の赦しを、鎖の結び目を断ち切ることによって。
Anni recurso temporeDies reluxit lumine,Quo sanctus hic de corporePolum migravit praepotens.
PL 17, 1220A年の巡り戻る時に、その日は光を放って再び輝いた、その日この聖なる者は体から、いと力ある者として天へ移った。
Hic vana terrae gaudiaEt lutulenta praediaPolluta cuncta deputansOvans tenet coelestia.
PL 17, 1220A彼は地のむなしい喜びと泥まみれの領地をすべて汚れたものと見なして、喜び勇んで天のものを保つ。
Te, Christe, rex piissime,Hic confitendo jugiterCalcavit hostem fortiterSuperbum ac satellitem.
PL 17, 1220Aキリストよ、いとも慈しみ深い王よ、汝を絶えず告白することで、彼は敵を勇ましく踏みつけた、高ぶる者とその従者を。
Virtutum actu et fideConfessionis ordine,Jejuna membra deferens,Dapes supernas obtinet.
PL 17, 1220A徳の行いと信仰によって、告白の位にあって、飢えた肢体を携えて、天上の饗宴を得ている。
Plus currit in certamineConfessor iste sustinens,Quam martyr ictum sufferens,Mucrone fundens sanguinem.
PL 17, 1220A戦いにおいてより多く走る、耐え忍ぶこの告白者は、一撃を受ける殉教者よりも、刃で血を流す者よりも。
Proinde te, piissime,Precamur omnes supplices:Ut hujus almi gratiaNobis remittas debita.
PL 17, 1220Aそれゆえ、いとも慈しみ深い者よ、汝に皆でひざまずいて願う、この恵み深い者の好意によって我々の負い目を赦すようにと。
同じ賛歌の別の読み(ローマ聖務日課書から)
Jesu corona celsiorEt veritas sublimior,Qui confitenti servuloReddis perenne praemium,
PL 17, 1220Aイエスよ、いっそう高き冠、いっそう崇高な真理よ、告白する小さな僕にとこしえの報いを与える汝よ、
嘆願する集いに与えよ、この者の願いによって、有害な罪過の赦しを〔noxii は「罪を負う者の」とも読める〕、鎖の結び目を断ち切ることによって。
Anni reverso temporeDies refulsit lumine,Quo sanctus hic de corporeMigravit inter sidera.
PL 17, 1221A年の戻った時にその日は光で輝いた、その日この聖なる者は体を離れて星々のあいだへ移った。
Hic vana terrae gaudiaEt luculenta praedia,Polluta sorde deputansOvans tenet coelestia.
PL 17, 1221A彼は地のむなしい喜びと輝かしい領地を、汚れで汚れたものと見なして、喜び勇んで天のものを保つ。
Te, Christe, rex piissime,Hic confitendo jugiterCalcavit artes daemonumSaevumque averni principem.
PL 17, 1221Aキリストよ、いとも慈しみ深い王よ、汝を絶えず告白することで、彼は悪霊たちの術と猛々しい冥府〔Avernus〕の君主を踏みつけた。
Virtute clarus et fide,Confessione sedulus,Jejuna membra deferens,Dapes supernas obtinet.
PL 17, 1221A徳と信仰によって輝き、告白に熱心で、飢えた肢体を携えて、天上の饗宴を得ている。
Proinde te, piissime,Precamur omnes supplicesNobis ut hujus gratiaPoenas remittas debitas.
PL 17, 1221Aそれゆえ、いとも慈しみ深い者よ、汝に皆でひざまずいて願う、この者の好意によって我々に負うべき刑罰を赦すようにと。
LXXX. De Virginibus (Ex libr. vet.): Jesu, corona virginum
第LXXX篇 おとめたちについて(古い書から)「おとめたちの冠なるイエスよ」PL 17, 1221AJesu, corona virginum,Quem mater illa concepit,Quae sola virgo parturit,Haec vota clemens accipe.
PL 17, 1221Aおとめたちの冠なるイエスよ、あの母が身ごもった者よ、その母はただ一人、おとめとして産む。寛容をもってこの願いを受けよ。
Qui pascis inter lilia,Septus choreis virginum,Sponsus decorus gloria,Sponsisque reddens praemia.
PL 17, 1221Aユリのあいだで牧する者よ、おとめたちの輪舞に囲まれ、栄光に麗しい花婿よ、花嫁たちに報いを与える者よ。
Quocumque pergis, virginesSequuntur atque laudibusPost te canentes cursitant,Hymnosque dulces personant.
PL 17, 1221A汝がどこへ進もうとも、おとめたちは従い、そして賛美をもって汝のあとで歌いながら駆け回り、甘美な賛歌を響かせる。
Te deprecamur largius,Nostris adauge mentibusNescire prorsus omniaCorruptionis vulnera.
PL 17, 1221Aますます汝に懇願する、我々の精神に増し加えよ、腐敗のあらゆる傷をまったく知らぬことを。
(ローマ聖務日課書から)
Jesu, corona virginum,Quem mater illa concipit,Quae sola virgo parturit,Haec vota clemens accipe.
PL 17, 1221Aおとめたちの冠なるイエスよ、あの母が身ごもる者よ、その母はただ一人、おとめとして産む。寛容をもってこの願いを受けよ。
Qui pergis inter lilia,Septus choreis virginum,Sponsus decorus gloria,Sponsisque reddens praemia.
PL 17, 1221Aユリのあいだを進む者よ、おとめたちの輪舞に囲まれ、栄光に麗しい花婿よ、花嫁たちに報いを与える者よ。
Quocumque tendis virgines,Sequuntur atque laudibusPost te canentes cursitant,Hymnosque dulces personant.
PL 17, 1221A汝がどこへ向かおうとも、おとめたちは従い、そして賛美をもって汝のあとで歌いながら駆け回り、甘美な賛歌を響かせる。
Te deprecamur supplices,Nostris ut addas sensibusNescire prorsus omniaCorruptionis vulnera.
PL 17, 1221Aひざまずいて汝に懇願する、我々の思いに加えるようにと、腐敗のあらゆる傷をまったく知らぬことを。
LXXXI. Tempore belli: Saevus bella serit barbarus horrens
第LXXXI篇 戦いの時に「恐ろしい野蛮な者が戦いを起こし」PL 17, 1221ASaevus bella serit barbarus horrens,Frendens bella furor semper acervat,Ac respergit ovans caede recenti,Multa strage super laetus anhelans.
PL 17, 1221A恐ろしい野蛮人は猛り、戦いの種をまき、歯ぎしりする怒りは戦いを常に積み重ね、勝ち誇って新しい殺戮の血をまき散らし、多くの屍の上に喜び喘ぐ。
Terret continuo fervida bellaGens effrena suis vasta catervisSidens innumeris aequore pontiPerturbat rigidis arvaque telis.
PL 17, 1221A手綱を解かれた荒らす民は、おのが群れとともに絶えず燃え立つ戦いで脅かし、無数の舟で〔innumeris の名詞は記されない。舟と補った〕海原に陣取り、野をも硬い槍で乱す。
Vertit terga suis hostibus ecceDiris ipsa cohors ChristicolarumAc per prona tremens invia perqueTurpi pulsa fugit fessa pavore.
PL 17, 1221A見よ、恐ろしい敵どもに、キリストを崇める者たちの軍勢そのものが背を向け、震えつつ険しい道なき道を越え、恥ずべき恐怖に駆られ、疲れ果てて逃げる。
Gens impune ferox millia vexatEt crude lacerans millia truncat:Lymphis lota sacris corpora foedisPassim nuda jacent tradita corvis.
PL 17, 1221A罰を受けずに猛る民は幾千もの人を苦しめ、むごく引き裂いて幾千もの者を切断する。聖なる水で洗われた体は、あちこちに裸で横たわり、汚らわしいカラスどもに渡される。
Aedes inde sacras, templa dicata,Aras atque Deo sanctificatas,Exsultans calido cuncta triumphoIncedit spolians praedo superbus.
PL 17, 1221Aそれから聖なる家々、奉献された神殿、神に聖別された祭壇までも、熱い凱旋に躍りつつすべてを奪いながら高ぶる略奪者は進む。
Urbes urit edax barbarus ignis,Communesque domos urit et almas,Vinctos praedo senes ducit ephebos,Nuptas et viduas atque puellas.
PL 17, 1221A貪る野蛮な火は諸都市を焼き、共同の家々も、恵み深い家々も焼く。略奪者は老人も若者も縛って連行する、嫁いだ女も、やもめも、少女も。
Casum virgo ferum virgo sacrata,Casum virgo suum deflet amarum,Amissumque dolet virgo pudorem,Lethi ferre volens virgo laborem.
PL 17, 1221Aおとめは、奉献されたおとめは、残酷な災いを、おとめは自らの苦い災いを嘆き、失われた慎みをおとめは悲しみ、おとめは死の苦しみを負おうと望む。
Hoc peccata malum grande merenturVere nostra, Deus, plurima, sancte,Sed nunc suppliciter poscimus omnes,Jam clemens famulos aspice tristes.
PL 17, 1221Aこの大いなる悪を、まことに我々のおびただしい罪が招く、神よ、聖なる者よ。しかし今、皆でひざまずいて求める、今や寛容をもって悲しむ僕たちを顧みよ。
Immensus penetret fletus OlympumAscendatque pius clamor ad auras,Mosi nam meritis AmalecitasJesus stravit agens nomine clarus.
PL 17, 1221A果てしない嘆きが天〔Olympus。天を言う〕に届き、敬虔な叫びが空へ昇るように。モーセの功績によって、アマレク人を名によって名高いヨシュア〔Jesus。ヨシュアのラテン語形で、イエスと同じ名〕が率いて打ち倒したのだから。
Jesu, nate Dei cunctipotentis,Virtus vera, salus summa labore,Pax et certa quies ac decus omne:Tu nunc esto tuis fautor alumnis.
PL 17, 1221Aイエスよ、全能の神の子よ、まことの力よ、労苦にあっての最高の救いよ、平和、確かな安息、あらゆる栄誉よ。今、汝は汝の養い子たちの守り手であれ。
Emptis parce tua morte, rogamus,Instaurans animos, pelle timorem,Hostes comminuens sparge fugatos,Pacis perpetuae munera confer.
PL 17, 1221A汝の死によって買い取られた者たちを容赦せよ、我々は願う。心を立て直し、恐れを追い払え。敵を砕き、逃げた者たちを散らせ。とこしえの平和の賜物を授けよ。
Laus et perpes honor gloria Patri,Laus aeterna tibi gloria, Fili,Una Spiritui gloria sanctoSicut semper erat, nunc et in aevum.
PL 17, 1222A賛美と絶えざる誉れと栄光が父に、永遠の賛美と栄光が汝に、子よ、ひとしく栄光が聖なる霊に、常にあったとおり、今も、そして世々に。
LXXXII. Tempore belli: Tristes nunc populi, Christe redemptor
第LXXXII篇 戦いの時に「今悲しむ民の…贖い主キリストよ」PL 17, 1222ATristes nunc populi, Christe redemptor,Pacem suppliciter cerne rogantes,Threnos et gemitus cerne dolorem,Moestis auxilium desuper affer.
PL 17, 1222A今悲しむ民〔populi の格は定かでない。属格に取って「民の悲しむ者たち」とも読める〕を、贖い主キリストよ、平和をへりくだって求める者たちを見よ、哀歌〔threnos。ギリシア語〕と呻きと痛みを見よ、悲しむ者たちに上から助けをもたらせ。
Dirae namque fremens en furor atroxGentis finitimae arva minatur,Saeve barbarico murmure nostraVastari perimens ut lupus agnos.
PL 17, 1222Aなぜなら見よ、恐ろしい、隣り合う民の凄まじい怒りが猛り立って脅かす、野蛮な唸りで猛々しく、我々の野が荒らされると、子羊を殺す狼のように〔第2–4行の構文は定かでない。arva nostra vastari を minatur が受けると取った〕。
Defensor quis erit, ni pius ipseSuccurras miserans auctor Olympi,Humano generi crimina parcas,Affectis veniam dones amore?
PL 17, 1222A誰が守り手となろうか、もし汝自らが慈しみをもって憐れんで助けに来ないなら、天〔Olympus。天を言う〕の創り主よ、人類にその罪過を容赦せず、苦しむ者たちに愛をもって赦しを与えないなら。
Habram praesidio pertulit olimReges quinque tuo, conditor aevi,Haud multis pueris nempe parentemProstratis reducens hostibus atris.
PL 17, 1222Aかつてアブラムは汝の守りによって五人の王に耐え抜いた〔pertulit。五人の王に立ち向かい勝ったことを言うと取った〕、世々の創り主よ、まことに、多くない若者たちで、身内〔parentem。ロトを言う〕を、暗い敵を打ち倒して連れ戻しつつ。
Moyses gelidi aequora pontiConfidens populum torrida carpensDeduxit, refluens undaque hostemExtemplo rapiens occulit omnem.
PL 17, 1222Aモーセは冷たい海の水面を〔越えて〕信頼しつつ、乾いたところを進み、民を導いた。そして押し返す波は敵をことごとくたちまち奪い去り覆った。
Trecentisque viris AmalecitisDejecit Gedeon jussus adire,Oppressum populum gentemque ferroLiberavit ope fretus opima.
PL 17, 1222A三百人の男たちとともに、アマレク人をギデオンは打ち倒した、赴くよう命じられて、剣に抑えつけられた民と民族を豊かな助けに頼って解放した。
Haec tu, Cunctipotens, omnia solusIn cujus manibus sunt universa,In te nostra salus, gloria in te:Occidis iterum vivificasque.
PL 17, 1222A全能者よ、これらすべてを汝ひとりが〔なした〕、その手のうちにすべてがある汝が。汝のうちに我々の救い、汝のうちに栄光がある。汝は再び殺し、また生かす。
Major quippe tua gratia, Jesu,Quam sit flagitii copia nostri,Contritos nec enim moestaque cordaClemens vel humiles spernere nosti.
PL 17, 1222A実に汝の恩寵は、イエスよ、我々の悪行の多さよりも大きい。汝は砕かれた者も悲しむ心も、へりくだった者も、寛容をもって退けることを知らない。
Salva ergo tua morte redemptosSalva suppliciter pacta petentes,Disrumpe frameas, spicula frange,Confringe clypeos bella volentum.
PL 17, 1222Aそれゆえ汝の死で贖われた者たちを救え、へりくだって和約を求める者を救え、槍を裂き、矢を砕け、戦いを望む者たちの盾を打ち砕け。
Jam coelum gemitus scandat amarus,Jam nubes penetret vox lacrymarum,Votum contritio plebis anhela,Salvator placidus jam miserere.
PL 17, 1222A今や苦い呻きが天に昇れ、今や涙の声が雲を貫け、願いと民の悔恨の喘ぎも〔貫け〕〔第3行の係りは定かでない。前の二行の動詞を受けると取った〕。穏やかな救い主よ、今や憐れめ。