作者不詳不詳

Epistolae ex Ambrosianarum numero segregatae › 全文

Epistolae ex Ambrosianarum numero segregatae 全文

Anonymous · PL 17, 735A–752A

Epistola I

第1書簡 奉献されたおとめたちへPL 17, 735A
1

Antequam Agnae virginis martyrium describatur, amor in eam filii praefecti, ejusque repulsa memoratur.

PL 17, 735A

アグネスというおとめの殉教が記される前に、長官の息子が彼女に抱いた愛と、その拒絶が語られる。

2

Hinc adjicitur virginis condemnatio ad lupanar, et inter miracula divinitus propter eamdem puellam perpetrata adolescentis in eam depereuntis interitus, atque ad vitam revocatio.

PL 17, 735A

次いで、おとめが娼家へ引き立てられる刑を宣告されたこと、同じ少女のゆえに神によって行われた奇跡のうちに、彼女に恋い焦がれていた若者の死とその生命への呼び戻しが付け加えられる。

3

Tum sequitur virginis ob ethnicorum seditionem condemnatio ad rogum, ejusque in mediis ignibus illaesae permanentis cruenta caedes.

PL 17, 735A

続いて、異教徒の騒ぎのゆえにおとめが火刑を宣告されたこと、火の真ん中で無傷のままとどまった彼女が、血を流して殺されたことが語られる。

4

Mox paganorum in christianos ad Martyris tumulum orationi instantes furore declarato, nex Emerentianae, et Constantiae Augustae sanitas restituta, nec non ab eadem principe templum liberatrici suae aedificatum, et ipsius cum aliis pluribus virginitatis propositum enarratur.

PL 17, 735A

やがて、殉教者の墓で祈りに励むキリスト教徒に対する異教徒の憤激が現れ、エメレンティアナの死、アウグスタ〔皇族の女性の称号〕のコンスタンティアの健康の回復、さらに同じ皇女が自分を解放した女〔アグネス〕のために聖堂〔templum〕を建てたこと、そして彼女が他の多くの者とともにおとめの身の志を立てたことが述べられる。

5

AMBROSIUS episcopus servus Christi virginibus sacris. 1. Diem festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi.

PL 17, 735A

司教でありキリストの僕であるアンブロシウスより、奉献されたおとめたちへ。1. 至聖なるおとめの祝日を祝おう。こちらでは詩篇が響き、あちらでは朗読が鳴り渡れ。こちらでは民の群れが喜び、あちらではキリストの貧しい者たちが助けられよ。

6

Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocemus.

PL 17, 735B

されば我々はみな主にあって喜び合い、おとめたちの徳を高めるために、いとも福なるアグネスがどのように受難したかを思い起こそう。

7

Tempore illo erat quaedam virgo Romae nobilibus orta natalibus, nomine Agnes, quae certans contra principes et potestates tenebrarum, tertiodecimo aetatis suae anno mortem perdidit, et vitam invenit; quia solum vitae dilexit Auctorem.

PL 17, 735B

その時代、ローマに、高貴な家柄に生まれた一人のおとめがいた。名をアグネスといい、彼女は諸々の支配と闇の権力に立ち向かって戦い、十三歳の年に死を失い、生命を見いだした。生命の創り主のみを愛したからである。

8

Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis in moribus: corpore quidem juvencula, sed animo cana. Pulchra facie, sed pulchrior fide, et elegantior castitate. 2. Quae dum a scholis reverteretur, a praefecti Urbis filio adamatur.

PL 17, 735B

幼さは年の数ではなお数えられていたが、老成した思いが振る舞いに宿っていた。体は若い娘でありながら、心は白髪であった。顔は美しく、しかし信仰はさらに美しく、貞潔によっていっそう優雅であった。2. 彼女が学び舎から帰る途中、首都長官の息子に恋い慕われた。

9

Cujus parentes cum requisissent, et invenissent, coeperunt pulchra offerre, et pulchriora promittere. Denique detulerant secum pretiosissima ornamenta, quae a beata Agne veluti quaedam stercora sunt recusata.

PL 17, 735C

彼の両親は、彼女を探し当てて見つけると、美しいものを差し出し、さらに美しいものを約束し始めた。実に、彼らはきわめて高価な飾りを携えていたが、福なるアグネスはそれを糞土のように退けた。

10

Unde factum est ut juvenis majori perurgeretur amoris stimulo, et putans eam juvenis meliora velle accipere ornamenta, omnem lapidem pretiosum secum defert, et gloriam: et per se ipsum, et per amicos, et per notos, et affines, coepit aures virginis appellare, divitias, domos, possessiones, familias, atque omnes hujus mundi delicias repromittere, si consensum suum ejus conjugio non negasset.

PL 17, 735C

そのため若者はいっそう強い恋の刺激に駆り立てられた。若者は、彼女がもっとよい飾りを受け取りたがっているのだと思い、あらゆる宝石と栄華を携えて来た。そして自ら、また友人や知人、縁者を通じて、おとめの耳に訴え始め、もし彼女が自分の結婚に同意を拒まなかったなら、財産、屋敷、所有地、奉公人、またこの世のあらゆる快楽を与えると約束した。

11

3. Ad haec beata Agnes tale fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate.

PL 17, 736A

3. これに対し、福なるアグネスは若者に次のように答えたと伝えられる。「私から離れよ、罪の火口、悪行の養い、死の餌よ。私から離れよ。私はすでに別の恋人に先を越されている。その人は、私にはるかによい飾りを贈り、その信実の指輪で私に婚約の証を与えた。汝よりも、家柄においても品位においても、はるかに高貴な人である」。

12

Ornavit inaestimabili dextrocherio dexteram meam, et collum meum cinxit lapidibus pretiosis. Tradidit auribus meis inaestimabiles margaritas, et circumdedit me vernantibus atque coruscantibus gemmis.

PL 17, 736A

「その人は、値のつけられない腕輪〔dextrocherium。右の腕に着ける飾り〕で私の右の腕を飾り、私の首を宝石で巻いた。値のつけられない真珠を私の耳に授け、咲き誇り輝く宝玉で私を取り巻いた」。

13

Posuit signum in faciem meam, ut nullum praeter ipsum amatorem admittam. Induit me cyclade auro texta, et immensis monilibus ornavit me. Ostendit mihi thesauros incomparabiles, quos mihi se daturum repromisit, si in ejus perseveravero amore.

PL 17, 736A

「その人は、私の顔に印を置いた。この恋人のほかには誰も受け入れないためである。金糸で織った長衣を私に着せ、あふれるほどの首飾りで私を飾った。比べるもののない宝を私に見せ、もし私が彼の愛にとどまり続けるなら、それを私に与えると約束した」。

14

Non ergo potero ad contumeliam prioris amatoris vel aspicere alium et illum relinquere, cum quo sum charitate devincta; cujus est generositas celsior, possibilitas fortior, aspectus pulchrior, amor suavior, et omni gratia elegantior.

PL 17, 736B

「されば私は、先の恋人への侮辱となるのに、愛によって結ばれたその人を捨てて、他の者を見ることなどできない。その人の気高さはいっそう高く、力量はいっそう強く、姿はいっそう美しく、愛はいっそう甘く、あらゆる魅力にまさって優雅である」。

15

A quo mihi jam thalamus collocatus est, cujus mihi organa modulatis vocibus resonant, cujus mihi virgines justissimis vocibus cantant.

PL 17, 736B

「その人によって、私にはすでに閨が整えられている。その人の楽器は調べにのせた声で私に鳴り響き、その人のおとめたちは、いとも正しい声で私に歌う」。

16

Jam mel et lac ex ore ejus suscepi, jam amplexibus ejus castis astricta sum, jam corpus ejus corpori meo sociatum est, et sanguis ejus ornavit genas meas.

PL 17, 736B

「私はすでに、その人の口から蜜と乳を受け、その人の清い抱擁にしっかりと抱かれ、その人の体は私の体と結ばれ、その人の血が私の頬を彩った」。

17

Cujus mater virgo est, cujus pater feminam nescit; cui angeli serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu confortantur infirmi, cujus opes numquam deficiunt, cujusque divitiae numquam decrescunt.

PL 17, 736B

「その人の母はおとめであり、その人の父は女を知らない。天使たちはその人に仕え、太陽も月もその人の美しさに驚嘆する。その人の香りによって死者は生き返り、その人の触れによって病む者は力づけられる。その人の富は決して尽きず、その人の財は決して減らない」。

18

Ipsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur.

PL 17, 736C

「私は、ただこの人にのみ私の信実を守り、この人に全き献身をもって身をゆだねる。この人を愛するとき、私は貞潔であり、この人に触れるとき、私は清く、この人を受けるとき、私はおとめである。婚礼ののちにも子らに事欠くことはない。そこでは産みは痛みなく訪れ、日ごとの実りが積み重なるからである」。

19

3. Audiens insanissimus juvenis, amore carpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur.

PL 17, 736C

3. これを聞いた気も狂わんばかりの若者は、盲目の恋に身を蝕まれ、心と体の苦しみのうちに、あえぐ息で責め苛まれた。そのうちに寝台に倒れ伏し、深い溜め息を通じて、恋は医者たちに見抜かれた。

20

Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto prioris asserit sponsi foedera violare.

PL 17, 737A

医者たちの見いだしたことが父に知らされ、すでに息子が語ったことが、父の声で、おとめへの求婚としてあらためて持ち出された。いとも福なるアグネスは拒み、決して先の花婿との誓約を破らないと断言した。

21

Cumque pater diceret in fascibus se constitutum praeturam agere, et idcirco quemvis etiam illustrem virum minime sibi debere praeferri; coepit tamen vehementissime inquirere quis esset sponsus, sancta cujus Agnes potestate gloriaretur.

PL 17, 737A

父は、自分は束桿を帯びて法務官の職を執る身であり、それゆえ誰であれ、たとえ高位の人でも、自分より優先されるべきではないと言ったが、それでもなお、花婿とは誰か、聖なるアグネスはいかなる権威を誇っているのかと、激しく問い質し始めた。

22

Tunc exstitit quidam ex parasitis ejus, qui diceret hanc christianam esse ab infantia, et magicis artibus ita occupatam, ut dicat Christum sponsum suum esse.

PL 17, 737A

そのとき、彼の取り巻きの一人が進み出て、この娘は幼いころからキリスト教徒であり、魔術にすっかり取りつかれて、キリストを自分の花婿だと言っているのだと述べた。

23

4. Audiens haec Symphronius praefectus laetus efficitur, et missa apparitione cum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat.

PL 17, 737A

4. これを聞いた長官シンフロニウスは喜び、下役を遣わして、大きな騒ぎとともに、彼女を自らの法廷に立たせるよう命じた。そしてまず、甘い言葉で人目を避けて彼女を誘い、次に脅しで打ちかかった。

24

Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat.

PL 17, 737B

しかしキリストのおとめは、甘言にも惑わされず、脅しにも揺るがず、同じ顔つき、同じ心でとどまり、脅す者を、甘言を弄する者と同じように心の内で嘲笑っていた。

25

Videns itaque Symphronius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit.

PL 17, 737B

そこで長官シンフロニウスは、少女にこれほどの不屈を見て、その両親に話しかけた。彼らは高貴な者で、力ずくで事を運ぶことができなかったため、キリスト教徒という名目を突きつけた。

26

Sequente autem die Agnem sibi praesentari jubet: et iterum iterumque repetens, replicare coepit de juvenis amore sermonem.

PL 17, 737B

翌日、アグネスを自分の前に連れて来させ、何度も繰り返して、若者の恋についての話をまた持ち出し始めた。

27

5. Cumque omnes sermones ejus casso labore deficerent, sisti eam suis tribunalibus jussit, cui et dixit: Superstitio christianorum, de quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis praebere consensum.

PL 17, 737B

5. 彼の言葉がすべてむなしい労に終わったので、彼女を法廷に立たせ、彼女に言った。「キリスト教徒の迷信は、あなたがその魔術を誇るものだが、あなたから切り離されないかぎり、あなたは胸の狂気を捨てることはできず、このいとも公正な計らいに同意することもできまい」。

28

Unde te ad venerabilem deam Vestam properare necesse est, et si perseverantia virginitatis placet, ejus die nocteque sacrificiis reverendis insistas.

PL 17, 737C

「それゆえ、あなたは尊ぶべき女神ウェスタのもとへ急がねばならない。おとめの身を貫くことが望みなら、昼も夜も、その尊ぶべき祭儀に励め」。

29

Ad haec beata Agnes respondit: Si filium tuum, quamvis iniquo amore vexatum, tamen viventem hominem recusavi: hominem utique qui est rationis capax, qui et audire, et videre, et palpare, et ambulare potest, et fulgore lucis hujus cum bonis perfrui: si ergo hunc causa amoris Christi nulla possum ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad injuriam summi Dei cervicem meam vanis lapidibus inclinare?

PL 17, 737C

これに対し、福なるアグネスは答えた。「たとえ不正な恋に悩まされていたとしても、汝の息子は生きている人間であったのに、私は退けた。理性をそなえ、聞くことも、見ることも、触れることも、歩くこともでき、善き者たちとともにこの光の輝きを享受することのできる人間をである。それなら、キリストへの愛のために、この者をいかにしても顧みることができない私が、どうして、物言わず、聞こえず、感覚もなく、魂もない偶像を拝み、いと高き神を侮辱して、むなしい石に首を垂れることができよう」。

30

6. Audiens haec praefectus Symphronius dixit: Cupio praebere consultum infantiae tuae, et adhuc te deos blasphemantem idcirco differo, quia annos tuos infra sensum aspicio. Noli ergo temetipsam ita despicere, ut motus deorum incurras.

PL 17, 737D

6. これを聞いた長官シンフロニウスは言った。「私は、あなたの幼さに配慮を示したいと思う。神々を冒瀆するあなたに、なお処罰を延ばしているのは、あなたの年が分別に満たないと見るからである。だから、神々の怒りを招くほど、自分を軽んじてはならない」。

31

Beata Agnes respondit: Noli infantiam corporalem ita in me despicere, ut putes me te velle habere propitium. Fides enim non in annis, sed in sensibus geritur: et Deus omnipotens mentes magis comprobat, quam aetates.

PL 17, 737D

福なるアグネスは答えた。「私の体の幼さを、私が汝の好意を得たがっていると思うほど軽んじるな。信仰は年にではなく、思いにこそ宿る。全能の神は、年齢よりも、むしろ心を是認する」。

32

Deos autem tuos, quorum motus me incurrere non vis; ipsis irasci permitte, ipsis loqui jube: ipsi hoc mihi praecipiant, ipsi jubeant se coli, ipsi jubeant adorari. Verum quoniam ad hoc video te tendere, quod impetrare non poteris, quidquid tibi videtur, exerce.

PL 17, 737D

「汝の神々、その怒りを私が招くことを汝が望まぬ神々については、神々自身が怒ることを許し、神々自身に語るよう命ぜよ。神々自身がこれを私に命じ、神々自身が崇められることを命じ、神々自身が拝まれることを命ぜよ。だが、汝が果たせぬことを成し遂げようとしているのが私には見える。汝の思うことは何でも行え」。

33

7. Symphronius praefectus dixit: Unum tibi e duobus elige, aut cum virginibus deae Vestae sacrifica, aut cum meretricibus scortaberis in contubernio lupanari.

PL 17, 738A

7. 長官シンフロニウスは言った。「二つのうち一つを選べ。女神ウェスタのおとめたちとともに犠牲を献げるか、遊女たちとともに娼家の同居の中で身を売るかである」。

34

Et longe erunt a te christiani, qui te ita magicis artibus imbuerunt, ut hanc calamitatem intrepido animo te posse perferre confidas.

PL 17, 738A

「そしてキリスト教徒たちは、あなたから遠く離れることになる。彼らは、あなたがこの災厄を恐れぬ心で耐えられると信じ込むほどに、あなたに魔術を仕込んだのである」。

35

Unde, ut dixi, aut sacrifica deae Vestae ad laudem generis tui: aut ad ignominiam natalium tuorum eris publicae abjectionis scortum. Tunc beata Agnes cum ingenti constantia dixit: Si scires quis est Deus meus, non ista ex ore tuo proferres.

PL 17, 738A

「それゆえ、すでに言ったとおり、あなたの血筋の誉れのために女神ウェスタに犠牲を献げよ。さもなくば、あなたの生まれの恥となって、公の卑しめの身の売女となろう」。そのとき、福なるアグネスは大いなる不屈をもって言った。「もし汝が、私の神が誰であるかを知っていたなら、そのようなことを汝の口から発しはしまい」。

36

Unde ego, quia novi virtutem Domini mei Jesu Christi, secura contemno minas tuas, credens quod neque sacrificem idolis tuis, neque polluar sordibus alienis; mecum enim habeo custodem corporis mei angelum Domini.

PL 17, 738B

「それゆえ私は、我が主イエス・キリストの力を知っているゆえに、安んじて汝の脅しを蔑む。私は汝の偶像に犠牲を献げることもなく、他人の汚れに穢されることもないと信じている。私は、私の体の守り手として、主の天使を、私とともに持っているからである」。

37

Nam unigenitus Dei Filius, quem ignoras, murus est mihi inexpugnabilis, et custos mihi est numquam dormiens, et defensor mihi est numquam deficiens: dii autem tui aut aerei sunt, ex quibus cacabi melius fiunt ad usus hominum: aut lapidei, ex quibus plateae melius sternuntur ad evadendum lutum.

PL 17, 738B

「神の独り子である子、汝の知らぬその子は、私にとって難攻不落の城壁であり、決して眠らぬ守り手であり、決して力尽きぬ擁護者である。一方、汝の神々は、青銅のもので、それなら鍋に作るほうが人々の役に立つか、さもなくば石のもので、それなら泥を避けるために街路に敷くほうがましである」。

38

Divinitas autem non in lapidibus vanis habitat, sed in coelis: non in aere aut aliquo metallo, sed in regno superno consistit.

PL 17, 738B

「神性はむなしい石に宿るのではなく、天に宿る。青銅やいかなる金属にではなく、いと高き国に立つ」。

39

Tu autem et similes tui, nisi ab istorum cultura recesseritis, similis vos poena concludet; sicut enim illi igne conflati sunt, ut funderentur; sic colentes eos perpetuo incendio conflabuntur: non ut fundantur, sed ut confundantur in aeternum, et pereant.

PL 17, 738B

「だが、汝と汝に似た者たちは、それらの崇拝から離れないかぎり、同じ刑罰が諸君を閉じ込めるであろう。それらが火で溶かされたのは、鋳られるためであった。同じく、それらを崇める者たちは永遠の火で溶かされる。鋳られる〔fundantur〕ためではなく、永遠に辱められ〔confundantur。語呂を合わせている〕、滅びるためである」。

40

8. Ad haec insanus judex jussit eam exspoliari, et nudam ad lupanar duci, sub voce praeconis dicens Agnem sacrilegam virginem, deos blasphemantem, scortum lupanaribus datam.

PL 17, 738C

8. これに対し、狂った裁判官は、彼女の衣を剥ぎ、裸のまま娼家へ引き立てよと命じ、触れ役の声で、アグネスは冒瀆のおとめであり、神々を冒瀆する者であり、娼家に与えられた売女であると言わせた。

41

Statim autem ut spoliata et crine soluta est, tantam densitatem capillis ejus divina gratia concessit, ut melius videretur fimbriis eorum, quam vestibus tecta.

PL 17, 738C

衣を剥がれ、髪を解かれるや否や、神の恩寵は彼女の髪にこれほどの厚みを授け、衣よりもその髪の房に覆われているように見えるほどであった。

42

Ingressa autem turpitudinis locum, angelum Domini illic ita paratum invenit, ut circumdaret eam immenso lumine, ita ut nullus posset eam prae splendore respicere, nec contingere, nec videre.

PL 17, 738C

恥辱の場に入ると、そこには主の天使が、彼女を計り知れぬ光で包むように備えていた。そのため、誰一人、その輝きのゆえに、彼女を見つめることも、触れることも、目にすることもできなかった。

43

Fulgebat enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse voluisset, tanto sui visus aciem obtundebat.

PL 17, 738C

その部屋全体が、その力のうちに照り輝く太陽のように輝いていたからである。好奇心を強く抱こうとした者ほど、自らの視力の鋭さを鈍らせた。

44

Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam induit se, et dixit: Gratias tibi ago, Domine Jesu Christe, qui me in numero ancillarum tuarum computans, vestem hanc mihi largiri praecepisti.

PL 17, 738D

彼女が主に祈ろうとして身を伏せると、その目の前に純白の長衣が現れ、彼女はそれを取って身にまとい、言った。「汝に感謝する、主イエス・キリストよ。汝は私を汝のはしための数に数え、この衣を私に授けるよう命じた」。

45

Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc angelicis manibus praeparatum.

PL 17, 738D

その衣は、彼女の小さな体の寸法にぴたりと合い、また並外れた白さで人目を引いたので、これが天使の手によって備えられたものであることを、誰も疑わなかった。

46

Interea lupanar efficitur locus orationis, in quo omnes qui fuissent ingressi, adorarent et venerarentur, dantes honorem Deo pro immenso splendore, et mundiores egrederentur foras, quam fuerant intus ingressi.

PL 17, 739A

その間に娼家は祈りの場となり、入った者はみな、拝み、敬い、計り知れぬ輝きのゆえに神に誉れを献げ、入ったときよりも清らかになって外へ出た。

47

9. Cumque haec agerentur, praefecti filius qui auctor erat hujus sceleris, venit ad locum cum sodalibus suis juvenculis, quasi insultaturus puellae, cum quibus libidinis suae se posse credebat ludibrium exercere: sed ingressus ut misit ante se pueros ferventes et turpiter saevientes, cum nimia autem veneratione et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque vanos et molles ac miseros judicare.

PL 17, 739A

9. こうしたことが行われているうちに、この悪事の張本人である長官の息子が、仲間の若者たちとともにその場に来た。少女をあざけるつもりで、彼らとともに己の情欲の慰みものにできると信じていた。ところが、彼は〔その場に〕着くと、先に滾り立ち、浅ましく荒れ狂う少年たちを入らせたが、彼らが深い畏敬と大いなる驚嘆とともに出てくると、意気地なしと責め、むなしく、軟弱で、哀れな者どもだと決めつけ始めた。

48

Et irridens eos, locum in quo virgo adorabat, audacter ingressus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit honorem Deo: sed irruens in ipsum lumen, priusquam vel manu eam contingeret, cecidit in faciem suam, et praefocatus a diabolo exspiravit.

PL 17, 739A

そして彼らを嘲笑いながら、おとめが拝んでいる場所に大胆に踏み入った。彼女の周りにこれほどの光を見ても、神に誉れを献げず、むしろその光そのものの中へ突進し、手で彼女に触れる前に、顔を伏せて倒れ、悪魔に絞め殺されて息絶えた。

49

Videntes autem socii ejus, quod moras intus innecteret, putabant obscoenis eum operibus occupatum.

PL 17, 739B

その仲間たちは、彼が中で手間取っているのを見て、猥褻な行いに耽っているのだと思った。

50

Et ingrediens unus ex juvenibus, qui ei familiarior erat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix praefecti filium interfecit.

PL 17, 739B

そこで、彼と親しかった若者の一人が入って来た。彼の乱暴な振る舞いを祝おうとするかのように入ったのだが、死んでいる彼を見つけ、大声で叫んで言った。「いとも敬虔なローマ人たちよ、助けに来よ。この遊女が魔術で長官の息子を殺した」。

51

Fit repente concursus populorum ad theatrum, et varia furentis populi acclamatio. Alii dicebant magam, alii innocentem, alii sacrilegam conclamabant.

PL 17, 739B

たちまち民衆が劇場に押し寄せ、怒り狂う民は口々に叫んだ。ある者は魔女と言い、ある者は無実だと言い、ある者は冒瀆者だと叫んだ。

52

10. Praefectus autem audiens filium suum interiisse, cum ingenti tumultu ac luctu venit ad theatrum; et ingressus locum, in quo corpus filii ejus jacebat exanime, cum magno clamore dicebat beatissimae virgini: Crudelissima omnium feminarum, ad filium meum voluisti apodixin tuae artis magicae demonstrare; et cum talia atque alia hujuscemodi innecteret, et causam mortis ejus ab ea vehementer inquireret, ait ad eum beatissima Agnes: Ille cujus voluntatem volebat perficere, ipse in eum potestatem accepit.

PL 17, 739B

10. 長官は、息子が死んだと聞くと、大きな騒ぎと嘆きとともに劇場に来た。息子の遺体が息絶えて横たわる場所に入ると、大声でいとも福なるおとめに言った。「女たちの中でもっとも残酷な者よ、あなたは私の息子に、あなたの魔術の技の証明〔apodixin。ギリシア語で「証明」〕を示そうとしたのか」。このようなことやこれに類することを重ねて、彼女に死の原因を激しく問い質すと、いとも福なるアグネスは彼に言った。「彼がその意志を果たそうとしていた者、その者が彼に対する権能を受けたのである〔「その者」は、前出の「悪魔に絞め殺され」に照らして悪魔と解した〕」。

53

Quare autem omnes qui ad me ingressi sunt, sani egressi sunt: quia omnes dederunt honorem Deo, qui misit angelum suum, et induit me hoc indumento misericordiae suae, et custodivit corpus meum, quod ab ipsis cunabulis Christo consecratum est et oblatum.

PL 17, 739C

「なぜ、私のもとに入った者がみな無事に出て行ったか。それは、みなが、その天使を遣わし、その慈しみの衣を私に着せ、揺りかごのころからキリストに聖別され献げられてきた私の体を守った神に、誉れを献げたからである」。

54

Videntes autem splendorem angelicum, adorabant omnes, et abscedebant illaesi: hic autem impudens statim ut ingressus est, saevire coepit et fremere; cumque manum suam ad me contingendam aptaret, dedit eum angelus Domini in reprobam, quam conspicis, mortem.

PL 17, 739D

「天使の輝きを見て、みなは拝み、無傷のまま立ち去った。だがこの恥知らずは、入るや否や荒れ狂い、猛り始め、私に触れようと手を伸ばしたとき、主の天使は、彼を、汝が目にしているとおりの、断罪された死に渡した」。

55

11. Dicit ei praefectus: in hoc apparebit quia non magicis artibus ista gessisti, si deprecata fueris ipsum angelum, ut restituat mihi filium meum sanum.

PL 17, 739D

11. 長官は彼女に言う。「このことで、あなたがこれらを魔術によって行ったのではないことが明らかになろう。もしあなたがその天使に懇願して、私の息子を無事なまま私に返させるなら」。

56

Cui beata Agnes respondit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur a Domino; tamen quia tempus est ut virtus Domini mei Jesu Christi manifestetur, egredimini omnes foras, ut solitam ei orationem offeram.

PL 17, 740A

福なるアグネスは彼に答えた。「諸君の信仰は主からこれを得るに値しないとしても、我が主イエス・キリストの力が現される時が来たゆえに、みな外へ出よ。私が主に常の祈りを献げるためである」。

57

Cumque universi foras fuissent egressi, prosternens se in faciem pavimenti, rogare coepit Dominum, ut juvenem suscitaret. Orante autem illa, apparuit ei angelus Domini, et levavit eam flentem, et confortans animum ejus, juvenem suscitavit.

PL 17, 740A

みなが外へ出てしまうと、彼女は床に顔を伏せ、主に若者を起こすよう願い始めた。彼女が祈っていると、主の天使が彼女のもとに現れ、泣いている彼女を起こし、その心を力づけて、若者を甦らせた。

58

Qui egressus foras coepit voce publica clamare et dicere: Unus est Deus in coelo et in terra et in mari, qui est Deus christianorum; nam omnia templa vana sunt: dii qui coluntur, omnes vani sunt, et penitus nec sibi possunt, nec aliis aliquod auxilium exhibere.

PL 17, 740A

外に出た若者は、公の声で叫んで言い始めた。「天にも地にも海にも、神はただ一人、キリスト教徒の神である。すべての神殿はむなしい。崇められている神々はみなむなしく、まったく、自らにも他の者にも、いかなる助けも与えられない」。

59

12. Ad hanc vocem omnes haruspices, et templorum pontifices conturbabantur, et fit per eos vehementior quam fuerat, seditio populorum, atque omnes una voce clamabant: Tolle magam, tolle maleficam, quae et mentes mutat, et animos alienat.

PL 17, 740A

12. この声に、すべての腸卜師と神殿の神祇官たちは動揺し、彼らによって、民の騒ぎは以前にもまして激しくなり、みなが一つの声で叫んだ。「その魔女を除け、その妖術使いを除け。精神を変え、心を狂わせる女を」。

60

Praefectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus proscriptionem, si contra templorum pontifices ageret, et Agnem contra suas sententias defensaret, vicarium suum ad seditionem populi judicem dereliquit, ipse autem tristis abscessit, quod eam non potuit post resurrectionem filii sui liberare.

PL 17, 740B

長官は、これほどの驚異を見て、呆然とした。しかし、もし神殿の神祇官たちに逆らい、アグネスを自らの判決に反して庇えば、財産没収を伴う追放刑を受けることを恐れ、自らの代官〔vicarius。長官の職務を代わりに執る官〕を、民の騒ぎを裁く裁判官として残し、自身は悲しみながら去った。息子の蘇りののちにも、彼女を解放できなかったからである。

61

Tunc vicarius Aspasius nomine, populi seditionem non ferens jussit in conspectu omnium ignem copiosum accendi, et in medium eam praecepit jactari flammarum.

PL 17, 740B

そこで、アスパシウスという名の代官は、民の騒ぎに耐えず、万人の目の前に大きな火を焚くよう命じ、その炎の真ん中に彼女を投げ込めと指示した。

62

Quod cum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium.

PL 17, 740C

それが果たされると、たちまち炎は二つに分かれ、あちらこちらで騒ぐ民を焼いたが、彼女自身にはまったく火が触れなかった。

63

Et magis non hoc virtutibus divinis, sed maleficiis reputantes, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum.

PL 17, 740C

しかし人々は、これを神の力によるものではなく妖術によるものと見なし、民はなお互いのあいだでざわめき、天に向かって限りない叫びをあげた。

64

13. Tunc beata Agnes extendens manus suas in medio ignis, his verbis orationem fudit ad Dominum: Omnipotens, adorande, colende, tremende Pater Domini mei Jesu Christi, benedico te, quia per Filium tuum evasi minas hominum impiorum, et spurcitias diaboli impolluto calle transivi.

PL 17, 740C

13. そのとき、福なるアグネスは、火の真ん中で両手を広げ、次の言葉で主に祈りを注いだ。「全能の、崇められるべき、尊ばれるべき、畏れられるべき、我が主イエス・キリストの父よ、私は汝を祝福する。汝の子によって、私は不敬虔な人々の脅しを逃れ、悪魔の汚らわしさを、汚れなき道で通り越した」。

65

Ecce nunc sancti Spiritus rore coelesti perfusa, resolutus est juxta me ignis, flamma dividitur, et ardor incendii hujus ad eos a quibus ministratur, effunditur. Benedico te, Pater praedicande, qui etiam inter flammas intrepidam me ad te venire permittis.

PL 17, 740C

「見よ、いま私は聖なる霊の天の露を浴び、火は私のそばで解け、炎は分かたれ、この火の熱は、それを燃やした者たちへ注がれる。宣べ伝えられるべき父よ、私は汝を祝福する。汝は炎の中でさえ、恐れることのない私が汝のもとへ行くことを許す」。

66

Ecce jam quod credidi, video: quod speravi, jam teneo: quod concupivi, complector. Te confiteor labiis et corde, et totis visceribus concupisco.

PL 17, 740D

「見よ、私が信じたものを、いま私は見る。望んだものを、いま私は握る。恋い求めたものを、私は抱く。私は唇と心で汝を告白し、心の奥底のすべてをもって汝を恋い求める」。

67

Ecce ad te venio vivum et verum Deum, qui cum Domino Jesu Christo Filio tuo, et cum Spiritu sancto vivis et regnas modo et semper infinita saecula saeculorum, amen.

PL 17, 740D

「見よ、私は汝のもとへ行く、生ける真の神のもとへ。汝は汝の子、主イエス・キリストとともに、また聖なる霊とともに、今も常に生き、治める。限りない世々の世々にわたって。アーメン」。

68

14. Cumque complesset orationem, ita omnis ignis exstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset.

PL 17, 741A

14. 彼女が祈りを終えると、火はことごとく消え、火のぬくもりさえ残らないほどであった。

69

Tunc Aspasius urbis Romae vicarius, populi seditionem non ferens, in guttur ejus gladium mergi praecepit: atque hoc exitu, roseo sui sanguinis rubore perfusam Christus sibi sponsam et martyrem dedicavit.

PL 17, 741A

そこで、ローマ市の代官アスパシウスは、民の騒ぎに耐えず、彼女の喉に剣を突き刺せと命じた。こうして、バラ色の自らの血の紅に染まった彼女を、キリストは自分の花嫁として、また殉教者として奉献した。

70

Parentes vero ejus nullam penitus tristitiam habentes, cum omni gaudio abstulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in praedio suo non longe ab Urbe, via quae dicitur Numentana.

PL 17, 741A

彼女の両親は、悲しみをまったく覚えず、あふれる喜びをもって彼女の遺体を取り去り、都からほど遠くない自分たちの所有地に、ノメンタナ街道〔ノメンタナ。刷りの綴りは Numentana〕と呼ばれる道に沿って葬った。

71

Ubi cum omnis turba christianorum concurreret, insidias a paganis perpessi sunt: et videntes populum infidelium supervenientem armatum, omnes fugerunt; aliquanti vero lapidum ictibus laesi evaserunt.

PL 17, 741A

そこにキリスト教徒の群衆がこぞって集まると、彼らは異教徒たちから待ち伏せを受けた。武装した不信仰な民が押し寄せるのを見て、みな逃げた。しかし何人かは、石の打撃で傷つきながらも逃れた。

72

15. Dum orat inter tanta agmina collactanea ejus virgo sanctissima Emerentiana, constans stabat immobilis, et his verbis exprobrabat eis dicens: Superflui, miseri, caduci, atque atrocissimi, Deum omnipotentem colentes occiditis, et pro defensione lapidum homines innocentes jugulatis.

PL 17, 741A

15. いとも聖なるおとめ、彼女の乳姉妹エメレンティアナは、これほどの大勢の群れの中で祈りながら、不動のまま堅く立ち、次の言葉で彼らを責めて言った。「無用な者ども、哀れな者ども、滅びゆく者ども、この上なく残忍な者どもよ、諸君は全能の神を崇める者たちを殺し、石を守るために無実の人々を殺している」。

73

Haec et his similia dum turbis furentibus diceret, lapidata est ab eis, et orans juxta sepulcrum beatissimae Agnae virginis, emisit spiritum.

PL 17, 741B

これらの言葉やこれに似た言葉を、怒り狂う群衆に向かって言ううちに、彼女は彼らに石で打たれ、いとも福なるおとめアグネスの墓のそばで祈りながら、息を引き取った。

74

Non dubium est quod in suo sanguine sit baptizata, quae pro defensione justitiae, dum confiteretur Dominum, mortem constanter excepit.

PL 17, 741B

彼女が自らの血で洗礼を受けたことは疑いがない。彼女は、正義を守るため、主を告白しつつ、死を不屈に受けたからである。

75

Eadem denique hora fit terrae motus vehementissimus; et cum nimia esset coeli serenitas, tantae coruscationes, tantaque fulgura et tonitrua exstiterunt, ut pars maxima insani populi exspiraret.

PL 17, 741B

実に、同じ時刻に激しい地震が起こり、空はこの上なく晴れていたにもかかわらず、それほどの稲光とそれほどの雷光と雷鳴が現れて、狂った民の大部分が息絶えた。

76

Unde factum est ut nullus penitus ex eo advenientibus ad sepulcra sanctorum aliquas molestias excitaret.

PL 17, 741C

そのため、以後、聖なる者たちの墓に来る人々に、いかなる迷惑をも引き起こす者は、まったくいなくなった。

77

Venientes autem parentes beatae Agnae virginis cum sacerdotibus nocte, abstulerunt corpus Emerentianae, et sepelierunt illud in confinio agelli beatissimae virginis Agnae.

PL 17, 741C

福なるおとめアグネスの両親は、夜、祭司〔sacerdos〕たちとともに来て、エメレンティアナの遺体を取り去り、いとも福なるおとめアグネスの小さな畑の境に葬った。

78

16. Igitur dum parentes sanctae Agnae assiduis pernoctationibus vigilarent ad sepulcrum ejus, vident in medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum ingenti lumine praeteribant: inter quas etiam vident beatissimam Agnem similiter fulgentem, et ad dexteram ejus Agnum stantem.

PL 17, 741C

16. さて、聖アグネスの両親が、墓のそばで夜通しの徹夜を絶えず続けていたとき、真夜中の静けさの中に、おとめたちの軍勢を見た。みな金糸を織り込んだ長衣をまとい、大いなる光とともに通り過ぎていった。その中に、同じように輝くいとも福なるアグネスと、その右に立つ子羊とが見えた。

79

Haec dum viderent parentes ejus, et qui simul erant, quasi stupore mentis detenti sunt. Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam lugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his virginibus lucidas sedes accepi, et illi sum juncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi.

PL 17, 741C

彼女の両親も、そこに居合わせた者たちも、これを見て、心が茫然となって捕らえられたようであった。しかし福なるアグネスは、聖なるおとめたちにしばし歩みを止めるよう頼み、立ったまま両親に言った。「ゆめゆめ、私が死んだと嘆くな。むしろ私とともに喜べ、祝え。私はこれらのおとめたちとともに輝く座を受け、地にあったときに全き献身をもって愛した、その人と天で結ばれたからである」。

80

Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui viderant, divulgata est. Unde factum est ut post aliquantos annos ad Constantiam Augusti filiam hoc factum ab his qui viderant, narraretur.

PL 17, 741D

こう言うと、彼女は通り過ぎていった。17. この幻は、見た者たちみなによって公に言い広められた。そのため数年ののち、皇帝の娘コンスタンティアに、この出来事が、それを見た者たちから語られるに至った。

81

Erat enim ipsa Constantia virgo prudentissima, sed ita obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes nulla membrorum pars libera remaneret.

PL 17, 742A

このコンスタンティアは、きわめて賢いおとめであったが、傷にすっかり覆われて、頭から足まで、体のどの部分も自由なまま残っていなかった。

82

Accepta autem spe recuperandae salutis, venit ad sepulcrum martyris nocte; et licet pagana, tamen credula animi intentione preces fideliter fundebat.

PL 17, 742A

そこで、健康を取り戻す望みを抱いて、夜に殉教者の墓へ行った。異教徒ではあったが、信じる心の傾きをもって、信実のうちに祈りを注いでいた。

83

Quod cum faceret repente somni suavitate corripitur, et videt per visum beatissimam Agnem talia sibi monita praeferentem: Constanter age, Constantia, et crede Dominum Jesum Christum filium Dei esse Salvatorem tuum, per quem modo consequeris omnium vulnerum, quae in corpore tuo pateris, sanitatem.

PL 17, 742A

そうするうちに、たちまち眠りの甘美さに捕らえられ、幻のうちに、いとも福なるアグネスが、次のような勧告を彼女に示すのを見る。「揺らがずに〔Constanter。名の Constantia と語呂を合わせている〕行え、コンスタンティア。主イエス・キリストが神の子であり、あなたの救い主であると信じよ。その人によって、あなたは今、体に被っているすべての傷の癒やしを得るだろう」。

84

Ad hanc vocem Constantia evigilat sana, et sic sana, ut nec signum in suis membris alicujus vulneris remaneret. Reversa igitur ad palatium sanissima, facit gaudium et patri suo Augusto, et fratribus suis imperatoribus.

PL 17, 742A

この声に、コンスタンティアは癒やされて目覚め、その癒やされようは、体のどこにも何かの傷の痕さえ残らないほどであった。こうして、すっかり健やかになって宮殿に戻り、父である皇帝と、皇帝である兄弟たちに喜びをもたらした。

85

Coronatur civitas tota, fit laetitia militibus et primatibus suis, atque universis audientibus haec, infidelitas gentium confundebatur, et fides Dominica laetabatur.

PL 17, 742B

町中が冠を戴き、兵士たちとその有力者たちに喜びが起こった。これを聞いたすべての者の前で、諸国民の不信仰は恥じ入らされ、主の信仰は喜んだ。

86

18. Interca patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit.

PL 17, 742B

18. その後〔底本は Interca。Interea と読む〕、彼女は皇帝である父と兄弟たちに、福なるアグネスの聖堂を建てるよう頼み、自分にそこに住まい〔ミーニュの脚注は、版では mausoleum(墓所)とする〕を設けるよう命じた。

87

Cucurrit autem haec opinio ad omnes, et quotquot credentes ad ejus sepulcrum advenissent, salvabantur, quacumque infirmitate detenti essent. Quod facere Christum nullus dubitat usque in hodiernum diem.

PL 17, 742B

この評判はすべての人に広まり、信じて彼女の墓に来た者は、どんな病に捕らえられていても、みな救われた。今日に至るまで、キリストがこれを行うことを疑う者はいない。

88

Perseveravit autem ipsa Constantia Augusti filia in virginitate, per quam multae virgines et mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt.

PL 17, 742B

皇帝の娘コンスタンティア自身は、おとめの身にとどまり続け、彼女を通じて、多くのおとめたちが、平凡な身分の者も、高貴な者も、名高い者も、聖なる覆い〔おとめの奉献の覆い〕を受けた。

89

Et quia fides mortis damna non patitur, usque in hodiernum diem multae virgines Romae Agnem beatissimam quasi in corpore manentem aspiciunt, et ejus exemplum agentes viriliter, et integre perseverant, credentes sine dubio quod perseverantes perpetuae victoriae palmam acquirant.

PL 17, 742C

また、信仰は死の損失を被らないゆえに、今日に至るまで、ローマの多くのおとめたちは、いとも福なるアグネスが体のうちにとどまっているかのように見つめ、その模範に倣って、雄々しく、欠けるところなく堅く立ち続けている。堅く立つ者は永遠の勝利のヤシ〔palma。勝利の印〕を得ると、疑いなく信じているからである。

90

19. Haec ego Ambrosius servus Christi, dum in voluminibus abditis invenissem descripta, non sum passus infructuosa silentio tegi.

PL 17, 742C

19. 私、キリストの僕アンブロシウスは、隠された書物の中にこれが書き記されているのを見いだしたとき、実りなく沈黙に覆われるままにしておくことに耐えなかった。

91

Ad honorem igitur tantae martyris sicut gesta ejus agnovi, conscripsi; et ad aedificationem vestram, o virgines Christi, textum passionis ejus credidi destinandum, obsecrans virtutem Spiritus sancti, ut labor noster ad vestram imitationem fructum in conspectu Dei valeat invenire, cui honor et gloria in saecula, amen.

PL 17, 742C

そこで、これほどの殉教者の栄誉のために、その業を私が知ったとおりに書き記した。また、諸君の徳を高めるため、おお、キリストのおとめたちよ、その受難の次第を〔諸君に〕送るべきだと考え、聖なる霊の力に願い求める。我々の労が、諸君の模範となる実りを神の前で得ることができるように。その神に、誉れと栄光が世々にあるように、アーメン。

Epistola II (alias LIII)

第2書簡(旧第53書簡) イタリアのすべての兄弟たちへPL 17, 742D
1

Cum beneficia Dei tegenda non sint, visionem narrat, qua sibi per quadragesimam Gervasius ac Protasius semel et iterum, tertia autem vice etiam Paulus apparuerat, ut eis post exhumatas ipsorum reliquias Ecclesia construeretur, imperans.

PL 17, 742D

神の恩恵は覆い隠されてはならないとして、アンブロシウスは一つの幻を語る。四旬節のあいだに、ゲルウァシウスとプロタシウスが一度、さらにもう一度、そして三度目にはパウロまでもが彼に現れ、彼らの聖遺物が掘り出されたのちに、彼らのために教会を建てるよう命じたというのである。

2

Addit convocatis coepiscopis inventa esse sanctorum corpora, quorum conversionem, necem ac sepulturam ex schedula illic detecta refert. Quibus Vitalis ac Valeriae martyrium etiam inseritur.

PL 17, 743A

さらに彼は、同僚の司教たちを呼び集めて聖なる者たちの体が見いだされたことを付け加え、そこで見つかった書き付けにもとづいて、彼らの回心、死、埋葬を述べる。そこには、ウィタリスとウァレリアの殉教も挿入されている。

3

AMBROSIUS servus Christi fratribus per omnem Italiam in Domino aeternam salutem. 1. In divinis voluminibus reus subscribitur, qui non studuerit dare gratis, quod ipse gratis accepit; quidquid enim Ecclesiae Domini profuturum erat, subtraxisse arguitur, cum noluerit tradere omnibus, quod ipse non celandum acceperit.

PL 17, 743A

キリストの僕アンブロシウスより、イタリア全土の兄弟たちへ、主にあって永遠の挨拶を送る。1. 聖なる書物の中では、自分が無償で受けたものを無償で与えようと努めなかった者は、罪ある者として記される。主の教会に益となるはずだったものは何であれ、隠し通したと咎められるのである。隠してはならぬものとして自分が受けたものを、万人に伝えようとしなかったからである。

4

Unde Psalmographus vates canit: Justitiam tuam non abscondi in corde meo: veritatem tuam et salutare tuum dixi. Non celavi misericordiam tuam in concilio multorum (Ps. XXXIX, 11) .

PL 17, 743A

それゆえ、詩篇作者である預言者は歌う。「私は汝の正義を私の心に隠さなかった。汝の真理と汝の救いを私は語った。私は汝の慈しみを、多くの者の集まりの中で隠さなかった」(詩篇39:11)。

5

Et pro hoc opere quasi vicissitudinem a Deo postulans adjecit: Tu autem, Domine, ne elonges misericordiam tuam a me (Ibid., 12) . Quasi diceret Deo: sicut ego feci alios misericordiam invenire, ita et ipse non patiaris longe fieri misericordias tuas a me.

PL 17, 743B

そして、この働きに対して、神にいわば報いを求めるようにして付け加えた。「しかし主よ、汝の慈しみを私から遠ざけるな」(詩篇39:12)。それは、あたかも神にこう言うかのようである。私が他の者たちに慈しみを見いださせたように、汝もまた、汝の慈しみが私から遠ざかるのを許すな、と。

6

Aperiamus ergo cur ista praemisimus, et vestros animos qui pie de Domino sentitis et creditis, de inventione sanctorum corporum ad laetitiam invitemus.

PL 17, 743B

されば、なぜこれらを前置きしたのかを明らかにし、主について敬虔に思い信じる諸君の心を、聖なる者たちの体の発見についての喜びへと招こう。

7

2. In diebus itaque transactae nuper quadragesimae, cum Dominus donasset mihi, ut jejunantium et orantium me faceret esse participem, in oratione positum ita me somnus oppressit, ut nec vigilans aperte, nec dormiens integre, viderem apertis oculis mecum duos juvenes ephebos vestibus candidissimis, id est, colobio et pallio indutos, caligulis calceatos, manibus extensis orantes.

PL 17, 743B

2. さて、先ごろ過ぎた四旬節の日々、主が私に、断食し祈る者たちにあずかる者となることを与えたとき、祈りのうちにいた私を、眠りが襲った。目覚めてはっきりとでもなく、眠って全くでもなく、私は目を開けたまま、私とともにいる二人の若者を見た。彼らは純白の衣、すなわち袖の短い長衣〔colobium〕と外套〔pallium〕をまとい、編み上げの靴〔caliga〕を履き、両手を広げて祈っていた。

8

Nullam quidem gravedinem patiens, loqui cum eis non poteram: sed quia, ut dixi, pars in me somni incumbebat, quae me ad eorum interrogationem verbum proferre non sineret. Plene autem evigilanti visio eorum ab oculis meis elapsa est.

PL 17, 743C

少しも重苦しさを覚えなかったのに、私は彼らと語ることができなかった。すでに述べたように、眠りの一部が私にのしかかり、彼らに問いかける言葉を私が発することを許さなかったからである。しかし、完全に目が覚めると、彼らの幻は私の目から消え去った。

9

3. Factum est proinde ut rogarem Domini misericordiam, ut si ludificatio daemonum esset, abscederet: si vero esset veritas, plenius appareret.

PL 17, 743C

3. そこで私は主の慈しみを請い求めた。もしこれが悪霊たちの欺きであるなら去るように、もし真実であるなら、いっそうはっきりと現れるように、と。

10

Ad impetrandum vero quae poscebam a Domino augmentavi jejunium: similique modo, canente gallo, orantes mecum iidem juvenes apparuerunt.

PL 17, 743C

私は、主に求めたことを得るために断食を増した。同じようにして、鶏が鳴くころ、同じ二人の若者が、私とともに祈りつつ現れた。

11

4. In tertia vero nocte, defecto jejuniis corpore, non dormienti, sed stupenti, cum quadam mihi tertia apparuere persona, quae similis erat beato Paulo apostolo, cujus me vultum pictura docuerat, in tantum ut ipse mecum, illis tacentibus, loqueretur dicens: Isti sunt qui monita mea secuti, praedia et divitias respuentes, secuti sunt Domini nostri Jesu Christi vestigia, nihil terrenum, nihilque carnale concupiscentes, in media hac Mediolanensi urbe per decem annos in Dei servitio perdurantes, ad hoc pertingere meruerunt, ut Christi martyres efficerentur.

PL 17, 743D

4. 三日目の夜、断食で体が弱り、眠っているのではなく茫然としていた私に、第三の人物が現れた。それは福なる使徒パウロに似ており、その顔は絵が私に教えていたとおりであった。そして、二人が黙っている間に、その人自身が私に語りかけて言った。「この者たちは、私の勧めに従い、所有地と富を退け、我々の主イエス・キリストの足跡に従い、地上のものも肉的なものも何も欲せず、このミラノの町の真ん中で、十年にわたって神への奉仕にとどまり、ついにキリストの殉教者となるに至る資格を得た者たちである」。

12

Quorum corpora in eodem loco invenies, in quo stas et oras. Duodecim pedum altitudine terra coopertam arcam invenies, quam arcam superius exaltabis, et in nomine eorum Ecclesiam fabricabis.

PL 17, 744A

「その者たちの体は、あなたが立って祈っているこの同じ場所に見いだすだろう。十二フィートの深さの土に覆われた棺を見いだす。その棺を上へ引き上げ、彼らの名において教会を建てよ」。

13

Cumque ab eo eorum nomina requirerem, dixit mihi: Ad caput eorum libellum scriptum invenies, in quo et ortus eorum, et finis scriptus est.

PL 17, 744A

私がその人に彼らの名を尋ねると、その人は私に言った。「彼らの頭のところに、書かれた小さな書き付けを見いだすだろう。そこには彼らの生まれも最期も記されている」。

14

5. Convocans itaque omnes per circuitum fratres et episcopos urbium vicinarum, referens universa quae videram, quaeque audieram, ipsis coram positis, primus ego terrae fossor accessi: caeteri vero episcopi prosecuti, fodientes pervenimus ad arcam, quam sanctus promiserat Paulus: quam aperientes, invenimus quasi in ipsa hora positos sanctos, miro odore flagrantes.

PL 17, 744A

5. そこで私は、周囲のすべての兄弟たちと近隣の町の司教たちを呼び集め、私が見たこと聞いたことをすべて語り、彼らの目の前で、まず私が土を掘る者として進み出た。ほかの司教たちもあとに続き、掘り進んで、聖パウロが約束した棺に行き着いた。それを開けると、まさにその時に横たえられたかのような聖なる者たちを見いだした。彼らは驚くべき香りを放っていた。

15

Ad eorum caput libellum invenimus, in quo erant haec per ordinem universa conscripta: 6. Ego servus Christi Philippus intra domum meam sanctorum corpora, quae cum filio meo rapui, sepelivi.

PL 17, 744B

彼らの頭のところに、書き付けを見いだした。そこにはこれらすべてが順を追って書き記されていた。6. 私、キリストの僕フィリップスは、息子とともに奪い取った聖なる者たちの体を、自分の家の中に葬った。

16

Quorum mater Valeria et pater Vitalis sunt dicti: quos uno ortu geminos genuere, et unum Protasium, alterum Gervasium vocaverunt.

PL 17, 744B

二人の母はウァレリア、父はウィタリスと呼ばれた。二人は一度の出産で双子を生み、一人をプロタシウス、もう一人をゲルウァシウスと名づけた。

17

7. Quorum pater Vitalis miles consularis, cum fuisset cum Paulino judice suo Ravennam ingressus, et coepisset Paulinus christianos ad sacrificandum requirere, oblatus est ei quidam christianus nomine Ursicinus, arte medicus, natione Ligur.

PL 17, 744B

7. 二人の父ウィタリスは総督付きの兵士であり、自らの裁判官パウリヌスとともにラヴェンナに入ったとき、パウリヌスがキリスト教徒たちを犠牲へと召し出し始めたので、ウルシキヌスというキリスト教徒が彼の前に引き出された。職は医者、生まれはリグリア人であった。

18

Tunc jussit eum Paulinus in conspectu suo torqueri, dicens: Sacrifica, Ursicine, diis immortalibus. Ille autem respondens, dixit ad eum: Non sacrificabo surdis et mutis, sed sacrificabo Domino meo Jesu Christo.

PL 17, 744B

そこでパウリヌスは、彼を自分の前で拷問せよと命じて言った。「不死の神々に犠牲を献げよ、ウルシキヌス」。彼は答えて言った。「私は、聞こえず物言えぬものに犠牲を献げない。私は我が主イエス・キリストに犠牲を献げる」。

19

Et cum vidisset, quod eum mutare non posset a constantia sua, post nimia tormenta, jussit eum capitalem subire sententiam. Locus autem ille, ubi decollabantur christiani, hoc habebat vocabulum, ut diceretur, ad Palmam. Arbor enim antiqua Palmae illic erat.

PL 17, 744C

パウリヌスは、彼をその不屈さから変えさせることができないのを見ると、過酷な拷問ののち、死刑の判決を受けよと命じた。キリスト教徒が斬首されるその場所には、「ヤシのもとへ」〔ad Palmam〕と言われる呼び名があった。そこに古いヤシの木があったからである。

20

8. Igitur cum, ut diximus, post nimia tormenta decollandus venisset sanctus Ursicinus ad Palmam, expavit: et dum vellet male evadere, exclamavit S. Vitalis dicens: Noli, noli, Ursicine medice, qui alios curare consuevisti, te ipsum aeternae mortis jaculo vulnerare; et qui per passiones nimias venisti ad palmam, coronam noli perdere a Domino praeparatam.

PL 17, 744C

8. さて、すでに述べたように、聖ウルシキヌスは、過酷な拷問ののち、斬首されようとしてヤシのもとに来たとき、恐れた。そして卑怯にも逃れようとしたので、聖ウィタリスは叫んで言った。「やめよ、やめよ、医者ウルシキヌスよ。他の者たちを癒やすのを常としたあなたが、自分自身を永遠の死の槍で傷つけるな。過酷な苦しみを経てヤシ〔palma。この場所の名であり、勝利の印でもある〕に至ったあなたは、主が備えた冠を失うな」。

21

Audiens haec sanctus Ursicinus, genu posuit, et spiculatorem, ut feriret, hortatus; agens poenitentiam quod expavisset. Quem spiculator feriens, Christi martyrem fecit.

PL 17, 744D

これを聞いた聖ウルシキヌスは、膝をつき、打てと処刑人を促し、恐れたことを悔い改めた。処刑人が彼を打つと、彼はキリストの殉教者となった。

22

Statimque sanctus Vitalis corpus martyris rapiens, intra Ravennensium urbem sepelivit cum omni honestate martyri debita, et ad judicem ultra sanctus Vitalis venire contempsit.

PL 17, 744D

ただちに聖ウィタリスは殉教者の体を取り去り、ラヴェンナの町の中に、殉教者にふさわしいあらゆる礼をもって葬った。その後、聖ウィタリスは裁判官のもとへ行くことを拒んだ。

23

Quem Paulinus consularis ideo maxime teneri mandavit; non tantum quia contempsit ad eum redire, verum quantum ob hoc quod christianus esset detectus. 9. Tunc ministri ejus rapientes eum in conspectu ejus adduxerunt.

PL 17, 744D

総督パウリヌスは、ことさらに彼を捕らえよと命じた。彼のもとに戻るのを拒んだからというだけでなく、むしろ、彼がキリスト教徒であることが露見したからである。9. そこで彼の従者たちは、彼を捕らえて、その目の前に連れて来た。

24

Et videns eum Paulinus, ait ad eum: Quomodo maleficiis deceptus es, Vitalis, ut non sacrifices diis?

PL 17, 745A

パウリヌスは彼を見て、言った。「ウィタリスよ、あなたはなぜ妖術に欺かれて、神々に犠牲を献げないのか」。

25

Cui ille respondit: Non sacrifico surdis et mutis, sed sacrifico Deo meo, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, et Jesu Christo filio ejus, qui cum eo et Spiritu sancto vivit et regnat.

PL 17, 745A

彼は答えた。「私は、聞こえず物言えぬものに犠牲を献げない。天と地、海とその中のすべてを造った私の神と、その子イエス・キリストに犠牲を献げる。子は父および聖なる霊とともに生き、治める」。

26

Tunc Paulinus jussit eum levari in equuleo, ut per tormenta, ejus consensum ad sacrificandum compelleret. Sed sanctus Vitalis studuit, ut Deo redderet gemmam pretiosam, quam rapere diabolus studebat.

PL 17, 745A

そこでパウリヌスは、拷問によって彼の同意を犠牲へと追い込むため、拷問台に上げよと命じた。しかし聖ウィタリスは、悪魔が奪い取ろうと努めた貴い宝石を、神に返そうと努めた。

27

Et respondens, ait ei: Infinita tibi dominatur stultitia: aut putas memetipsum posse decipere, qui alios a periculo mortis, vel deceptionis liberare studui?

PL 17, 745A

そして答えて、彼に言った。「汝には果てしない愚かさが支配している。他の者たちを死と欺きの危険から救おうと努めた私自身を、欺くことができるとでも思うのか」。

28

10. Tunc Paulinus consularis dixit ad Officiarium: Ducite eum ad palmam, et nolite decollare, si sacrificare contempserit: sed facite foveam in terra, tamdiu quo usque perveniatis ad aquam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite.

PL 17, 745B

10. そのとき、総督パウリヌスは役人に言った。「彼をヤシのもとへ連れて行け。犠牲を献げることを拒んでも、斬首してはならない。むしろ地に穴を掘り、水に達するまで掘れ。そこに彼を仰向けに横たえ、土と石で埋めたまま、そこに置き去りにせよ」。

29

Quod cum fuisset impletum, Deus sibi sanctum Vitalem ita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, per septem dies energumenus clamaret ibi, ubi obrutus est sanctus Vitalis, dicens: Incendis me, martyr; crucias me, sancte.

PL 17, 745B

それが果たされると、神は聖ウィタリスを自らのために殉教者として聖別し、そのため、裁判官パウリヌスにこの策を与えたアポロンの祭司は、悪魔に満たされ、七日のあいだ、憑かれた者〔energumenus。悪霊に憑かれた者を言う〕として、聖ウィタリスが埋められたまさにその場所で叫んだ。「殉教者よ、あなたは私を焼く。聖なる者よ、あなたは私を苦しめる」。

30

Post septem vero dies praecipitatus a diabolo in flumine, exspiravit. Sanctus autem Vitalis gloriosus martyr Christi, juxta civitatem Ravennensium praestat orationibus vel intercessionibus suis beneficia omnibus credentibus Jesum Christum usque in hodiernum diem.

PL 17, 745B

七日ののち、彼は悪魔に川へ突き落とされて息絶えた。キリストの栄光ある殉教者、聖ウィタリスは、ラヴェンナの町のそばで、今日に至るまで、自らの祈りと執り成しによって、イエス・キリストを信じるすべての者に恩恵を与えている。

31

11. Valeria autem conjux ejus, dum vellet corpus sancti Vitalis auferre, a christianis prohibita est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violaret.

PL 17, 745C

11. その妻ウァレリアは、聖ウィタリスの体を運び去ろうとしたが、キリスト教徒たちに止められ、また幻の中でしばしば、悪しき人によって〔「悪しき人によって」の係りは定かでない。「置かれた」にかけた〕正しく置かれた聖なる体を損なうなと戒められた。

32

Sed illa in intentione perdurante, evidentius ei apparuit sanctus Vitalis, dicens ad eam: Noli mihi molesta esse, mulier; quia numquam mihi tam gloriosum poteris parare sepulcrum, quale mihi Dominus Jesus Christus fieri jussit.

PL 17, 745C

しかし彼女がその意図を貫くと、聖ウィタリスはいっそうはっきりと彼女に現れて、彼女に言った。「私を煩わせるな、女よ。主イエス・キリストが私のために造らせたような栄光ある墓を、あなたが私のために用意することは、決してできないからだ」。

33

12. Ipsa autem dum reverteretur ad urbem Mediolanensium, incurrit homines idololatras Silvano sacrificantes in itinere; quam cum vidissent, deponentes eam de vehiculo, hortabantur secum epulari.

PL 17, 745C

12. 彼女自身は、ミラノの町へ帰る途中、道でシルウァヌスに犠牲を献げている偶像崇拝者たちに出くわした。彼らは彼女を見ると、車から降ろし、ともに宴につくよう促した。

34

Cumque illa resistens, diceret: Christiana sum, non licet mihi de Silvani vestri sacrificiis manducare, statim illi haec audientes, tanta eam caede mactaverunt, ut vix eam seminecem sui homines ad Mediolanensium urbem perducerent, ita ut intra triduum migraret ad Christum.

PL 17, 745D

彼女は抗って言った。「私はキリスト教徒である。諸君のシルウァヌスの犠牲から食べることは、私に許されない」。彼らはこれを聞くや否や、彼女をひどく打ち据えたので、彼女の従者たちは、半死半生の彼女をやっとミラノの町へ連れ帰ったが、三日のうちに彼女はキリストのもとへ移った。

35

13. Et posteaquam pater eorum beatus Vitalis martyrio est coronatus, atque beatissima mater Valeria migravit ad Christum, ab intestato jure Gervasius et Protasius parentibus successissent; domum propriam in qua nati fuerant, et res universas parentum, et casellulas venumdantes, dederunt omne pretium pauperibus, et familiolam suam ingenuam fecerunt: ipsique se in uno coenaculo concluserunt, et per decem annos lectioni et orationi vacantes, hoc ordine in anno conversionis suae undecimo ad palmam martyrii pervenerunt.

PL 17, 745D

13. 二人の父、福なるウィタリスが殉教によって冠を受け、いとも福なる母ウァレリアがキリストのもとへ移ったのち、ゲルウァシウスとプロタシウスは、遺言なき相続の法によって両親の跡を継ぐことになった。そこで、自分たちの生まれた家と、両親の財産のすべて、また小さな家々を売り、その代金をすべて貧しい者に与え、自分たちの小さな奉公人たちを自由の身にした。そして二人自身は、一つの屋上の部屋に閉じこもり、十年にわたって読書と祈りに専念して、この順序で、回心の十一年目に殉教のヤシ〔palma。勝利の印〕に至った。

36

14. Superveniente comite Astasio, qui proficiscebatur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis laetus ad Augustos nostros reverti et victor, Gervasium et Protasium diis nostris sacrificare compelle; vehementer enim dii nostri de eorum contemptu commoti, responsum nobis dare contemnunt.

PL 17, 746A

14. 伯アスタシウスが、マルコマンニ族の起こした戦争に出発しようとして来合わせると、神殿の崇拝者たちが自分たちの祭司たちとともに彼に出会い、言った。「もしあなたが、喜んで、勝利者として我々の皇帝たちのもとへ帰りたいなら、ゲルウァシウスとプロタシウスに、我々の神々に犠牲を献げるよう強いよ。我々の神々は、彼らの侮辱に激しく動かされ、我々に答えを与えることを拒んでいる」。

37

15. Audiens haec Astasius comes jussit eos teneri, et ad se adduci. Quibus dixit: Hortor vos ut deorum nostrorum injurias temperantes, ad immolandum eis devoti studeatis insistere; ut expeditio mea gnaviter celebretur.

PL 17, 746A

15. これを聞いた伯アスタシウスは、二人を捕らえてここへ連れて来いと命じ、二人に言った。「諸君に勧める。我々の神々への侮辱を控え、神々に献げることに熱心に励め。私の出陣が首尾よく果たされるように」。

38

Beatus Gervasius dixit: Victoriam de coelo debes ab omnipotente Deo requirere, non de simulacris immundis et vanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur.

PL 17, 746B

福なるゲルウァシウスは言った。「汝は勝利を、天から全能の神に求めねばならない。汚れたむなしい偶像にではない。それらは、目はあっても光がなく、耳はあっても聞こえず、鼻はあっても嗅げず、口はあっても言葉がなく、手はあっても触れず、足はあっても歩めず、腹はあっても内臓がなく、息もないことが知られている」。

39

Indignatus comes Astasius jussit eum tamdiu plumbatis tundi, quamdiu exhalaret spiritum. 16. Quo amoto, jussit sibi astare Protasium, cui dixit: Miser, vel tu vivere stude, et noli βιωθάνατος fieri, sicut et frater tuus.

PL 17, 746B

憤った伯アスタシウスは、息が絶えるまで鉛を付けた鞭で打てと命じた。16. 彼が連れ去られると、プロタシウスを自分のそばに立たせよと命じ、彼に言った。「哀れな者よ、せめてあなたは生きることに努めよ。あなたの兄弟のように、非業の死を遂げる者〔ギリシア語 βιωθάνατος(ビオータナトス)。自ら死を招く者、非業の死を遂げる者を言う〕になるな」。

40

Cui Protasius respondens, ait: Quis est miser, ego qui non timeo, an tu qui me timere probaris? Comes dixit: Ego te, quomodo timeo?

PL 17, 746C

プロタシウスは答えて言った。「哀れなのは誰か。恐れない私か、それとも、私を恐れていることが明らかな汝か」。伯は言った。「私があなたをどうして恐れるのか」。

41

Protasius respondit: In eo quod te times laedi, si non sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me ad sacrificium non compelleres.

PL 17, 746C

プロタシウスは答えた。「汝は、私が犠牲を献げなければ自分が害されるのを恐れている。その点で、〔汝は私を〕恐れているのだ。もし私に害されるのを恐れていなければ、私を犠牲へと強いはしないだろう」。

42

Ego autem te non timens contemno minas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, adoro. 17. Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi.

PL 17, 746C

「だが私は、汝を恐れず、汝の脅しを蔑み、汝のすべての偶像を糞土のようにみなして、天に治める唯一の神だけを崇める」。17. これを聞いたアスタシウスは、彼を棒で打てと命じた。

43

Postea vero erecto dixit: Miser, ut quid tam superbus et tam rebellis existis? vis perire, sicut tuum probasti perire germanum?

PL 17, 746C

その後、彼を立たせて言った。「哀れな者よ、なぜあなたはそれほど傲慢で、それほど反抗的に振る舞うのか。あなたの兄弟が滅びたと見たように、あなたも滅びたいのか」。

44

Protasius dixit: Non tibi irascor, nec ego, nec ipsa justitia; quoniam caecos tui cordis oculos attendo: incredulitas enim, quae in tuis sensibus regnat, non te permittit videre quod Dei est.

PL 17, 746C

プロタシウスは言った。「私は汝に怒りを抱かない。私も、正義そのものも。私は、汝の心の目が盲いていることに注目しているからだ。汝の思いを支配している不信仰が、汝に神のものを見ることを許さないのである」。

45

Nam et Dominus meus Jesus Christus, crucifigentes se non maledixit: sed potius ut eis indulgeretur, oravit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias.

PL 17, 746D

「我が主イエス・キリストもまた、自分を十字架につけた者たちを呪わず、むしろ彼らが赦されるように祈り、さらに、彼らは自分たちが何をしているか知らないのだ、と付け加えた。だから私も汝を憐れむ。汝は自分が何をしているのか知らないからだ」。

46

Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre Gervasio hodie benignitas Salvatoris nostri occurrere. 18. Tunc comes Astasius jussit eum capite caedi.

PL 17, 746D

「それゆえ、汝が始めたことを行え。今日、私が兄弟ゲルウァシウスとともに、我々の救い主の優しさに出会えるように」。18. そこで伯アスタシウスは、彼を斬首せよと命じた。

47

Quod cum factum esset, ego Philippus abstuli cum filio meo furtim nocte sanctorum istorum corpora, et in domo mea, Deo solo teste, in ista arca saxea sepelivi, credens me orationibus eorum consequi misericordiam Domini nostri Jesu Christi, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in saecula saeculorum, amen.

PL 17, 746D

それが行われると、私フィリップスは、息子とともに夜ひそかに、この聖なる者たちの体を取り去り、自分の家の中で、証人は神のみとして、この石の棺に葬った。彼らの祈りによって、我々の主イエス・キリストの慈しみにあずかれると信じてのことである。主は父および聖なる霊とともに、世々限りなく生き、治める。アーメン。

Epistola III (alias LV)

第3書簡(旧第55書簡) イタリアの兄弟たちとすべての民へPL 17, 747A
1

Martyrum Vitalis et Agricolae, qui Bononiae inter tumulos Judaeorum sepulti erant, factam cum plausu christianorum, Judaeorum admiratione, ac miraculis non paucis inventionem refert.

PL 17, 747A

ボローニャでユダヤ人の墓の間に葬られていた殉教者ウィタリスとアグリコラ〔Vitalis は「生命の」、Agricola は「農夫」の意〕について、キリスト教徒の喝采、ユダヤ人の驚嘆、少なからぬ奇跡を伴ってなされた発見を語る。

2

Eosdem et a nomine et a constantia in suppliciis laudat: aliaque nonnulla subjicit ad eamdem rem pertinentia. AMBROSIUS servus Jesu Christi, vocatus episcopus, dilectissimis fratribus, et universis plebibus per Italiam aeternam in Domino salutem.

PL 17, 747A

二人をその名からも、責め苦の中での不屈からも称え、同じ事柄に関わる他のいくつかのことを付け加える。司教として召された、イエス・キリストの僕アンブロシウスより、最愛の兄弟たちと、イタリア全土のすべての民衆へ、主にあって永遠の挨拶を送る。

3

1. Magna atque praecelsa martyrum testimonia, de quibus vobis scripturus sum, noster potius attenuat, quam explicat sermo. Verum quod sermo attenuat, virtus adauget; idcirco quod in me minus est, in martyribus luculenter resplendet.

PL 17, 747A

1. 殉教者たちの偉大で崇高な証しについて、私は諸君に書こうとしているが、それは我々の言葉によって、説き明かされるよりもむしろ薄められてしまう。しかし、言葉が薄めるものを、徳が増し加える。だから、私にあって足りないものが、殉教者たちにあっては輝かしく光を放っている。

4

2. Invitatus itaque a plebe Bononiensi negare praesentiam meam, Domino suggerente, nullatenus potui; quoniam tempus aderat, ut sua quae Christus solet mirabilia, suis fidelibus ostenderet.

PL 17, 747B

2. こうして私は、ボローニャの民に招かれたとき、主が促してくれたこともあって、自分が臨むことを断るなど到底できなかった。キリストが常に行う自らの驚くべき業を、自らの信者たちに示す時が来ていたからである。

5

Nam Diocletiani et Maximiani imperatorum temporibus duo viri, Vitalis nempe et Agricola, pro Christo in civitate Bononiae martyrium passi sunt, quorum corpora, ne a fidelibus reperirentur, inter Judaeorum sepulcra recondita fuerant.

PL 17, 747B

というのも、皇帝ディオクレティアヌスとマクシミアヌスの時代に、ウィタリスとアグリコラという二人の男が、キリストのために、ボローニャの町で殉教を受けた。その遺体は、信者たちに見つけられないように、ユダヤ人の墓の間に隠されていた。

6

Christum igitur confitentes, et pro ejus gloria morientes, inter eos qui eum negaverunt, indecore sepulti sunt. Locum autem, qui omnes latebat, Christus Dominus noster mihi revelare dignatus est.

PL 17, 747B

こうしてキリストを告白し、その栄光のために死んだ二人は、キリストを否んだ者たちの間に、不名誉にも葬られた。しかし、すべての者に隠れていたその場所を、我々の主キリストは私に明かすことをよしとした。

7

Ubi jejuniis et orationibus plures habentes excubias, invenimus tandem pignora martyrum, prout mihi Dominus revelaverat, tamquam inter spinas rosam legentes, et omnibus palam manifestata sunt. 3. Aderat populus christianus cum plausu et laetitia.

PL 17, 747C

そこで我々は、断食と祈りのうちに幾度も徹夜の見張りを重ね、ついに、主が私に明かしたとおりに、イバラの間からバラを摘むようにして、殉教者たちの形見〔pignora。遺骸・聖遺物を言う〕を見つけた。それはすべての人に公に示された。3. キリスト教徒の民が、喝采と喜びとともに居合わせた。

8

Judaei ludentes dicebant: Flores visi sunt in terra nostra (Cant. II, 12) . Respondebant christiani: Tempus incisionis advenit (Ibid.) .

PL 17, 747C

ユダヤ人たちは戯れて言った。「花々が我々の地に現れた」(雅歌2:12)。キリスト教徒たちは答えた。「刈り込みの時が来た」(雅歌2:12)。

9

Alii dicebant: Alii seminaverunt, et nos in eorum labores introimus, et martyrum fructus recipimus; ut quod scriptum est impleatur, quod qui seminat, et qui metit, mercedem accipit (Joan. IV, 38) .

PL 17, 747C

他の者たちは言った。「他の者たちが種を蒔き、我々は彼らの労苦に入り、殉教者たちの実を受ける。それは、書かれていること、すなわち『蒔く者も、刈り取る者も、報酬を受ける』ということが成就するためである」(ヨハネ4:38)〔『蒔く者も、刈り取る者も…』の句はヨハネ4:36〕。

10

Judaei audientes voces plaudentis Ecclesiae, ridentes dicebant: Vox turturis audita est in terra nostra (Cant. II, 12) : christiani dicebant: Vineae florentes dederunt odorem suum (Ibid., 13) .

PL 17, 747C

ユダヤ人たちは、喝采する教会の声を聞いて、笑いながら言った。「キジバトの声が我々の地に聞こえた」(雅歌2:12)。キリスト教徒たちは言った。「花盛りのブドウ園が香りを放った」(雅歌2:13)。

11

Unde bene per prophetam dicitur: Dies diei eructat verbum, et nox nocti indicat scientiam (Psal. XVIII, 3) . Quasi dicat: Dies diei, hoc est, christianus christiano, et nox nocti, hoc est, Judaeus Judaeo.

PL 17, 747D

それゆえ、預言者を通して、よく言われている。「日は日に言葉を吐き出し、夜は夜に知識を告げる」(詩篇18:3)。あたかも、こう言うかのようである。日は日に、すなわちキリスト教徒はキリスト教徒に、夜は夜に、すなわちユダヤ人はユダヤ人に、と。

12

4. Certe et ipsi daemones confitebantur, et ab hominum corporibus illico egrediebantur. Et multi qui variis vexabantur aegritudinibus, sanctorum tangentes sudaria, continuo sanabantur, et plura per sanctos suos mirabilia in populi praesentia, dum sacra veherentur pignora, operatus est Dominus.

PL 17, 748A

4. 確かに悪霊たちさえ告白し、人々の体からただちに出て行った。さまざまな病に苦しめられていた多くの者も、聖なる者たちの汗拭きの布に触れて、たちまち癒やされた。聖なる形見が運ばれる間に、主は自らの聖なる者たちを通じて、民の面前で、さらに多くの驚くべき業を行った。

13

5. Colligant ergo alii aurum atque argentum, et de latentibus eruant venis, legant pretiosa monilium serta: temporalis iste thesaurus est, et habentibus non infrequenter perniciosus.

PL 17, 748A

5. 他の者たちは、金と銀を集め、隠れた鉱脈から掘り出し、首飾りの高価な連なりを拾い集めるがよい。それは一時的な宝であり、持つ者にとって、害となることもしばしばである。

14

Nos legimus martyrum clavos; et plures quidem, quia plura in eis vulnera, quam membra fuerunt. Colligimus sanguinem triumphalem, et crucis lignum.

PL 17, 748A

我々が拾い集めるのは、殉教者たちの釘である。しかも、数多くの釘である。彼らの体には、肢体の数より傷の数が多かったからである。我々は、凱旋の血と、十字架の木を集める。

15

Namque sicut qui ad convivium magnum invitantur, apophoreta secum referre consuerunt, ita nos ex convivio Bononiensi apophoreta gratiae et sanctitatis plena nobis reservare curavimus.

PL 17, 748A

ちょうど、大いなる宴に招かれた者たちが、土産〔apophoreta。宴の客が持ち帰る贈り物を言う〕を持ち帰るのが常であるように、我々もまた、ボローニャの宴から、恩寵と聖性に満ちた土産を、自分たちのために取っておくよう努めた。

16

6. Sanctorum igitur martyrum uni nomen est Vitalis, Agricola nomen alteri: utrique nomen aptum; ut martyrio jam designati ipsis etiam vocabulis noscerentur.

PL 17, 748B

6. 聖なる殉教者のうち、一人の名はウィタリス、もう一人の名はアグリコラである。どちらの名もふさわしい。殉教によってすでに示されていた二人が、その呼び名によっても知られるためである。

17

Nam ille Vitalis dictus est, quasi per istius vitae contemptum, vitam aliam quae aeterna est, sibi compararet: iste vero Agricola, qui bonos spiritalis gratiae fructus sereret, et sui sanguinis effusione meritorum et virtutum suarum plantaria rigaret.

PL 17, 748B

あの者はウィタリスと呼ばれた。この生命を蔑むことによって、永遠である別の生命を自分のために得るかのようである。この者はアグリコラ〔と呼ばれた〕。霊的な恩寵の善い実を蒔き、自らの血を注ぐことによって、自らの功績と徳の苗床に水をやる者だからである。

18

7. Sanctus Vitalis, cum a persecutoribus, ut Christum negaret, imperaretur, et ille constantius confiteretur; adeo omni tormentorum genere cruciatus est, ut nullus in ejus corpore sine vulnere esset locus.

PL 17, 748B

7. 聖ウィタリスは、迫害者たちからキリストを否むよう命じられても、いっそう不屈に告白したので、あらゆる種類の責め苦に苦しめられ、その体に傷のない場所は一つもないほどであった。

19

Quare hanc ad Dominum orationem effudit, dicens: Domine Jesu Christe Salvator meus et Deus meus, jube suscipi spiritum meum; quia jam desidero accipere coronam, quam sanctus angelus tuus mihi ostendit. Et completa oratione, emisit spiritum.

PL 17, 748C

そこで彼は、主にこの祈りを注ぎ出して言った。「私の救い主、私の神、主イエス・キリストよ、私の霊が受け入れられるよう命じよ。汝の聖なる天使が私に示した冠を、私はすでに受けたいと望んでいるからである」。祈りを終えて、彼は息を引き取った。

20

8. Sanctus vero Agricola mitioribus ita praeditus erat moribus, ut ab omnibus impense diligeretur; ideoque ejus passionem differebant.

PL 17, 748C

8. 聖アグリコラはといえば、いっそう温和な性格を備えていて、すべての者からひとかたならず愛された。それゆえ人々は彼の受難を延ばした。

21

Verum persecutorum haec indulgentia, quapiam etiam immanitate martyri videbatur acerbior; nec enim eorum blanditiae sedulitatis, sed fraudis erant: differebant quippe coronam.

PL 17, 748C

しかし迫害者たちのこの寛大さは、どんな残虐さよりも、殉教者にはいっそう辛いものに見えた。彼らの甘言は、誠実な配慮からではなく、欺きから出ていたからである。まさしく彼らは、冠を延ばしていたのである。

22

Hinc namque tormenta suppliciaque plura in sancto exercuere Vitale, ut sanctum terrerent Agricolam: sed Dominus illa in majorem ejus constantiam vertit. Denique videntes nihil proficere, eum tandem cruci affixerunt; sicque Deo spiritum reddidit.

PL 17, 748C

というのも、聖アグリコラを脅すために、聖ウィタリスにいっそう多くの責め苦と刑罰を加えたのである。しかし主は、それらを彼のいっそうの不屈へと変えた。実に、何の成果もないのを見て、彼らはついに彼を十字架に釘付けにした。こうして彼は神に霊を返した。

23

9. Sanctus Vitalis sancti Agricolae servus fuerat, mox ejus in passione socius, nunc gloriae consors factus est. Merito autem sanctus Vitalis primo passus est, et ut servus praecessit; quia domino parabat locum: secutus est dominus, ut servi prudentis fidem probaret.

PL 17, 748D

9. 聖ウィタリスは聖アグリコラの奴隷であったが、やがて受難において彼の仲間となり、いまは栄光をともにする者となった。そして、聖ウィタリスが先に受難し、奴隷として先立ったのは当然である。主人のために場所を備えていたからである。主人は後に続き、賢い奴隷の信仰を確かめた。

24

Passio servi disciplina est Domini: hic instituit, ille implevit; nihil illi servitute decerpitur. Quomodo autem minui potest, quod Christus donavit egregie?

PL 17, 749A

奴隷の受難は主人の〔刷りは Domini と大文字。続く hic/ille の対と次節から、奴隷の主人と取った。「主の」とも読める〕教えである。〔主人〕が定め、〔奴隷〕が成し遂げた。奴隷の身分によって、彼から何も減じられない。キリストが格別に授けたものが、どうして減ぜられえようか。

25

Ille quidem homini serviendo didicit quomodo placeret Christo: hic geminam acquisivit laudem in illo magisterii, in se martyrii. Beneficiis mutuo certaverunt, postquam aequales esse meruerunt: hic illum ad martyrium praemisit, ille istum accersivit.

PL 17, 749A

前者〔奴隷〕は、人に仕えることによって、いかにしてキリストに喜ばれるかを学んだ。後者〔主人〕は、前者においては教えの、自分自身においては殉教の、二重の称賛を得た。二人は互いに恩恵を競い合った。等しい者となるにふさわしくなったのちのことである。後者は前者を殉教へ先に送り出し、前者は後者を呼び寄せた。

26

Nihil ergo ad meritum hominis conditio detraxit, nihil dignitas auxit: sed utrumque fides consummavit. Nam scriptum est: Sive liber, sive servus, omnes in Christo unum sumus; et: Unusquisque quod fecerit bonum, hoc recipiet a Domino (Ephes. VI, 8) .

PL 17, 749A

したがって、身分は人の功績から何も減じず、地位は何も増さなかった。二人をともに全うさせたのは信仰である。というのも、こう書かれている。「自由人であれ奴隷であれ、我々はみなキリストにおいて一つである」。また、「各人は、善いことを行ったなら、それを主から受ける」(エフェソ6:8)。

27

Apud Dominum enim servitus et libertas aequa lance penduntur: cum nulla sit major dignitas, quam servire Christo, qui tanti nos aestimavit, ut animam suam pro nobis traderet.

PL 17, 749B

主のもとでは、奴隷の身分と自由は、等しい秤で量られるからである。キリストに仕えることより大きな尊厳はない。キリストは、我々をそれほど高く評価して、自らの魂を我々のために引き渡したのである。

28

10. Haec vobis pauca et compendiario, dilectissimi fratres, de corporum sanctorum martyrum inventione significare curavimus; ut ipsorum memoriam in Ecclesiis facere valeatis.

PL 17, 749B

10. 最愛の兄弟たちよ、聖なる殉教者たちの遺体の発見について、これだけのことを、簡潔に諸君に知らせるよう努めた。諸君が、彼らの記念を諸教会で行うことができるようにするためである。

29

Passi sunt autem sancti martyres sub Diocletiano et Maximiano imperatoribus, in civitate Bononiensi provinciae Italiae, pridie nonas Novembris, regnante Jesu Christo Domino nostro, cui est omnis honor et gloria in saecula saeculorum, amen.

PL 17, 749B

聖なる殉教者たちは、皇帝ディオクレティアヌスとマクシミアヌスのもと、イタリア州のボローニャの町で、十一月のノナエの前日〔十一月四日〕に殉教した。我々の主イエス・キリストが支配するもとで、である。彼にこそ、すべての誉れと栄光が世々限りなくある。アーメン。

Epistola IV (alias XXIX)

第4書簡(旧第29書簡) フロリアヌスへPL 17, 749C
1

Florianum ad maturam et continuam poenitentiam excitans, quid ipsi sive in dictis sive in factis sequendum fugiendumve sit, praescribit. AMBROSIUS episcopus FLORIANO. 1. Dilecte fili, dilige lacrymas, noli differre eas.

PL 17, 749C

フロリアヌスに、時を移さぬ絶えざる悔い改めを促し、言葉においても行いにおいても、彼が何に従い何を避けるべきかを指示する。司教アンブロシウスより、フロリアヌスへ。1. 愛する子よ、涙を愛せ。それを先に延ばすな。

2

Tantum promptus esto ad lamenta, quantum fuisti promptus et pronus ad culpam. Nulla res de peccato te securum faciat (Eccl. V, 5) . 2. Non potes iram vitare, saltem tempera.

PL 17, 749C

咎に対して迅速で傾きやすかった分だけ、嘆きに対しても迅速であれ。何ものも、罪についてあなたを安心させてはならない(集会の書5:5)。2. 怒りを避けることができないなら、せめて抑えよ。

3

Magna gloria est, si cui potuisti nocere, parcas; peccanti in te non retribuas secundum culpam, sciens in te venturum esse judicium.

PL 17, 749C

自分が害を加えることができた相手を容赦するなら、それは大きな誉れである。自分に対して罪を犯す者に、その咎に応じて報いるな。自分の上にも裁きが来ることを知れ。

4

Nam non habebis indulgentiam, nisi alteri donaveris; odium enim hominem separat a regno, a coelo subtrahit, a paradiso dejicit (Jacob. II, 13) .

PL 17, 749C

他の者に赦さなければ、あなたは赦しを得られないからである。実に、憎しみは人を国から切り離し、天から引き離し、楽園から突き落とす(ヤコブ2:13)。

5

3. In omnibus actibus tuis imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum: socios tibi bonos conjunge; quia si socius fueris conversationis, eris et virtutis (Psal. XVII, 26) . Periculosum est cum his qui male vivunt, conversari.

PL 17, 749D

3. あなたのあらゆる行いにおいて、善い者たちに倣い、聖なる者たちを見習い、聖なる者たちの手本を目の前に置け。善い仲間を自分に結べ。あなたが交わりの仲間であるなら、徳の仲間ともなるからである(詩篇17:26)。悪く生きる者たちと交わるのは危うい。

6

Melius est ergo habere malorum odium, quam consortium. 4. Vanus sermo cito polluit mentem: et facile agitur, quod libenter auditur. Hoc proferatur ex labiis, quod aures non polluat audientis.

PL 17, 749D

それゆえ、悪人たちとの交わりを持つより、悪人たちへの憎しみを持つほうがよい。4. 虚しい言葉は、すみやかに精神を汚す。喜んで聞かれることは、たやすく行われる。聞く者の耳を汚さないことが、唇から出されるように。

7

Mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus comprobatur: Ex abundantia enim cordis os loquitur, ut scriptum est (Matth. XII, 34) . Retine verbum quod non aedificat audientes; quia qui otiosum verbum non reprimit, cito ad noxia transit.

PL 17, 750A

人の性格は舌が明らかにする。どのような言葉が示されるかによって、そのような心であることが証明される。書かれているとおり、「心に満ちあふれることを、口は語る」からである(マタイ12:34)。聞く者を築き上げない言葉は抑えよ。無益な言葉を抑えない者は、すみやかに有害なものへ移るからである。

8

5. De alieno malo os tuum non coinquines: numquam detrahas peccanti, sed condole: quod in aliis detrahis, in te potius pertimesce. Numquam profecto detrahes, si te ipsum bene perspexeris. Tantum cura corrigere vitam tuam, quantum prospicis alienam.

PL 17, 750A

5. 他人の悪について、あなたの口を汚すな。罪を犯す者を決して中傷せず、ともに悲しめ。他の者たちの中に見て中傷することを、むしろ自分自身の中に恐れよ。あなたが自分自身をよく見抜くなら、決して中傷しないであろう。他人の生き方を見渡す分だけ、自分の生き方を正すことに心を配れ。

9

Per nullam fallaciam vitam alicujus defendas. 6. Nec plaga, nec mors te terrebit, si bene et pie vixeris. Curiositas periculosa praesumptio est. Plus dilige audire, quam dicere: plus auscultare, quam loqui. Qui obtemperat in malo, similis est ei, qui facit malum.

PL 17, 750A

いかなる偽りによっても、誰かの生き方を弁護するな。6. あなたが善く敬虔に生きたなら、打撃も死も、あなたを恐れさせないであろう。詮索は、危うい僭越である。語るより聞くことをいっそう愛せ。話すより耳を傾けよ。悪に従う者は、悪を行う者に等しい。

10

Facientem et obsequentem par poenitentia constringit. Quidquid boni cum discretione feceris, virtus est: virtus vero indiscreta pro vitio deputatur. 7. Testimonium tuum nulli noceat: sermo tuus non sit reprehensibilis, sed ab omnibus sit acceptus atque laudabilis.

PL 17, 750B

行う者と従う者を、等しい悔い改めが縛る〔行う者にも従う者にも、等しく悔い改めが課される、の意と取った〕。分別をもって行う善はすべて徳である。分別のない徳は、悪徳とみなされる。7. あなたの証言が、誰をも害することのないように。あなたの言葉が非難されるものではなく、すべての者に受け入れられ、称賛されるものであるように。

11

Nullius personae affectu a recto judicio deflectaris, an dives, an pauper sit; causam respice, non personam. Justitiam pro sola aeterna retributione distribue; qui enim praesentia dona affectat, futuram gloriam non quaerit, vel sperat.

PL 17, 750B

いかなる人物への情にも、正しい裁きからそらされるな。富者であろうと貧者であろうと、案件を見よ、人物を見るな。正義は、ただ永遠の報いのために分配せよ。現在の賜物を求める者は、将来の栄光を求めも望みもしないからである。

12

In judicio numquam misericordiam deseras: impia justitia est humanae fragilitati non ignoscere. Nullum ante judicium condemnes: nullum judices suspicionis arbitrio. 8. Cave honores, quos tenere sine culpa non potes.

PL 17, 750B

裁きにおいて、慈しみを決して捨てるな。人間の弱さを赦さないのは、不敬虔な正義である。裁きの前に誰をも断罪するな。疑いの判断で誰をも裁くな。8. 咎なしには保てない栄誉を避けよ。

13

Sublimitas honorum sine onere peccati vix tenetur; ideo dicit Apostolus: Nec quaerentes ab hominibus gloriam (I Thess. II, 6) ; in majori enim gradu major sine dubio culpa est: qui minor est, veniae proximus est.

PL 17, 750C

栄誉の高みは、罪の重荷なしにはほとんど保たれない。それゆえ使徒は言う。「人々から栄光を求めることなく」(一テサロニケ2:6)。より高い地位には、疑いなくより大きな咎があるからである。低い者は、赦しに近い。

14

9. Nullus sine peccati periculo terrenas res administrat: valde rarum est, ut qui divitias possidet, ad requiem tendat. Unde scriptum est: Amen dico vobis quod dives difficile intrabit in regnum coelorum (Matth. XIX, 23) .

PL 17, 750C

9. 誰も、罪の危険なしに地上の事柄を営むことはない。富を持つ者が安息へ向かうことは、きわめてまれである。それゆえ、書かれている。「アーメン、私は汝らに言う。富める者は、天の国になかなか入らない」(マタイ19:23)。

15

Qui curis terrenis se implicat, a Domino se separat. Nemo potest amplecti Dei gratiam simul et saeculi. Difficile est coelestibus et terrenis curis simul insistere. Difficile est Deum simul et mundum diligere. Toto animo odi et damna quod diligit mundus.

PL 17, 750C

地上の心配事に身を絡める者は、主から自らを引き離す。神の恩寵と世の好意とを、同時に抱くことは誰にもできない。天の心配事と地上の心配事に同時に専心することは難しい。神と世界を同時に愛することは難しい。全き心で、世界が愛するものを憎み、断罪せよ〔底本は odi。完了形の形だが、damna と並ぶ命令と取った〕。

16

Tamquam mortuus, a labe et affectu istius mundi te separa: sicut sepultus, nullam habeas curam de hoc saeculo: tamquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens, quae post mortem habere non poteris.

PL 17, 750D

死者のように、この世界の汚れと情から身を引き離せ。葬られた者のように、この世について何の心配も持つな。亡くなった者のように、地上のあらゆる営みから自分を遠ざけよ。生きているうちに、死んだ後には持てないものを蔑め。

17

10. Omnibus tribue: non eligas, cui miserearis; ne forte praetereas illum, qui meretur accipere: incertum est enim pro quo placeas magis Deo. Non auferas uni unde tribuas alteri; ne alieno spolio misericordem te ostendas: condemnat miseratio ista, non proficit.

PL 17, 750D

10. すべての者に与えよ。誰を憐れむかを選ぶな。受けるにふさわしい者を、たまたま見過ごすことのないように。誰のためにあなたが神にいっそう喜ばれるかは、定かでないからである。ある者から取り上げて、他の者に与えるな。他人から奪ったもので、自分を慈しみ深い者として見せるな。そのような憐れみは、断罪し、益とならない。

18

11. Bonum quod facis, misericordiae, non jactantiae causa facias; si enim hic laus quaeritur, in coelo remuneratio amittitur. De his dicitur: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam (Matth. VI, 5) . Justis in coelo, non in terra merces promittitur.

PL 17, 751A

11. あなたが行う善は、慈しみのために行え。自慢のためではない。ここで称賛が求められるなら、天での報いは失われるからである。これらの者について言われている。「アーメン、私は汝らに言う。彼らは自分の報酬を受け取ってしまった」(マタイ6:5)。義しい者には、地ではなく天で、報酬が約束されている。

19

12. Lege quod scripserim; et vide ne quod legendo miraris, vivendo contemnas. Vale, et nos dilige; quia te ut filium nos diligimus.

PL 17, 752A

12. 私が書いたことを読め。そして、読んで感嘆することを、生きて蔑むことのないよう気をつけよ。健やかであれ。そして我々を愛せ。我々はあなたを子として愛しているからである。