アンブロシアステルfl. c. 366–384

Commentaria in Epistolam ad Colossenses › 全文

Commentaria in Epistolam ad Colossenses 全文

Ambrosiaster · PL 17, 421A–442B

Prooemium

冒頭 (Prooemium)PL 17, 421A
1

Colossenses pseudoapostoli evertere nitebantur, ut post praedicationem Epaphrae sive Archippi philosophicis disputationibus irretirent simplicitatem mentis eorum: ne spernerent rationes elementorum, quibus quasi gubernatur vita humana.

PL 17, 421A

〔序〕偽使徒たちは、コロサイの人々を覆そうと努めていた。エパフラスあるいはアルキポの宣教ののちに、哲学の議論で彼らの精神の素朴さを絡め取るためであり、人の生が言わば治められている諸元素の理を、彼らが軽んじないように〔説いた〕のである。

2

Idcirco hos Apostolus hortatur per epistolam, et admonet ne alicui praeter Christum aliquam esse spem putarent, et deciperentur.

PL 17, 421A

それゆえ使徒は、手紙によって彼らを励まし、キリストのほかの誰かに何らかの望みがあるなどと考えて、欺かれることのないよう戒めている。

Caput I

第I章PL 17, 421A
1

(Vers. 1, 2, 3.) Paulus apostolus Christi Jesu per voluntatem Dei, et Timotheus frater, his qui sunt Colossis, sanctis et fidelibus fratribus in Christo Jesu. Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo.

PL 17, 421A

(第1–3節)「神の意志によるキリスト・イエスの使徒パウロと、兄弟テモテから、コロサイにいる聖なる者たち、キリスト・イエスにある忠実な兄弟たちへ。我々の父なる神と主イエス・キリストから、汝らに恩寵と平和があるように」。

2

Caput epistolae solito more scribit ad eos, in quo et sanctis et fidelibus fratribus litteras se ordinare prosequitur, quibus exoptat Dei gratiam manere per Christum.

PL 17, 421A

彼はいつもの習いに従って彼らに書簡の冒頭を書いている。そこでは、聖なる者たちであり忠実な兄弟たちである人々に自分が書き送ることを述べ、キリストを通して神の恩寵がとどまることを彼らのために願っている。

3

(Vers. 4, 5, 6.) Gratias agimus Deo et Patri Domini nostri Jesu Christi, semper pro vobis orantes, audita fide vestra in Christo Jesu, et dilectione, quam habetis in omnes sanctos propter spem, quae reposita est vobis in coelis, quam ante audistis in verbo veritatis Evangelii, quod pervenit ad vos, sicut et in universum mundum.

PL 17, 421B

(第4–6節)「我々は、我々の主イエス・キリストの父である神に感謝する。キリスト・イエスにある汝らの信仰と、すべての聖なる者たちに対して汝らが持つ愛とを聞いて、いつも汝らのために祈っている。それは、天に汝らのために蓄えられている望みのゆえであり、汝らはこの望みを先に、福音の真理の言葉において聞いた。その福音は汝らのもとに届き、全世界にも届いている」。

4

Quoniam dignum habuit Deus credere istis Filium suum, gratias ei refert in orationibus suis.

PL 17, 421B

神が彼らに自らの子を信じ託するにふさわしいと認めたのだから、〔パウロは〕祈りの中で神に感謝している。

5

Deinde propter charitatem, quam habebant in sanctos, fidi quia pro hac spes firma est apud Deum, qua remuneraturus creditur credentes et diligentes se invicem, auctore Christo, cujus nomen pervenit ad omnes gentes, ut multiplicentur in fide ejus.

PL 17, 421B

次に、彼らが聖なる者たちに対して持っていた愛のゆえに〔感謝する〕。この愛のために神のもとに確かな望みがあると信頼しているからである〔fidi quia の係りは定かでない。fidi を「信頼して」の意に取り、感謝する使徒たちを主語と解した〕。その望みによって、神は、信じて互いに愛し合う者たちに報いると信じられている。それはキリストを創始者とするものであり、その名はすべての異邦人に届いた。彼への信仰において彼らが増し加えられるためである。

6

(Vers. 7, 8.) Et est fructificans et crescens, sicut et in vobis, ex qua die audistis et cognovistis gratiam Dei in veritate, prout didicistis ab Epaphra dilecto conservo nostro, qui est fidelis pro vobis minister Christi, qui etiam notam fecit nobis vestram dilectionem in spiritu.

PL 17, 421C

(第7・8節)「〔福音は〕実を結び成長している。汝らのうちでもそうであり、汝らが神の恩寵を聞き、真理において知った日からそうである。汝らは我々の愛する仲間の僕エパフラスから学んだとおりである。彼は汝らのために忠実なキリストの奉仕者であり、また霊における汝らの愛を我々に知らせてくれた」。

7

In exemplum caeterarum gentium nos crescere et fructum vitalem facere alacri sermone prosequitur; ut ex eo quod Dei gratiam perceperunt, proficerent et numero et opere, adjungentes fidei suae qui fierent fratres eorum in Christo.

PL 17, 421C

他の異邦人たちの模範として、我々〔底本は nos。ミーニュの脚注は、一部の写本が hos recreare(彼らを元気づけ)と読むと伝える。コロサイの人々を指すと取るのが自然か〕が成長して命の実を結んでいると、彼は快い言葉で続けて述べる。それは、神の恩寵を受けたことによって、彼らが数においても業においても進み、自分たちの信仰に、キリストにおける彼らの兄弟となる人々を加えるようにするためである。

8

Exemplo enim bonorum operum illorum attracti sunt multi, teste illis Epaphra, qui eis ministravit gratiam Christi vice Apostoli, quam statim imbiberunt ut potum spiritalem in Domini charitate, quae non in carne est, sed in spiritu.

PL 17, 421C

実に、彼らの善い業の模範に引き寄せられた者は多かった。エパフラスがそのことを彼らについて証言している。彼は使徒の代わりに彼らにキリストの恩寵を取り次ぎ、彼らはそれを、霊的な飲み物のように、主の愛のうちにただちに飲み込んだ。この愛は肉にあるのではなく、霊にある。

9

(Vers. 9, 10.) Idcirco et nos ex qua die audivimus, non cessamus pro vobis orantes et postulantes; ut impleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapientia et intellectu spiritali in hoc, ut ambuletis digne eo ad omne placitum in omni opere bono.

PL 17, 421C

(第9・10節)「それゆえ我々も、聞いた日から、汝らのために祈り願うことをやめない。それは、あらゆる知恵と霊的な理解において、彼の意志を知ることで汝らが満たされ、そのことにおいて、あらゆる善い業をなして、彼にふさわしく、すべてにおいて彼の喜ぶように歩むためである」。

10

Audiens Apostolus devotam ac promptam voluntatem illorum circa fidem Christi, orat pro eis; ut propensius agnita voluntate Dei, rationabili opere explerent devotionem, quam audita fide Christi didicerant, ne tam fida mentis dicatio, et robur fidei, dum inconsulte aliquid et imperite conficeret, laboris sui fructum amitteret. Hoc enim libenter accepto fertur, quod devoto fit animo, et prudenter.

PL 17, 421D

使徒は、彼らがキリストへの信仰に対して献身的で意欲に満ちていると聞き、彼らのために祈る。それは、神の意志をいっそう深く知ったうえで、道理にかなった業によって、キリストへの信仰を聞いて学んだ献身を果たすためである。これほど忠実な精神の奉献と信仰の力強さが、思慮なく未熟に何かを行って、自らの労苦の実を失うことがないようにとの祈りである。喜んで受け入れられるのは、献身の心をもって賢明に行われることだからである。

11

(Vers. 11, 12, 13.) Fructificantes et crescentes in agnitionem Dei, in omni virtute robur capientes secundum potentiam gloriae ejus in omnem patientiam et longanimitatem, cum gaudio gratias agentes Deo et Patri, qui vocavit vos in partem sortis sanctorum in lumine, qui liberavit nos a potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae.

PL 17, 422A

(第11–13節)「神を知ることにおいて実を結び成長しつつ、あらゆる力において、その栄光の力に従って強さを得つつ、あらゆる忍耐と寛容に至り、喜びをもって、父なる神に感謝しつつ〔歩むように〕。神は汝らを、光の中で聖なる者たちの割り当てに与る者として召した。神は我々を闇の力から救い出し、その愛の子の国に移した」。

12

Incrementum operum eorum cum scientia vult fieri, ut non ignorent fidei suae spem; tunc enim firmi et stabiles sunt, si advertant quae pro fide promissa sunt, et quanta sit potentia gloriae majestatis Dei in patientia; ut longa exspectatione sustineat humanum genus, quod irreverentia sua non solum negligit Creatorem, verum persequitur amantes eum: ut et ipsi similiter patientes sint, ut supportent probra et maledicta infidelium, vel si illata fuerit pressura, exspectantes judicium Dei, nec dubitantes de eo, magis autem gaudentes in promissa vita cum gratiarum actionibus Deo, qui dignatus est advocare et inducere gentes in promissionem Judaeorum, quae est lumen aeternum, id est, vita aeterna, veritas perpetua.

PL 17, 422A

彼は、彼らの業の成長が知識とともに起こることを望む。それは、彼らが自分たちの信仰の望みを知らないままにならないためである。信仰のために約束されたものと、忍耐における神の威光の栄光の力がどれほど大きいかに気づいてこそ、彼らは堅く揺るがぬ者になるからである。すなわち神は、長い待望をもって人類を耐え忍ぶ。人類は自らの不敬によって、創造者を顧みないばかりか、彼を愛する者たちを迫害するのである。それは、彼ら自身も同じように忍耐強く、不信仰の者たちの辱めと呪いを耐え、あるいは苦難が加えられても、神の裁きを待ち、それについて疑わず、むしろ約束された生命に喜びながら、神に感謝を献げるためである。神は異邦人を呼び寄せ、ユダヤ人の約束の中に導き入れることを良しとした。その約束とは永遠の光、すなわち永遠の生命、とこしえの真理である。

13

Liberati enim de conditione tenebrarum, hoc est, eruti de inferno, in quo tenebamur a diabolo tam ex proprio quam ex delicto Adae, qui est pater omnium peccantium, translati sumus per fidem in regnum coeleste Filii Dei; ut ostenderet nobis Deus quo amore diligit nos, quando attollens nos de imo tartari, induxit in coelos cum vero Filio suo.

PL 17, 422B

実に、闇の状態から解放された、すなわち冥界から引き出された我々は、信仰を通して、神の子の天の国に移された。冥界で我々は、自らの〔罪〕からもアダムの罪からも、悪魔に捕らえられていた。アダムはすべての罪を犯す者たちの父である。それは、神が我々をどれほどの愛で愛しているかを我々に示すためである。神は我々をタルタロスの底から引き上げ、まことの子とともに天へ導き入れた。

14

Jam enim omnes credentes, qui fixa mente devoti sunt, exeuntes de saeculo, duce dextrae Patris Angelo, inducuntur in coelos, quod ante devictam mortem concessum non erat.

PL 17, 422C

いまやすべての信じる者たち、堅い心で献身している者たちは、世を去るとき、父の右の天使〔dextrae Patris Angelo の意は定かでない。「父の右にいる天使」と取った〕を導き手として、天へ導き入れられる。死が打ち破られる前には、これは許されていなかった。

15

(Vers 14.) In quo habemus redemptionem, et remissionem peccatorum. In hujus Filii sui regnum transtulit nos Deus, per quem nos redemit, et manumisit; remissio enim peccatorum liberos facit, ut liberati debitis, teneri obnoxii non possint.

PL 17, 422C

(第14節)「彼において我々は贖いを、罪の赦しを持っている」。神は我々を自らの子の国へ移した。その子を通して我々を贖い、奴隷の身から解き放ったのである。罪の赦しは人を自由にするので、負債から解かれた者が、責めを負う者としてなお捕らえられることはありえない。

16

Nam sine fide Christi nullus egressus de inferno est; quia obligatus peccatis exire januas tartari non potest. Qui est imago invisibilis Dei.

PL 17, 422C

実に、キリストへの信仰なしには、冥界から出た者は誰もいない。罪に縛られた者は、タルタロスの門を出ることができないからである。「彼は見えない神の像である」。

17

Invisibilis Dei imago visibilis esse non potest, alioquin nec imago est; quod enim invisibile est, pingi non potest, nec enim visibilis potest invisibilem videre; aut enim corpus est, quod videtur, aut figura, aut aliqua informata substantia, quam fert acies oculorum, totum tamen corpus est: Deus autem, qui ab iis omnibus alienus est, quomodo potest imaginem habere visibilem?

PL 17, 422D

見えない神の像が見えるものであることはありえない。さもなければ、それは像ですらない。見えないものは描かれえず、見えるものが見えないものを見ることもできないからである。見られるものは、体であるか、形象であるか、あるいは何か形づくられた実体であって、目の視線が耐えうるものである。しかしそれらはすべて体である。これらすべてと無縁である神が、どうして見える像を持ちえようか。

18

Sed ideo sic dicitur, ut talis Filius intelligatur, qualis est Pater; ut quia de ipso est, et nihil distat ab eo in divinitate naturae, imago ejus dicatur et forma; ne alius Deus a perfidis crederetur, quamvis nomine ipso hoc contineatur; ideo enim verus Dei Filius dicitur, ut de ipso esse credatur.

PL 17, 423A

しかし、このように言われるのは、子が父と同じようなものとして理解されるためである。子は父から出ており、本性の神性において父と少しも隔たらないので、父の像、また形と呼ばれる。背信の者たちによって別の神と信じられることがないようにである。もっとも、このことは〔「子」という〕名そのものに含まれているのであるが〔hoc の指すものは定かでない。父から出ていて別の神ではないことが「子」という名に含まれている、の意に取った〕。実に、子が神のまことの子と呼ばれるのも、父から出たものと信じられるためである。

19

Sed propter malam intelligentiam etiam hoc additum est, ut et imago ejus dicatur; ut cum apparet, licet in figura humana, aut certe in igne, ut ad Moysen (Exod. III, 2) , non ipse Pater intelligatur esse, sed Filius: et per id quod imago ejus dicitur, nihil ab eo distare credatur.

PL 17, 423A

しかし、誤った理解のゆえに、「その像」と呼ばれることまでが付け加えられた。子が現れるとき、たとえ人の姿であっても、あるいは確かにモーセに対して火の中に〔現れた〕ように(出エジプト記3:2)、父自身ではなく子であると理解され、「その像」と呼ばれることによって、父と少しも隔たらないと信じられるためである。

20

Unde dicit ad Philippum: Philippe, qui me videt, videt et Patrem. Quomodo tu dicis: Ostende nobis Patrem? Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est (Joan. XIV, 9.) ?

PL 17, 423A

それゆえ彼はフィリポに言う。「フィリポよ、私を見る者は父をも見る。どうして汝は、『我々に父を示せ』と言うのか。私が父のうちに、父が私のうちにあることを、汝は信じないのか」(ヨハネ14:9)。

21

Haec est unitas et substantialitas Patris et filii, ut invicem sint; ut qui videt Filium, videat et Patrem. Nunc videamus quomodo visus est Filius; ut proinde intelligamus qua ratione Philippus videndo Filium, videat et Patrem.

PL 17, 423B

これが父と子の一体性であり実体の同一性であって、両者は互いのうちにある。子を見る者は父をも見る、というわけである。では、子がどのように見られたかを見よう。そうすれば、フィリポが子を見ることによってどのような理由で父をも見たのかを、我々は理解できる。

22

Intellectu certe operum divinorum viderunt Filium, non carnalibus oculis. Quae operatus est Filius, dixit esse Patris; ut unitatem virtutis ostenderet. Eodem genere visus est et a Jacob; unde nomen accepit Israel, id est, homo videns Deum (Gen. XXXII, 28) .

PL 17, 423B

彼らは、神の業を理解することによって子を見たのであって、肉の目によってではない。子が行ったことを、子は父のものだと言った。力の一体性を示すためである。同じ仕方でヤコブにも見られた。そこからイスラエルという名を受けた。すなわち、神を見る人である(創世記32:28)。

23

Propter hoc ergo imago est dictus invisibilis Dei; ut ipse esse intelligeretur, qui per intellectum visus est Deus: Patrem autem numquam ullo modo apparuisse, sicut dictum est in Evangelio: Deum nemo vidit umquam (Joan. 1, 18) .

PL 17, 423B

それゆえ、子は「見えない神の像」と呼ばれた。理解を通して神として見られた者が、〔父ではなく〕彼自身であると理解されるためである。一方、父はけっしてどのようにも現れなかった。福音書に言われているとおりである。「神を見た者は、いまだ誰もいない」(ヨハネ1:18)。

24

(Vers. 16.) Primogenitus universae creaturae. Ante omnem creaturam, genitum Filium non creatum, testatur; ut secerneret nativitatem ejus a creaturae factura: et ut hoc penitus clarescat, subjecit:

PL 17, 423C

(第16節)〔引かれた句は第15節〕「すべての被造物より先に生まれた者」。すべての被造物より先に、子は生み出されたのであって、創造されたのではないと証言している。子の誕生を、被造物の製作から区別するためである。このことが十分に明らかになるよう、続けてこう付け加えた。

25

Quia in ipso condita sunt omnia in coelis et in terra. visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates, omnia per ipsum et in ipso condita sunt.

PL 17, 423C

「それは、天にあるものも地にあるものも、見えるものも見えないものも、王座であれ主権であれ支配であれ権能であれ、すべてのものが彼において創られたからである。すべてのものは、彼によって、彼において創られた」。

26

Non solum in eo magnificum et gloriosum significat Christum; quia antequam fierent omnia, natus est: sed et in ipso dicit omnia condita, hoc est, ut omnium potentia in eo esse credatur, et ideo profecta, dum omnia fiunt per ipsum: hoc est autem caput esse totius creaturae; quia ipso ut sint, esse coeperunt.

PL 17, 423C

パウロは、キリストがすべてが生じる前に生まれたという点でだけ、キリストを壮大で栄光あるものと示しているのではない。すべてのものが彼において創られたとも言う。それは、万物の力が彼のうちにあると信じられるためであり、それゆえ、万物は彼によって生じるのだから、〔彼から〕発したのである〔底本は profecta。係りは定かでない。「発した」と取り、万物を主語に補った。ミーニュの脚注は、古い版と一部の写本が et Deo eo perfecta、ローマ版が et a Deo perfecta(神によって完成された)と読み、より良い写本は本文のとおりと伝える〕。これが、彼が被造物全体の頭であるということである。彼によって存在するように、存在し始めたからである。

27

Ideo autem quae ab ipso facta sunt, per ipsum facta dicuntur; quia ad hoc natus est, ut faceret creaturam: hoc est, fecisse in eo, et per eum. Nec enim sibi nativitas sua proficit, sed nobis; quia non eguit nasci, qui in his erat.

PL 17, 423D

さらに、彼によって〔ab ipso〕作られたものが「彼を通して」〔per ipsum〕作られたと言われるのは、彼が被造物を作るために生まれたからである。すなわち、彼のうちで、また彼を通して作ったということである。実に、彼の誕生は彼自身のためではなく、我々のためになる。これらのうちにあった者は〔in his の指すものは定かでない〕、生まれる必要がなかったからである。

28

Quomodo fit unicus Dei Patris Filius, quomodo ipse novit quae ingenita sunt Dei Patris? Erat enim in Deo, qui processit de Deo, ita ut unus esset Deus: ac sic fit, ut neque diminutio sit Patris, neque profectus Filii, dum nascitur.

PL 17, 423D

どのようにして神である父の独り子となるのか。どのようにして彼自身は、神である父の生み出されていないものを知るのか。神から出た者は、神のうちにあったのである。それゆえ神は一つである。こうして、生まれても、父の減少も子の増加もないことになる。

29

Et ut apertius tradat quae et quanta sit potentia Filii, ostendit quae per ipsum sint, nempe Throni, Dominationes et Principatus, ac Potestates; ut proinde omnino minus nihil in eo esse credatur, quam in Patre.

PL 17, 424A

子の力がどのようなもので、どれほど大きいかをいっそう明らかに伝えるために、彼は、子によって生じたものを示す。すなわち王座、主権、支配、そして権能である。それゆえ、子のうちには、父のうちにあるより少ないものは一つもないと信じられるべきである。

30

(Vers. 17.) Et ipse est ante omnes. Ante omnes hic est; quia hic solus de Deo Patre natus est, de ingenita utique substantia Dei.

PL 17, 424A

(第17節)「彼はすべてのものより先にある」。彼がすべてのものより先にあるのは、彼だけが父なる神から、すなわち神の生み出されていない実体から生まれたからである。

31

Haec autem virtute ejus, quam per generationem habet a Patre, substiterunt; non ut communio eis substantiae sit cum eo, sed ex nihilo nutu Dei Patris Filio agente coeperunt. Et cuncta in ipso constant.

PL 17, 424A

これらのものは、彼が父から生まれによって持つ力によって存立した。それは、それらが彼と実体を共有するためではなく、無から、父なる神の意志により、子が働くことによって始まったのである。「そしてすべてのものは彼において成り立っている」。

32

In ipso constant, quia sine eo nihil sunt; nisi enim huic fuerint subdita, errore devia, quasi perditioni fient obnoxia.

PL 17, 424A

彼において成り立っているのは、彼なしには無だからである。実に、彼に服さなければ、迷いのうちに道を外れ、あたかも滅びに服する者となるからである。

33

(Vers. 18.) Et ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis; ut fiat in omnibus ipse primatum tenens.

PL 17, 424A

(第18節)「彼は教会の体の頭であり、初めであり、死者の中から最初に生まれた者である。すべてにおいて彼が首位を保つためである」。

34

Ecclesiae caput est Christus, si tamen omnes unum sentiant coelestes et terreni; ut sint Ecclesia, hoc est, unius fidei: si quominus truncati capite totius corporis, id est, a Creatore suo sejuncti, amentia quadam et vanitate bacchantur.

PL 17, 424B

キリストが教会の頭であるのは、天のものも地のものも皆が一つのことを思う場合に限る。すなわち、教会であるため、つまり一つの信仰に属するためである。そうでなければ、全身の頭を切り取られた者として、すなわち自らの創造者から切り離された者として、ある種の狂気と空しさのうちに乱れ騒ぐ。

35

Qui est principium, primogenitus ex mortuis; ut fiat in omnibus ipse primatum tenens. Quoniam omnia per ipsum sunt, per ipsum denuo negligentia quadam facto caduca, reformanda fuerunt; ne ad injuriam ejus pertineret, si opus ejus per alterum restauratum fuisset; ut quomodo ante omnes natus est, sic iterum ante omnes primus esset ex resurrectione mortuorum, reddita pristina vita; ante omnia enim natus est de Deo, ut cuncta crearet, quae non erant.

PL 17, 424B

「彼は初めであり、死者の中から最初に生まれた者である。すべてにおいて彼が首位を保つためである」。すべてのものは彼によって存在するのだから、何らかの怠慢によって脆くなったそれらは、再び彼によって新たにされねばならなかった。彼の業が他の者によって回復されたとすれば、彼への侮辱になるからである。すなわち、彼がすべてのものより先に生まれたように、再びすべてのものに先立って、死者の復活において最初の者となり、元の生命を返すためである。実に、彼はすべてのものより先に神から生まれたが、それは、存在していなかったものすべてを造るためであった。

36

Iterum autem accepta carne de virgine natus est, ut peccatum quod ex virgine Eva intraverat in mundum, aboleret.

PL 17, 424C

しかし再び、おとめから肉を受けて生まれたのは、おとめエバから世に入った罪を廃するためである。

37

Natus ergo, et mortuus resurrexit, ut quae primum fecerat, postea iterum recrearet; quia per errorem fuerant velut mortua, ut semper in omni vita sit primus et princeps.

PL 17, 424C

こうして生まれ、死んで復活したのは、最初に作ったものを、その後に再び造り直すためである。それらは迷いによって死んだも同然になっていたので、彼がつねにあらゆる生命において第一の者、首長であるためである。

38

(Vers. 19.) Quia in ipso complacuit Patri omnem plenitudinem inhabitare. Plenitudo in ipso est et manet; quia omnia potest semper, ut nihil exceptum sit, quod non per eum possit praestari; ut et faceret, et reformaret, et lapsa erigeret, et mortua vivificaret.

PL 17, 424C

(第19節)「父は、彼のうちにすべての満ちあふれが宿ることを良しとしたからである」。満ちあふれは彼のうちにあり、とどまっている。彼はつねにすべてを成しうるので、彼を通して与えられえないものは何も除かれない。それは、作り、新たにし、倒れたものを起こし、死んだものを生かすためである。

39

Unde ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso; ita dedit et Filio vitam habere in semetipso (Joan. V, 26) ; et: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult, vivificat.

PL 17, 424C

それゆえ彼は言う。「父が自分のうちに生命を持つように、子にも自分のうちに生命を持つことを与えた」(ヨハネ5:26)。また、「父が死者を起こして生かすように、子も、望む者を生かす」。

40

Nec enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio (Ibid., 21, 22) . Quid tam justum, nisi ut horum quae fecit per illum, ipsi daret judicium, ut omnis plenitudo divinitatis habitaret in ipso per id, quod diximus omnem illum potestatem in se habere: hoc est, Deum esse perfectum; qui enim haec omnia non habet, non est Deus.

PL 17, 424D

「父は誰をも裁かず、すべての裁きを子に与えた」(ヨハネ5:21, 22)。父が子を通して作ったこれらのものの裁きを、まさにその子に与えること以外に、これほど正しいことがあろうか。神性のすべての満ちあふれが彼のうちに宿るというのは、先に述べたとおり、彼がその権能のすべてを自らのうちに持つことによる。すなわち完全な神であるということである。実に、これらすべてを持たない者は、神ではない。

41

(Vers. 20.) Et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in coelis sunt, sive quae in terris.

PL 17, 424D

(第20節)「そして彼を通して、天にあるものであれ地にあるものであれ、十字架の彼の血によって平和をもたらしつつ、すべてのものを彼へと和解させること」。

42

Hoc est quod supra memoravit, quia ut ea omnia, quae fecit, per illum restauraret, cum errore quodam discrepare jam coepissent ab invicem, nec non et ab auctore (est enim adhuc error in carnalibus coelis) humiliavit eum, incarnando illum, ut homo factus ostenderet ac doceret quomodo possent ea, quae in firmamento sunt, et super terram reconciliari Creatori.

PL 17, 425A

これは先に述べたことである。すなわち、自らが作ったそれらすべてを彼を通して回復させるために――それらは、ある迷いによってすでに互いに、また創始者からも背き合い始めていた(肉的な天にはなお迷いがあるからである)――〔父は〕彼を受肉させて低くした。それは、彼が人となって、天空にあるものと地の上にあるものがどのようにして創造者と和解させられうるかを、示し教えるためである。

43

Quod ut ad perfectum perduceret, occidi se passus est propter homines; ut quos apud superos docuerat, exeuntes hinc a morte secunda teneri non possint; ut doctrina ejus fructum haberet primae institutionis, et omnia facta per ipsum viverent in ipso quasi in auctore, sicut Petrus fatetur in Actibus apostolorum (Act. III, 15) .

PL 17, 425A

これを完成にまで至らせるために、彼は人々のために殺されることを甘んじて受けた。上の世界の者たちのあいだで教えていた者たちが〔apud superos は、冥界に対する上の世界、すなわち地上に生きている者たちのあいだの意に取った〕、ここを去るとき、第二の死に捕らえられえないようにするためである。そして、彼の教えが最初の制定の実を得て、彼によって作られたすべてのものが、あたかも創始者のうちにあるように、彼のうちに生きるようになるためである。ペトロが使徒言行録で告白しているとおりである(使徒言行録3:15)。

44

(Vers. 21, 22.) Et vos quondam alienatos et inimicos consiliorum ejus in operibus iniquis, nunc autem reconciliatos in corpore carnis ejus per mortem, exhibere oportet vos sanctos et immaculatos et irreprehensos in conspectu suo.

PL 17, 425B

(第21・22節)「かつては疎外され、悪しき業において彼の計らいの敵であった汝らが、いまや彼の肉の体において、死を通して和解させられたのだから、汝らは自らを、彼の前に聖なる者、汚れなき者、非難されるところのない者として示さねばならない」。

45

Quale donum Dei sit erga gentes memorat, ut ostendat eos debitores, et quidem multum, in gratiarum actionibus Dei; qui cum inimici essent consiliorum ejus, quibus decrevit visitare genus humanum per famulum suum Moysen, cujus doctrinam et potestatem non receperunt, devoti idolis suis, immo operibus iniquis; adoraverunt enim opera sua, quae fecerunt: misericordia autem et providentia Dei requisivit eos; ut gratuito Dei gratiam consequerentur, redeuntes ad eum in conscientia munda; ut in die judicii dum nihil erroris veteris inveniretur in his, adcorporarentur Creatori suo, qui ut prodesset humano generi, incarnatus homo factus est, ut in carne sua vinceret mortem.

PL 17, 425B

神の賜物が異邦人に対してどれほどのものかを述べる。それは、彼らが神への感謝において負債者であり、しかも大いにそうであることを示すためである。彼らは、神が自らの僕モーセを通して人類を訪れようと定めたその計らいの敵であり、モーセの教えと権威を受け入れず、自分たちの偶像に、いやむしろ悪しき業に身をささげていた。実に彼らは、自分たちが作った自分たちの作品を拝んだ。しかし神の慈しみと摂理が彼らを探し求めた。それは、彼らが清い良心で神のもとに帰り、無償で神の恩寵を得るためであり、裁きの日に、彼らのうちに古い迷いが何も見いだされなくなって、自らの創造者の体に合わせられるためである。創造者は、人類に益を与えるために受肉して人となり、自らの肉において死に勝った。

46

(Vers. 23, 24.) Si quidem perseveratis in fide fundati, stabiles et immobiles a spe Evangelii, quod audistis, quod praedicatum est in universa creatura, quae sub coelo est.

PL 17, 425C

(第23・24節)「もし汝らが信仰に基礎づけられて堅く動かず、福音の望みから離れずにいるのなら〔よい〕。汝らはその福音を聞いたのであり、福音は天の下にあるすべての被造物の中で宣べ伝えられた」。

47

Cujus factus sum ego Paulus minister, qui nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et suppleo reliquias pressurarum Christi in carne mea pro corpore ejus, quod est Ecclesia.

PL 17, 425C

「その〔福音の〕奉仕者に私パウロはなった。私はいま、汝らのための苦しみを喜び、キリストの苦難〔pressura〕の残りを、彼の体である教会のために、私の肉において満たしている」。

48

In tribulationibus, quas patiebatur, exsultare se fatetur; quia profectum suum videt in fide credentium. Non est enim inanis tribulatio, quando eum pro quo patitur, acquirit ad vitam.

PL 17, 425C

彼は、自らが受けていた苦難の中で喜ぶと言っている。信じる者たちの信仰のうちに、自らの進展を見るからである。苦難は、そのために苦しむ当の者を命へと獲得するのなら、空しいものではない。

49

Quas passiones Christo dicit inferri, cujus utique doctrinam persequuntur; ut et perfidos gravet impietatis suae credulitate, et fidelibus Dei praedicet charitatem, cujus Filius nunc usque injurias patitur pro nobis.

PL 17, 425C

この苦しみは、キリストに加えられているものだと彼は言う。人々はキリストの教えを迫害しているからである。それは、背信の者たちには、自らの不敬を信じること〔credulitas〕によって重荷を負わせ、神の忠実な者たちには、その愛を宣べ伝えるためである。その子は今に至るまで、我々のために侮辱を受けている。

50

Nunc igitur intelligi vult qua causa scribit ad eos, cum dicit: Si tamen perseveratis in fide fundati; ut scirent tunc prodesse sibi passionem Christi, si in accepta fide manerent.

PL 17, 425D

では今、彼は、何のために彼らに書いているのかを理解させようとしている。「もし汝らが信仰に基礎づけられてとどまるなら」と言うのは、受けた信仰にとどまるなら、そのときキリストの受難が自分たちに益になると、彼らが知るためである。

51

Idcirco enim omnipotentia magnitudinis quanta sit Christi, et quam infinita, ab initio declaravit, ut doceret in ipso solo spem ponendam; quia ipsius sunt omnia, et quia nihil sine ipso potest vivere, neque in coelis, neque in terris.

PL 17, 425D

彼が初めから、キリストの偉大さの全能がどれほどのもので、どれほど無限であるかを明らかにしたのは、望みを彼のみに置くべきだと教えるためである。すべてのものは彼のものであり、彼なしには、天においても地においても、何ものも生きることができないからである。

52

Ante omnes enim est, et cuncta in ipso constant, quia in omnibus ipse primatum tenet; ut si quis alicui elementorum aut angelorum, vel Potestatum devotum se debere esse putet, errare se sciat.

PL 17, 425D

実に、「彼はすべてのものより先にあり、すべてのものは彼において成り立つ」。「彼がすべてにおいて首位を保つ」からである。したがって、諸元素あるいは天使たち、あるいは権能のいずれかに献身すべきだと考える者は、自分が誤っていると知るべきである。

53

Hic enim unus est Filius Dei, caput omnis principatus et principii, cujus Evangelium praedicatum est in toto mundo, incipiens a Moyse, qui dixit Judaeis: Quia Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus vester ex fratribus vestris, tamquam me.

PL 17, 426A

実に、彼は神の唯一の子であり、すべての支配と初めの頭である。その福音は全世界で宣べ伝えられたが、それはモーセから始まる。モーセはユダヤ人に言った。「汝らの神である主は、汝らのために、汝らの兄弟たちの中から、私のような預言者を立てる」。

54

Ipsum audietis; erit enim, quicumque non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe (Deut. XVIII, 15, 16) . Unde Dominus ait Judaeis: Quia Moyses de me scripsit (Joan. V, 46) .

PL 17, 426A

「汝らは彼に聞くであろう。実に、その預言者に聞かない者は誰であれ、民の中から断たれるであろう」(申命記18:15, 16)。それゆえ主はユダヤ人に言う。「モーセは私について書いたからである」(ヨハネ5:46)。

55

Itaque hic unus audiendus est et colendus, nec ad hunc aestimandus est quisquam; quia qui caput tenet, reliquam partem subjectam habet. Nam qui se subjectis humiliat, totus errat; quia non tenens caput truncus est, ex quo totum corpus continetur ad vitam.

PL 17, 426A

それゆえ、彼ひとりが聞かれ、崇められるべきであり、彼に並べて誰かを考えてはならない。頭を保つ者は、残りの部分を服従させているからである。実に、従属するものに自らを低くする者は、全く誤っている。頭を保たない者は胴だけであり、その頭によって、体全体が命へと保たれているからである。

56

(Vers. 25, 26.) Cujus factus sum ego minister secundum dispensationem Dei, quae data est mihi in vos, ad implendum verbum Dei in mysterio, quod absconditum fuit a saeculis saeculorum, et a generationibus.

PL 17, 426B

(第25・26節)「その〔福音の〕奉仕者に私はなった。それは、汝らのために私に与えられた神の経綸に従って、世々の昔から、また世代から隠されていた奥義において、神の言葉を満たすためである」。

57

Ministrum factum se esse Evangelii inter gentes a Deo per Christum cum fiducia loquitur, ut mysterium coeptum a Domino per idoneum et efficacem servum possit impleri, quod ignotum fuit a saeculis.

PL 17, 426B

彼は、自らが異邦人の間で福音の奉仕者とされたのは、神によって、キリストを通してであると、確信をもって語る。それは、世々の昔から知られていなかった奥義を、主によって始められたものとして、適任で有能な僕を通して満たしうるようにするためである。

58

(Vers. 27, 28.) Nunc vero declaratum est sanctis ejus, quibus voluit Deus demonstrare quae sint divitiae majestatis mysterii Dei in nationibus, quod est Chritus in vobis spes gloriae, quem nos annuntiamus.

PL 17, 426B

(第27・28節)「いまや〔奥義は〕彼の聖なる者たちに明らかにされた。神は彼らに、諸民族の間における神の奥義の威光の富が何であるかを、示すことを望んだ。それは、汝らのうちにあるキリスト〔底本は Chritus。Christus と読む〕、栄光の望みであり、我々はこのキリストを告げ知らせる」。

59

Mysterium quod latuit a saeculis, modo revelatum asserit, id est, tempore apostolorum ostensum; quia et gentes admittendae essent sine circumcisione carnis ad fidem Christi, qui promissus erat Judaeis.

PL 17, 426B

世々の昔から隠れていた奥義が、いまや啓示されたと彼は主張する。すなわち、使徒たちの時代に示されたということである。それは、異邦人も、肉の割礼なしにキリストへの信仰へと受け入れられるべきだったからであり、キリストはユダヤ人に約束されていた。

60

Prius enim ante praedicationem fidei circumcidi mandatum est gentiles, si voluissent ad Legem accedere: nunc autem misericordia Dei, ita ut sunt, suscipi jussi sunt ad fidem.

PL 17, 426C

実に、信仰の宣教より前には、異邦人は、律法に近づこうと望むなら割礼を受けるよう命じられていた。しかし今は、神の慈しみによって、あるがままに信仰へと受け入れられるよう命じられた。

61

Quod indignum putabatur Judaeis, ut Christus in quo spes erat Judaeorum, etiam gentes participes faceret gloriae suae.

PL 17, 426C

ユダヤ人の望みがかかっていたキリストが、異邦人をも自らの栄光に与らせるということは、ユダヤ人にはふさわしくないと思われていた。

62

(Vers. 29.) Monentes omnem hominem, et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo: in quo laboro, certans secundum operationem ipsius, quae operatur in me in virtute.

PL 17, 426C

(第29節)「あらゆる人を戒めつつ、あらゆる知恵をもって教えつつ、我々がすべての人をキリストにおいて完全な者として示すようにする。そのために私は労苦し、私のうちに力をもって働く彼の働きに従って闘っている」。

63

Hanc dicit veram esse sapientiam, quae est in disciplina Dominica, cum agnoscitur Christus.

PL 17, 426C

彼は、主の教えにあって、キリストが知られるときの知恵こそが、まことの知恵だと言う。

64

Quod se ipsum Apostolus magna cum cura agere testatur; ut erudiens omnem hominem in hac sapientia, consummatum eum exhibeat Deo in intellectum Christi, ut mysterium nativitatis ex Deo, et nativitatis ex Maria et totius operis ejus coelestium et terrestrium assequatur.

PL 17, 426C

使徒は、自分自身が大いなる配慮をもってこれを行っていると証言する。それは、この知恵においてすべての人を教え育て、キリストを理解することにおいて、その人を完成した者として神に示すためである。その人が、神からの生まれの奥義、マリアからの生まれの奥義、そして天のものと地のものにわたる彼の全業の奥義を把握するためである。

65

Cujus rei certamen contra perfidos habere se loquitur, adjuvantibus signis virtutum: ut per haec victa infidelitas comprimatur. Qui enim verbis subtilitate quadam diabolicae versutiae ausus est contradicere, pudore correctus, necesse est cedat virtuti.

PL 17, 426D

彼は、この事柄のために背信の者たちに対する闘いを自分が持っていると語る。力あるしるしの助けを受けてであり、それによって不信仰が打ち負かされ、抑えつけられるためである。実に、悪魔的な狡知のある種の巧みさをもって、言葉で反論しようとした者も、恥を覚えて正され、力に屈せざるをえない。

Caput II

第II章PL 17, 426D
1

(Vers. 1, 2, 3.) Volo enim vos scire, quantam sollicitudinem habeam pro vobis, et pro his qui Laodicaeae sunt, et quotquot non viderunt faciem meam in carne; ut consolationem accipiant corda eorum, cum fuerint instructi in charitate in omnes divitias plenitudinis intellectus, ad agnitionem mysterii Dei in Christo, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi.

PL 17, 426D

(第1–3節)「実に私は、汝らが知ることを望む。私が汝らのため、またラオディキアにいる人々のため、また私の顔を肉において見たことのない人々すべてのために、どれほどの心配を抱いているかを。それは、彼らが愛において、理解の満ちあふれのあらゆる富に至るまで、キリストにある神の奥義を知ることに至るまで教えを受けて、彼らの心が慰めを受けるためである。キリストのうちに、知恵と知識のすべての宝が隠されている」。

2

Non se minus sollicitum pro his, quos in carne minime vidit, quam pro illis erat, quibus praesens praedicabat, testatur; ut scirent non minore affectu diligi se ab eo, quia eos non viderat, quam caeteros apud quos erat, diligebat; ut foveret animos eorum in charitate, et prompti fierent per epistolam, et agnitionem acciperent sacramenti Dei in Christo, advertentes has esse sapientiae et scientiae divitias, si agnoscatur Christus in deitatis suae plenitudine adorandus.

PL 17, 427A

パウロは、肉において全く見たことのない者たちのためにも、居合わせて宣べ伝えていた者たちのためと同じだけ心配していると証言する。それは、彼らが、見たことがないという理由で、自分たちが、彼のもとにいて愛していた他の人々より小さな情愛で愛されているのではないと、知るためである。また、愛において彼らの心を温め、書簡によって彼らが意欲に満ち、キリストにある神の秘義の知識を受け取るようにするためである。彼らは、礼拝されるべきキリストが、自らの神性の満ちあふれにおいて知られるなら、これらが知恵と知識の富であることに気づくであろう。

3

Omne igitur mysterium sacramenti Dei in Christo est. Hic est enim unus, in quo omnis creatura nisi speraverit, peribit; ut omnium potentia in eo sit, ut qui cognoscit istum, cunctorum quaecumque sunt, cognitionem videatur habere, nec colendus alius praeter hunc requiratur; quia omnium potentiarum virtus in eo est; ex ipso enim habent omnes.

PL 17, 427A

それゆえ、神の秘義のすべての奥義は、キリストのうちにある。実に彼こそ唯一の者であり、すべての被造物は、彼に望みを置かなければ滅びる。それは、すべてのものの力が彼のうちにあり、彼を知る者が、存在するすべてのものの知識を持つとみなされ、彼以外に崇めるべき者が求められることもないためである。すべての勢力の力は彼のうちにあり、すべての者は彼から持つからである。

4

Unus enim cum sit, omnia potest: quare et caput omnium dicitur, ut per ipsum omnes subsistere videantur. Digne ergo omnes thesauri sapientiae et scientiae in eo dicuntur absconditi.

PL 17, 427B

彼は一人でありながらすべてを成しうる。それゆえ、すべての頭とも呼ばれ、すべてが彼によって存立すると見られる。したがって、知恵と知識のすべての宝が彼のうちに隠されていると言われるのは、ふさわしいことである。

5

Omnis enim scientiae ratio totius creaturae supernae et terrenae in eo sit oportet, qui omnium eorum caput est, sive Angelorum, sive solis, sive lunae, sive stellarum, aut caeterarum rerum, omnis scientiae peritia in auctore illorum est; ut qui hunc agnoscit, nihil ultra requirat, nec sapientiam, nec virtutem; quia agnovit eum, in quo perfecta virtus, perfectaque sapientia est.

PL 17, 427B

実に、天上と地上の被造物全体についてのあらゆる知識の理は、それらすべての頭である者のうちにあるはずである。天使であれ、太陽であれ、月であれ、星であれ、その他のものであれ、あらゆる知識の熟達は、それらの創始者のうちにある。それは、彼を知る者が、それ以上、知恵も力も求めないためである。完全な力、完全な知恵のある者を知ったからである。

6

Quidquid enim alibi se putaverit invenire, plene in hoc et abunde inveniet. Nam quid sapientius Salomone? quid prudentius Daniele? quibus idcirco Deus prae caeteris sapientiam dedit, ut notum faceret infidelibus totius se sapientiae esse auctorem.

PL 17, 427C

実に、他の所で見いだせると思うものは何であれ、この者のうちに、満ち足りて豊かに見いだすであろう。ソロモンより賢い者がいようか。ダニエルより思慮深い者がいようか。神は、彼らに他の者に先んじて知恵を与えた。それは、自分があらゆる知恵の創始者であることを、不信仰の者たちに知らせるためである。

7

Denique Nabuchodonosor dicit Danieli, admirans super sapientiam ejus: Vere Deus vester ipse est Deus vivus, et aperiens mysteria (Dan. II, 47) .

PL 17, 427C

実に、ネブカドネツァルはダニエルに、その知恵に驚いて言う。「まことに、汝らの神こそ生ける神であり、奥義を明らかにする者である」(ダニエル2:47)。

8

Quod quidem omnem incredulum latet in Christo esse omnem sapientiam et scientiam; quia non legunt in Evangeliis astrologiam, non in Apostolo geometriam, non in prophetis arithmeticam nec musicam: quae idcirco despecta sunt a nostris, quia ad salutem non pertinent, sed magis mittunt in errorem, et avocant a Deo; ut dum his student ratiocinationum disputationibus, animae suae curam non agant.

PL 17, 427C

キリストのうちにあらゆる知恵と知識があることは、確かにすべての不信の者には隠れている。彼らは、福音書に占星術を読まず、使徒〔パウロ〕に幾何学を、預言者たちに算術も音楽も読まないからである。これらは、救いに関わらず、むしろ迷いに投げ込み、神から引き離すので、我々の側の者たちに軽んじられた。そうした推論の議論に励むうちに、自らの魂への配慮をしなくなるのである。

9

Quae enim tam vera sapientia est, quam cognovisse quod prosit, et despexisse quod obsit? Obest enim; quia impedit animam, ne curam sui agat. Non immerito ergo qui Christum agnovit, invenit thesaurum sapientiae et scientiae; agnovit enim quod ei sit utile.

PL 17, 427D

益になるものを知り、害になるものを退けること以上に、まことの知恵があろうか。実に、害がある。魂が自分への配慮をするのを妨げるからである。それゆえ、キリストを知った者が知恵と知識の宝を見いだすのは、理由のないことではない。自分に有益なものを知ったからである。

10

(Vers. 4, 5.) Hoc dico, ut nemo vos circumveniat in subtilitate sermonis. Nam etsi corpore absens sum, spiritu tamen vobiscum sum, gaudens, et videns ordinationem vestram, et supplens id, quod deest utilitati fidei vestrae in Christum.

PL 17, 427D

(第4・5節)「私がこれを言うのは、誰も言葉の巧妙さで汝らを欺かないようにするためである。私は体では離れていても、霊では汝らとともにあり、喜び、汝らの秩序を見て、キリストへの汝らの信仰の益に欠けているものを補っている」。

11

Commonet ne in malorum colloquiis et astutia iniquitatis sensus eorum transduceretur; quia sapientes mundi arte quadam et minutiis disputationum irretire gestiunt simplicium animos; ut ratione mundanarum rerum abstrahant eos a spe, quae est in Christo.

PL 17, 428A

彼は、悪人たちの対話と不法の狡知によって、彼らの思いが誘い出されないようにと注意を促す。世の知者たちは、ある種の技巧と議論の細かな点で、素朴な人々の心を絡め取ろうとやっきになるからである。世のものごとの道理によって、彼らをキリストにある望みから引き離そうとするのである。

12

Unde Apostolus spiritu se illic adesse dicit, ut reverentiam ejus ante oculos habentes, abstinerent se ab hujusmodi hominibus.

PL 17, 428A

それゆえ使徒は、霊においてそこに居合わせていると言う。それは、彼らが使徒への畏敬を目の前に置き、そのような人々から身を遠ざけるためである。

13

Si enim spiritus Elisaei prophetae vidit fraudem Giezi euntis ad Naaman Syrum, ut acciperet sub nomine ejus, quae illi mandata non fuerant, et descendentem prompto animo Naaman ei plus dedisse, quam fuerat postulatus (IV Reg. V, 26) ; quanto magis Apostolus ea, quae dixit, poterat in spiritu videre!

PL 17, 428A

預言者エリシャの霊は、ゲハジがシリア人ナアマンのところへ行き、エリシャの名によって、命じられていなかったものを受け取ろうとした欺きを見抜いた。ナアマンが降りてきて、進んで求められた以上のものを彼に与えたことも見抜いたのである(列王記四5:26)。それならば、使徒が自分の言ったことを霊において見ることは、どれほどいっそうできたことか。

14

Major enim gratia fuit in apostolis, quam in prophetis. Et ut promptiores illos faceret circa traditionem evangelicam, gaudere se dicit in dispositione conversationis illorum; ut scientes unde Deo placeatur, in eo fierent firmiores, per quod digni effecti ad utilitatis profectum fidei suae addiscerent sensum.

PL 17, 428B

恩寵は、預言者たちのうちよりも使徒たちのうちに大きかった。福音の伝承に関して、彼らをいっそう意欲的にするために、彼は、彼らの生活の整いを喜んでいると言う。それは、彼らが、何によって神に喜ばれるかを知って、その点でいっそう堅くなり、それによってふさわしい者とされて、自らの信仰の益の進展のために、その思いを学ぶようにするためである。

15

(Vers. 6, 7.) Quemadmodum igitur accepistis Christum Jesum Dominum, in ipso ambulate, radicati et aedificati in ipso, et confirmati fide, sicut et docti estis, ambulantes in illa cum gratiarum actione.

PL 17, 428B

(第6・7節)「それゆえ、汝らが主キリスト・イエスを受け入れたとおりに、彼において歩め。彼において根を張り、築き上げられ、信仰において堅くされ、教えられたとおりに、感謝をもってその信仰のうちを歩みつつ」。

16

Hoc monet et hortatur ne devotio eorum minueretur, et recederent a fide, quam fuerant assecuti, et pravis fabulis eversi, aliter Christum acciperent, quam didicerant.

PL 17, 428B

彼がこう戒めて勧めるのは、彼らの献身が弱まらず、彼らが得た信仰から退かず、邪な作り話に覆されて、学んだのとは別の仕方でキリストを受け入れることのないようにするためである。

17

Multi enim corruptores fidei circumibant ad seducendos simplices, dolose et cum simulatione annuntiantes Christum, quos evitari monet magna cautela; ut stabiles et firmi supra fundamentum Trinitatis, spe futurorum gratias uberes agerent super misericordia Dei.

PL 17, 428C

実に、信仰を損なう者が多く、素朴な人々を惑わそうと巡り歩き、欺いて、偽りをもってキリストを告げていた。彼はこれらの者を、大いなる用心をもって避けるよう戒める。それは、彼らが三位一体という基礎の上に堅く立ち、来るべきものの望みをもって、神の慈しみについて豊かに感謝するためである。

18

(Vers. 8, 9.) Videte ne quis vos depraedetur per philosophiam, et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, secundum elementa hujus mundi, et non secundum Christum; quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter.

PL 17, 428C

(第8・9節)「気をつけよ、誰も、哲学と、人々の言い伝えに従う空しい欺きとによって、汝らを奪い取らないように。それはこの世の諸元素に従うものであって、キリストに従うものではない。キリストにおいて、神性のすべての満ちあふれが、体をもって宿っているからである」。

19

Philosophiam dicit terrenam, per quam solent seduci, qui cupiunt prudentes judicari in mundo.

PL 17, 428C

彼が言う哲学とは地上の哲学であり、世で賢いと判断されたい者たちは、それによって惑わされるのが常である。

20

Haec argumentis et subtilitate minutiarum quarumdam componitur, quasi physicas investigaverit rationes, quaedam habens admixta, quae hortamenta sint bonae vitae vel documenta, aliquando de mensuris, nec non et de numeris, aliquando de elementorum qualitatibus et quantitatibus ordinata.

PL 17, 428C

これは、論証と、ある種の細かな事柄の巧妙さで組み立てられており、あたかも自然学的な道理を探究したかのようである。また、善い生き方への励ましや教えとなるものをいくらか混ぜ持ち、あるときは度量や数について、あるときは諸元素の質と量について、整理されている。

21

In cujus disputationibus qui inciderit, vix et raro evadet; detinetur enim verisimilibus causis, et commentitiis rebus, nihil tam verum aestimans, quam quod conspicitur et intelligitur in elementis.

PL 17, 428D

その議論に陥った者は、ほとんど、またまれにしか抜け出せない。もっともらしい理由と作り事に引き止められ、諸元素において見られ理解されるもの以上に真実なものはないと考えるからである。

22

Et quia quae ad praesens sunt, et cernuntur oculis, suavia et oblectabilia videntur; aliquantos seducunt, qui spiritalem rationem despiciendam et ridendam putant desperatione futuri, omnem vim astris assignantes carnali rationi obnoxii; ne gravia credenda sint sustolli in coelum posse, vel levia venire ad terras, aut aliquid corporeum sine rerum admixtione generari, repugnantes potentiae ac providentiae Dei.

PL 17, 428D

現にあって目に見えるものは、甘美で心地よく見えるので、これらがかなりの人々を惑わす。彼らは、来るべきものに絶望して、霊的な道理を軽んじ、あざ笑うべきものと考え、すべての力を星々に割り当て、肉的な道理に服している。重いものが天に上げられうるとは信じてはならず、軽いものが地に降りるとも、物の混合なしに何か体あるものが生じるとも信じてはならないと言って、神の力と摂理に逆らっているのである。

23

Sciunt enim legi in divinis veteribus Hebraeorum voluminibus multa gesta per Moysen, quae humana ratio non capit: simili modo et in novis libris facta a Domino, aut per apostolos, quae tractatus carnalis prohibet credi.

PL 17, 429A

実に彼らは、ヘブライ人の神聖な古い書巻の中に、モーセを通して成された多くのことが読まれ、人間の道理がそれを受け止めえないことを知っている。同様に新しい書物の中にも、主によって、あるいは使徒たちを通して成されたことがあり、肉的な論議はそれを信じることを禁じる。

24

Hanc ergo traditionem vel philosophiam fallacem et inanem appellat; quia non a potentia Dei ordinata est, sed ab imbecillitate ratiocinationis humanae, quae potentiam Dei intra scientiam suam coarctat, ne aliter credatur facere, quam carnalis se continet ratio; quia singulis elementis divinitatis diversitatem deputant ad culturam, ut obligent animos imperitorum; ne se ad Deum verum extendant.

PL 17, 429A

それゆえ彼は、この言い伝え、すなわち哲学を、欺きであり空しいものと呼ぶ。それは神の力によって整えられたのではなく、人間の推論の弱さによって整えられたものであり、その弱さは神の力を自らの知識の内に押し込め、肉的な道理が収まっている以外の仕方で神が行うと信じられないようにするからである。また彼らは、個々の諸元素に神性のさまざまな姿を割り当てて崇拝させ、無知な者たちの心を縛り、まことの神へ向かって伸びないようにするからである。

25

Quamobrem cavendam monet traditionem istam; quia mundi cultrix est, non Dei, qui unus est: nec ad Christum, sed a Christo abstrahit, in quo perfectio divinitatis est.

PL 17, 429B

それゆえ彼は、この言い伝えを警戒するよう戒める。それは世を崇めるものであり、唯一である神を崇めるものではないからである。それはキリストへ引き寄せるのではなく、キリストから引き離す。キリストのうちに神性の完全さがあるのに。

26

Omnia enim quae habet Pater, dedit Filio, cum illum in plenitudinis genuit divinitate corporaliter; ut quia ipse caput est, creatura autem ejus corpus est, quidquid putatur posse coelestis creatura, hoc totum plene in Christo esse credatur; ut nullus arbitretur quemquam alium colendum.

PL 17, 429B

実に、父は自らの持つすべてのものを子に与えた。満ちあふれた神性のうちに、体をもって子を生んだときである〔corporaliter の係りは定かでない。コロサイ2:9 にならい神性に係けた〕。子は頭であり、その被造物は体なのだから、天上の被造物が成しうると思われることは何であれ、そのすべてが満ちてキリストのうちにあると信じられるように、また誰も他の者を崇めるべきだと考えないようにするためである。

27

Quidquid enim in aliquo magnum putaverit, plus in illo inveniet; quia omnes ex ipso habent, sicut ex capite membra: ipse autem plenus est semper.

PL 17, 429B

実に、誰かのうちに大きなものがあると考えるなら、それ以上のものを彼のうちに見いだすであろう。すべての者は、頭から肢体が受けるように、彼から受けるのであり、彼自身はつねに満ちているからである。

28

(Vers. 10.) Et estis in illo repleti, qui est caput omnis Principatus et Potestatis. Plus significat credentibus dari, quam potest in elementis comprehendi; quia qui in Christo est, repletus est divinitatis abundantia, quam elementa non habent.

PL 17, 429C

(第10節)「そして汝らは、すべての支配と権能の頭である彼において、満たされている」。信じる者たちに与えられるものは、諸元素のうちに含みうるものより多いと彼は示す。キリストのうちにある者は、諸元素の持たない神性の豊かさで満たされているからである。

29

Denique in credentibus Spiritus sanctus inhabitat, quod elementis concedi non potuit; quia indignum erat et incongruum, ut invisibilis habitaret in substantia visibili, et incorporeus in iis quae sensibilia sunt.

PL 17, 429C

実に、聖なる霊は信じる者たちのうちに宿るが、これは諸元素には許されえなかった。見えないものが見える実体のうちに、体を持たないものが感覚されうるもののうちに宿るのは、ふさわしくなく、不釣り合いだったからである。

30

Audiant ergo et veniant cultores eorum, et credant in Christum; ut fiant majores eorum, quos nunc colunt.

PL 17, 429C

それゆえ、それらを崇める者たちは、聞き、来て、キリストを信じるべきである。いま崇めているそれらよりも、大いなる者となるためである。

31

(Vers. 11, 12.) In quo et circumcisi estis circumcisione non manufacta, in exspoliationem corporis carnis, in circumcisione Christi, una cum illo sepulti in baptismo: in quo et simul surrexistis per fidem operationis Dei, qui suscitavit illum ex mortuis.

PL 17, 429C

(第11・12節)「彼において汝らはまた、手で作られたのではない割礼によって、肉の体を脱ぎ捨てることへ向けて、キリストの割礼において割礼を受け、洗礼において彼とともに葬られた。彼においてまた、彼を死者の中から起こした神の働きへの信仰によって、ともに復活した」。

32

Hi circumciduntur in Christo, qui amputata totius traditionis humanae cultura, Christo junguntur, corde non carne circumcisi, id est, in spiritu, non in carne servientes; ut a terrenis ad coelestia, ab humanis ad divina, ab errore convertantur ad veritatem, capiti et auctori suo copulati per charitatem.

PL 17, 429D

キリストにおいて割礼を受けるのは、人間の言い伝え全体への崇拝を断ち切って、キリストに結びつく者たちである。彼らは、肉ではなく心に割礼を受け、すなわち肉においてではなく霊において仕える者たちである。それは、地上のものから天上のものへ、人間のものから神のものへ、迷いから真理へと向きを変え、愛によって自らの頭また創始者に結ばれるためである。

33

Cum quo sepulti sunt in baptismate: resurrexerunt autem per fidem Dei, de quo credunt quod exemplo Christi resuscitabit illos ex mortuis.

PL 17, 429D

彼らは洗礼において、キリストとともに葬られた。そして神への信仰によって復活したのであり、神が、キリストの模範にならって彼らを死者の中から起こすと信じているのである。

34

Illic enim homo vetus deponitur, et novus assumitur: peccatis moritur, ut vivat justitiae: elementis abrenuntiat, ut Christo societur, resurrectionis futurae tenens pignus exemplum Salvatoris, qui resurrexit ex mortuis.

PL 17, 430A

実にそこで、古い人は脱がれ、新しい人は身にまとわれる。罪に死んで、正義のために生き、諸元素を捨てて、キリストに結ばれる。来るべき復活の保証として、死者の中から復活した救い主の模範を保つのである。

35

Haec igitur commonet, ut perseverent in abrenuntiatione pompae et praestigiis satanae. Qui idcirco elementorum suadet culturam, ut a Deo avocet, participes apostasiae suae volens efficere homines.

PL 17, 430A

それゆえ彼は、サタンの行列〔pompa〕とまやかしを捨てることに踏みとどまるよう、これらのことを注意する〔底本は pompae et praestigiis satanae。係りは定かでない。「サタンの行列とまやかし」を捨てることと取った〕。サタンは、人々を自らの背教の仲間にしようとして、神から引き離すために、諸元素への崇拝を勧めるのである。

36

Quia enim sub nomine suo culturam suadere non potest, horretur enim ipso nomine; sub alterius nomine suam conatur implere voluntatem.

PL 17, 430A

サタンは、自分の名では崇拝を勧められない。その名そのものが忌み嫌われるからである。それで、他の名のもとに、自らの意志を果たそうとする。

37

(Vers. 13, 14, 15.) Et vos cum mortui essetis in delictis, et praeputio carnis vestrae, convivificavit simul cum illo, donans nobis omnia delicta, deleto chirographo, quod adversum nos erat, decretum, quod contrarium erat nobis: et illud tulit de medio, et affixit cruci, et exuens principatus et potestates, ostentavit in auctoritate, triumphans illos in ipso.

PL 17, 430A

(第13–15節)「そして汝らが、罪と汝らの肉の無割礼のうちに死んでいたとき、〔神は〕彼とともに汝らを生かし、我々にすべての罪を赦し、我々に対立していた証文、我々に反する掟を消し去った。そしてそれを中から取り除いて、十字架に釘づけにし、支配と権能を剥ぎ取って、権威をもってさらしものにし、彼において彼らに勝利した」。

38

Mortuos dicit gentiles fuisse: primum quidem, quia legem, quae ad testimonium data est Creatoris, et ad vitia condemnanda, recipere noluerunt: deinde impietatis peccatorum suorum causa indigni erant vita; ideoque discrevit hos a Judaeis: quasi qui fuerint inimici Dei unius.

PL 17, 430B

彼は、異邦人が死んでいたと言う。第一に、創造者の証しとして、また悪徳を断罪するために与えられた律法を、受け入れようとしなかったからである。次に、自らの罪の不敬のゆえに、命にふさわしくなかったからである。それゆえ彼は、彼らをユダヤ人から区別した。唯一の神の敵であった者たちとして、というわけである。

39

Judaei vero in unius Dei confessione degentes, adveniente Christo, addiscunt mysterium Dei, quod exspectabant ad justificationem suam: ut in eo quod subreptum illis fuerat, quia impossibile est esse sine peccato, acciperent remissionem.

PL 17, 430B

一方ユダヤ人は、唯一の神を告白して暮らしていたが、キリストの到来に際して、自分たちが義とされるために待ち望んでいた神の奥義を学んだ。それは、罪なしにあることは不可能なので、自分たちに忍び入っていたことについて、赦しを受けるためである。

40

Unde post causam gentilium inducit et Judaeos, dicens: Donans nobis omnia delicta; ut post specialem subjiceret et generalem; quia cunctis donavit omnia delicta.

PL 17, 430B

それゆえ、異邦人の件のあとで、彼はユダヤ人をも持ち出して言う。「我々にすべての罪を赦し」。それは、個別の件のあとに全体の件も加えるためである。〔神が〕すべての人に、すべての罪を赦したからである。

41

Sed quia sicut dicit Dominus: Cui plus donatum fuerit, amplius debet diligere (Luc. VII, 43) : idcirco commonet gentes, ut considerantes causas malorum suorum, et qualem gratiam acceperunt a Deo in Christo, tota devotione solliciti sint circa obsequium ejus, a quo a diversa mortis poena sunt liberati.

PL 17, 430C

しかし、主が「多くを与えられた者は、いっそう愛さねばならない」(ルカ7:43)と言うとおりであるから、それゆえ彼は異邦人に、自らの悪の原因と、神からキリストにおいてどのような恩寵を受けたかを考えて、全き献身をもって、その奉仕に心を配るよう注意する。彼らは、その神によって、死のさまざまな刑罰から解放されたのである。

42

Quomodo ergo donavit nobis omnia delicta? Deleto, inquit, chirographo, quod erat adversarium nobis. Et quid est delere, subjecit dicens: Et illud tulit de medio. Sic ergo delevit, cum tulit de medio. Sic autem tulit de medio, cum affixit, ait, cruci.

PL 17, 430C

では、どのようにして〔神は〕我々にすべての罪を赦したのか。彼は言う。「我々に敵対していた証文を消し去って」。「消し去る」とは何かを、彼は続けて言う。「そしてそれを中から取り除いた」。こうして、中から取り除いたときに、〔神は〕消し去ったのである。そして、そのように中から取り除いたのは、彼が言うように、「十字架に釘づけにした」ときである。

43

Affigere autem cruci, hoc dixit esse spoliare principatus et potestates publice, et detriumphare illos in Christo. Haec, sicut videntur, obscura sunt, ac per hoc adhibita cura dilucidanda sunt.

PL 17, 430C

「十字架に釘づけにする」とは、彼によれば、支配と権能を公然と剥ぎ取り、キリストにおいて彼らを凱旋式で引き回すことである。これらは見たとおり不明瞭であり、それゆえ、注意を払って解明されねばならない。

44

Hoc est praesidium Dei, quod per significantiam diversarum causarum exponit Apostolus. Multa enim acta memorat, quo genus hominum ad indulgentiam perveniret; ut non solum propria remitteret nobis delicta, sed et illud tolleret peccatum, quod ex Adae erat praevaricatione (quod appellavit chirographum in decretis) quod nos a mortuis resurgere non sinebat; quia si et hoc non tulisset de medio, exeuntes hinc, qui acceperant remissam, illic tenerentur apud inferos.

PL 17, 430D

これは神の守りであり、使徒はさまざまな事柄を示すことによって、それを説明している。実に彼は、人類が赦しに至るように成された多くの事柄を述べる。神は、我々自身の罪〔delictum〕を赦すだけでなく、アダムの背反から来た罪をも取り除いた(それを彼は「掟による証文」と呼んだ)。それが、我々が死者の中から復活するのを許さなかったのである。もしこれをも中から取り除かなかったなら、赦しを受けた者たちも、ここを去ってから、そこで冥界に捕らえられたであろう。

45

Porro autem ideo omnia delicta concessa sunt, ut resurgerent a mortuis. Quia enim ex peccato mors, sublato peccato fit resurrectio mortuorum: quod quidem fieri minime potuisset, nisi peccatum affixisset cruci.

PL 17, 431A

さらに、すべての罪〔delictum〕が赦されたのは、彼らが死者の中から復活するためである。死は罪から来るのだから、罪が取り去られれば、死者の復活が起こる。しかしこれは、〔キリストが〕罪を十字架に釘づけにしなければ、決して起こりえなかった。

46

Dum enim non peccando Salvator vincit peccatum, quod hominem tenebat obnoxium, insuper et occiditur ab eo innocens: sic crucifixit peccatum. Devictum enim peccatum, mortificatum dicitur, crux enim non Salvatoris mors est, sed peccati.

PL 17, 431A

実に救い主は、罪を犯さないことによって、人を支配下に置いていた罪に勝ち、そのうえ無実の者として、その罪によって殺される。こうして彼は罪を十字架につけた。打ち負かされた罪は、殺されたと言われる。十字架は救い主の死ではなく、罪の死だからである。

47

Innocens enim sic qui occiditur, reos illos facit, a quibus occiditur. Peccatum autem principes et potestates intelligamus, quorum studio peccavit primus Adam.

PL 17, 431A

実に、このように無実で殺される者は、自分を殺す者たちを有罪とする。この「罪」を、我々は支配者たちと権能たちのことと理解しよう。その働きかけによって、最初のアダムは罪を犯したのである。

48

Ad auctores enim referendum est nomen hoc, quorum mortem in exspoliatione significavit; mors enim ipsorum haec est, quia victi a Salvatore, dum exspoliantur animabus, quas tenebant in captivitate, mortificantur.

PL 17, 431A

実にこの名〔罪〕は、その張本人たちに帰されるべきである。剥ぎ取りにおいて、彼は彼らの死を示した。彼らの死とは、救い主に打ち負かされ、囚われの身に捕らえていた魂を奪われて、殺されることだからである。

49

Rei enim facti sunt: quia cum hac auctoritate animas tenerent, quia peccaverant, ipsi inventi sunt amplius peccatores, dum illum qui illos non peccando vicerat, occiderunt.

PL 17, 431B

彼らは有罪とされたのである。人々が罪を犯したという権威をもって魂を捕らえていたのに、罪を犯さないことによって彼らに勝った者を殺したとき、彼ら自身がいっそう罪ある者と見いだされたからである。

50

Et sic juste exspoliati sunt, sicut dixit, publice, id est, in cruce; quod est palam detriumphari a Deo in Christo. Ille enim detriumphatur qui palam vincitur, et spolia ejus publicantur; ostenditur enim omnibus prostratus, qui caeteris insultabat.

PL 17, 431B

こうして彼らは、彼が「公然と」と言ったとおり、すなわち十字架において、正当に剥ぎ取られた。これは、神によってキリストにおいて、公に凱旋式で引き回されることである。公に打ち負かされ、その戦利品が公にされる者が、凱旋式で引き回されるのである。他の者を嘲っていた者が、打ち倒された姿ですべての者に示されるからである。

51

Decretum autem quod dicit, non est hoc quod pagani fatum appellant; quia illud non omnibus contrarium asserunt; quia quosdam dicunt ex hoc felices, alios infelices. Hoc enim decretum omnibus dicit fuisse contrarium; sententia enim erat cunctis adversa hominibus.

PL 17, 431B

彼が言う「掟」は、異教徒が運命と呼ぶものではない。彼らは、運命がすべての人に不利だとは主張せず、これによってある者たちは幸いで、他の者たちは不幸だと言うからである。実に彼は、この掟がすべての人に不利であったと言う。判決はすべての人に敵対していたからである。

52

(Vers. 16, 17.) Nemo igitur judicet vos in cibo, vel in potu, aut in parte diei festi, aut in neomeniis, aut in sabbato: quae sunt umbra futurorum, corpus autem Christi.

PL 17, 431C

(第16・17節)「それゆえ、誰も、食べ物や飲み物のこと、祝祭日の一部のこと、新月の祭りのこと、安息日のことで、汝らを裁いてはならない。これらは来るべきものの影であるが、体はキリストのものである」。

53

Quoniam omnis spes vitae in Christo est, ac fiducia, nulli superstitioni aut legi subjacere nos debere praecepit.

PL 17, 431C

命のすべての望みと信頼はキリストのうちにあるので、我々がいかなる迷信にも、律法にも服してはならないと彼は命じた。

54

Quamobrem perstrepentes, aut aliquid quod ad fidem Christi non pertinet susurrantes, contemnendos: istum autem solum sequendum, per quem devicta mors est, et reddita resurrectio mortuorum.

PL 17, 431C

それゆえ、騒ぎ立てる者や、キリストへの信仰に関わらないことをささやく者は軽んじるべきであり、ただ彼だけに従うべきであると〔彼は命じる〕。彼を通して死は打ち負かされ、死者の復活が返されたのである。

55

Quidam enim Judaeorum solent judicare fideles, quod ea quae interdicta per Moysen sunt, edant de cibis, cum omnia Deus munda fecerit: indigni autem judicati Judaei de his edere, prohibiti sunt a melioribus.

PL 17, 431C

実にユダヤ人の中には、信じる者たちを裁くのが常の者がいる。モーセを通して禁じられた食物を食べるからである。神はすべてを清いものとしたのに。しかしユダヤ人は、これらを食べるにふさわしくないと判断されて、いっそう善いものから禁じられたのである〔prohibiti sunt a melioribus の係りは定かでない。字義どおりに訳した〕。

56

Solent iterum reprehendere nos, quia dies festos eorum spernimus, aut quia initia mensium non observamus, quae neomenias vocant: maxime autem quod dies sabbatorum non custodimus, ut otio et epulis cum luxuria transigantur: quod magis ad offensam pertinet, quam ad gratiam.

PL 17, 431D

彼らはまた、我々が彼らの祝祭日を軽んじるとか、彼らが新月の祭りと呼ぶ月の初めを守らないといって、我々を非難するのが常である。とりわけ、我々が安息日を守らないことを〔非難する〕。安息日は閑暇と宴のうちに放縦に過ごされるのであるが、それは〔神の〕好意よりもむしろ不興を買うことに関わる。

57

Haec autem omnia sunt corpus Christi, quia elementorum per effectus sunt vocabula. Hinc est unde in Evangelio dicit: Dominus est enim Filius hominis etiam sabbati (Matth. XII, 8) ; per ipsum enim omnia, quae quidem sic data sunt per Moysen, ut umbra essent, vel figura futurorum, ut apparente veritate, figura cessaret.

PL 17, 431D

しかしこれらはすべてキリストの体である。諸元素の働きにちなむ呼び名だからである〔祝祭日・新月・安息日は諸元素(日・月など)の働きにちなんで名づけられたもので、諸元素は彼によって成ったので、これらもキリストに属する、の意と取った〕。ここから、福音書で彼は言う。「人の子は安息日の主でもあるからである」(マタイ12:8)。実にすべては彼によるのであり、これらはモーセを通して、来るべきものの影あるいは象りであるように与えられた。真理が現れるとき、象りが終わるためである。

58

Sicut enim absente imperatore, imago ejus habet auctoritatem, praesente non habet; ita et haec ante adventum Domini tempore suo observanda fuerunt, praesente autem, carent auctoritate. Numquid aliquis vicem domini agens, ipso praesente, dominatur?

PL 17, 432A

皇帝が不在のときは、その像が権威を持つが、皇帝がいるときは持たない。それと同じく、これらも主の到来の前には、それぞれの時に守られるべきであったが、主が現にいる今は、権威を欠く。主の代理を務める者が、主自身がいるときに支配するだろうか。

59

Si praefectorum vicarii, praesentibus eis privati sunt; quanto magis servi, praesente domino, etiam ipsi in obsequio debent videri!

PL 17, 432A

総督たちの代理人が、総督がいれば私人となるのなら、まして奴隷は、主人がいるとき、自分たちもまた奉仕の中にあると見えねばならない。

60

(Vers. 18, 19.) Nemo vos decipiat, volens in humilitate animi, et superstitione angelorum ea quae videt, extollens se frustra, inflatus mente carnis suae, et non tenens caput illud, ex quo omne corpus per compagines et conjunctiones subministratum et compaginatum crescit in augmentum Dei.

PL 17, 432A

(第18・19節)「誰も汝らを欺いてはならない。〔その者は〕謙遜な心と天使たちへの迷信を望み、自分が見るものによって空しく自らを高ぶらせ、自らの肉の精神で膨れあがり、あの頭を保っていない。その頭から、全身は、つなぎ目と結合を通して供給され、結び合わされて、神による成長へと成長する」。

61

Quod superius sub nomine philosophiae cavendum monuit, nunc apertius docet observandum ab iis, qui terrenae sapientiae studentes, haec colenda asserunt, quae obtutibus adjacent, vel apparent; ut horum detentae culturis animae sub firmamento obligatae teneantur, ne se supra firmamentum tendant ad superiores coelos ad Deum omnium adorandum.

PL 17, 432B

先に、哲学という名のもとに警戒するよう戒めたことを、今はいっそうはっきりと、警戒すべきこととして教える。それは、地上の知恵に励み、視線の届くところにある、あるいは現れているものを崇めるべきだと主張する者たちのことである。それらの崇拝に引き止められた魂が、天空の下に縛られたままとなり、天空の上へ、すべてのものの神を礼拝するための上の天々へ向かって、伸びていかないようにするためである。

62

Quod opera efficitur inimici, ut semper animas super terras humiliatas detineat, ubi se scit de coelis dejectum semper futurum justo judicio Dei, religionem simulans, cum sit maximum sacrilegium.

PL 17, 432B

これは敵〔悪魔〕の働きによって成し遂げられる。敵は、魂をつねに地上で低くしたまま引き止めておこうとする。地上は、天から投げ落とされた自分が、神の正しい裁きによってつねにいることになると知っている所である。敵は宗教を装うが、それは最大の冒瀆である。

63

Inflantur enim motum pervidentes stellarum, quas angelos vocat, non auctoritate divina, sed superstitione humana, quae ad nihilum proficit, nisi ad damnum: nolentes tenere fidem Christi, qui omnium creator et Dominus est.

PL 17, 432B

実に彼らは、星々の運行を見抜いたと思って膨れあがる。星々を天使と呼ぶ〔vocat は単数。「使徒が星々を天使と呼ぶ」とも読める〕のは、神の権威によるのではなく、人間の迷信によるのであり、この迷信は、損害のほかには何の益ももたらさない。彼らは、万物の創造者であり主であるキリストへの信仰を、保とうとしない。

64

Ex ipso enim omnes originem habent; quare et corpus ejus dicuntur, si tamen agnoscunt eum. Ad ipsum enim conversi reaedificantur, compaginati fidei ejus subministrante Evangelio cunctis quasi membra corporis in charitate Christi, ut augmentum faciant Deo.

PL 17, 432C

すべての者は彼から起源を持つ。それゆえ、彼らは彼を知るなら、彼の体とも呼ばれる。実に、彼に向き直る者は築き直され、福音がすべての者に、体の肢体のように供給することによって、キリストの愛のうちに彼への信仰に結び合わされ、神に成長をもたらす。

65

Cum enim redeunt ad illum, qui per errorem deseruerant illum, minuentes copias divitiarum ejus, dum denegant ejus se esse, crementum faciunt Deo. quia ex perditis acquiruntur.

PL 17, 432C

迷いによって彼を捨て、自分たちが彼のものであることを否んで、彼の富の豊かさを減らしていた者たちが、彼のもとに帰るとき、彼らは神に成長をもたらす〔底本は Deo. quia と句点で切る。前後を続けて訳した〕。滅びた者たちの中から獲得されるからである。

66

Haec de paganis: rursum de Judaeis dicit quia et ipsi sub elementis serviunt, non elementis.

PL 17, 432C

これは異教徒についてである。再びユダヤ人について、彼らもまた諸元素のもとで仕えているのであって、諸元素に仕えているのではないと彼は言う。

67

(Vers. 20.) Si ergo mortui estis cum Christo ab elementis hujus mundi, quid adhuc, velut viventes in hoc mundo decernitis? Omnis qui baptizatur in Christo, moritur mundo; cunctis enim superstitionum erroribus abrenuntiat, ut solam colat fidem Christi.

PL 17, 432C

(第20節)「それゆえ、汝らがキリストとともにこの世の諸元素に死んだのなら、なぜなお、この世に生きている者のように定めを立てるのか」。キリストにおいて洗礼を受ける者はみな、世に死ぬ。迷信のあらゆる迷いを捨て、キリストへの信仰だけを尊ぶからである。

68

Amotis enim quae naturali justitiae accedunt, relinquitur disciplina data a Deo, per quam vivitur Deo per spem, quae est in Christo: moritur autem his quibus subjectus fuerat per errorem, dum negat illos, quos deos praesumpserat esse.

PL 17, 432D

自然の正義に付け加わるものが取り除かれると、神によって与えられた教えが残る。それによって、キリストにある望みを通して神に生きる。彼は、迷いによって服していたものに対して死ぬ。神々だと思い込んでいたものを否むことによってである。

69

Et ita fit ut per inimicitiam abrenuntiationis invicem sibi mortui dicantur homo et elementorum cultura. Mundum enim dicens, errorem carnis significat; omne enim quod videtur, carni deputatur.

PL 17, 432D

こうして、捨てるという敵対によって、人と諸元素への崇拝とが、互いに死んだと言われることになる。彼が「世」と言うとき、肉の迷いを意味する。見られるものはすべて肉に属するとされるからである。

70

Hinc est unde et Joannes apostolus: Nolite, inquit, diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt (I Joan. II, 15) ; id est, neque elementa, quibus compactus est mundus, neque errores quos humana adinvenit traditio, diligamus: sed solum Christum, qui mortuus est pro nobis; ut corpori suo nos sociaret ex perditis.

PL 17, 432D

ここから使徒ヨハネは言う。「世を愛するな。世にあるものも愛するな」(一ヨハネ2:15)。すなわち、世を構成する諸元素も、人間の言い伝えが作り出した迷いも、我々は愛してはならない。我々のために死んだキリストだけを〔愛そう〕。滅びた者たちの中から、我々を自らの体に結びつけるためである。

71

Qui ergo consepulti sunt Christo, mortui sunt elementis, ut nihil curent ex his; superna enim didicerunt tenenda, quae possunt vitam donare perpetuam. Haec enim nec praesentem dant, et impediunt, ne apprehendantur futura.

PL 17, 433A

それゆえ、キリストとともに葬られた者たちは、諸元素に死んだのであって、これらのものを何も気にかけない。彼らは、とこしえの生命を与えうる上のものを保つべきだと学んだからである。諸元素は現在の生命すら与えず、来るべきものが得られるのを妨げる。

72

Qui autem post baptismum ambigit de aliquibus, putans quaedam de veteribus veneranda, vivere se ostendit elementis, quae decernit colenda, aut dubitat contemnenda; hic remanebit intra circulos mundi, alienus a Deo; quia veteri indutus homine, carnalia transire non poterit.

PL 17, 433A

洗礼ののち、いくつかのことについて迷い、古いものの中に敬うべきものがあると考える者は、諸元素に生きていることを示している。〔彼は〕それらを崇めるべきだと定め、あるいは軽んじるべきかどうか疑う。この者は、神に疎遠なまま、世の円環の内にとどまる。古い人をまとっているので、肉的なものを越えることはできないからである。

73

(Vers. 21, 22.) Ne tetigeritis, ne attaminaveritis, ne gustaveritis, ne contrectaveritis, quae sunt omnia in interitum, et corruptionem per abusionem secundum praecepta et doctrinas hominum.

PL 17, 433B

(第21・22節)「触れてはならない、汚してはならない、味わってはならない、手で扱ってはならない。これらはすべて、人間の戒めと教えに従って、乱用によって、滅びと腐敗に至るものである」。

74

Prohibet omni genere ab spe mundanorum; quia inanis est, ne colant, ne assentiant, ne cogitent quia quae promittunt, corruptionis sunt.

PL 17, 433B

彼は、この世のものの望みから、あらゆる仕方で遠ざける。それは空しいからであり、崇めず、同意せず、思いめぐらしもしないようにである〔底本は ne cogitent quia … と続けて刷る。quia 以下を理由の節と取った〕。それらが約束するものは、腐敗に属するからである。

75

Usus enim et cultura ipsorum interitum generant; quia praecepta et doctrinae non Dei, sed hominum sunt, in quibus vana spes est: quippe cum adversus Creatorem invenerit haec error humanus; ut prohibens ab unius Dei fide, multorum deorum superstitionem inducat.

PL 17, 433B

実に、それらの使用と崇拝は滅びを生む。戒めと教えは神のものではなく人間のものであり、そこにあるのは空しい望みだからである。人間の迷いが、創造者に反してこれらを考え出したのであり、唯一の神への信仰から遠ざけて、多くの神々への迷信を導き入れるのである。

76

(Vers. 23.) Quae sunt rationem quidem habentia sapientiae simulatione religionis, et humilitate animi ad vexationem corporis, non in honore aliquo ad saturitatem et diligentiam carnis.

PL 17, 433B

(第23節)「これらは、知恵の道理を確かに備えている。宗教の見せかけと心の謙遜によって、体を苦しめるが、肉を満たし世話することには、何の名誉も持たない」。

77

Hinc se sapientiae rationem habere putant, quia traditioni humanae nomen religionis applicant, ut religio appelletur, cum sit sacrilegium; quia quod contra auctorem est, sacrilega mente inventum est.

PL 17, 433C

彼らが自分たちは知恵の道理を持っていると考えるのは、人間の言い伝えに宗教の名を当て、冒瀆であるものが宗教と呼ばれるようにするからである。創始者に反するものは、冒瀆の心で考え出されたものだからである。

78

Nomen ergo fingit, ut falsa quae sunt, posset vera asserere; et humanas mentes in terra humiliat, ne se erigant ad superna: aut terrena colentes excidant a supernis coelestibus, et obsint corpori, cujus caput Christus est secundum primaevae rationis facturam.

PL 17, 433C

それゆえ〔その言い伝えは〕名を偽り、偽りであるものを真実だと主張できるようにする。また人間の精神を地上で低くし、上のものへ向かって立ち上がらないようにする。あるいは、地上のものを崇める者たちが、上の天のものから落ち、最初の理による造りに従ってキリストが頭である、その体を損なうようにする〔secundum primaevae rationis facturam の係りは定かでない。キリストが頭であることに係けた〕。

79

Hinc enim aggravati non poterant sursum jungi capiti suo, ut restaurentur in illo honorati effecti: sed quasi prima parte corporis truncati, totos se dantes mundo ad sensum carnis explendum.

PL 17, 433C

実に、これによって重くされた者たちは、上に向かって自分の頭に結ばれることができなかった。結ばれていれば、彼において回復され、名誉ある者とされたであろうに。そうではなく、体の第一の部分を切り取られたかのように、肉の感覚を満たすために、自らを全面的に世に差し出している。

80

Sagina enim carnalis sensus traditio humana est, quae hoc dicit sufficere, quod carnis tradidit providentia; rationem enim videtur habere sapientiae, juxta carnem, quia ex elementis est omnis corporalis nativitas: ac per hoc non esse incongruum inquiunt his inclinari, quorum gubernaculis humanum regitur genus, ut his se subjiciat, quae videt mundi clarissima: nec requiri debere spiritualia; quia his solis, inquiunt, ducibus uti concessum est, et per hanc rationem negligunt auctorem.

PL 17, 433C

人間の言い伝えは、肉の感覚を肥やす餌である。それは、肉の配慮が伝えたもので十分だと言う。実に、肉に従って知恵の道理を持つように見える。あらゆる体の誕生は、諸元素から来るからである。したがって彼らは、人類がその舵取りによって治められているものに身を傾けること、すなわち、世の最も輝かしいものとして目に見えるそれらに服することは、不適切ではないと言う。また、霊的なものは求められるべきではないと言う。ただこれらだけを導き手とすることが許されているのだと言い、この道理によって創始者を顧みない。

Caput III

第III章PL 17, 434A
1

(Vers. 1.) Si enim consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens.

PL 17, 434A

(第1節)「汝らがキリストとともに復活したのなら、上にあるものを求めよ。そこにはキリストが神の右に座している」。

2

Hos cum Christo resurrexisse asserit in baptismo, qui supercoelestia cogitant, ubi sedes est Christi, ubi Deus Pater Filio suo tradidit dexteram, ut regnet et judicet; judicis enim in sinistra sedere non est.

PL 17, 434A

天上のものを思う者たち、すなわち、キリストの座のある所、父なる神が子に右の座を委ねて、支配し裁くようにさせた所を思う者たちが、洗礼においてキリストとともに復活したと、彼は主張する。裁き主は左に座るものではないからである。

3

Resurrectio tamen duas habet formas, ut primo anima de terris resurgat ad coelos, deinde recepto corpore, resurgat raptus obviam Christo.

PL 17, 434A

しかし復活には二つの形がある。まず魂が地から天へと復活し、次に体を取り戻して、キリストを迎えるために引き上げられて復活する。

4

(Vers. 2.) Quae sunt sursum, sapite, non ea quae super terram. Supernorum coelorum, qui Aeterni sunt habitacula, nos petere exhortatur: ab his autem omnibus, quae in firmamento et sub firmamento sunt, dissimulandum.

PL 17, 434A

(第2節)「上にあるものを思え。地上にあるものを思ってはならない」。永遠なる者の住まいである上なる天を、我々が求めるよう勧めている。他方、天空にあるもの、天空の下にあるものすべてには、心を向けてはならない。

5

Quisquis enim his se superstitionibus occupaverit, impedimentum patietur; non enim poterit haec transcendere, quibus se inclinavit, ut dominis.

PL 17, 434B

というのは、これらの迷信にとらわれる者は誰でも、妨げを被るからである。主として身をかがめた当のものを、彼は越えることができないであろう。

6

(Vers. 3.) Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Apud mundi sensum mortuus Christus videtur, et discipuli ejus, cum constet vivere illum cum his omnibus.

PL 17, 434B

(第3節)「汝らは死んだのであり、汝らの生命はキリストとともに神のうちに隠されている」。世の思いにとっては、キリストも、その弟子たちも死んだように見える。しかし彼がこれらすべての者とともに生きていることは明らかである。

7

Idcirco carnalibus ac mundanis abscondita est vita Christi et suorum in Deo extra mundum, in regno ejus coelesti, in quo vivunt.

PL 17, 434B

それゆえ、肉的な者、この世の者には、キリストとその者たちの生命は、世の外にある神のうちに、すなわち彼らが生きている神の天の国に、隠されている。

8

(Vers. 4.) Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria. Vita nostra Christus est; quia legimus in Actis apostolorum hunc esse vitae auctorem, qui a perfidis non creditur futurus judex (Act. III, 15) .

PL 17, 434B

(第4節)「汝らの生命であるキリストが現れるとき、そのとき汝らも彼とともに栄光のうちに現れる」。キリストは我々の生命である。使徒言行録に、背信の者たちには来たるべき裁き主と信じられていない彼が、生命の創始者であると読むからである(使徒言行録3:15)。

9

Cum autem advenerit in virtute coelesti, et visus fuerit esse, quod minime credebatur, tunc apparebunt cum illo etiam qui crediderunt in illum; et manifestabitur omni perfidiae, quia vivit cum suis in gloria.

PL 17, 434B

しかし、彼が天の力をもって到来し、信じられていなかったとおりの者であると見られるとき、そのとき、彼を信じた者たちも彼とともに現れる。そして、彼が自分の者たちとともに栄光のうちに生きていることが、あらゆる背信に明らかにされる。

10

Haec consolatio fiduciam spei parit; ut securi de futura vita, omnia postponentes, Christum sequamur.

PL 17, 434C

この慰めは望みの確信を生む。それは、来たるべき生命について安心して、すべてを後回しにして、我々がキリストに従うためである。

11

(Vers. 5.) Mortificate membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus.

PL 17, 434C

(第5節)「地上にある汝らの肢体を殺せ。不品行、汚れ、情欲、悪い欲望、そして偶像への隷属である貪欲を」。

12

Quoniam omnia simul peccata corpus esse in epistola ad Romanos significat (Rom. VI, 6) , idcirco nunc singula delicta describens, membra ea appellat; ut post acceptam et servatam evangelicam de Salvatoris plenitudine rationem, bonae vitae operam darent, abstinentes se ab omni turpitudine et desiderio malo, quo possint peritiae divinae fructum non amittere.

PL 17, 434C

ローマ人への手紙で、あらゆる罪が合わせて体であると彼は示している(ローマ6:6)。それゆえ今ここでは、個々の罪〔delictum〕を描き出して、それらを肢体と呼んでいる。それは、救い主の満ちあふれについての福音の道理を受け、守った後に、彼らが善い生き方に努め、あらゆる醜悪さと悪い欲望から身を遠ざけて、神についての知識の実を失わずにいられるようにするためである。

13

Multum enim obest scire veri rationem, et minime factis illam prosequentibus affirmare. Hinc est unde et Dominus inter caetera ait: Qui autem scit voluntatem domini sui, et non paruerit ei, vapulabit multis (Luc. XII, 47) .

PL 17, 434D

というのは、真理の道理を知りながら、それを行いによって追わず、確かなものとしない者にとって、害は大きいからである。ここから、主も他の言葉の中でこう言う。「自分の主人の意志を知りながら、それに従わなかった者は、多く打たれる」(ルカ12:47)。

14

Avaritiam tamen idololatriae comparavit, ut nihil illa scelestius demonstraret. Sub uno nomine duo pessima et impia genera designavit, quae omni ratione monet fugienda; primum enim et pergrave crimen est idololatria.

PL 17, 434D

しかし、彼は貪欲を偶像崇拝になぞらえた。それ以上に極悪なものはないと示すためである。一つの名のもとに、二つの最悪で不敬な種類を指し示し、あらゆる手立てで避けるよう戒めている。第一の、きわめて重い罪過は偶像崇拝だからである。

15

Quid enim tam perniciosum, tamque funestum, quam ad injuriam creatoris Dei lignis et lapidibus vel aliis metallis honorificentiae ejus nomen tribuere; cum ipsi non patiantur, ut servus nomine domini nuncupetur, quem non natura utique, sed quaedam conditio subjicit servituti?

PL 17, 434D

実に、創造主である神への侮辱のために、木や石やその他の金属に、神の栄誉の名を与えることほど、有害で、不吉なことがあろうか。彼ら自身は、奴隷が主人の名で呼ばれることを許さないのに。その奴隷を隷属させるのは、決して本性ではなく、ある境遇なのである。

16

Aliud e contra crimen est avaritiae, non disparmalitia, sed diversum in nomine. Unde ad Timotheum ait: Radix enim omnium malorum est avaritia (I Tim. VI, 10) ; omnium enim capax est delictorum, ut aviditatis suae, quod impossibile est, impleat desiderium, semper bibens, et semper sitiens.

PL 17, 435A

これに対して、貪欲は別の罪過である。悪意が異なるのではなく〔底本は disparmalitia とほとんど続けて刷る。dispar malitia と読んだ〕、名が異なるだけである。それゆえ彼はテモテに言う。「貪欲はすべての悪の根である」(一テモテ6:10)。貪欲は、あらゆる罪〔delictum〕を受け入れる。自らの貪りの欲望を満たすために、――それは不可能であるが――いつも飲みながら、いつも渇いているのである。

17

Non immerito ergo sub uno nomine utrumque malum ostendit; pene enim uno explentur opere: quia sicut idololatria uni Deo auferre nititur gloriam, ne quod ejus peculiare est, solus habeat nomen divinitatis sibi soli condignum; ita et avaritia in Dei se res extendit, ut si potest fieri, unus et solus creaturam ejus sibi usurpet, quam Deus communem omnibus fecit.

PL 17, 435A

だから、彼が二つの悪を一つの名のもとに示したのは、当然である。ほとんど一つの業によって満たされるからである。偶像崇拝が唯一の神から栄光を奪おうとするのは、神だけがその固有のもの、すなわち、神だけにふさわしい神性の名を持つことがないようにするためである。同じように、貪欲もまた、神のものにまで手を伸ばす。できることなら、ただ一人で、神が万人に共有のものとした神の被造物を、自分のものにしてしまおうとする。

18

Unde dicit Deus per prophetam; Meum est aurum, et meum est argentum (Agae. II, 9) . Utraque igitur Deo est inimica; ambae enim Deo abnegant, quae ejus sunt.

PL 17, 435B

それゆえ、神は預言者を通して言う。「金は私のものであり、銀は私のものである」(ハガイ2:9)。したがって、どちらも神の敵である。二つともが、神のものを神から否定するからである。

19

(Vers. 6.) Propter quae venit ira Dei. Malorum memoratorum causa venturum dicit judicium Dei; ut vindicetur in hos, qui contempto Deo et Lege ejus, interdicta sequi maluerunt.

PL 17, 435B

(第6節)「これらのゆえに、神の怒りが来る」。前に述べた悪のゆえに、神の裁きが来ると彼は言う。それは、神とその律法を軽んじて、禁じられたことに従うほうを選んだ者たちに、報復がなされるためである。

20

(Vers. 7.) In quibus et vos ambulastis aliquando, cum viveretis in illis. Quantum beneficium illis praestiterit gratia Dei per Jesum Christum, non tacet; ut gratulentur evasisse se iram, quae ventura est repente super infideles totius terrae, et tales semetipsos praebeant, ut parere possint praeceptis ejus, a quo a morte secunda sunt liberati.

PL 17, 435B

(第7節)「これらのうちに、汝らもかつて歩んだ。それらのうちに生きていたときに」。神の恩寵がイエス・キリストを通して彼らにどれほどの恩恵を与えたかを、彼は黙さない。それは、彼らが、全地の不信仰の者たちの上に突如として来るであろう怒りを免れたことを喜び、彼によって第二の死から解き放たれた者として、その命令に従うことができるような者として自らを示すためである。

21

(Vers. 8-11.) Nunc vero deponite et vos omnia, iram et indignationem animi, malitiam, blasphemiam. Turpiloquium de ore vestro non procedat. Nolite mentiri invicem.

PL 17, 435C

(第8–11節)「今や汝らも、すべてを捨てよ。怒りと心の憤り、悪意、冒瀆を。汝らの口から恥ずべき言葉を出してはならない。互いに偽ってはならない」。

22

Exuite vos veterem hominem cum actibus ejus, et induite novum, qui renovatur in agnitionem secundum imaginem ejus, qui condidit illum; ubi non est Graecus et Judaeus, circumcisio et praeputium, Barbarus et Scytha, servus et liber: sed omnia et in omnibus Christus.

PL 17, 435C

「古い人をその行いとともに脱ぎ、新しい人を着よ。この新しい人は、自分を創った者の像に従って、認識へと向かって新たにされる。そこには、ギリシア人もユダヤ人もなく、割礼も無割礼もなく、未開人もスキタイ人もなく、奴隷も自由人もない。すべてであり、すべてのうちにあるのはキリストである」。

23

Nunc ab his prohibet, quae minora peccata videntur; ne forte, quia superius quae graviora sunt, mortificanda mandavit, haec admittenda, aut quasi non periculosa, non fugienda putarentur: simul etiam ut exuti veterem hominem, id est, tam verbo quam actu incontaminatos se videntes, et novi facti in Christo per agnitionem veritatis, quae olim latuit, modo autem manifestata per novam legem credentibus; ut similes fiant imaginis ejus, qui creavit illos.

PL 17, 435C

今、彼は、より軽い罪と見えるものを禁じている。それは、先に彼がより重いものを殺すよう命じたので、これらは許されるとか、危険でないから避けなくてよいなどと、万一思われないためである。同時にまた、古い人を脱いだ者たちが、言葉においても行いにおいても汚れのない自分を認め、真理の認識によってキリストにおいて新しくなるためである。この真理はかつて隠れていたが、今は新しい法によって信じる者たちに現された〔文は ut exuti … の節に主文を欠く。「ためである」と補って訳した〕。それは、彼らが、自分たちを造った者の像に似た者となるためである。

24

Imago haec in conversatione bonae vitae intelligenda est, sicut dicit ad Corinthios in epistola prima: Quemadmodum portavimus imaginem ejus, qui de terra est; ita portemus et imaginem ejus qui de coelo est (I Cor. XV, 49) .

PL 17, 435D

この像は、善い生き方の行いにおいて理解されなければならない。コリントの人々への第一の手紙で彼が言うとおりである。「我々は、地に属する者の像を帯びたように、天に属する者の像をも帯びよう」(一コリント15:49)。

25

Ipse est ergo creator hominis, cujus imaginem portare nos jubet in sanctitate et bonis operibus, quae de Filii Dei agnitione descendunt. Nemo enim potest bonam et mundam habere vitam, nisi habeat cui hanc exhibeat, a quo si non praemium, certe vel laudem exspectet.

PL 17, 435D

したがって、人の創造主は彼自身であり、その像を、聖性において、また神の子の認識から生じる善い業において帯びるよう、彼は我々に命じる。実に、善く清い生き方は、それを示す相手を持たなければ、誰も持つことができない。その相手から報賞とまでは言わなくても、少なくとも称賛を期待するのでなければ。

26

Sed apud Deum et laus et praemium sperantur; quia non patitur Dei justitia eum, qui carnis vitia vicerit, minime coronari.

PL 17, 436A

しかし、神のもとでは、称賛も報賞も望まれる。肉の悪徳に打ち勝った者が冠を受けないことを、神の正義は許さないからである。

27

In hac itaque agnitione nullus ut indignus excipitur, quasi non mereatur accedere ad fidem Christi; omnes enim accedentes unum fiunt, deleti quid fuerint, et scripti quid esse coeperunt; ut quia unius fidei sunt, in eo ipso unius sint et meriti, ut quos fides jungit, non possint discerni, propter quod diversi natura et gente sive conditione sunt.

PL 17, 436A

したがって、この認識において、キリストへの信仰に近づくに値しない者であるかのように、不適格者として除かれる者は誰もいない。近づく者はみな一つとなり、以前何であったかは消されて、何であり始めたかが記されるからである。それは、彼らが一つの信仰の者であるから、まさにそのことにおいて、一つの功績の者でもあるためである。信仰が結び合わせた者たちは、本性、民族、境遇によって異なっていても、区別され得ないのである。

28

Omnia enim et in omnibus his Christus est; quia enim cuncti ejus membra sunt, omnia Christus est; ut dum una confessio eorum est de spe ejus in omnibus Christus: et sic omnia corpus ejus sunt, ut professio eorum et natura concordet.

PL 17, 436A

というのは、キリストはこれらすべてのうちにあって、すべてだからである。すべての者が彼の肢体であるので、キリストはすべてである。それは、彼にある望みについての彼らの告白が一つであるかぎり、キリストがすべてのうちにある、ということである〔ut dum … の構文は整っていない。in omnibus Christus を主文と取った〕。こうしてすべての者が彼の体であり、彼らの宣言と本性は一致する。

29

Alia est tamen imago haec, quam de agnitione Salvatoris dicit creari, et alia imago, ad quam factus est primus homo.

PL 17, 436B

しかし、救い主の認識から造られると彼が言うこの像と、最初の人がそれに向けて作られた像とは、別である。

30

Ista enim imago est et in femina, cum agnoscit eum, qui se creavit, et obtemperans voluntati ejus abstinet a vita turpi et actu perverso; illa autem imago in solo viro est, sicut idem dicit in epistola ad Corinthios prima: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei (I Cor. XI, 7) .

PL 17, 436B

この像は、女にもある。自分を造った者を認め、その意志に従って、恥ずべき生き方と倒錯した行いを慎むときである。しかし、あの像は男にだけある。同じ使徒が、コリントの人々への第一の手紙で言うとおりである。「男は頭を覆うべきではない。神の像であり栄光であるからである」(一コリント11:7)。

31

Si autem et mulier non velaret caput, esset et ipsa imago Dei. Sed incongruum erat, ut facta viro subjecta, diceretur esse imago Dei; nam et in Genesi ita ait: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum (Genes. I, 27) ; ut sicut Deus unus est, unus ab eo fieret homo: ut quomodo ex Deo uno omnia, ita ex uno homine omne genus esset super faciem totius terrae.

PL 17, 436B

しかし、女もまた頭を覆わないのであれば、女自身も神の像であろう。だが、男に従う者として造られたのに、神の像と言われるのは不適切であった。創世記でも彼はこう言っているからである。「神は人を作った。神の像に従って、彼を作った」(創世記1:27)。それは、神が唯一であるように、神によって作られる人も一人となるためであり、すべてが唯一の神から出たように、あらゆる種族が唯一の人から、全地の面の上に出るためであった。

32

Unus igitur unum fecit, qui unitatis ejus haberet imaginem. Et ipsa in viro et muliere similitudo mysterii Patris et Filii; Barbarum tamen ab Scytha segregavit, sicut servum a libero non utique in Christo, in quo omnes unum sunt; sed in morum feritate et in gentis immanitate.

PL 17, 436C

こうして、唯一の者が、自らの一体性の像を持つ者として、一人の者を作った。男と女におけるこの似姿そのものが、父と子の奥義の似姿である。しかし使徒は、未開人とスキタイ人を分けた。奴隷と自由人を分けたのと同じである。それはキリストにおいてではない。キリストにおいては皆が一つである。分けたのは、風習の粗野さと、民族の獰猛さにおいてである。

33

Pejores enim hos Barbaris intelligi voluit, antequam credant, cum Graecorum libri justitiam eorum praedicent, quam, duce natura, sequebantur; in tantum ut magnum apud eos peccatum furti habeatur, quod Graeci magna, inquit, cum industria et doctrina justitiae semitas investigarunt, hosce naturaliter comprehendisse collaudant.

PL 17, 436C

というのは、使徒は、この者たち〔hos は直前の Scytha(スキタイ人)を指すと取った〕が信じる前には未開人たちよりも劣ると理解されることを望んだからである。ギリシア人の書物は、彼らが自然を導き手として追い求めていた正義を宣べ伝えているのであるが。盗みが彼らの間で大きな罪と見なされるほどである。ギリシア人は、と彼は言う、大きな努力と教えをもって正義の道筋を探し求めたのに、この者たちは生まれながらにそれを会得したと称賛しているのである。

34

Sed quomodo degenerant omnia, postea plus vituperabiles esse coeperunt, quam fuerant antea laudabiles.

PL 17, 436D

しかし、あらゆるものが堕落するように、のちには、以前に称賛されていた以上に、非難されるべき者となり始めた。

35

Postquam enim mulieres eorum lege viri uti coeperunt, quas Amazonas primitus asserunt appellatas, totam Asiam contra naturam subjicientes; sic contigit ut et viri canum more rabidi efficerentur, immanes, silvestres, inculti, plus quam barbari, in tantum immutati, ut carne humana vescenda imbuerentur.

PL 17, 436D

というのは、彼らの女たちが男の法を用い始めて――この女たちは最初アマゾンと呼ばれたと言われる――本性に反して全アジアを従えたのち、こうして男たちも犬のように狂暴になり、野蛮で、粗野で、教養がなく、未開人よりもひどくなったからである。あまりに変わり果てて、人肉を食べることに染まるまでになった。

36

Quid mirum, cum et ipsi Romani longe alii fuerint, quam nunc sunt? Nam et mulieribus eorum castitatis causa vini usus incognitus fuit, sicut nunc aquae; in tantum enim vigebat disciplinae auctoritas, ut subjectum vas non faceret, quod volebat.

PL 17, 436D

驚くことがあろうか。ローマ人自身も、今とはまったく別の者たちであったのに。彼らの女たちには、貞潔のゆえにぶどう酒を用いることは知られておらず、今日〔彼女らに〕水を用いることが知られていないのと同じであった〔sicut nunc aquae は、今の女たちはぶどう酒ばかりで水を飲まない、という皮肉と取った〕。規律の権威が非常に力を持っていたので、従属する器〔女を言う〕は、望んだことを行わなかったのである。

37

(Vers. 12, 13.) Induimini ergo ut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, sensus mansuetudinem, longanimitatem, praebentes vobis invicem patientiam, et donantes alius alii, si quis adversus aliquem habet querelam; sicut et Christus donavit vobis, ita et vos facite.

PL 17, 437A

(第12・13節)「それゆえ、神に選ばれた者、聖なる者、愛された者として、慈しみの心の奥底、親切、謙遜、思いの柔和、寛容を身に着けよ。互いに忍耐を示し、誰かが誰かに対して訴えを持つなら、赦し合え。キリストが汝らを赦したように、汝らも同じように行え」。

38

Ut lucrum possint habere, ad haec eos facienda hortatur, quae meritum collocant apud Deum. A peccatis autem abstinere timor facit; veretur enim ne mala faciens, poenis subdatur.

PL 17, 437A

彼らが益を得られるように、神のもとで功績を置くことになる行いをするよう、使徒は彼らを励ます。罪から遠ざかることをさせるのは恐れである。悪を行って刑罰に服することを恐れるからである。

39

Haec autem quae nunc facienda monet, ad profectum pertinent meritorum; ex voluntate enim sunt, non ex necessitate. Qui ergo ab illicitis se abstinet, habet laudem: qui vero a licitis temperat, et laudem habet et praemium.

PL 17, 437A

しかし、彼が今行うよう勧めていることは、功績の進歩に属する。それは意志によるのであって、必要によるのではないからである。したがって、禁じられたことから身を遠ざける者は称賛を得る。他方、許されたことをも控える者は、称賛と報賞の両方を得る。

40

(Vers. 14, 15.) Super haec autem omnia charitatem habete, quod est vinculum unitatis: et pax Dei exsultet in cordibus vestris, in qua et vocati estis in uno corpore: et grati estote. Quia vero omnium major est charitas, huic magis studendum hortatur.

PL 17, 437B

(第14・15節)「これらすべての上に、愛を持て。それは一体性の絆である。神の平和が汝らの心で歓び躍れ。その平和において汝らは一つの体へと召されたのである。そして、感謝する者であれ」。愛はすべてにまさって大きいので、これにいっそう努めるよう彼は勧める。

41

Tunc enim omnia quae supra mandavit servanda, ad effectum praemiorum poterunt deduci, si duce charitate, iter ambulent legis; tota enim mente operatur, qui ex amore aliquid facit.

PL 17, 437B

というのは、上で守るよう命じたすべてのことは、愛を導き手として法の道を歩むなら、報賞の成就へと導かれ得るからである。何かを愛から行う者は、精神の全体で働くのである。

42

Hypocrisis et simulatio non est in charitate; quare et Joannes apostolus: Timor, inquit, non est in dilectione. Qui enim timet, perfectus non est: Perfecta enim dilectio foras mittit timorem (I Joan. IV, 18) ; unde et Dominus amari se mavult, quam timeri.

PL 17, 437B

偽善と見せかけは愛のうちにない。それゆえ、使徒ヨハネも言う。「恐れは愛のうちにない。恐れる者は完全ではないからである。完全な愛は恐れを外へ追い出す」(一ヨハネ4:18)。だから主も、恐れられるよりも愛されることを望む。

43

Haec est enim dilectio quae complectitur unitatem, haec est quae omnes unum corpus facit, haec est quae veram habet pacem, quam corde puro custodit. Potest enim pax dici, et non habere charitatem; charitas enim semper secum habet pacem.

PL 17, 437C

実に、一体性を抱きとめるのはこの愛である。すべての者を一つの体とするのはこの愛である。真の平和を持つのはこの愛であり、清い心でこれを守る。平和と呼ばれながら愛を持たないことはあり得るが、愛は常に平和を自らのもとに持つからである。

44

(Vers. 16.) Verbum Christi habitet in vobis abunde in omni sapientia, docentes et monentes vosmetipsos in psalmis et hymnis, et canticis spiritalibus, in gratia cantantes in cordibus vestris Domino.

PL 17, 437C

(第16節)「キリストの言葉が、あらゆる知恵をもって汝らのうちに豊かに宿れ。詩篇と賛歌と霊的な歌によって、互いを教え諭し、恩寵のうちに、汝らの心で主に歌え」。

45

Haec meditanda monet semper, quae sonent Christum: haec in corde habenda, quae Deo Patri semper gratias referant; ut vox canora illi serviat, illum laudet psalmus, hymnus extollat. Et huic soli notum sit, qui occulta pervidet mentis, a quo speratur et praemium. In cordibus illi cantari mandavit; ne favore hominum fieret, et fructum amitteret.

PL 17, 437C

キリストを響かせるものを常に黙想せよと、彼は勧める。父なる神に常に感謝を捧げるものを心に持て、と。それは、美しい声が彼に仕え、詩篇が彼を称え、賛歌が彼を高めるためである。また、精神の隠れたことを見通す彼だけにこれが知られるためである。彼から、報賞もまた望まれる。彼には心で歌えと命じたのは、それが人々の好意のために行われて、実を失うことのないためである。

46

(Vers. 17.) Et omne quodcumque facitis in verbo aut in opere, omnia in nomine Domini Jesu facite, gratias agentes Deo et Patri per ipsum.

PL 17, 437D

(第17節)「汝らが言葉においてであれ業においてであれ、行うことは何であれ、すべてを主イエスの名によって行え。彼によって、神であり父である者に感謝しつつ」。

47

Quoniam supra in corde Deum laudari, et illi gratias referri praecepit; nunc tam in verbo, quam in opere totius conversationis nostrae nomen Domini Jesu laudari et exaltari hortatur; ut cum verba nostra carent reprehensione, et opera nostra bona sunt, magnificetur Dominus Jesus, cujus magisterio invituperabiles sunt discipuli. Tunc enim veras gratias agimus Deo per ipsum, si modum praeceptorum ejus custodiamus.

PL 17, 437D

上では心において神を称え、神に感謝を捧げるよう命じた。今は、言葉においても業においても、すなわち我々の生き方の全体において、主イエスの名が称えられ高められるよう勧めている。それは、我々の言葉に非難すべきところがなく、我々の業が善いとき、主イエスが大いなるものとされるためである。その教えによって、弟子たちは非難されることがない。我々は、彼の命令の定めを守るなら、そのときこそ、彼によって神に真の感謝を捧げているのである。

48

(Vers. 18.) Mulieres, subditae estote viris, sicut oportet, in Domino. Ita praecepit mulieres subditas esse debere viris, sicut mandavit Deus, inter caetera dicens ad mulierem: Et ad virum tuum conversio tua et ipse tui dominabitur (Gen. III, 16) ; ut ipso ritu et disciplina timeat virum suum, quasi dominum, ex quo coepit esse.

PL 17, 438A

(第18節)「妻たちよ、夫に従え。主にあってふさわしいように」。神が、他の言葉の中で女に向かってこう言って命じたとおり、妻たちは夫に従うべきである、と彼は命じた。「汝の向かう先は汝の夫であり、彼が汝を支配する」(創世記3:16)。それは、その定めと規律によって、自分がそこから存在し始めた夫を、主のように畏れるためである。

49

(Vers. 19.) Viri, diligite uxores vestras, et nolite amari esse ad illas. Rigorem virilis legis emollit, ne potestate qua praevalet, nimius quis sit in dominatu uxoris: sed debet respicere ad affectum, quia mulier caro ejus est; ne plus illam humilians exacerbet et contraria cogitet.

PL 17, 438A

(第19節)「夫たちよ、汝らの妻を愛せよ。彼女らに対して辛辣であってはならない」。男の法の厳しさを和らげているのである。優位に立つ権力によって、妻を支配する際に誰かが度を越すことのないようにである。むしろ愛情を顧みるべきである。妻は彼の肉だからである。妻をあまりに卑しめていら立たせ、反対の考えを抱かせることのないようにである。

50

(Vers. 20.) Filii, obedite parentibus vestris per omnia; hoc enim placet Deo. Non potest aliud placere Deo, quam quod justum et pium est.

PL 17, 438B

(第20節)「子らよ、あらゆることにおいて汝らの両親に従え。これは神に喜ばれるからである」。正しく、情愛にかなうことのほかに、神に喜ばれ得るものはない。

51

Tunc enim possunt filii habere propitium Deum, si debitam honorificentiam rependant parentibus, circa obsequium illorum faciles, in contemptu difficiles, scientes filii numquam adversus parentes providere debere.

PL 17, 438B

というのは、子らが神の好意を得られるのは、両親にしかるべき敬意を返し、その従順には素直で、軽んじることには難色を示すときだからである。子らは、決して両親に逆らって策を巡らすべきではないと知っている。

52

(Vers. 21.) Patres, nolite ad iram provocare filios vestros, ne pusillo animo fiant. Modestos praecipit patres debere esse filiis, ne coarctati ab eis, delinquant in illos, et Deum offendant, quod nolunt.

PL 17, 438B

(第21節)「父たちよ、汝らの子らを怒りへと駆り立ててはならない。気落ちしないためである」。父たちは子らに対して穏やかであるべきだ、と彼は命じる。子らが彼らに追い詰められて、彼らに対して過ちを犯し、望んでもいないのに神を怒らせることのないためである。

53

Ira enim inconsiderata res est, in tantum ut aliquando nec sibi parcat, qui irascitur. Debent enim recordari patres quia fuerunt et ipsi filii: considerare autem filii, quia futuri sunt patres; ut aeque librato consilio utriusque partis, et filii subjecti sint, et patres modesti.

PL 17, 438B

怒りは思慮の無いものであり、怒る者が自分自身さえ容赦しないことがあるほどである。父たちは、自分たちもかつて子であったことを思い起こすべきである。子らは、自分たちも父となることを考えるべきである。両者の考えが等しく秤にかけられて、子らは従い、父たちは穏やかであるためである。

54

(Vers. 22.) Servi, obaudite per omnia dominis carnalibus, non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Dominum.

PL 17, 438C

(第22節)「奴隷たちよ、あらゆることにおいて、肉による主人たちに聞き従え。人々に気に入られようとして、目の前でだけ仕えるのではなく、心の純真さをもって主を畏れて」。

55

Quoniam Deo aliter serviri non potest quam puro corde; occulta enim pervidet animorum: sic et hominibus praecipit serviri debere. Qui enim ad oculum servit, in occulto aliud facit: qui autem ex animo, talis est foris, qualis et intus.

PL 17, 438C

神には、純粋な心でなければ仕えることができない。神は心の隠れたことを見通すからである。そのように人々にも仕えるべきだ、と彼は命じる。目の前で仕える者は、隠れたところでは別のことをする。しかし心から仕える者は、外でも内と同じ者である。

56

Si ergo in hoc obsequio fuerit fidelis, promerebitur Dominum; quia ipse dixit: Qui in minimo fidelis est, et in magno fidelis est (Luc. XVI, 10) .

PL 17, 438C

したがって、この従順において忠実であるなら、その者は主の好意を得るであろう。主自身が言ったからである。「最も小さなことに忠実な者は、大きなことにも忠実である」(ルカ16:10)。

57

Si enim ei, qui ad praesens vindicat, fidelis non fuerit, qui fieri poterit ut illi fidem exhibeat, quem post mortem audit judicaturum? Idcirco in domini carnalis causa justum vult esse servum et obsequentem; ut possit et in Dei rebus et fidelis esse et obsequens.

PL 17, 438C

というのは、今この場で罰を加える者に忠実でなかった者が、死後に裁くと聞いている者に、どうして忠実さを示すことができようか。それゆえ使徒は、肉による主人のことにおいて、奴隷が正しく従順であることを望む。神のことにおいても、忠実で従順であり得るためである。

58

Si enim in praesenti idoneus fuerit, ubi scit nulla esse nisi corruptibilia praemia; quanto magis propensior erit in Dei devotione, quem scit fidelibus immortalia daturum praemia!

PL 17, 438D

というのは、朽ちる報賞しか無いと知っている現在のことで相応しい者であったなら、信じる者たちに不死の報賞を与えると知っている神への献身には、どれほど熱心になることか。

59

(Vers. 23, 24, 25.) Quidquid facitis, ex animo operamini, ut Domino et non hominibus: certi quod a Domino recipietis retributionem haereditatis Domini Christi, cui servitis.

PL 17, 438D

(第23・24・25節)「汝らが何を行うにせよ、人々にではなく主に対してのように、心から行え。主から、主キリストの相続の報いを受けることを確信して。汝らはこの主キリストに仕えているのである」。

60

Qui enim inique gerit, fert id quod gessit inique: et non est personarum acceptio apud Deum. Ut promptos illos in obsequio et fide faciat, mercedem illos bonorum operum accepturos promittit a Deo in regno Christi.

PL 17, 439A

「不正を行う者は、自分が不正に行ったことを負う。神のもとに、人を偏り見ることはない」。使徒は、奴隷たちが従順と信仰において敏速であるように、善い業の報いを、キリストの国で神から受けることになると約束する。

61

Quod ut probatum sit et acceptum, sic illos vult obsequi sicut Domino, a quo mercedem exspectant. At si servus inique egerit, non solum hominem offendet, sed et Deum, quem in admissa fraude carnalis domini contempsit.

PL 17, 439A

これが是認され受け入れられるように、彼らが、報いを期待する主に対してのように従うことを、彼は望む。しかし、奴隷が不正を行ったなら、人を怒らせるだけでなく、神をも怒らせる。肉による主人に対して行った欺瞞において、神を軽んじたからである。

62

Si autem bene egerit, non erit apud Deum servus hominis, quasi despectior: sed remunerabitur, quasi liber inter homines, servus autem Christi, quod dignitatis est nomen.

PL 17, 439A

しかし、善く行ったなら、その者は神のもとでは、より卑しい者として人の奴隷であるのではない。人々の間では自由人のように、またキリストの僕として報われる。これは尊厳ある名である。

Caput IV

第IV章PL 17, 439A
1

(Vers. 1.) Domini, quod justum est et aequum servis praebete, scientes quod et vos Dominum habetis in coelis.

PL 17, 439A

(第1節)「主人たちよ、正しく公正なことを奴隷たちに与えよ。汝らもまた、天に主を持つと知って」。

2

Ne domini temporales superbia extollantur, praesumentes de dominatu, mitigat et cohibet animos illorum, ut adhibita consideratione humani generis, animadvertant auctorem Deum non servos et liberos, sed omnes ingenuos condidisse.

PL 17, 439B

一時の主人たちが、支配することを当てにして高慢に思い上がることのないよう、使徒は彼らの心を和らげ、抑える。人類を顧みて、創始者である神が奴隷と自由人を創ったのではなく、すべての者を生まれながらの自由人として創ったことに気づくようにである。

3

Sed hoc mundi iniquitate factum est, ut dum alter alterius fines invadit, tunc captivos ducit ingenuos; unde et manu capti dicti sunt a veteribus inde mancipia. Hic casus et conditio etiam nunc apparet, alii redimuntur, alii remanent servi.

PL 17, 439B

しかし、これは世の不法によって起こったことである。一方が他方の境界を侵すとき、生まれながらの自由人を捕虜として連れ去る。そこから、彼らは手で捕らえられた者〔manu capti〕であるので、昔の人々によって「マンキピア」〔mancipia。奴隷を言う語。注解者は manu capti(手で捕らえられた)から来ると説く〕と呼ばれた。この成り行きと境遇は今もなお見られる。ある者は買い戻され、ある者は奴隷のままである。

4

Apud Deum autem hic servus habetur, qui peccaverit (Joan. VIII, 34) . Denique peccati causa Cham servus audivit: Maledictus puer Chanaam, servus servorum erit fratribus suis (Gen. IX, 25) .

PL 17, 439B

しかし神のもとでは、罪を犯した者がこの奴隷と見なされる(ヨハネ8:34)。実に、ハムは罪のゆえに奴隷と聞かされた。「呪われよ、カナンの少年。彼は兄弟たちの奴隷の奴隷となる」(創世記9:25)。

5

Cui sententiae veteres assensere, ita ut definirent omnes prudentes esse liberos, stultos autem omnes esse servos; quia prudens abstinet a peccatis, ut hic ingenuus sit, qui recta sequitur; servus autem qui per stultitiae imprudentiam subjicit se peccato.

PL 17, 439B

昔の人々はこの判断に同意し、すべての賢い者は自由人であり、すべての愚かな者は奴隷であると定めたほどである。賢い者は罪を避けるので、正しいことに従う者こそ自由人であり、愚かさという無分別によって自らを罪に服させる者が奴隷だからである。

6

Unde et Cham propter stultitiam, qui arisit nuditatem patris stulte, servus est appellatus. Ostendit ergo dominis, quia non vere sunt domini, sed quasi per imaginem; corporum enim, non animorum sunt domini.

PL 17, 439C

だからハムも、父の裸を愚かにも笑った〔底本は arisit。irrisit(あざ笑った)の崩れと取った〕その愚かさのゆえに、奴隷と呼ばれた。したがって使徒は主人たちに、自分たちは本当の主人ではなく、いわば像によるかのように主人であるにすぎないことを示している。彼らは体の主人であって、心の主人ではないからである。

7

Solus enim dominus, et auctor rerum invisibilis Deus tam corporibus, quam animis dominatur; ut haec considerantes, justa ab eis exigant servitia: talia utique qualia et a se exigi volunt a Domino communi.

PL 17, 439C

というのは、体も心も支配するのは、ただ一人の主人、すなわち万物の創造主である見えない神だからである。それを思って、彼らが奴隷たちに正しい奉仕を求めるようにである。すなわち、自分たちも共通の主から求められたいと望むような奉仕である。

8

Nam cum ipsi non ut dignum est, Deo serviant, quem non negant omnium potestatem habere, cujusque quotidiana dona per ministeria creaturae humanis usibus exhiberi, a paribus suis (ut non dicam fratribus) tam gravia exigunt servitia, ut ferri non possint: non ponentes in animo, quia et ipsi velint nolint, servi sunt; et viderint cujus meriti.

PL 17, 439C

実際、彼ら自身は、万物を支配する力を持つことを否定しない神に、また日ごとの賜物が被造物の務めを通して人間の用のために差し出されている神に、相応しいようには仕えていない。それなのに、自分と同等の者たちに(兄弟たちに、とは言わないが)、耐えられないほど重い奉仕を求める。彼ら自身が好むと好まざるとにかかわらず奴隷であることを、心に置かない。彼らがどのような功績の者であるかは、彼ら自身で見るがよい。

9

(Vers. 2, 3, 4.) Orationi instate, vigilantes in illa cum gratiarum actione: orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi ad eloquendum mysterium Christi (propter quod etiam vinctus sum) ut manifestem illud, prout oportet me loqui.

PL 17, 439D

(第2・3・4節)「祈りに励め。感謝をもって、その祈りの中で目を覚ましていよ。同時に我々のためにも祈れ。神が我々に言葉の戸を開き、キリストの奥義を語らせるように(そのために私は縛られてもいる)、私が語るべきとおりに、それを明らかにできるように」。

10

Jam prudentibus mysterium Domini Christi, et cautis in evitandis vitiis peccatorum orationi instandum ostendit; ut meritis crescant, deficientibus tentationibus adversarii.

PL 17, 439D

すでに主キリストの奥義に通じた思慮ある者、罪の悪徳を避けることに慎重な者にも、祈りに励むべきことを使徒は示す。それは、敵対者の誘惑が尽きて、功績において成長するためである。

11

Quos in tantum dignos habet, ut judicet eos etiam se posse precibus adjuvare ad asserendum audacter Evangelium, ad quod manifestandum legationem acceperat.

PL 17, 440A

使徒は彼らをそれほどに価値ある者と見なしているので、福音を大胆に主張するために、彼らが祈りによって自分を助けることもできると判断する。彼はこの福音を明らかにするために、使節の務めを受けていたのである。

12

(Vers. 5, 6.) In sapientia ambulate ad eos, qui foris sunt, tempus redimentes. Sermo vester semper in gratia sale sit conditus; ut sciatis quomodo oporteat vos singulis respondere.

PL 17, 440A

(第5・6節)「外にいる者たちに対して、知恵をもって歩め。時を買い戻せ。汝らの言葉は、いつも恩寵のうちに、塩で味つけされていよ。汝らが一人一人にどう答えるべきかを知るためである」。

13

Quoniam necesse est ambulare nos inter infideles, et colloquia miscere causa conversationis mundanae: hoc est quod commonet, ut cum sapientia sit ipsa conversatio propter scandalum gentilium; ne occasionem per nos accipiant blasphemandi, et incitentur ad persequendum.

PL 17, 440A

我々は不信仰の者たちの間を歩み、この世の交わりのために言葉を交わすことが必要である。彼が戒めているのはこのことである。すなわち、異邦人のつまずきのゆえに、その生き方そのものが知恵を伴うものであれ、と。我々を通して冒瀆する機会を彼らが得て、迫害へと駆り立てられることのないようにである。

14

Quid enim opus est loqui cum eo, quem scias intractabilem, et obstinate mentis, paratum ad contumeliam faciendam?

PL 17, 440A

実に、あなたが扱いにくく、頑なな精神で、侮辱を加える用意のある者と知っているなら、その者と語る必要があろうか。

15

Ideo haec monet, ut opportuno et loco et tempore, magistra modestia, religionis verba promantur: aut si persona talis in medio est, quae perstrepat, reticendum. Aliter enim cum potentibus mundi, aliter cum mediocribus, et aliter cum humilibus agendum est.

PL 17, 440B

それゆえ使徒はこう戒める。宗教の言葉は、ふさわしい場所とふさわしい時に、慎みを師として発せられよ。あるいは、騒ぎ立てるような人物がその場にいるなら、黙しているべきである。世の有力者に対しては別の仕方で、中くらいの者に対しては別の仕方で、卑しい者に対してはまた別の仕方で、対応しなければならない。

16

Aliter iterum cum mansuetis, aliter cum iracundis, quibus cedi oportet, hoc est redimere tempus. Cum enim insidianti Dominicis verbis et furenti temporis audaciae cedis, injurias infesti temporis lucrifacis.

PL 17, 440B

また、柔和な者に対しては別の仕方で、怒りやすい者に対しては別の仕方で、対応しなければならない。後者には譲るべきであり、それが時を買い戻すということである。主の言葉に罠を仕掛ける者と、荒れ狂う時の大胆さとに譲るとき、あなたは敵意ある時の害を、益としているのである。

17

Nam si caput, id est, rex assentit corpori, tunc est libertas loquendi verba Dei cum mansuetudine, ut provocentur ad bonum. Perstrepentibus tamen et animosis ad convicia semper cedendum; vincis enim, dum cedis.

PL 17, 440B

というのは、頭、すなわち王が体に同意するなら〔「頭」「王」「体」の指すものは定かでない。字句どおりに訳した〕、そのときは、柔和さをもって神の言葉を語る自由があり、彼らが善へと促される。しかし、騒ぎ立てる者、罵りに熱くなる者には、常に譲らなければならない。あなたは譲ることによって勝つからである。

18

(Vers. 7, 8, 9.) Quae circa me sunt, omnia nota faciet vobis Tychicus dilectus frater, et fidelis minister, et conservus in Domino: quem misi ad vos in hoc ipsum, ut cognoscat quae circa vos sunt, et consoletur corda vestra, cum Onesimo charissimo et fideli fratre, qui est ex vobis, omnia quae hic sunt, nota faciet vobis.

PL 17, 440B

(第7・8・9節)「私の身のまわりのことは、すべて、愛する兄弟であり、忠実な奉仕者であり、主にある仲間の僕であるティキコが、汝らに知らせる。私は彼を、そのこと自体のために汝らのもとへ遣わした。汝らの様子を知り、汝らの心を慰めるためである。汝らの一人である、愛する忠実な兄弟オネシモとともに、ここにあることをすべて汝らに知らせる」。

19

Ad hoc se dicit fratres misisse, ut invicem sibi nota fierent, quae agerentur ab invicem. Quamvis superius dicat spiritu se praesentem apud eos, et videre quae agerent, internuntiis tamen opus est.

PL 17, 440C

使徒は、兄弟たちを遣わしたのは、互いのしていることが互いに知られるようにするためだと言う。先に、霊において彼らのもとにいて、彼らのしていることを見ていると言ったとはいえ、使者は必要なのである。

20

Sollicitior enim fiet quis, quando videt ad se venire ad considerandam conversationem suam; plus enim veretur, si speculetur se videri quae agat. Nam cum Deus omnia videat, et sciamus omnia illi nota esse; quia tamen non videmus nos videri ab eo, contraria facimus.

PL 17, 440C

実に人は、自分の生き方を確かめに誰かが自分のもとに来るのを見るとき、より注意深くなる。自分の行うことが見られていると見て取るなら、いっそう畏れるからである。実際、神はすべてを見ており、すべては神に知られていると我々は知っている。それでも、神に見られているのを我々は見ないので、反対のことを行うのである。

21

(Vers. 10, 11.) Salutat vos Aristarchus comes captivitatis meae, et Marcus consobrinus Barnabae (de quo accepistis mandatum, ut si venerit ad vos, excipiatis illum) et Jesus, qui dicitur Justus: qui sunt ex circumcisione.

PL 17, 440D

(第10・11節)「私の囚われの仲間アリスタルコと、バルナバのいとこマルコ(彼については命令を受けた。汝らのもとに来たら、彼を迎えよ)と、ユストと呼ばれるイエスが、汝らに挨拶を送る。彼らは割礼を受けた者である」。

22

Hi soli sunt adjutores mei in regno Dei, qui mihi solatio fuerunt. Hic Aristarchus bonae conversationis ac meriti videtur, qui devotione Dominica particeps et socius laborum Apostoli designatur.

PL 17, 440D

「彼らだけが神の国における私の協力者であり、私の慰めとなった」。このアリスタルコは、善い生き方と功績の者と見え、主への献身によって、使徒の労苦に与る者、仲間と示されている。

23

Marcum autem ut commendet, quid sit, non tacet; ut cum laudabilis viri Barnabae affinis addiscitur, honorabilis habeatur. Addit et Jesum, quem Justum nomine vocari appellat.

PL 17, 440D

使徒はマルコを推薦するために、彼が何者かを黙さない。称賛すべき人バルナバの親戚と知られるなら、尊敬すべき者と見なされるためである。さらに彼は、ユストという名で呼ばれるイエスをも加える。

24

Quibus solis testimonium perhibet, quia hi ex circumcisione adjutorio fuerunt ei, assentientes et participes sententiae ejus; ut jam circumcidi ulterius non debere praedicarent, ideo participes illos dicit suos in regno Dei.

PL 17, 441A

使徒は、この者たちだけに証言を与える。割礼を受けた者のうちで、この者たちは彼の助けとなり、彼の考えに同意して加わったからである。この者たちは、もはや割礼を受けるべきではないと宣べ伝えていたので、使徒は彼らを神の国において自分と共に与る者と言うのである。

25

Circumcidendum autem esse, et sabbata et neomenias servandas praedicare non spiritale est, sed terrenum.

PL 17, 441A

しかし、割礼を受けるべきだ、安息日と新月の祭りを守るべきだと宣べ伝えることは、霊的ではなく、地的である。

26

(Vers. 12.) Salutat vos Epaphras, qui est ex vobis, servus Christi. Chariorem illis facit epistolam, quando ei qui ex ipsis est, testimonium reddit. Semper sollicitus pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti, et abunde expleti in omni voluntate Dei.

PL 17, 441A

(第12節)「汝らの一人であり、キリストの僕であるエパフラスが、汝らに挨拶を送る」。使徒は、彼らの仲間であるエパフラスに証言を与えることで、この手紙を彼らにとってより大切なものとしている。「いつも祈りの中で汝らのために心を砕き、汝らが完全な者として立ち、神のあらゆる意志において豊かに満たされるように」。

27

Tam salutaria se illis exoptare testatur; ut illum qui civis illorum est, et affectu unanimitatis charissimus, participem suae devotionis in profectum eorum ostendat.

PL 17, 441A

彼は、これほど救いとなることを彼らに願っていると証言する。それは、彼らの同国人であり、心を一つにする愛において最も愛される者であるエパフラスを、彼らの進歩のために、自分の献身に与る者として示すためである。

28

(Vers. 13.) Testimonium enim adhibeo illi quia habet multum laborem pro vobis, et pro iis qui Laodiceae sunt et Hierapoli.

PL 17, 441A

(第13節)「私は彼のために証言する。彼は汝らのため、またラオディキアとヒエラポリスにいる者たちのために、多くの労苦を負っているからである」。

29

Ut sollicitos eos salutis suae faciat, aliorum vigilantia quanta sit pro his, ostendit; sollicitior enim quis fit pudore, quando in causa sua alterum viderit laborare.

PL 17, 441B

彼らを自分たちの救いについて心を配る者にするために、他の人々が彼らのためにどれほど目を覚ましているかを示している。人は、自分のことで他の人が労しているのを見るとき、恥じ入って、いっそう心を配るようになるからである。

30

(Vers. 14.) Salutat vos Lucas medicus charissimus, et Demas. Vere charissimus Apostolo fuit Lucas; quia omnia postponens, Apostolum semper secutus est: qui et Evangelium, et Actus apostolorum scripsisse perhibetur.

PL 17, 441B

(第14節)「愛する医者ルカと、デマスが、汝らに挨拶を送る」。ルカは実に使徒に愛された。すべてを後回しにして、常に使徒に従ったからである。福音書と使徒言行録を書いたと伝えられているのは、この人である。

31

(Vers. 15.) Salutate eos qui sunt Laodiceae fratres, et Nympham, et domesticam ejus Ecclesiam.

PL 17, 441B

(第15節)「ラオディキアにいる兄弟たちと、ニンファと、その家の教会に挨拶せよ」。

32

Quoniam simili modo et pro iis qui Laodiceae sunt, sollicitus erat, in eorum epistola hos salutandos commonet, Nympham chariorem existimans, cujus et domum salutat; tam enim devota videtur fuisse, ut omnis domus ejus signo titulata esset crucis.

PL 17, 441B

使徒は、ラオディキアにいる者たちについても同じように心を配っていたので、彼らの手紙の中で、この者たちに挨拶するよう戒める。ニンファをことに大切な者と考え、その家にも挨拶を送る。彼女はそれほど信心深かったと見え、その家全体が十字架の印で標されていたのである。

33

(Vers. 16.) Et cum lecta fuerit apud vos haec epistola, facite ut et in Laodicensium Ecclesia legatur, et vos ut eam quae est Laodicensium, legatis.

PL 17, 442A

(第16節)「この手紙が汝らのもとで読まれたなら、ラオディキアの人々の教会でも読まれるようにし、汝らもまた、ラオディキアの人々のものである手紙を読むようにせよ」。

34

Quia generales sunt instructiones Apostoli, et ad omnium profectum Ecclesiarum scriptae epistolae; idcirco etiam Laodicensibus epistolam hanc legi praecipit, ut per hanc quid agendum sibi esset, addiscerent: et Colossenses ut eorum legerent, juxta sensum supradictum.

PL 17, 442A

使徒の教えは一般的なものであり、手紙はすべての教会の進歩のために書かれているので、ラオディキアの人々にもこの手紙が読まれるよう命じる。彼らがこれによって、自分たちが何を行うべきかを学ぶためである。またコロサイの人々には、彼らの手紙を読むよう命じる。上に述べた意味に従ってのことである。

35

(Vers. 17.) Et dicite Archippo: Vide ministerium, quod suscepisti in Domino, ut illud impleas.

PL 17, 442A

(第17節)「アルキポに言え。『主にあって受けた務めに注意し、それを果たせ』」。

36

Praepositum illorum per eos ipsos commonet, ut sit sollicitus de salute ipsorum; et quia plebis solius causa epistola scribitur, ideo non ad rectorem ipsorum destina est, sed ad Ecclesiam. Post enim Epaphram, qui illos imbuit, hic accepit regendam eorum Ecclesiam.

PL 17, 442A

使徒は、彼らの上に立つ者に、まさに彼らを通して、彼らの救いに心を配るよう戒める。手紙が民のためだけに書かれているので、その手紙は彼らの指導者に送られたのではなく〔底本は destina est と刷る。destinata est と読んだ〕、教会に送られた。というのは、彼らを教え込んだエパフラスの後に、この者が彼らの教会を治める務めを受けたからである。

37

(Vers. 18.) Ipsa salutatio mea manu Pauli. Memores estote vinculorum meorum. Gratia Domini nostri Jesu Christi vobiscum.

PL 17, 442B

(第18節)「この挨拶は、パウロの手による私のものである。私の鎖を覚えていよ。我々の主イエス・キリストの恩寵が汝らとともにあるように」。

38

Ut confirmet epistolam manu sua subscriptam dicit, memorans ut in mente habeant exitus ejus, quos patiebatur pro salute gentium: et tales se praeberent ut non ferret aegre pati pro his injurias.

PL 17, 442B

使徒は、手紙が自分の手で署名されたものであることを確証するために、これを言う。彼が異邦人の救いのために被っていた苦境〔exitus。字義は「出口・終わり」。複数で、命にかかわる苦難を言うと取った〕を、彼らが心に留めるようにである。そして、彼らが、自分たちのために彼が侮辱を受けることを苦にしないような者として、自らを示すようにである。