ヴェルチェッリのエウセビウスc. 283–371

Epistolae › 全文

Epistolae 全文

Eusebius of Vercelli · PL 12, 947C–954B

Pars I

第I部PL 12, 947C
1

Eusebius Constantio Imp. Augusto salutem. Ego, clementissime imperator, videns animum tuum devotum hoc cupere, quemadmodum per orbem terrarum pax ecclesiastica permaneret; satis cum gaudio litteras tuas accepi.

PL 12, 947C

エウセビウスより、アウグストゥスなる皇帝コンスタンティウスへ挨拶を。いとも寛大なる皇帝よ、私は、あなたの敬虔な心が、地上のあまねく教会の平和が保たれることを望んでいると見て、大いなる喜びをもってあなたの書簡を受け取った。

2

Suscepi etiam litteras fratrum et coepiscoporum meorum quibus hoc intimare dignati sunt, ut plena mihi relatio per ipsos quos tuae parere hoc necessarium duxi, Mediolanum venire properarem.

PL 12, 947C

私はまた、同胞にして共なる司教である者たちの書簡をも受け取った。その中で彼らは、事の次第が彼ら自身を通じて私に余すところなく伝えられるようにと、親切にもこのことを通知してくれた。私は、この点であなたの命令に従うことが必要だと考え、ミラノへ急ぎ赴くことにしたのである〔底本は quos tuae parere hoc necessarium duxi。ミーニュの脚注(ガッリャルディ。バロニウスもそう読むとする)は、tuae の後に jussioni in を補って読むとし、ただしこの箇所の意味はなお入り組んでいると添える。この補いに従って「この点であなたの命令に従う」と解した〕。

3

Quidquid, domine imperator, cum in praesentiam venero, justum fuerit visum et Domino placitum, id me facturum promitto. Deus te custodiat, gloriosissime imperator. (Vide Constantii convocatoriam epistolam ad tom. XIII nostrae Patrologiae, col. 564.)

PL 12, 947C

主なる皇帝よ、私があなたの前に参ったとき、正しいと見え、主の意にかなうと見えることは何であれ、私はそれを行うと約束する。神があなたを守るように、いとも栄光ある皇帝よ。(我々の『ラテン教父全集』第13巻564欄にある、コンスタンティウスの召集の書簡を見よ。)

Pars II, Prooemium

第II部 冒頭PL 12, 947D
1

Dilectissimis fratribus, et satis desideratissimis presbyteris, sed et sanctis in fide consistentibus plebibus Vercellensibus, Novariensibus, Hipporegiensibus, nec non etiam Dertonensibus: Eusebius, episcopus, in Domino aeternam salutem.

PL 12, 947D

愛する同胞たち、ひとしお慕わしい司祭たち、さらには信仰に堅く立つ聖なるヴェルチェッリ、ノウァラ、エポレディア、またデルトナの民へ。司教エウセビウスより、主において永遠の挨拶を。

Pars II, Caput I

第II部 第I章PL 12, 948C
1

Licet nos multis Dominus noster a vobis corpore separatos foveret bonis, et vestram admodum in adventu et visitatione plurimorum fratrum nobis praesentiam exhiberet; tamen moesti ac tristes et sine lacrymis non eramus: quia longo temporis intervallo vestrae sanctitatis non accipiebamus scripta.

PL 12, 948C

我々の主は、体では諸君から隔てられている我々を多くの恵みで養い、多くの同胞が訪ねてきてくれるたびに、諸君がそこにいるかのように我々に示してくれたが、それでも我々は、悲しみ沈み、涙なしにはいられなかった。長い間、聖なる諸君からの書き物を受け取らなかったからである。

2

Verebamur enim ne qua vos aut accepisset diabolica subtilitas, aut potestas humana infidelibus subjugasset.

PL 12, 948C

我々は、悪魔の狡知が諸君を捕らえたか、人間の権力が諸君を不信者に服従させたのではないかと恐れていたのである。

3

His ergo dum afficimur cogitationibus, et omnem consolationem fratrum qui ad nos e diversis veniebant provinciis, ad dolorem magis absentiae vestrae, quam ad laetitiam verterem: hoc praestare dignatus est Dominus, ut id de quo eram sollicitus, non solum litteris sinceritatis vestrae, sed et praesentia charorum nostrorum Syri diaconi et Victorini exorcistae cognoscere potuerim.

PL 12, 948C

こうした思いに心を痛め、様々な属州から我々のもとへ来る同胞たちの慰めのすべてを、むしろ諸君と離れている苦痛へと転じていたところ〔底本は verterem。vertebam の意に取った〕、主は、私が気がかりでいた事を、諸君の誠実な書簡によってだけでなく、我々の愛する助祭シュルスと祓魔師ウィクトリヌスが居合わせることによっても、知ることができるようにしてくれた。

4

Agnovi itaque, fratres charissimi, vos, ut desiderabam, esse incolumes. Et quasi subito raptum omni longinquitate terrarum (ut Habacuc factum est, qui per angelum portatus fuit usque ad Danielem) sic me judicavi ad vos pervenisse, dum singulorum litteras accipio, dumque sanctos amicos vestros et amorem in scriptis vestris percurro.

PL 12, 948D

こうして、愛する同胞たちよ、諸君が、私が願っていたとおり無事であることを知った。そして、あたかも突然に、地の隔たりのすべてを越えて連れ去られたかのように(ハバククがそうされたように。彼は天使によってダニエルのもとまで運ばれた)、私は、一人一人の書簡を受け取り、諸君の聖なる友人たちと、諸君の書き物の中にある愛を読み進むうちに、諸君のもとに着いたのだと思った〔底本は sanctos amicos vestros。「読み進む」の目的語として据わりが悪く、本文が崩れているらしい。書簡の中に名の挙がる友人たちと解した〕。

Pars II, Caput II

第II部 第II章PL 12, 949A
1

Miscebantur mihi cum gaudio lacrymae: et avidus ad legendum animus occupatione lacrymarum tenebatur. Et erant utraque necessaria, ut singuli sensus in hoc complementum desiderii sua dilectionis officia cuperent praevenire.

PL 12, 949A

私には喜びに涙が混じった。読むことを切望する心は、涙に塞がれて引き止められた。そのどちらも必要であった。一つ一つの感覚が、この願いの成就のうちに、それぞれの愛の務めを先んじて果たそうと望んだからである。

2

Sic per dies in occupatione hac vobiscum me famulari judicans, praeteritos labores obliviscebar: ita enim undique circumdabant me gaudia, hinc stabilem fidem, hinc dilectionem, hinc fructum porrigentia; ut in tot et tantis constitutus bonis, subito me, ut superius dixi, non in exsilio, sed vobiscum esse judicarem.

PL 12, 949A

このように、日々この営みの中で諸君と共に仕えていると思い、過ぎ去った労苦を忘れていた。喜びが、あちらからは揺るぎない信仰を、こちらからは愛を、また別のところからは実りを差し出しながら、四方から私を取り巻いたからである。そうして、これほど多くの大いなる恵みの中に置かれて、先に述べたように、私は突然、流刑の地ではなく諸君と共にいると思ったのである。

3

Gaudeo itaque, fratres charissimi, de fide vestra: gaudeo de salute quae fidem sequitur: gaudeo de fructibus, quod non solum illic constituti, sed et longe pergitis.

PL 12, 949B

それゆえ、愛する同胞たちよ、私は諸君の信仰を喜ぶ。信仰に続く救いを喜ぶ。諸君が、そこにとどまるだけでなく遠くまで進んでいる、その実りを喜ぶ。

4

Ut enim agricola arbori bonae inseruit illi, quae fructuum causa non securim patitur, non ignibus mancipatur; ita et nos vestrae sanctitati non solum servitium secundum carnem volumus et cupimus exhibere, sed animas nostras pro vestra salute impendere.

PL 12, 949B

農夫が、実りのゆえに斧を受けず火に渡されることもない良い木に、〔枝を〕接いだように、我々もまた、聖なる諸君に、肉に従う奉仕を尽くすことを望み願うだけでなく、我々の命を諸君の救いのために注ぎ出すことを望み願う〔底本は arbori bonae inseruit illi。接ぎ木の喩えと取り、illi を「その木に」と解した。続く servitium との対から、inservit(尽くす)と読んで「良い木に尽くすように」とする余地もある〕。

5

Extendistis, ut dixi, firmos cum fructu ramos, et per tam longa terrarum spatia ad me pertingere laborastis.

PL 12, 949B

先に述べたように、諸君は実りをつけた力強い枝を伸ばし、これほど長い地の隔たりを越えて私に届こうと労した。

6

Gaudeo agricola, et libens vestri laboris poma decerpo, quia tantum facere voluistis: nec solum ego, vel qui mecum sunt sanctissimi nostri presbyteri et diaconi vel caeteri fratres, sed et omnes qui desiderantes sumus.

PL 12, 949B

私は農夫として喜び、諸君の労苦の果実を喜んでもぎ取る。諸君がこれほどのことを成そうと望んだからである。喜ぶのは私だけではない。私と共にいる我々のいとも聖なる司祭たちや助祭たち、またほかの同胞たちも、さらには切に望んでいる我々すべてが、そうなのである。

7

Replestis enim, ut Apostolus beatissimus dicit (Philem. 7, 20) , viscera mea cum complestis mandata divina, quae complere decebat Christianos in episcopum vel ecclesiasticos viros, quos in exsilio fidei causa nostis laborare.

PL 12, 949B

いとも祝福された使徒が言うように(フィレモン7, 20)、諸君は私の心を満たしてくれた。諸君は、キリスト教徒が司教や教会の人々に対して果たすべき神の命令、すなわち、信仰のゆえに流刑の地で苦しんでいると諸君の知る者たちへの命令を果たしたのである。

8

Complestis quae oportebat fratres fratribus facere, et patri filios exhibere. Sed cum nos secundum mandata divina, vobis volentes de terrenis coelestes, de caducis stabiles, de fragilibus sempiternos fructus facere; coepimus per necessitatem patientes quotidie seminare.

PL 12, 949C

諸君は、同胞が同胞に対して為すべきこと、子が父に対して示すべきことを果たした。しかし我々は、神の命令に従い、諸君のために地上のものから天上の、朽ちるものから堅固な、脆いものから永遠の実りを生み出そうと望みつつ、必要に迫られて、耐え忍びながら日々種を蒔き始めたのである。

9

Gaudebant de vestris fructibus pauperes: glorificabant Deum non solum civitatis ipsius homines, sed et omnes: qui autem videre potuerunt, quam mecum dilectionem haberetis, ex ipsis fructibus videntes glorificabant Deum, et omni nos honore cum vestra benedictione nominabant.

PL 12, 949C

貧しい者たちは諸君の実りを喜んだ。その町の人々だけでなく、すべての人々が神を讃えた。そして、諸君が私に対してどれほどの愛を持っているかを見ることのできた者たちは、その実りそのものを見て神を讃え、諸君の祝福と共に、あらゆる敬意をもって我々を呼んだ。

Pars II, Caput III

第II部 第III章PL 12, 949D
1

Videns hoc diabolus innocentium hostis, justitiae inimicus, contrarius fidei, quia in hoc opere benedicebatur Deus, inflammavit adversum nos Ariomanitas suos, qui jam longo tempore suspirabant non solum de hoc opere, sed et de sua infidelitate ad quam nos persuadere non poterant, ut exsisterent violenti; more hoc quo semper est usus, ut quos persuadere non poterat, vi et potestate terreret.

PL 12, 949D

これを見た悪魔、無垢な者たちの敵、義の仇、信仰に逆らう者は、この営みにおいて神が讃えられていたので、自分のアレイオス狂いの者たち〔Ariomanitae〕を我々に対して燃え立たせた。彼らは、すでに長い間、この営みのことだけでなく、我々を説得できなかった彼ら自身の不信仰のことでも嘆息しており、暴力に訴えたのである。悪魔がつねに用いてきたやり方、すなわち、説得できなかった者たちを力と権力で脅すという仕方である。

2

Congregavit itaque suorum multitudinem, qui nos ad officinam infidelitatis suae rapiunt et eludunt: et totam hanc potestatem traditam sibi ab imperatore dicunt.

PL 12, 950A

こうして彼は自分の仲間の群れを集め、彼らは我々を、彼らの不信仰の作業場へ引きずり込み、嘲弄する。そして、この権力のすべてが皇帝から自分たちに委ねられたものだと言う。

3

His ergo multa dicentibus et de sua potestate gloriantibus, in hoc illis ostendere volui, quia nihil erant quae poterant, dum tacens ut carnificibus corpus tradidi, quod Dominus dicebat posse in persecutionibus tradi.

PL 12, 950A

彼らがそのように多くを語り、自分たちの権力を誇っていたので、私は、彼らにできることなど何ほどのものでもないと示そうと思い、黙ったまま、迫害の中で引き渡され得ると主が言った体を、死刑執行人に引き渡すかのように差し出した。

4

Quam libero autem fuerim animo, dum ab ipsis patior, et recludor, et per quatriduum servor, et diversorum increpationes et persuasiones audio: in hoc ostendi, quia nec unum sermonem dixi.

PL 12, 950A

彼らから苦しみを受け、閉じ込められ、四日にわたって監視され、様々な者たちの叱責や説得を聞いているあいだ、私がどれほど自由な心でいたか、私が一言も発しなかったことで示した。

5

Addere voluerunt ad malitiam suam, ut a me cessarent fratres, id est, presbyteri et diaconi; sed et caeteros dicebant se esse prohibituros, ne ad me accederent.

PL 12, 950A

彼らは自分たちの悪意に上乗せしようとして、同胞、すなわち司祭たちと助祭たちが私から退くようにと望んだ。さらに、ほかの者たちも私のもとへ近づくことを禁じるつもりだと言った。

6

Ego, ne ab infidelium manibus, vel potius transgressorum (quod deterius est) infidelium, ut Apostolus dicit, manducarem cibum, libellum ad ipsos hoc more feci:

PL 12, 950B

私は、不信者の手から、いやむしろ、使徒の言うとおり不信者よりも悪い違反者の手から〔「(quod deterius est) infidelium」の係りは定かでない。「不信者よりも悪い」の意に取った〕食物を取ることのないように、彼らに宛てて次のような文書を作った。

Pars III, Prooemium

第III部 冒頭PL 12, 950B
1

Servus Dei Eusebius cum conservis suis qui mecum fidei causa laborant, Patrophilo custodi cum suis.

PL 12, 950B

神の僕エウセビウスより、信仰のゆえに私と共に苦しんでいる彼の同じ僕たちと共に、監視役パトロフィロスとその一党へ。

Pars III, Caput IV

第III部 第IV章PL 12, 950B
1

Qua me vi multorum et furore non solum tractum per terram, sed interdum nudato corpore supinum portastis de hoc hospitio quod mihi per vestros et agentes in rebus dedistis, e quo numquam nisi vestra violentia egressus sum; et Deus scit, et civitas novit, nec vos hic et in futuro negare potestis.

PL 12, 950B

諸君は、大勢の力と憤怒をもって、私を地面に引きずっただけでなく、時には衣を剥いだ体のまま仰向けに担いで、この宿舎から運び出した。この宿舎は、諸君が自分の手の者と官の使者たち〔agentes in rebus。皇帝直属の使者・監察の役人〕を通じて私に与えたものであり、諸君の暴力によるのでなければ、私は一度もここから出たことがない。このことは神が知り、この町も知っている。諸君は、今も将来も、これを否むことはできない。

2

Ideo Deo causam reservo, ut quemadmodum ipse ordinaverit, finem possit accipere. Interim me hoc decrevisse sciatis (ut ratio nunc et in futuro, et hic possit stare), in hospitio quo me clausum tenetis, in quo me post primam portationem retrudentes crudelius, ausi fuistis inde eodem modo portare, et in unam cellam rejicere, non panem manducaturum neque aquam bibiturum, nisi ante singuli professi fueritis, non solum verbo, sed et manu vos non prohibituros, fratres meos qui mecum haec fidei causa libenter patiuntur, de hospitio quo manent, necessarias escas offerre nec eos qui me dignati fuerint requirere.

PL 12, 950C

それゆえ私は事を神に委ねる。神自らが定めたとおりに、事が終わりを迎えることができるようにである。さしあたり、私が次のことを決したと知れ(道理が今も将来も、またここでも立つようにである)。諸君が私を閉じ込めているこの宿舎――最初に運び出した後、私をいっそう残酷に押し戻し、そこからまた同じように運び出して一つの独房に投げ込むことを、諸君が敢えてしたこの宿舎――の中で、私は、パンを食べず水を飲まない。ただし、諸君が一人ひとり、言葉によってだけでなく自筆によっても、前もって次のことを誓言した場合は別である。すなわち、信仰のゆえにこれを私と共に喜んで耐えている私の兄弟たちが、身を寄せている宿舎から必要な食物を差し入れるのを妨げないこと、また私を訪ねようとする者たちを〔妨げないこと〕、である〔nec eos qui me dignati fuerint requirere は動詞が欠けるらしく、前の「妨げない」に掛けて解した。manu は「自筆で」と取った〕。

3

Oportuerat quidem exire de corpore, ne tantum scelus quod contra jus divinum et publicum commisistis, saepe scire volentibus cogerer dicere.

PL 12, 950C

実のところ、私は肉体から去るべきであった。諸君が神の法と公の法に背いて犯したこれほどの罪を、知りたがる者たちにたびたび語らざるを得なくならないために。

4

Sed ne quis de infidelibus vos in nobis crudeles appellet, et ignorantes divina praecepta putet nos confusionem potius vitare noluisse quam Domino parere, ideo hoc voluisse praesumere: iterum dico quod nisi professi et verbo et conscriptione fueritis, eritis homicidae prohibendo.

PL 12, 950C

しかし、不信者のうちの誰かが、諸君を我々に対して残酷だと呼び、神の命令を知らぬまま、我々が主に従うよりもむしろ混乱を避けることを選び、それゆえにこれを敢えて行おうとしたのだと考えることのないように〔底本は noluisse。potius … quam との対から maluisse(むしろ…を選んだ)と読む〕、もう一度言う。諸君が言葉と文書の両方で誓言しないなら、諸君は妨げることによって殺人者となる。

Pars III, Caput V

第III部 第V章PL 12, 950D
1

Novit hoc omnipotens Deus: novit et ejus Unigenitus inenarrabiliter de ipso natus Filius, qui salutis nostrae causa Deus sempiternae virtutis hominem perfectum induit, pati voluit, morte triumphata tertio die resurrexit, ad dexteram Patris sedet, venturus judicare vivos et mortuos: novit et Spiritus sanctus: testis est Ecclesia catholica, quae sic confitetur: quia non ego in me reus ero, sed vos, qui conservos meos necessaria ministraturos prohibere voluistis.

PL 12, 950D

全能の神はこれを知っている。神から言い表しえぬ仕方で生まれた、その独り子なる子も知っている。子は、我々の救いのために、永遠の力ある神でありながら完全な人間を着て、苦難を受けることを望み、死に勝って三日目に甦り、父の右に座し、生者と死者を裁くために来ようとしている。聖なる霊も知っている。このように告白する公同の教会が証人である〔quae sic confitetur は、直前に述べた信仰の告白を指すと取った〕。すなわち、私が私自身に対して罪ある者となるのではなく、必要なものを供しようとした私の同じ僕たちを妨げようとした諸君こそが、罪ある者となるのである。

2

Et si hoc paraveritis, vos debere contemnere: non quasi mortem timentem, sed ne post excessum meum dicatis me voluntaria morte exire voluisse et quamdam nobis nebulam accusationis inveniatis: conventurum me scitote Ecclesias, quas clausis interim litteris possim pertingere; conventurum et Dei servos, ut in ipsis concurrentibus, orbis terrarum, quid fides integra quae ab universis catholicis episcopis comprobata est, ab Ariomanitis patiatur quos ante damnavit, possit agnoscere.

PL 12, 951A

もし諸君がこのことを企てるなら、〔私は〕諸君を軽んじるべきである〔底本は vos debere contemnere。文が崩れているらしく、このように解した〕。死を恐れる者としてではなく、私の死後に、私が自ら死を選んで去ろうとしたのだと諸君が言い、我々に対する告発の霧のようなものを見いだすことのないようにである。私が諸教会に訴えることを知れ。さしあたり封をした書簡で届き得る教会にである。また神の僕たちにも訴える。彼らが集まったなら、全世界が、すべての公同の司教たちによって是認された完全な信仰が、かつて断罪したアレイオス狂いの者たちから何を被っているかを、知ることができるようにである。

3

Item subscripsi ego Eusebius episcopus. Adjuro te qui has litteras legeris, per Patrem, Filium et Spiritum sanctum, ut non supprimas, sed alii legendas tradas.

PL 12, 951B

同様に、司教エウセビウスなる私が署名した。この書簡を読むあなたに、父と子と聖なる霊によって誓って求める。これを隠さず、別の者に読ませるために渡せ。

Pars III, Caput VI

第III部 第VI章PL 12, 951B
1

Hi ergo vix quarta die ad hunc libellum mitigati, jejunos ad hospitium in quo manseramus, revertere nos compulerunt. Viderunt interea, quemadmodum nos revertentes populi cum gaudio susceperunt. Lucernis nostrum hospitium circumdederunt.

PL 12, 951B

こうして彼らは、四日目にようやくこの文書に和らいで、断食したままの我々を、それまで泊まっていた宿舎へ戻るよう仕向けた〔底本は revertere(能動形の不定法)〕。その間に彼らは、戻った我々を民が喜んで迎えるさまを見た。民は我々の宿舎を灯火で取り囲んだ。

2

Coepimus annuente Domino iterum egentibus ministrare. Non hoc sustinuit ipsorum inhumanitas, et nostrum amorem in suum odium perdiderunt. Vix fere viginti et quinque tolerare potuerunt dies.

PL 12, 951B

我々は、主が認めて、再び困窮者に奉仕し始めた。彼らの非人間性はこれに耐えられず、我々の愛を、自分たちの憎しみによって台無しにした。彼らは二十五日ほどしか耐えられなかった。

3

Erumpunt denuo, et cum perdita multorum manu ad nostrum hospitium veniunt armati fustibus, per aliena claustra parietem rumpunt, et ad nos violenti perveniunt. Iterum rapiunt, et in arctiore custodia cum solo charissimo Tegrino presbytero recludunt.

PL 12, 951C

彼らは再び突入し、大勢の無頼の手勢と共に、棍棒で武装して我々の宿舎にやって来て、他人の囲いを抜けて壁を打ち破り、暴力で我々のもとに達した。再び我々を捕らえ、いっそう厳しい監視のもとに、ただ愛するテグリヌス司祭だけと共に閉じ込める。

4

Nostros quoque fratres, id est presbyteros et diaconos omnes rapiunt et includunt. Post triduum potestate sua per loca diversa in exsilium mittunt. Alios fratres qui ad nos venerant visitandos, in carcere publico mittunt, per plurimos dies reclusos tenent.

PL 12, 951C

我々の同胞たち、すなわち司祭たちと助祭たちのすべても捕らえて閉じ込める。三日後には、自分たちの権力で、彼らを方々の地へ流刑に送る。我々を見舞うために来ていたほかの同胞たちは、公の牢に入れ、閉じ込めて、幾日も留め置く。

5

Advolantes iterum ad hospitium, omnia quae aut in sumptu aut pauperibus fuerant comparata, diruunt. Sed quia hoc publicum ipsorum facinus ab omnibus civibus notabatur, argumento hoc usi sunt, ut aliqua redderent leviora, et se nobis nostra reddidisse jactarent.

PL 12, 951C

再び宿舎に飛び込み、生活の費用のためにか貧しい者たちのためにか備えてあったものを、ことごとく破壊した。しかし、彼らのこの公然たる凶行がすべての市民に非難されたので、彼らは、軽い物をいくつか返し、我々のものを我々に返したと言い触らすという手を使った。

6

Sumptus vero apud se tenuerunt: et post tantum scelus quaerebant, si fieri possit, sic negare, ut nullum de meis ad me venire permitterent, qui escas corpori necessarias afferret. Vix sexta die, clamantibus sibi diversis, unum venire permiserunt.

PL 12, 951D

しかし費用の金は自分たちの手元にとどめた。そして、これほどの罪の後にも、できることなら、私に属する者のうち誰一人として、体に必要な食物を持って私のもとへ来ることを許さぬよう、そのように拒もうと企てた。六日目になってようやく、様々な者が彼らに向かって叫んだので、一人だけ来ることを許した。

7

Quantum ad se fuit, ostenderunt homicidae animos; quem primum, ne a malignitate cessarent, quarta die dimiserunt. Postmodum sexta vix, deficientibus nobis, olim cum victu venire permiserunt. Haec itaque sunt Ariomanitarum opera.

PL 12, 951D

彼らは、自分たちの側としては、殺人者の心を示した。悪意をやめないために、最初の者を四日目に追い返した。その後、六日目になってようやく、我々が衰弱していたとき、やっと食べ物を持って来ることを許した〔「quem primum … quarta die dimiserunt」は日数が合わず、本文が崩れているらしく、このように解した〕。これが、アレイオス狂いの者たちの所業である。

Pars III, Caput VII

第III部 第VII章PL 12, 952A
1

Videte, sanctissimi fratres, si non est persecutio, dum haec patimur qui fidem catholicam custodimus: et altius cogitate, num valde etiam deterior sit quam illa, quae fiebat per hos qui idolis serviebant.

PL 12, 952A

見よ、いとも聖なる同胞たちよ、公同の信仰を守る我々がこのような目に遭っているのに、これが迫害でないのかどうかを。そして、さらに深く考えよ。これが、偶像に仕える者たちによって行われたあの迫害よりも、はるかに悪いのではないかと。

2

Illi mittebant in carcerem, non tamen prohibebant ad se venire suos. Quantum ergo satanas Ecclesias vulneraverit per Ariomanitarum crudelitatem! In custodia publica mittunt, qui liberare debent. Violentiam faciunt, qui ut patiantur justitiae causa discunt.

PL 12, 952A

あの者たちは牢に入れたが、入れられた者に身内が会いに来ることは妨げなかった。それならサタンは、アレイオス狂いの者たちの残酷さを通じて、諸教会をどれほど傷つけたことか。解放すべき者たちが、公の牢に入れる。義のゆえに苦しむことを教えられている者たちが、暴力を振るう。

3

Aliena diripiunt, qui sua direpta ne repetant, de divina lege docentur. Praetereo quanta illos invasit crudelitas, dum facultatibus temporalibus gaudent.

PL 12, 952A

自分のものを奪われても取り戻そうとしないようにと、神の法について教えられている者たちが、他人のものを奪い取る。彼らが一時的な財産を喜んでいるあいだ、どれほどの残酷さが彼らを襲ったかは、省く。

4

In carcere latronibus clausis a quaestionariis vel a judicibus non denegatur facultas videndi suos: a nobis et nostri prohibentur: et devoti fratres ne veniant, non solum ab hospitio arcentur quo tenemur, sed ne adeant carcerem, comminatione terrentur.

PL 12, 952A

牢に閉じ込められた盗賊たちにも、拷問吏や裁判官から、身内に会う機会が拒まれることはない。ところが我々の場合は、我々の者たちまでが遮られる。敬虔な同胞たちは、来ないように、我々の留め置かれている宿舎から締め出されるだけでなく、牢に近づかぬよう、脅しで怯えさせられる。

5

Sic cunctos subjugaverunt, ut manifestissime agnoverim. Ab episcopis incipiam: dum honorem quidam timent amittere, ipsos fidem perdidisse; dumque facultates terrenas et immunitates nolunt perdere, coelestes thesauros et veram securitatem nullam judicasse.

PL 12, 952B

彼らはこのようにすべての者を屈服させたので、私ははっきりと悟った。司教たちから始めよう。ある者たちは、栄誉を失うことを恐れるあまり、自ら信仰を失ってしまった。また、地上の財産と免除の特権を失いたくないあまり、天の宝と真の安全を無きものと判断したのである。

6

Sic quoque ducti caeteri, dum episcopos haec timentes perdere vident, amare coeperunt quae semper habere non possunt.

PL 12, 952B

ほかの者たちも、こうして導かれ、司教たちがこれらを失うことを恐れるのを見て、いつまでも持ち続けることのできないものを愛し始めた。

Pars III, Caput VIII

第III部 第VIII章PL 12, 952B
1

Sic Ariomanitae divites terrent, dum his proscriptionem minantur: sic pauperes, dum potestatem in carcere recludendi habent. Et quanta insania est!

PL 12, 952B

このようにアレイオス狂いの者たちは、富む者たちを、財産没収を脅しにして怯えさせ、貧しい者たちを、牢に閉じ込める権力を握ることによって怯えさせる。何という狂気であろう。

2

In loco quo tenemur, non solum viros qui nobis serviunt in carcerem mittunt, sed et puellas sanctimoniales sine ullo divino timore in custodia publica recludunt.

PL 12, 952C

我々の留め置かれているこの地で、彼らは、我々に仕える男たちを牢に入れるだけでなく、聖別された乙女たちをも、神への恐れなど少しもなく、公の牢に閉じ込める。

3

Sed ut gavisi non sunt seniores mali, qui pudicitiam Susannae violare quaerebant; ita nec hi gaudebunt semper, qui Ecclesiam persecutione varia et depressione nimia suae infidelitati conantur subjicere.

PL 12, 952C

しかし、スザンナの貞潔を犯そうとした悪しき長老たちが喜べなかったように、さまざまな迫害と過度の抑圧によって教会を自分たちの不信仰に服させようと企てるこの者たちも、いつまでも喜んではいられない。

4

Dixit enim sanctus Daniel ad illos: Sic timentes filiae Israel concumbebant vobiscum (Dan. XIII, 57) .

PL 12, 952C

聖なるダニエルは彼らに言ったからである。「このように恐れつつ、イスラエルの娘たちは汝らと寝ていた」(ダニエル13:57)。

5

Sed recedat, sanctissimi, humanus timor a vestris animis, cum habeatis Domini consolationem, qui dicit: Nolite timere illos qui corpus occidunt, animam autem occidere non possunt (Matth. X, 18) . Tempus est probationis: tempus est, ut probati innotescant manifesti.

PL 12, 952C

いとも聖なる者たちよ、人の恐れは諸君の心から去れ。諸君には、こう言う主の慰めがあるのだから。「体を殺しても魂を殺すことのできない者どもを恐れるな」(マタイ10:18)〔引照の番号はミーニュの刷るまま。この句は一般にはマタイ10:28 にある〕。今は試練の時である。試された者が確かな者として知られるための時である。

6

Ideo acceperunt humanum adjutorium, quia divinum non habent: quod si haberent, numquam potestate terrena innocentium sibi animas subjugarent.

PL 12, 952C

彼らが人間の助けを受けたのは、神の助けを持たないからである。もし持っていたなら、地上の権力によって無垢な者たちの魂を自分に服従させることは決してなかったであろう。

Pars III, Caput IX

第III部 第IX章PL 12, 952D
1

Multa de illorum malis, quibus non solus ego, seu plurimi deprimimur, debueramus scribere; sed ne possemus hoc facere, et ipsorum crudelitatem litteris intimare, arctissima custodia servamur ab ipsis. Ideo ad nos, et alii nostri et amici prohibentur accedere.

PL 12, 952D

彼らの悪事について――それによって抑えつけられているのは私一人ではなく、大勢の者なのだが――多くを書くべきであった〔seu は sed(むしろ)の意に取った〕。しかし、私がそれを行い、彼らの残酷さを書簡で知らせることのないよう、我々は彼らによって最も厳重な監視のもとに置かれている。そのため、我々のほかの者たちも友人たちも、我々のもとに近づくことを妨げられている。

2

Sed concessit mihi Dominus hanc epistolam per charissimum nostrum ad vos Syrum diaconum mittere, quem in potestate mittendi habui; quia providentia Domini nostri eo tempore ad videnda loca sancta accesserat, et cum caeteris fratribus inventus non est.

PL 12, 953A

しかし主は、私の愛する助祭シュルスを通じてこの書簡を諸君のもとへ送ることを許した。私は彼を送る権限を握っていた。我々の主の摂理によって、彼はその時、聖なる地を見るために出かけており、ほかの同胞たちと共に見つからなかったからである。

Pars III, Caput X

第III部 第X章PL 12, 953A
1

Caeterum vix hanc epistolam quomodocumque conscripsimus, Deum semper postulantes, ut custodes in horas refrenaret, et concederet, ne ad vos diaconus nuntium magis laboris nostri, quam qualescumque salutationis litteras ferret.

PL 12, 953A

ともあれ、我々は、この書簡をどうにかこうにか書き上げた。神に絶えず願いながらである。看守たちを刻々と押さえてくれるように、そして、助祭が諸君のもとへ、どれほどであれ挨拶の書簡よりも、むしろ我々の労苦の知らせを運ぶことにならぬようにしてくれるように、と。

2

Propter quod satis vos peto, ut cum omni vigilantia custodiatis fidem, servetis concordiam, orationibus incumbatis, nostri memores sine intermissione sitis: ut dignetur Dominus Ecclesiam suam liberare quae super universum orbem laborat, et ut nos qui deprimimur, possimus vobiscum liberati gaudere: quod praestare dignabitur Dominus, petentibus vobis, per Dominum nostrum Jesum Christum qui est secum benedictus a saeculis et in omnia saecula saeculorum, Amen.

PL 12, 953A

それゆえ、諸君に切に願う。あらゆる注意をもって信仰を守り、一致を保ち、祈りに励み、絶えず我々を思い起こせ。主が、全世界で労苦している自らの教会を解放してくれるように、また、抑えつけられている我々が、解放されて諸君と共に喜ぶことができるように、である。主は、諸君が願うなら、これを与えてくれる。我々の主イエス・キリストによって。彼は主と共に、世々にわたって、また世々限りなく祝福されている。アーメン。

Pars III, Caput XI

第III部 第XI章PL 12, 953B
1

Iterum peto, et vos per misericordiam Dei rogo, ut unusquisque in hac epistola salutationem suam nuncupet; quia singulis, ut solebam, faciente necessitate, scribere non potui.

PL 12, 953B

重ねて願う。神の慈しみによって諸君に請う。各人が、この書簡の中の挨拶を自分への挨拶と呼ぶように。必要に迫られて、いつものように一人ひとりに書くことができなかったからである。

2

Ita in hac vos omnes, fratres, sed et sanctae sorores, filii et filiae, omnem sexum appello, omnem aetatem peto, ut hac contenti salutatione, nostro obsequio, etiam hos qui foris sunt, et nos dignantur diligere, salutare dignemini.

PL 12, 954A

こうしてこの書簡で、同胞たちよ、さらに聖なる姉妹たち、息子たち娘たちよ、諸君すべてに、私はあらゆる性に呼びかけ、あらゆる年齢に願う。この挨拶で満足し、我々の名において、外にいて我々を愛することを良しとしている者たちにも、挨拶してほしい。

3

Salutant vos fratres nostri qui mecum sunt, presbyteri et diacones, sed et omnes nostri: qui una mecum satis petunt, ut nostri memores, omnes vestros nostro dignemini obsequio salutare.

PL 12, 954A

私と共にいる我々の同胞たち、司祭たちと助祭たち、さらに我々のすべての者が、諸君に挨拶を送る。彼らは私と共に切に願う。我々を思い起こして、諸君の者すべてに、我々の名において挨拶してほしい、と。

4

Transmisi praeterea litteras, quas ad Patrophilum custodem meum feci, ut ex his agnoscatis, nos Ariomanitarum nec minis posse terreri, neque ipsorum serpentina blanda subtilitate posse ad ipsorum societatem perduci.

PL 12, 954A

私はさらに、私の看守パトロフィロスに宛てて作った書簡を送った。これによって諸君が、我々はアレイオス狂いの者たちの脅しに怯えることもなく、彼らの蛇のような甘い狡知によって彼らの仲間に引き込まれることもないと、知るためである。

5

Divinitas vos protegat, florentesque vivere et hic et in futuro faciat cum omnibus vestris, fratres charissimi et satis desideratissimi.

PL 12, 954A

愛する、ひとしお慕わしい同胞たちよ、神性が諸君を守り、諸君を諸君のすべての者と共に、今もまた将来も、栄えて生きさせるように。

Pars IV

第IV部PL 12, 954B
1

(Hanc epistolam vide ad tomum X nostrae Patrologiae, inter opera historica S. Hilarii, Fragm. XI, col. 713. Vide etiam Epistolas Liberii papae ad Eusebium, Patrol. tom. VIII, coll. 1350 , 1355 , 1356 .)

PL 12, 954B

(この書簡は、我々の『ラテン教父全集』第10巻、聖ヒラリウスの歴史的著作の中の断片11、713欄に見よ。また、教皇リベリウスのエウセビウス宛の書簡も、『ラテン教父全集』第8巻1350、1355、1356欄に見よ。)