Epigramma Turcii Rufii Asterii, Prooemium
アステリウスのエピグラム(献辞) 冒頭PL 19, 779CSume, sacer meritis, veracis dicta poetae,Quae sine figmenti condita sunt vitio.Quo caret alma fides, quo sancti gratia Christi,Per quam justus ait talia Sedulius.Asteriique tui semper meminisse jubeto,Cujus ope et cura edita sunt populis;Quem quamvis summi celebrent per saecula fastus,Plus tamen ad meritum est, si viget ore tuo.
PL 19, 779C功によって聖なる者よ、受け取れ、真実を語る詩人の言葉を、作り話の欠陥なしに編まれたものを。恵み深い信仰にはそれ〔quo。前の行の vitium(欠陥)を受けると取った〕が欠けており、聖なるキリストの恩寵にもそれが欠けている、その恩寵によって、義なるセドゥリウスはそのように語った。あなたのアステリウスを常に覚えているよう命じよ、その助力と配慮によって、これらは民のもとに出された。至高の暦が世々にわたって彼を称えるとしても、なお、あなたの口のなかに息づくなら、功にとってさらに大きい。
Belisarii Scholastici Acrostichis de Sedulio, Prooemium
学者ベリサリウスのセドゥリウスについての折句 冒頭PL 19, 782ASedulius Christi miracula versibus edenSEmicat, invitans parvae ad solemnia mensaEDignum convivam: non hunc, qui carperet illuDVix quod nobilium triplici fert aula paratVLaetum quod ponit sub aurea tecta tribunaLIn quo gemmiferi, totque aurea vasa, canistrIVvida pro modico portant sibi prandia victVSed quod olus vile producit pauperis hortuSAt post delicias properant qui sumere magnANituntur parvum miserorum spernere germeNTantum quod nihil est, dum convescendo tumesciTInsidias membrisque movens, animaeque luentISi tamen his dapibus vesci dignantur egeniSTemnat divitias animus, paucisque quiescaTExemplo assumptus Domini, qui millia quinquESemotis cunctis, modicis saturavit ab esciS
PL 19, 782Aセドゥリウスは、キリストの奇跡を詩に語りつつ、〔各行の頭文字と終わりの文字が SEDVLIVS ANTISTES(司教セドゥリウス)をつづる折句〕輝き出て、小さな食卓の祝宴へふさわしい客を招く。それは、あの食事を摘む者ではない、貴人たちの宮廷が三重の備えで辛うじて供するものを、黄金の天井の下の高座の前に楽しげに供されるものを。そこには宝石をちりばめた籠と、数多の金の器があって、瑞々しい〔Vvida。uvida(潤った)を V で綴る〕昼食を、わずかな糧の代わりに自らのために運ぶ。そうではなく、貧しい者の菜園が産する粗末な野菜を〔食べる者を〕。だが贅沢のあとで大いなるものを急ぎ取ろうとする者たちは、惨めな者たちの小さな芽を蔑もうと努める、それが無にひとしいというだけで、ともに食しつつ思い上がる、肢体と、償いをなす魂とに対する罠を仕掛けつつ。しかしもし貧しい者たちのこの食事で養われることをよしとするなら、心は富を蔑み、わずかなもので安らぐがよい、主の模範を受け入れて。主は五千人を、すべてを除き、わずかな食物で満腹にさせた。
Liberii Acrostichis de Sedulio, Prooemium
リベリウスのセドゥリウスについての折句 冒頭PL 19, 784ASedulius Domini per culta novalia pergenSEn loca prospexit multo radiantia florEDiscurrit per prata libens: quo gramine DaviDVidit divino modulantem carmina cantVLaudes hoc psallente viro, refluit cythara meLIlle ubi grandisoni captus dulcedine plectrIVritur, et celeri graditur per lilia passVSacratosque iterum late conspexit amoenoSAeterna Christi fluvios quos abluit undANec passus torpere diu doctoris acumeNTunc sua Davidicus delectus plectra poposciTIrrita polluti contemnens numina mundISigna crucis fronti ponit, breviterque triumphoSTangit, Christe, tuos, numerosaque praemia libaTErgo dum vario decorat sua rura colorEStabunt hi gracili ducti testudine versuS.
PL 19, 784Aセドゥリウスは、主の新しく拓いた畑を進みつつ、〔各行の頭文字と終わりの文字が SEDVLIVS ANTISTES(司教セドゥリウス)をつづる折句〕見よ、多くの花で輝く場所を見渡し、喜んで牧場を駆け巡る。その草のなかで、ダビデが神的な歌声で詩を奏でているのを見た〔David を vidit の目的語と取ったが、主語とも読める〕。この人が賛美を歌い奏でると、竪琴は蜜を溢れさせた。彼は、大きく響く撥の甘美さに捕らえられるや、燃え立ち〔Vritur。uritur を V で綴る〕、速い足取りでユリの間を進む、また再び、聖別された、麗しい川々を広く見渡した、キリストの永遠の水が洗うところの。師の鋭い知性が長く鈍るのを許さず、そのとき、ダビデの選ばれた者は自らの撥を求めた、汚れた世界の空しい神威を蔑みつつ、十字架のしるしを額に置き、手短に、凱旋を汝の凱旋に触れる、キリストよ、そして数多の報いを味わう。こうして、彼が自らの田園を多彩な色で飾るあいだ、これらの詩句は、細い竪琴〔testudo〕に導かれて立ちとどまる。
Epigramma de tabula orbis terrarum, Prooemium
世界地図についてのエピグラム 冒頭PL 19, 787AHoc opus egregium, quo mundi summa tenetur,Aequora quo, montes, fluvii, freta, portus et urbesSignatur, cunctis ut sit cognoscere promptum,Quidquid ubique latet, clemens genus, inclyta proles,Ac per saecla, pius, totus quem vix capit orbis,Theodosius princeps venerando jussit ab oreConfici, ter quinis aperit cum fastibus annum.Supplices hoc famuli, dum scribit, pingit et alter,Mensibus exiguis, veterum monumenta secuti,In melius reparamus opus culpamque prioremTollimus ac totum breviter comprendimus orbem:Sed tamen hoc tua nos docuit sapientia, princeps.
PL 19, 787Aこの卓越した作品は、これによって世界の全体が収められ、海原、山、川、海峡、港、都市が記される。すべての者がたやすく知れるように、あらゆる所に隠れているものを。寛容な血筋、名高い子孫、世々にわたり敬虔な、全世界でさえ辛うじて収める者、君主テオドシウスは、尊ぶべき口でこれを命じ、作らせた、十五たび目の執政官の標章をもって年を開くときに。嘆願する僕たち——一人が書き、もう一人が描くあいだ——、わずかな月日のうちに、古人の記念碑に従って、この作品をより良く修復し、先の咎を取り除き、全世界を短く収める。だがそれでも、これはあなたの知恵が我々に教えたのだ、君主よ。