ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Hymni › 全文

Hymni 全文

Ambrose of Milan · PL 16, 1409B–1412A

Hymnus I

第I篇PL 16, 1409B
1

Aeterne rerum conditor,Noctem diemque qui regis,Et temporum das tempora,Ut alleves fastidium,

PL 16, 1409B

万物の永遠なる造り主よ、夜と昼を統べる汝は、時々に時を与える、倦怠をやわらげるために。

2

Praeco diei jam sonat,Noctis profundae pervigil,Nocturna lux viantibus,A nocte noctem segregans.

PL 16, 1409B

日の先触れがいま声を上げる、深い夜をまんじりともせず見張り、旅人にとって夜の灯となり、夜から夜を分かちつつ。

3

Hoc excitatus Lucifer,Solvit polum caligine,Hoc omnis errorum chorus,Viam nocendi deserit.

PL 16, 1409B

これに呼び覚まされて明けの明星は、天空を暗闇から解き放つ。これにより、迷いの群れはみな害をなす道を去る。

4

Hoc nauta vires colligit,Pontique mitescunt freta,Hoc ipsa petra EcclesiaeCanente, culpam diluit.

PL 16, 1409B

これに水夫は力を集め、海の荒波はやわらぐ。教会の岩〔ペトロを指す〕そのものも、〔鶏が〕鳴くとき、咎を洗い流す。

5

Surgamus ergo strenue,Gallus jacentes excitat,Et somnolentos increpat,Gallus negantes arguit.

PL 16, 1409B

それゆえ我々は勢いよく起きよう。鶏は横たわる者を呼び覚まし、眠気にふける者を叱り、鶏は否む者を責める。

6

Gallo canente, spes redit,Aegris salus refunditur,Mucro latronis conditur,Lapsis fides revertitur.

PL 16, 1409B

鶏が鳴くと、望みが戻り、病む者に健やかさが注がれ、盗賊の剣先は収められ、倒れた者に信仰が帰る。

7

Jesu, labantes respice,Et nos videndo corrige;Si respicis, lapsus cadunt,Fletuque culpa solvitur.

PL 16, 1409B

イエスよ、よろめく者を顧みよ、見ることで我々を正せ。汝が顧みるなら、躓きは崩れ落ち、涙によって咎は解かれる。

8

Tu lux refulge sensibus,Mentisque somnum discute:Te nostra vox primum sonet,Et vota solvamus tibi.

PL 16, 1409B

汝、光よ、我々の感覚に輝け、精神の眠りを払いのけよ。我々の声がまず汝をたたえて響き、我々が汝への誓願を果たすように。

Hymnus II

第II篇PL 16, 1409D
1

Deus creator omnium,Polique rector, vestiensDiem decoro lumine,Noctem soporis gratia.

PL 16, 1409D

万物の造り主なる神よ、天の統治者よ、汝は昼を麗しい光で、夜を眠りの賜物で装う。

2

Artus solutos ut quiesReddat laboris usui,Mentesque fessas allevet,Luctusque solvat anxios.

PL 16, 1409D

ほどかれた四肢を安息が労苦の務めに返すように、疲れた精神を軽くし、不安な嘆きを解くように。

3

Grates peracto jam die,Et noctis exortu preces,Votis, reos ut adjuves,Hymnum canentes solvimus.

PL 16, 1409D

一日がすでに終わり、感謝を、夜の始まりに祈りを、願いをこめ、罪人を汝が助けるよう、賛歌を歌いつつ我々は捧げる。

4

Te cordis ima concinant,Te vox canora concrepet,Te diligat castus amor,Te mens adoret sobria.

PL 16, 1409D

汝を、心の奥底がともにたたえ、汝を、朗々たる声が響かせ、汝を、貞潔な愛が愛し、汝を、節度ある精神が拝するように。

5

Ut cum profunda clauseritDiem caligo noctium,Fides tenebras nesciat,Et nox fide reluceat.

PL 16, 1409D

深い夜の闇が昼を閉ざすときにも、信仰が闇を知らず、夜が信仰によって照り返すように。

6

Dormire mentem ne sinas,Dormire culpa noverit,Custos fides refrigerans,Somni vaporem temperet.

PL 16, 1409D

精神が眠ることを許すな、咎が眠ることを知るがよい。守りとなる信仰が涼気を与え、眠りの熱をやわらげよ。

7

Exuta sensu lubrico,Te cordis alta somnient;Nec hostis invidi doloPavor quietos suscitet.

PL 16, 1409D

滑りやすい感覚を脱ぎ捨てて、心の深みが汝を夢に見るように。妬み深い敵の欺きによる恐れが、安らう者たちを起こさぬように。

8

Christum rogemus et Patrem,Christi Patrisque Spiritum,Unum potens per omniaFove precantes Trinitas.

PL 16, 1409D

キリストと父に願おう、キリストと父の霊にも。万物を通じて一つなる力ある三位一体よ、祈る者たちを守り育め。

Hymnus III

第III篇PL 16, 1409D
1

Jam surgit hora tertia,Qua Christus ascendit crucem,Nil insolens mens cogitet,Intendat affectum precis.

PL 16, 1409D

いま第三時が昇る、その時にキリストは十字架に登った。精神は不遜なことを何も思わず、祈りへと心の情を張りつめよ。

2

Qui corde Christum suscipit,Innoxium sensum gerit:Votisque praestat sedulis,Sanctum mereri Spiritum.

PL 16, 1409D

心にキリストを受け入れる者は、無垢な感覚を身にそなえる。熱心な願いによって、その者は聖なる霊を受けるに値する者となる。

3

Haec hora qua finem deditDiri veterno criminis,Mortisque regnum diluit,Culpamque ab aevo sustulit.

PL 16, 1409D

これは、恐るべき罪の惰眠〔veternus は積年の澱みの意とも取れる〕に終わりを与えた時であり、死の支配を洗い流し、久しい昔からの咎を取り去った。

4

Hinc jam beata temporaCoepere Christi gratia:Fide replevit veritasTotum per orbem Ecclesias.

PL 16, 1409D

ここからすでに幸いな時が、キリストの恩寵によって始まった。真理は信仰をもって満たした、全世界の諸教会を。

5

Celso triumphi vertice,Matri loquebatur suae:En filius, mater, tuus;Apostole, en mater tua.

PL 16, 1409D

勝利の高い頂から、自らの母に語りかけた。「見よ、母よ、汝の子を。使徒よ、見よ、汝の母を。」

6

Praetenta nuptae foederaAlto docens mysterio;Ne virginis partus sacerMatris pudorem laederet.

PL 16, 1409D

花嫁の契りが覆いとして前に張られたことを〔マリアの婚約が、おとめの出産を隠す幕として置かれたことを言うと解した〕、深い奥義によって教えつつ、おとめの聖なる出産が母の恥じらいを傷つけぬためであったと。

7

Cui fidem coelestibusJesus dedit miraculis:Nec credidit plebs impia;Qui credidit, salvus erit.

PL 16, 1409D

これ〔おとめの出産の奥義と取った〕に天の奇跡によって、イエスは信を与えた。だが不敬虔な民は信じず、信じた者は救われる。

8

Nos credimus natum Deum,Partumque Virginis sacrae,Peccata qui mundi tulit,Ad dexteram sedens Patris.

PL 16, 1409D

我々は信じる、神が生まれたことを、聖なるおとめの出産を、世の罪を担った者が父の右に座していることを。

Hymnus IV

第IV篇PL 16, 1410C
1

Veni, redemptor gentium,Ostende partum Virginis,Miretur omne saeculum:Talis decet partus Deum.

PL 16, 1410C

来たれ、諸国民の贖い主よ、おとめの出産を示せ、あらゆる世が驚嘆するように。このような出産こそ神にふさわしい。

2

Non ex virili semine,Sed mystico spiramine,Verbum Dei factum caro,Fructusque ventris floruit.

PL 16, 1410C

男の種からではなく、奥義の息吹によって、神の言葉は肉となり、腹の実は花開いた。

3

Alvus tumescit Virginis,Claustrum pudoris permanet,Vexilla virtutum micant,Versatur in templo Deus.

PL 16, 1410C

おとめの胎は膨らむ、恥じらいの閉ざされた所は保たれ、徳の旗がきらめき、神は神殿のうちにとどまる。

4

Procedens de thalamo suo,Pudoris aula regia,Geminae Gigas substantiae,Alacris ut currat viam.

PL 16, 1411A

自らの寝室から進み出て〔ミーニュの脚注は、リエのファウストゥスが「進み出よ」と命令形に読むと記す〕、恥じらいの王の宮から、二つの実体の巨人が勇んで道を走るために。

5

Egressus ejus a Patre,Regressus ejus ad Patrem;Excursus usque ad inferos,Recursus ad sedem Dei.

PL 16, 1411A

彼の出発は父から、彼の帰還は父へ。冥界にまで及ぶ出陣、神の座への帰還。

6

Aequalis aeterno PatriCarnis tropaeo accingereInfirma nostri corporisVirtute firmans perpeti.

PL 16, 1411A

永遠なる父と等しい者よ、肉の戦勝の印を身に帯びよ、我々の体の弱さをとこしえの力で強めつつ。

7

Praesepe jam fulget tuum,Lumenque nox spirat novum,Quod nulla nox interpolet,Fideque jugi luceat.

PL 16, 1411A

汝の飼い葉桶はいま輝き、夜は新しい光を吹き出す。いかなる夜もそれを断たず、絶えざる信仰によって輝くように。

Hymnus V

第V篇PL 16, 1411A
1

Illuminans AltissimusMicantium astrorum globos,Pax, vita, lumen, veritas,Jesu fave precantibus.

PL 16, 1411A

至高者よ、汝は照らす、きらめく星々の球を。平和、生命、光、真理よ、イエスよ、祈る者たちに味方せよ。

2

Seu mystico baptismateFluenta Jordanis retroConversa quondam tertioPraesente sacraris die.

PL 16, 1411A

あるいは奥義の洗礼により、かつて逆流したヨルダンの流れを、第三の日〔tertio praesente die がどの日を指すかは定かでない〕に臨んで、汝が聖別した〔sacraris は sacraveris の縮まった形と取った〕にせよ。

3

Seu stella partum VirginisCoelo micans signaveris;Et hac adoratum diePraesepe Magos duxeris.

PL 16, 1411A

あるいは、天にきらめく星によって汝がおとめの出産を示したにせよ、またこの日、拝むべく博士たちを飼い葉桶へ導いたにせよ。

4

Vel hydriis plenis aquaeVini saporem infuderis:Hausit minister conscius,Quod ipse non impleverat.

PL 16, 1411A

あるいは水で満ちた水瓶にぶどう酒の味を汝が注いだにせよ。事情を知る給仕は汲んだ、自分では満たさなかったものを。

5

Aquas colorari videns,Inebriare flumina;Mutata elementa stupentTransire in usus alteros.

PL 16, 1411A

水が色づくのを見て、流れが人を酔わせるのを見て、変えられた元素は驚く、別の用途へ移ることを。

6

Sic quinque millibus virisDum quinque panes dividis,Edentium sub dentibusIn ore crescebat cibus.

PL 16, 1411A

こうして五千人の男に五つのパンを汝が分けるあいだ、食べる者の歯のもとで口の中で食べ物が増えていった。

7

Multiplicabatur magisDispendio panis suo:Quis haec videns mirabiturJuges meatus fontium?

PL 16, 1411A

パンはかえって増し加えられた、自らが減ることによって。これを見て誰が驚嘆しようか、泉の絶えざる流れを。

8

Inter manus frangentiumPanis rigatur profluus:Intacta quae non fregerant,Fragmenta subrepunt viris.

PL 16, 1411A

割く者たちの手のあいだでパンは溢れ流れて潤される。彼らが割かなかった、手つかずのかけらが、人々のもとへ忍び寄る。

Hymnus VI

第VI篇PL 16, 1411A
1

Orabo mente Dominum,Orabo simul spiritu;Ne vox sola Deo canat,Sensusque noster alibiDuctus, aberret fluctuans,Vanis praeventus casibus.

PL 16, 1411A

私は精神をもって主に祈ろう、同時に霊をもって祈ろう。声だけが神に歌うことのないように、また我々の感覚がほかへ引かれて、揺れ動き迷い出ないように、空しい出来事に不意を襲われて。

Hymnus VII

第VII篇PL 16, 1411A
1

Splendor Paternae gloriae,De luce lucem proferens,Primordiis lucis novaeDiem dies illuminans.

PL 16, 1411A

父の栄光の輝きよ、光から光を送り出し、新しい光の始まりにおいて、日として日を照らす者よ。

2

Verusque sol illabere,Micans nitore perpeti,Jubarque sancti SpiritusInfunde nostris sensibus.

PL 16, 1411A

真実の太陽よ、降り来たれ、絶えざる輝きで光りながら、聖なる霊の光芒を我々の感覚に注げ。

3

Votis vocemus et Patrem,Patrem perennis gloriae,Patrem potentis gratiae,Culpam releget lubricam.

PL 16, 1411A

願いをもって、父をも呼ぼう、永遠の栄光の父を、力ある恩寵の父を。父が、滑りやすい咎を遠ざけるように。

4

Informet actus strenuos,Dentes retundat invidi,Casus secundet asperos,Donet gerendi gratiam.

PL 16, 1411A

我々の行いを力強く形づくり、妬む者の歯を鈍らせ、苦難を順調に導き、行う恩寵を与えるように。

5

Mentem gubernet et regat,Casto fideli corpore,Fides calore ferveat,Fraudis venena nesciat.

PL 16, 1411A

精神を導き、治め、貞潔で信仰ある体にし、信仰が熱をもって燃え、欺きの毒を知らぬように。

6

Christusque nobis sit cibus,Potusque noster sit fides,Laeti bibamus sobriamEbrietatem Spiritus.

PL 16, 1411A

キリストが我々の食物となり、我々の飲み物が信仰となるように。喜んで我々は飲もう、霊の節度ある酩酊を。

7

Laetus dies hic transeat,Pudor sit ut diluculum,Fides velut meridies,Crepusculum mens nesciat.

PL 16, 1411A

この日が喜びのうちに過ぎるように。恥じらいは夜明けのように、信仰は真昼のように、精神は黄昏を知らぬように。

8

Aurora cursus provehit,Aurora totus prodeatIn Patre totus FiliusEt totus in Verbo Pater.

PL 16, 1411A

曙が歩みを前へ進める。曙として全き者〔totus は男性形で子を指すと取った〕が現れよ、父のうちに全き子が、言葉のうちに全き父が。

Hymnus VIII

第VIII篇PL 16, 1411A
1

Aeterna Christi munera,Et martyrum victorias,Laudes ferentes debitas,Laetis canamus mentibus.

PL 16, 1411A

キリストの永遠の賜物と殉教者たちの勝利を、当然の賛美を捧げつつ、喜びの心で我々は歌おう。

2

Ecclesiarum principes,Belli triumphales duces,Coelestis aulae milites,Et vera mundi lumina.

PL 16, 1411A

諸教会の長たち、戦いの凱旋する将たち、天の宮の兵士たち、そして世の真の光たちを。

3

Terrore victo saeculi,Spretisque poenis corporis,Mortis sacrae compendio,Vitam beatam possident.

PL 16, 1411A

世の恐れに打ち勝ち、体の刑罰を侮り、聖なる死という近道によって、祝福された生命を彼らは所有する。

4

Traduntur igni martyres,Et bestiarum dentibus,Armata saevit ungulisTortoris insani manus,

PL 16, 1411A

殉教者たちは火に、また獣の歯に引き渡される。狂った拷問する者の手は鉤爪〔拷問具〕で武装して荒れ狂う。

5

Nudata pendent viscera,Sanguis sacratus funditur,Sed permanent immobilesVitae perennis gratia.

PL 16, 1411A

内臓はむき出しになって垂れ、聖別された血が流される。しかし彼らは動ぜずに留まる、永遠の生命のゆえに〔vitae perennis gratia は「永遠の生命の恩寵によって」とも読める〕。

6

Devota sanctorum fides,Invicta spes credentium;Perfecta Christi charitas,Mundi triumphat principem.

PL 16, 1411A

聖徒たちの献身的な信仰、信ずる者たちの不敗の望み、キリストの完全な愛が世の君に勝ち誇る。

7

In his Paterna gloria,In his voluntas Filii,Exsultat in his Spiritus,Coelum repletur gaudiis.

PL 16, 1411A

彼らのうちに父の栄光があり、彼らのうちに子の意志があり、彼らのうちに霊は喜び躍り、天は喜びに満たされる。

8

Te nunc, Redemptor, quaesumus,Ut ipsorum consortioJungas precantes servulos,In sempiterna saecula. Amen.

PL 16, 1411A

汝に今、贖い主よ、我々は願う、彼らの交わりに祈る卑小な僕たちを加えよ、とこしえの世々に。アーメン。

Hymnus IX

第IX篇PL 16, 1412A
1

Somno refectis artubus,Spreto cubili surgimus,Nobis, Pater, canentibusAdesse te deposcimus.

PL 16, 1412A

眠りで四肢が元気を取り戻し、寝床を捨てて我々は起き上がる。歌う我々のもとに、父よ、汝が臨むことを切に求める。

2

Te lingua primum concinat,Te mentis ardor ambiat;Ut actuum sequentiumTu, sancte, sis exordium.

PL 16, 1412A

汝をまず舌が声を合わせて歌い、汝を精神の熱情が取り囲め。これに続く行いの始まりに、聖なる者よ、汝がなるように。

3

Cedant tenebrae lumini,Et nox diurno sideri;Ut culpa quam nox intulit,Lucis labascat munere.

PL 16, 1412A

闇は光に譲れ、また夜は昼の星〔太陽〕に譲れ。夜がもたらした咎が光の賜物によって消え失せるように。

4

Precamur iidem supplices,Noxas ut omnes amputes;Ne ore te canentiumLauderis in perpetuum.

PL 16, 1412A

同じ我々はひれ伏して願う、すべての害悪を汝が断ち切るよう。汝を歌う者たちの口によって汝がとこしえに賛美されることのないように。〔文意は定かでない。害悪が断たれないまま、口先だけで歌われて賛美されることがないように、の意か〕

5

Praesta, Pater piissime,Patrique compar unice,Cum Spiritu paraclitoRegnans per omne saeculum.

PL 16, 1412A

与えよ、いと慈愛深き父よ、〔これを〕父と等しい唯一の者よ、霊なるパラクレートス〔ギリシア語の音写。弁護者・助け手〕とともにすべての世にわたって統べる者よ。

Hymnus X

第X篇PL 16, 1412A
1

Consors paterni luminis,Lux ipse lucis, et dies,Noctem canendo rumpimus,Assiste postulantibus.

PL 16, 1412A

父の光を共にする者よ、光の光そのもの、また昼よ、我々は歌いつつ夜を破る、願う者たちのそばに立て。

2

Aufer tenebras mentium,Fuga catervas daemonum:Expelle somnolentiam,Ne pigritantes obruat.

PL 16, 1412A

精神の闇を取り去れ、悪霊どもの群れを追い払え、まどろみを追い出せ、怠ける者らを圧し潰さぬように。

3

Sic, Christe, nobis omnibusIndulgeas credentibus;Ut prosit exorantibus,Quod praecinentes psallimus.

PL 16, 1412A

このように、キリストよ、信ずる我々すべてに寛く計らえ、我々が先立って唱え詩を歌うことが祈る者らの益となるように。

Hymnus XI

第XI篇PL 16, 1412A
1

O Lux beata Trinitas,Et principalis unitas,Jam sol recedit igneus,Infunde lumen cordibus.

PL 16, 1412A

おお至福の光、三位一体よ、根源の一性よ、今、火の太陽は退く、心に光を注げ。

2

Te mane laudum carmine,Te deprecamur vespere,Te nostra supplex gloria,Per cuncta laudet saecula.

PL 16, 1412A

朝には賛美の歌をもって汝を、夕べには汝に我々は祈り求める、ひれ伏す我々の栄光〔nostra gloria は我々のささげる賛美の意と取れる〕が汝をすべての世を通じて賛美するように。

Hymnus XII

第XII篇PL 16, 1412A
1

Fit porta Christi pervia,Referta plena gratia,Transitque Rex, et permanet,Clausa, ut fuit, per saecula.

PL 16, 1412A

キリストの門は通り抜けられるものとなり、恩寵に満ち満ちて、王は通り過ぎ、しかも留まる、以前のままに、とこしえに閉ざされて。

2

Genus superni luminis,Processit aula virginis,Sponsus, redemptor, conditor,Suae gigas Ecclesiae.

PL 16, 1412A

いと高き光から生まれた者がおとめの宮から出て来た、花婿、贖い主、造り主、自らの教会の巨人が。

3

Honor matris et gaudium,Immensa spes credentium,Per atra mortis pocula,Resolvit nostra crimina.

PL 16, 1412A

母の誉れ、また喜び、信ずる者たちの測り知れぬ望みが、死の暗い杯を通して我々の罪過を解く。