ポワティエのヒラリウスc. 315–367

Fragmenta ex opere historico › 全文

Fragmenta ex opere historico 全文

Hilary of Poitiers · PL 10, 627A–724A

Fragmentum I, Caput I

第I断片 第I章PL 10, 627A
1

Fidei, spei et charitatis praestantia. --Sancto Spiritu plenus Paulus apostolus ad Corinthios ita loquitur: Manet autem fides, spes, charitas (I Cor. XIII, 13) .

PL 10, 627A

信仰、希望、愛の卓越。――聖なる霊に満たされた使徒パウロは、コリントの人々にこう語る。「信仰、希望、愛は残る」(一コリント13:13)。

2

Magnum consummandae veritatis sacramentum ita triplici humani sensus affectione complectitur: reliquarum autem rerum sive officia sive dona, in quibus nunc pro parte versamur, abolenda significat (Ibid. 8 et seqq.) , cum adventu Domini nostri Jesu Christi coelestis concilii perfectio inveniatur.

PL 10, 627A

完成されるべき真理の偉大な秘義を、〔使徒は〕このように人間の感覚の三重の情動のうちに包み込む。そして、その他の事柄については、務めであれ賜物であれ、我々が今その一部にかかわっているものは廃れるべきであると示す(一コリント13:8以下)。それは、我々の主イエス・キリストの到来とともに、天の会議の完全さが見いだされるからである。

3

Corruptione enim nostra in aeternitatis gloriam transformata, hoc, quod nunc aliquid esse creditur, non erit; quando tribui coeperit, quod cum est, semper aeternum est.

PL 10, 627A

というのも、我々の朽ちるべきものが永遠の栄光へと変えられるとき、今は何ものかであると信じられているこのものは、もはやなくなるからである。そのときには、ひとたび存在すれば常に永遠であるものが、与えられ始めているであろう。

4

Verum fidei, spei, charitatis hoc meritum est, ut mortis debito corporibus dissolutis, semper maneant, nec umquam desinant; et cum omnia in homine pro parte sint, haec tamen sola perfecta sint.

PL 10, 627A

しかし、信仰と希望と愛の功は、死という負い目のゆえに肉体が解体されても、つねに存続し、決して終わらないことである。人間においてすべては部分的であるのに、これらだけは完全である。

5

Nam sive prophetiae abolebuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia destruetur, tria illa superiora perfectionem immutabilem consequuntur: et nihil aut extrinsecus mutabuntur, aut ultra quam obtinent, uberius acquirent.

PL 10, 627B

というのも、預言が廃れ、異言がやみ、知識が滅びるにしても、先に挙げた三つは不変の完全さを得るからである。それらは外から変えられることもなく、すでに持っているもの以上にいっそう豊かに獲得することもない。

6

Cum enim prophetias et linguas et scientiam veritas absoluta depellit; fidem, spem, charitatem capessendae aeternitatis traduces et patronos sicuti ipsa erunt aeternitas apprehendet.

PL 10, 627B

というのも、絶対の真理が預言と異言と知識を退けるとき、永遠は、信仰と希望と愛を――これらは得られるべき永遠への導き手であり擁護者であるが、これら自身が永遠となるのであるから――捉えるであろう。

7

Et singularum quidem rerum idem beatus Apostolus merita ( supple, ratione aut quid simile ) exigui honoris sui distinxit: ut intelligi promptum esset, caeteris profectu augmenti coelestis abolendis, non exiguo honoris sui fructu, tria haec sola esse quae maneant quidem.

PL 10, 627B

そして、同じ幸いなる使徒は、個々のものの功を(「理により」またはそれに類する語を補う)、そのささやかな栄誉に応じて区別した。それは、他のものが天の増進の成果によって廃れるべきものであるのに対し、この三つだけが、その栄誉の少なからぬ実りをもって、まさに残るものであることが、たやすく理解されるようにするためである〔文が崩れているらしい。exigui honoris sui と non exiguo honoris sui fructu の対の取り方は暫定〕。

Fragmentum I, Caput II

第I断片 第II章PL 10, 628A
1

Fidei meritum. Spei natura. Charitatis affectus. --Igitur Deus justitiae praevius numeratur, creditus ab ignorante quod Deus sit.

PL 10, 628A

信仰の功、希望の本性、愛の情動。――それゆえ、神は、神があることを知らない者に信じられて、義に先立つものとして数えられる。

2

Atque ob id Abraham fides prima justificat (Hebr. II, 6 et Rom. IV, 9) , et Chananaeae filiam silentio Dominum tentantis matris fides salvat (Matth. XV, 28) , et credentibus in nomine ejus potestas in Joanne tribuitur, ut ex Deo nati sint (Joan. I, 12) .

PL 10, 628A

そしてこのゆえに、最初にアブラハムを信仰が義とし(ヘブライ2:6、ローマ4:9)、沈黙のうちに主を試みるカナンの女の、その娘を、母の信仰が救い(マタイ15:28)、ヨハネにおいて、その名を信じる者たちに、神から生まれた者となる権能が与えられる(ヨハネ1:12)。

3

Magnum est fidei meritum, et perfecta credentibus Deo beatitudo, per quam genitis in corpore, in iniquitate, in aegritudine, et justitia et sanitas et ortus ex Deo est.

PL 10, 628A

信仰の功は大きく、神を信じる者たちには完全な幸福がある。それによって、肉体のうちに、不義のうちに、病のうちに生み出された者たちにも、義と健やかさと神からの生まれとがある。

4

Spes vero amoenitatem vitae mundialis et bona saeculi, quiescentis ( f. quiescens) in his quae a Deo disposita confidit, exsuperat, praesentium damno futurorum lucra meritura: quam Dominus tali praemio muneratur, Omnis, qui reliquerit domum, vel fratres, vel sorores, aut matrem, aut filios, aut agrum propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit (Matth. XIX, 29) .

PL 10, 628A

しかし希望は、この世の生の快さと世の善きものとにまさる。それは、神によって定められたと信頼するものに安らう者の(おそらく「安らいつつ」)希望であり、現在のものの損失によって未来のものの利得を得るにふさわしいものである。主はこの希望に、次のような報いを与える。「私の名のために、家、兄弟、姉妹、母、子、畑を捨てた者はみな、百倍を受け、永遠の生命を所有する」(マタイ19:29)。

5

Egregia virtutum Dei testis, fiducia exspectationis suae, praesentia quaeque ut nulla et incerta despiciens, futura vero ut aeterna et praesentia apprehendens!

PL 10, 628B

神の力の卓越した証人、自らの期待への確信よ。現在のものはいずれも無に等しく不確かなものとして軽んじ、未来のものを、永遠のものとして、また現在のものとして捉えている。

6

Sed quamquam mansurae fidei, spei, charitatis ( f. charitati) parem gloriam idem Apostolus tribuat, et aequaliter inviolabiles eas esse significet; charitatem tamen praestare caeteris superioribus indicat.

PL 10, 628B

しかし、同じ使徒が、残るべき信仰と希望と愛の(おそらく「愛に」)等しい栄光を認め、それらが等しく損なわれえないものであると示しているとはいえ、愛は先に挙げた他のものにまさると示している。

7

Per hanc enim quodam vinculo Deo suscepti amoris annectimur: fitque individua ab eo voluntas nostra semel nomini ejus charitate pietatis infusa, a qua non gladius, non fames, non nuditas separabit (Rom. VIII, 35) ; per quam ira, aemulatio, ambitio, iniquitas, luxus, cupiditas comprimuntur.

PL 10, 628B

というのも、これによって我々は、受け入れた愛〔Deo suscepti amoris は「神に受け入れられた愛」とも読める〕という一種のきずなによって神に結びつけられ、敬虔の愛が一度その名に注ぎ込まれるや、我々の意志は神から切り離しえないものとなるからである。その愛から、剣も、飢えも、裸も、我々を引き離さない(ローマ8:35)。その愛によって、怒り、張り合い、野心、不義、放縦、貪欲は抑えられる。

8

Atque idcirco cum maneat fides, spes, charitas, major horum est charitas (I Cor. XIII, 13) : per quam admixtos insecabili in Dei nomine affectu, nulla vis saecularium motuum aut dissolvit, aut dividit.

PL 10, 629A

それゆえ、信仰と希望と愛が残るとき、これらのうち最も大いなるものは愛である(一コリント13:13)。断ち切れぬ情によって神の名のうちに混ぜ合わされた者たちを、世の動きのいかなる力も、解きほぐしもせず、引き離しもしない。

Fragmentum I, Caput III

第I断片 第III章PL 10, 629A
1

Charitas Hilarium urget, ne sileat haereticorum pravitatem. --Et huic tantae, tam gravi apostolicae auctoritati ego quoque inter caeteros, si quid mihi post eos loci est, testimonium reddo per hanc charitatem repositam nobis ante tempora saecularia in coeli spem assumptis, et nomini Dei ac Domini Jesu Christi adhaereo, iniquorum societatem et infidelium consortium respuens: cum quo florere nobis, saeculi otio domestico frui, commodis omnibus redundare, familiaritate regia gloriari, et esse falso episcopi nomine, singulis universisque et publice et privatim in Ecclesiae dominatu gravem effici, par, ut caeteris, potestas dabatur; si modo veritatem evangelicam falsitate corrumperem, conscientiae reatum blandimento ignorantiae consolarer, judicii corruptelam excusatione alieni arbitrii defenderem, haereseos piaculo non fide mea, quae utique esset obnoxia, sed simplicitate ignorantium non tenerer, probitatem sub difficultate publicae intelligentiae mentirer.

PL 10, 629A

愛がヒラリウスを駆り立てて、異端者の邪悪について沈黙させない。――そして私もまた、他の者たちのあいだで、彼らのあとに私にもなにがしかの席があるとすれば、これほど重く大きな使徒の権威に対して、世の時が始まる前から、天の希望へと取り上げられた我々のために蓄えられた、この愛によって証言を与える。そして、神であり主であるイエス・キリストの名に結びつき、不義の者たちとの交わりと、不忠実な者たちとの交際を退ける。彼らとともに我々が栄え、世の安逸を家で享受し、あらゆる利益にあふれ、王との親交を誇り、偽りの司教の名のもとに、教会の支配において、公にも私的にも、一人ひとりにも全体にも重荷となることは、他の者たちと同様に許されていた。ただし、それは、私が福音の真理を偽りによって損ない、良心の罪責を無知という甘言で慰め、判断の腐敗を他人の裁量を言い訳にして弁護し、異端の罪に、当然責めを負うはずの私自身の信仰によってではなく、知らぬ者たちの単純さによって、問われないとし〔haereseos piaculo … non tenerer の取り方は定かでない〕、公の理解の難しさに隠れて、誠実さを偽るならば、という条件つきである。

2

Haec enim simplicitatem ( forte, in simplicitate) cordis per fidem et spem Christi charitas manens non tulit.

PL 10, 629B

というのも、これらを――心の単純さを(おそらく「心の単純さにおいて」)――キリストへの信仰と希望を通して留まる愛は、許さなかったからである。

3

Et cum ab Apostolo accepissem, Non enim accepimus spiritum formidinis (II Tim. I, 7) , et cum Domino dicente didicissemus, Omnis qui confitebitur me coram hominibus, et ego confitebor eum coram Patre meo qui est in coelis (Matth. X, 32) ; et per eumdem dictum esset, Beati qui persecutionem, patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum: beati estis cum vos maledicent, et persequentur, et dicent omne malum adversum vos propter justitiam; gaudete et exsultate, quoniam merces vestra copiosa est in coelo (Matth. V, 10 et seqq.) : non potui praeferre ambitiosam in reatus silentio conscientiam injuriosae pro Dei confessione tolerantiae.

PL 10, 629B

そして、使徒から「我々は恐れの霊を受けたのではない」(二テモテ1:7)と受け、主が「人々の前で私を告白する者はみな、私も、天にいる私の父の前でその者を告白する」(マタイ10:32)と言うのを学び、また同じ主によって、「義のゆえに迫害を受ける者は幸いである。天の国は彼らのものだからである。人々が汝らをののしり、迫害し、汝らに対してあらゆる悪を言うとき、汝らは幸いである。喜べ、躍り上がれ。汝らの報いは天において豊かだからである」(マタイ5:10以下)と語られていたのであるから、私は、罪責のうちの沈黙に潜む野心的な良心を、神の告白のために不当な扱いに耐えることよりも、優先することはできなかった。

Fragmentum I, Caput IV

第I断片 第IV章PL 10, 630A
1

Quale Opus aggrediatur. --Proferre igitur in conscientiam publicam opus tento grave et multiplex, diabolica fraude perplexum, haereticorum parte subtile, dissimulatione multorum ac metu praejudicatum, locorum, in quibus gesta res est nosque agimus, desperatione peregrinum, tempore antiquum, silentio novum, pridem simulata rerum pace praeteritum, proxime impia fallacissimorum hominum calliditate renovatum; hocque quo etiam in Romani imperii negotiis quies carpitur, rex angitur, palatium fervet, episcopi circumcursant, officiales magistri volitant, adversus apostolicos viros officiorum omnium festinatione turbatur.

PL 10, 630A

手がける著作の性格。――それゆえ私は、公の意識の前に、重く多岐にわたる著作を持ち出そうと試みる。それは、悪魔の詐術によって錯綜し、異端者の側からは巧妙に仕組まれ、多くの者の見て見ぬふりと恐れによってあらかじめ判定を下されており、その事が行われ、我々が今いる場所の人々の絶望のゆえに縁遠く〔locorum … desperatione peregrinum、pridem simulata rerum pace praeteritum は意味が取りにくく、直訳に近い〕、時代としては古く、沈黙のゆえに新しく、先ごろまで装われていた事態の平穏によって見過ごされ、つい最近、この上なく偽り多い人間たちの不敬虔な狡猾さによって蘇った事柄である。それは、ローマ帝国の政務においてさえ、安らぎがそがれ、王は思い悩み、宮廷は沸き立ち、司教たちは駆け回り、役所の長官たちは飛び回り、使徒的な人々に対抗するあらゆる職務の急ぎによって騒然としている、そのことによってもそうである〔hocque quo … の句は構文が取りにくく、直訳に近い〕。

2

Ita ubique agitur, trepidatur, instatur; ut plane iniquitatem hujus assertionis, obtinendi labor et cura prodiderit.

PL 10, 630A

こうしてあらゆる所で事が運ばれ、慌てふためき、迫られる。それで、その主張を通そうとする骨折りと気遣いが、その主張の不正を、明らかにしてしまったほどである。

3

Enimvero versari in sermone hominum jam diu memini, quosdam sacerdotum Dei idcirco exsulare, quod in Athanasium sententiam non ferunt: et hic error prope omnium mentes occupavit, ut sub nomine ejus non satis unicuique eorum dignam causam suscepti exsilii arbitrentur.

PL 10, 630A

まことに、神の司教たちのある者たちが、アタナシオスに対する判決を下さないという理由で追放されていることが、人々の話題に上っているのを、私はもう久しく覚えている。そして、この誤りはほとんどすべての人の心を占めてしまい、彼の名のもとでは、彼らの各々が引き受けた追放の理由は十分にふさわしいものではないと、人々は考えるのである。

Fragmentum I, Caput V

第I断片 第V章PL 10, 630B
1

Quae in eo praetermittat. --Praetermitto autem, licet potissima regi sit referenda ( f. deserenda) reverentia (quia enim (omne enim) a Deo regnum est), non tamen aequanimiter judicium ejus episcopalibus arbitriis admitti: quia Caesaris Caesari, Deo autem reddenda quae Dei sunt (Lucae XX, 25).

PL 10, 630B

彼がそのうちで見過ごすこと。――だが私は、王には最大の敬意が払われるべき(おそらく「捨て去られるべき」)であるにせよ(というのも、王権は神から来るからである(別本では「というのも、すべての王権は神から来るからである」))、それでもなお、その判断が司教たちの裁定のうちに穏やかには受け入れられるべきではないことは、見過ごしにする。皇帝のものは皇帝に、神のものは神に返されるべきだからである(ルカ20:25)。

2

Taceo imperatoris sublata causae cognitione judicium. Non queror extorqueri de absente sententiam; quamvis, Apostolo dicente, Ubi fides est, ibi et libertas est (II Cor. III, 17), pati istud simplicitas sacerdotalis non debeat.

PL 10, 630B

私は、皇帝が事件の審理を取り払ったうえで下した判決については、黙っておく。不在の者から判決が引き出されることも嘆かない。もっとも、使徒が「信仰のあるところには自由もある」(二コリント3:17)と言っているのだから、司教としての率直さはこれに耐えるべきではないのだが。

3

Sed haec, non quia contemnenda sunt, verum quia his graviora sint subjecta, praetereo. Quamquam enim ex his quibusque ( f. quae quibusque) in terris gesta sint, cognosci potuerit longe aliud agi, quam existimabatur; tamen propensiore cura rem omnem hoc volumine placuit exponere.

PL 10, 630C

しかし、これらのことは、軽んじてよいからではなく、これらよりも重大なことが控えているために、私は素通りする。というのも、これらのうち、各地で行われた事々から(おそらく「これらの、各地で行われた事々から」)、実際に行われていることが思われていたのとはまるで別のことだと知りえたにしても、それでもなお、私は、より周到な配慮をもって、事の全体をこの巻で説き明かすことにしたからである。

4

Raptim enim tunc haec per nos ingerebantur, corruptio Evangeliorum, depravatio fidei, et simulata Christi nominis blasphema confessio.

PL 10, 630C

というのも、当時これらは、我々によって慌ただしく持ち込まれたからである。すなわち、福音書の腐敗、信仰の歪曲、キリストの名を装った冒瀆的な告白である。

5

Et necesse fuit in eo sermone omnia esse praepropera, incomposita, confusa: quia quanto nos impensiore cura audientiam quaereremus, tanto illi pertinaciore studio audientiae contrairent.

PL 10, 631A

そして、あの談話においてはすべてが性急で、整わず、混乱したものとならざるをえなかった。というのは、我々が聴聞を求めてより熱心に配慮すればするほど、彼らは聴聞に対していっそう頑なな熱意をもって逆らったからである。

Fragmentum I, Caput VI

第I断片 第VI章PL 10, 631A
1

Unde ordiatur. --Incipiam igitur ab his quae proxime gesta sunt, id est, eo tempore quo primum in Arelatensi oppido ( an. 353) frater et comminister meus Paulinus ecclesiae Trevirorum episcopus eorum se perditioni simulationique non miscuit: et qualis fuit illa sententia exponam, a qua referens voluntatem, indignus ecclesia ab episcopis, dignus exsilio a rege est judicatus.

PL 10, 631A

どこから始めるか。――それゆえ私は、ごく最近に行われたことから始めよう。すなわち、アルルの町(353年)で初めて、私の兄弟であり共に仕える者、トリーアの教会の司教パウリヌスが、彼らの破滅と偽装に加わらなかった時のことである。そして、その決定がどのようなものであったかを説明しよう。彼はその決定から意志を引き戻したために、司教たちによって教会にふさわしくない者、王によって追放にふさわしい者と判定されたのである。

2

Atque hoc ita fieri non rerum ordo, sed ratio ex praesentibus petita demonstrat: ut ex his primum confessio potius fidei, quam pavor in homine intelligatur, ex quibus in eum qui adsensus his non est, cepit injuriam.

PL 10, 631A

そして、このように事を進めるのは、事の順序によるのではなく、現在の事情から引き出した理由による。それは、まず、その人における恐怖ではなく、むしろ信仰の告白が理解されるようにするためであり、その根拠は、これらに同意しなかった者に対して不当な仕打ちが始まったという、その事柄にある〔底本は cepit injuriam。主語が定まらず、coepit injuria(不当な仕打ちが始まった)の意に取った〕。

Fragmentum I, Caput VII

第I断片 第VII章PL 10, 631B
1

Quo pacto legendum sit. --Atque hoc etiam non inutiliter admonebo, ut ad omne hoc volumen diligens intentio adhibeatur.

PL 10, 631B

どのように読まれるべきか。――そしてこのことも、益なくしてではなく注意しておく。この巻全体に、綿密な注意が払われるようにということである。

2

Omnia enim sunt et separanda temporibus, et distinguenda judiciis, et secernenda personis, et verborum dijudicanda virtutibus: ne forte tot epistolis, tot synodis tunc frequenter injectis, pernicioso ante finem fastidio expleatur.

PL 10, 631B

というのも、すべては、時によって切り分けられ、判断によって区別され、人物によって選り分けられ、言葉の力によって見定められなければならないからである。それは、当時しばしば投げ込まれた数多の書簡と数多の会議によって、終わりに至る前に、有害な倦怠に満たされてしまうことのないようにするためである。

3

Agitur autem in his, quae cognitio Dei expetenda sit, quae spes aeternitatis, in quo perfecta veritas statu haereat.

PL 10, 631B

しかし、ここで問題になっているのは、どのような神の認識が求められるべきか、どのような永遠への希望か、完全な真理がどのような状態のうちにとどまるか、ということである。

4

Et cum tam gravis rei negotium tractetur, oportet et unumquemque his modo curam cognoscendis rebus impendere, ut judicio deinceps proprio consistens, opinionem non sequatur alienam. Explicit.

PL 10, 631B

そして、これほど重大な事柄の務めが扱われている以上、各人はただ、事柄を知ることにのみ配慮を傾け、そうしてのちには、自らの判断に立って、他人の意見に従わないようにすべきである。終わる。

Fragmentum II, Prooemium

第II断片 冒頭PL 10, 632A
1

Synodi Sardicensis ad universas Ecclesias. (Scriptae an. 347.)

PL 10, 632A

セルディカの会議から、全教会へ(347年に書かれた)。

Fragmentum II, Caput I

第II断片 第I章PL 10, 632A
1

Synodi causa. --Multa quidem et frequenter ausi sunt Ariani haeretici adversus servo, Dei, qui fidem rectam et catholicam custodiunt. Adulterinam namque doctrinam inserentes, orthodoxos persequi tentaverunt.

PL 10, 632A

会議の理由。――アレイオス派の異端者たちは、正しい公同の信仰を守る神の僕たち〔底本は servo。servos と読む〕に対して、多くのことをしばしばあえて行った。すなわち、偽りの教えを持ち込んで、正統の者たちを迫害しようと試みたのである。

2

In tantum autem nunc exsurrexerunt contra fidem, ut non religiosam pietatem clementissimorum imperatorum lateret.

PL 10, 632A

しかも彼らは、今や信仰に対してこれほどまでに立ち上がったので、いとも寛大な皇帝たちの信心深い敬虔からさえ、隠れおおせぬほどであった。

3

Denique, gratia Dei adjuvante, etiam ipsi clementissimi imperatores congregaverunt ex diversis provinciis et civitatibus ipsam synodum sanctam, et in Sardicensium civitate fieri permiserunt: ut omnis quidem dissensio amputaretur, iniqua autem doctrina penitus expulsa, pietas sola, quae est in Christo, ab omnibus custodiretur.

PL 10, 632A

実に、神の恩寵の助けにより、いとも寛大な皇帝たち自身も、さまざまな属州と都市から当の聖なる会議を招集し、セルディカの都市で開くことを許した。それは、あらゆる不和が断たれ、不義の教えが根こそぎ追い払われて、キリストにある敬虔だけが、すべての人によって守られるためである。

4

Venerunt enim ab Oriente episcopi cohortatione excitati piissimorum imperatorum, maxime propter id quod frequenter in murmuratione fuit, id est, de dilectissimis fratribus nostris et coepiscopis, Athanasio episcopo Alexandriae et Marcello episcopo Ancyro-Galatiae.

PL 10, 632B

というのも、東方から司教たちが、いとも敬虔な皇帝たちの勧めに促されて来たからであり、それは特に、しばしば不満の的となっていた件、すなわち、我々のいとも愛する兄弟であり同僚司教である、アレクサンドリアの司教アタナシオスと、アンキュラ・ガラティアの司教マルケルスのことのためであった。

5

Arbitramur autem etiam ad vos ipsos pervenisse eorum calumnias, et aures vestras tentasse eos commovere non dubitavimus: ut adversum innocentes quidem quae dicunt credatis, sceleratae autem haereseos suae suspicionem tegant.

PL 10, 632B

我々は、彼らの中傷が諸君自身のもとにも届いたと考える。また、彼らが諸君の耳を動かそうと試みたことを、我々は疑わなかった。それは、諸君が無実の者たちに対する彼らの言い分を信じ、彼らのほうは自分たちの邪悪な異端への疑いを覆い隠すためである。

6

Sed non diutius haec illis facere permissum est. Est enim gubernator Ecclesiarum Dominus, qui pro Ecclesiis et pro omnibus nobis mortem sustinuit, et propter eas Ecclesias adscensum in coelos omnibus nobis tribuit.

PL 10, 632B

しかし、彼らがこれ以上これを行うことは許されなかった。というのも、諸教会の舵取りは主であり、この主は、諸教会のため、また我々すべてのために死を耐え、その諸教会のゆえに、我々すべてに天への上昇を与えたからである。

Fragmentum II, Caput II

第II断片 第II章PL 10, 632C
1

Synodum adire trepidant Eusebiani. --Olim quidem scribentibus Eusebio, Mario, Theodoro, Diognito, Ursacio et Valente, Julio, consacerdoti nostro, Romanae Ecclesiae episcopo, adversum praedictos coepiscopos nostros (dicimus autem Athanasium et Marcellum; ut scripserunt ex aliis locis ut episcopi nostri; quae autem ab Eusebio facta sunt, nihil aliud quam falsitatis et mendacii fuisse plena.

PL 10, 632C

エウセビオス派は会議に赴くことを恐れる。――かつて、エウセビオス、マリオス、テオドロス、ディオグニトス、ウルサキウス、ウァレンスが、我々の同僚司教であるローマ教会の司教ユリウスに宛てて、前述の我々の同僚司教たちに反対して書き送ったとき(すなわちアタナシオスとマルケルスのことである。彼らは他の場所からも、我々の司教たちとして書き送った。しかし、エウセビオスによって行われたことは、偽りと虚言に満ちたものにほかならなかった)。

2

Nam etsi ex eo, quo vocati sunt a Julio episcopo carissimo fratre nostro, claruit noluisse eos venisse ex ipsis litteris quibus eorum mendacia detecta sunt (venissent enim, si habuissent fiduciam eorum quae gesserunt adversus coepiscopos nostros); licet ( leg. tamen pro licet) etiam ex ipsis, quae fecerunt in isto sancto et magno concilio, manifestior falsitatis suae commenta prodiderunt.

PL 10, 633A

というのも、ユリウス、我々の最愛の兄弟である司教によって彼らが呼び出されたときから、彼らが来ようとしなかったことは、その書簡自体から――それによって彼らの虚偽があばかれたのだが――明らかであった(もし彼らが、我々の同僚司教たちに対して行ったことに確信をもっていたなら、来たはずだからである)にしても、たとえ(おそらく「しかし」)この聖なる大いなる会議で彼らが行ったこと自体からも、彼らは自らの虚偽の捏造をいっそう明白に露呈した。

3

Venerunt enim et ad Sardicensium civitatem, et videntes Athanasium et Marcellum, Asclepam et alios, timuerunt venire ad judicium: et non semel neque iterum, sed frequenter vocati contempserunt invitationem synodi omnium nostrorum ( f. nostrum) , qui convenimus episcopi, et maxime venerabilis senectae Ossium, qui et propter aetatem et confessionem et tanti temporis probatam fidem, qui tantum laborem id aetatis pro Ecclesiae utilitate sustinuit, ut omni reverentia dignissimus habeatur.

PL 10, 633A

というのも、彼らはセルディカの都市にも来たが、アタナシオスとマルケルス、アスクレパスらを見て、裁きに臨むことを恐れた。そして、一度ならず二度ならず、しばしば呼び出されたのに、集まった我々司教すべての(おそらく「我々のうちのすべての」)会議の招きを軽んじ、とりわけ尊ぶべき老齢のオシウスを軽んじたのである。彼は、その年齢と告白と、これほど長い年月にわたって証された信仰のゆえに、また、この年齢にして教会の益のためにこれほどの労苦を耐えたので、あらゆる敬意に最もふさわしいと見なされている。

4

Exspectantibus omnibus, et cohortantibus eos venire ad judicium, ut omnia, quae de consacerdotibus nostris ( add. abeuntibus) vel dixerunt vel scripserunt, praesentes possent convincere, vocati non venerunt, sicut praediximus: ostendentes etiam ex his falsitatem suam, non solum commentitiam fraudem aut exquisitam versutiam quam fecerunt prodentes per excusationem.

PL 10, 633B

すべての者が待ち、彼らに裁きに来るよう促していたのに――それは、我々の同僚司教たち(「去りゆく者たち」を加える)について彼らが語り、あるいは書いたことをすべて、居合わせて立証できるようにするためであった――彼らは、呼び出されても、先に述べたとおり来なかった。彼らはこれらによってもおのれの虚偽を示したのであり、弁解を通じて、彼らが行った捏造された欺瞞や練り上げた狡猾さを暴露するにとどまらなかった〔non solum … prodentes per excusationem の構文は取りにくく、暫定的にこう解した〕。

5

Qui enim habent fiduciam probare ea quae absentes dicunt, haec praesentes parati sunt convincere.

PL 10, 633B

というのも、不在のときに言うことを立証する確信のある者たちは、居合わせてこれを立証する用意があるからである。

6

Sed quia venire non ausi sunt, arbitramur de caetero neminem ignorare, etiam si illi iterum malitiam suam exercere voluerunt, nihil sufficientes probare adversus consacerdotes nostros, quos incusant quidem absentes, praesentes autem fugiunt.

PL 10, 633C

しかし、彼らは来ることをあえてしなかったのだから、今後は、彼らが再びおのれの悪意をふるおうとしても、もはや誰も知らぬ者はないと我々は考える。彼らは、我々の同僚司教たちに対して何一つ立証するに足りず、不在のときには彼らを告発するが、居合わせるとなると逃げるのである。

Fragmentum II, Caput III

第II断片 第III章PL 10, 633C
1

Fugiunt; quanta et quot eorum crimina. --Fugerunt enim, dilectissimi Fratres, non solum propter hos quos falso adpetiverunt, verum etiam ( supple propter) hos qui ex diversis locis convenerunt, ut eosdem multis criminibus arguerent.

PL 10, 633C

彼らは逃げる。彼らの罪状はいかに大きく、いかに多いか。――愛する兄弟たちよ、彼らが逃げたのは、彼らが偽って攻撃した者たちのためばかりでなく、彼らを多くの罪状で告発しようと、諸方から集まってきた者たちのゆえでもある(「のゆえに」を補う)。

2

Ferrum enim et vincula proferebant de exsilio revertentes viri. Et rursum ab his, qui adhuc in exsilio detinentur, missi affines et proximi, amici et fratres, querelas vel eorum qui supersunt detulerunt, vel eorum qui in ipsis exsiliis decesserunt, indignam injuriam prosecuti sunt.

PL 10, 634A

というのも、追放から帰還した男たちは、鉄の枷と鎖を示したからである。また再び、なお追放に留め置かれている者たちから遣わされた親族や近親、友人や兄弟たちが、生き残っている者たちの訴えを届けるか、あるいは追放先そのもので死んだ者たちの、不当な仕打ちを追及した。

3

Et, quod est maximum, episcopi aderant, quorum alter ferrum et catenas praeferebat, quas per eos cervicibus suis portaverat; alii ex eorum insimulatione mortem sibi intentatam testificabantur.

PL 10, 634A

そして、最も重大なことに、司教たちが居合わせ、そのうちの一人は、彼らのせいで自分の首に負わされた鉄の枷と鎖を掲げ、ほかの者たちは、彼らの言いがかりによって自分たちに死が突きつけられたと証言した。

4

In tantum enim desperationis eruperunt ut etiam episcopos interfecissent quidem, nisi fugissent ipsorum cruentas manus. Decessit enim coepiscopus noster beatissimus Theodulus fugiens ipsorum infestationem. Jussus est enim ex ipsorum insimulatione mori.

PL 10, 634A

実に彼らは、絶望のあまり、司教たちをさえ殺してしまいかねないところまで暴発したのであり、もし司教たちが彼らの血に染まった手から逃れなかったなら、殺していたであろう。というのも、我々の同僚司教、いとも幸いなるテオドゥロスが、彼らの迫害から逃れて亡くなったからである。彼は、彼らの言いがかりによって死ぬよう命じられていたのである。

5

Alii autem gladiorum signa, plagas et cicatrices ostendebant. Alii se fame ab ipsis excruciatos querebantur.

PL 10, 634B

また、他の者たちは剣の痕、傷、傷跡を示した。さらに他の者たちは、彼らによって飢えで苦しめられたと訴えていた。

6

Et haec non ignobiles testificabantur viri: sed de ecclesiis omnibus electi, propter quas huc convenerunt, res gestas edocebant, milites armatos, populos cum fustibus, Judicum minas, falsarum litterarum suppositiones.

PL 10, 634B

そして、これらのことを、無名でない人々が証言していた。彼らはすべての教会から選ばれた者たちであり、その教会のためにここに集まって、起こった事柄を教えたのである。すなわち、武装した兵士たち、棍棒を持った民衆、裁判官たちの脅し、偽造書簡の差し入れである。

7

Lectae sunt enim litterae factae a Theognito falsae adversum coepiscopos nostros Athanasium et Marcellum, ut et imperator adversus ipsos commoveretur. Et haec convincebant ii, qui tunc ipsius Theogniti diacones fuerunt.

PL 10, 634B

というのも、我々の同僚司教アタナシオスとマルケルスに対して、皇帝が彼らに対して動かされるようにと、テオグニトスによって作られた偽りの書簡が朗読されたからである。そして、これらのことを、当時そのテオグニトス自身の助祭であった者たちが立証した。

8

Ad haec virginum nudationes, incendia ecclesiarum, carceres adversus ministros Dei: et haec omnia propter iniquam atque exsecrabilem haeresim Ariomanitarum. Qui enim communioni eorum renuntiabant, necessitate patiebantur ( f. cogebantur) ista tolerare.

PL 10, 634B

これらに加えて、乙女たちを裸にすること、諸教会への放火、神に仕える者たちに対する投獄があった。そしてこれらすべては、アレイオス狂徒の不義にして忌むべき異端のゆえである。彼らの交わりを拒んだ者たちは、必要に迫られて(おそらく「強いられて」)これらを耐え忍んでいた。

Fragmentum II, Caput IV

第II断片 第IV章PL 10, 634C
1

Sardicam ingressi adversariorum reformidant praesentiam. --Haec igitur considerantes, in angusto se teneri pervidebant.

PL 10, 634C

セルディカに入って、敵対者たちの居合わせることを恐れる。――それゆえ、これらのことを考えて、彼らは自分たちが窮地に追い込まれていることを見て取った。

2

Erubescentes quidem confiteri ea quae commiserunt, eo quod de caetero non possent ea diutius occultare, venerunt tandem in Sardicensi civitate; ut propter praesentiam, suspicionem quasi mali actus viderentur excludere.

PL 10, 634C

彼らは、自分たちが犯したことを告白するのを恥じながらも、もはやそれ以上それらを隠しおおせなかったので、ついにセルディカの都市に来た。居合わせることによって、悪事をなしたのではないかという疑いを、退けたように見せようとしたのである。

3

Videntes enim eos qui a se fuerant falsis oppressi testimoniis, eos etiam quos vehementissime oppugnarunt; ex alia parte accusatores conscientiae, etiam suorum criminum proditores prae oculis habentes suis, venire vocati non potuerunt ( Graec. noluerunt) , maxime consacerdotum nostrorum Athanasii, Marcelli et Asclepii conscientia perturbati: qui et implorabant judicium (et) provocabant accusatores, ut eos non solum convincerent de iis quae adversum sese falsa confinxerant, verum etiam quae adversus Ecclesias impia ac nefaria commiserant, edocerent.

PL 10, 635A

実に、自分たちによって偽りの証言で押さえ込まれた者たち、また彼らが最も激しく攻撃した者たちを、そして他方では、その良心の告発者であり、彼ら自身の罪の暴露者でもある者たちを、目の前にして、彼らは呼ばれても来ることができなかった(ギリシア語では「来ようとしなかった」)。とりわけ、我々の同僚司教アタナシオス、マルケルス、アスクレパスについてのやましい自覚に〔conscientia は三人の司教の良心とも取れるが、逃げた側のやましさと取った〕動揺したのである。この三人は、裁きを求め、(「そして」を加える)告発者たちに挑んでいた。自分たちに対して彼らが偽って捏造したことについて彼らの罪を立証するだけでなく、彼らが諸教会に対して犯した不敬虔で邪悪なことをも明らかにするためである。

4

Verum illi tanto terrore comprehensi sunt, ut fugam facerent; et per illam fugam falsitatem suam detegerent ac nudarent.

PL 10, 635A

しかし、彼らはこれほどの恐怖に捕らえられて、逃亡した。そしてその逃亡によって、自らの虚偽を暴き、あらわにしたのである。

Fragmentum II, Caput V

第II断片 第V章PL 10, 635B
1

Athanasii innocentia comprobatur. --Tametsi non solum ex prioribus, sed etiam ex istis malitia eorum et falsitas ostenderetur: ut nec existimata fuga ( leg. tamen ut nec ex ista fuga) occasionem aliquam alterius malae artis invenire possent; probavimus, secundum veritatem et rationem (veritatis rationem) ea, quae ab illis commissa sunt, inquiri oportuisse: et invenimus eos etiam de his fuisse mendaces, et nihil aliud quam impugnationem adversus consacerdotes nostros exercuisse.

PL 10, 635B

アタナシオスの無実が証明される。――彼らの悪意と虚偽は、以前のことからだけでなく、これらのことからも示されたが、それでも、逃亡と見なされたことによっても(おそらく「しかし、この逃亡によっても」)他の悪しき策を用いる機会を何ひとつ見いだしえぬように、我々は、真理と理にしたがって(別本では「真理の理にしたがって」)、彼らが犯したことが調べられるべきであったと認め、彼らがそれらについても偽りを述べ、我々の同僚司教たちに対する攻撃以外の何も行っていなかったことを見いだした。

2

Quem enim dicebant ab Athanasio interfectum fuisse nomine Arsenium, habetur in numero vivorum. Unde ex hoc etiam caetera, quae ab ipsis jactabantur, patuit esse plena mendacii et falsitatis.

PL 10, 635B

というのも、彼らがアタナシオスに殺されたと言っていたアルセニオスという者は、生きている者の数に入っているからである。それゆえ、このことからも、彼らによって言い触らされていたそのほかのことが、偽りと虚偽に満ちていることが明らかになった。

3

Quod autem de calice fracto aliqua loquebantur ( leg. tamquam fracto loquebantur) a Machario presbytero Athanasii; testificati qui praesentes fuerunt ex Alexandria de eodem loco, eo quod nihil tale esset factum.

PL 10, 635B

また、アタナシオスの司祭マカリオスによって砕かれた杯について、彼らが何事かを語っていた(おそらく「砕かれたかのように語っていた」)ことについては、同じ場所のアレクサンドリアから居合わせた者たちが、そのようなことは何も行われなかったと証言した。

4

Sed et episcopi scribentes ex Aegypto ad Julium consacerdotem nostrum, abunde asseverarunt, nec suspicionem hujusmodi ibidem fuisse (Exstat haec epistola apud Athanas., t. I, p. 722) .

PL 10, 635C

しかしまた、エジプトから我々の同僚司教ユリウスに書き送った司教たちも、この種の疑いさえそこにはなかったと、十分に断言した(この書簡は、アタナシオスの著作、第1巻、722頁にある)。

5

Dicunt autem acta etiam se habere adversus ipsum: quae habent autem, absente parte altera constat fuisse confecta.

PL 10, 635C

彼らはまた、彼に対する記録も自分たちは持っていると言う。しかし、彼らの持っているものは、相手方の不在のうちに作成されたものであることが明らかである。

6

Simul tamen ipsis actis gentilis et catechumenus interrogatus dicebat, intus se fuisse quando superventum fecit Macharius, interrogatus dicebat, famosissimum illum Scyrum infirmantem in ecclesia (ἐν κελλίῳ) jacuisse: ut ex hoc appareat, ex toto mysterium non fuisse celebratum, eo quod catechumeni intus fuerint, sed male habentes jacuerint.

PL 10, 635C

しかし同時に、その同じ記録の中で、異教徒であり洗礼志願者である者が尋問されて、マカリオスが不意に来たとき、自分は中にいたと述べ、さらに尋問されて、あの名高いスキュルス〔底本の綴りは Scyrus。アタナシオスの敵対者イスキュラスを指すと思われる〕が病んで教会(ギリシア語では「小部屋の中」)に横たわっていたと述べた。それゆえ、このことから、洗礼志願者たちが中におり、病人たちが横たわっていたのだから、奥義はまったく行われていなかったことが明らかである。

7

Nam et ipse totius malitiae Scyrus commentator, exussisse Athanasium quemdam de divinis Scripturis librum dicebat. Ad hoc convictus confiteri coepit, infirmatum se fuisse quando Macharius praesens fuit; ut ex hoc etiam falsum testem illum esse appareret.

PL 10, 636A

というのも、あらゆる悪意の考案者である当のスキュルス自身も、アタナシオスが神の聖書のある書を焼いたと言っていたからである。これについて論破されると、マカリオスが居合わせたときには自分は病んでいたと告白し始めた。こうして、このことからも、あの者が偽証人であることが明らかになったのである。

8

Denique falsitatis praemium eidem Scyro honorem ( Graec. ὄνομα, nomen) episcopatus dederunt, homini qui neque presbyter quidem fuit.

PL 10, 636A

実に、偽りの報酬として、司祭ですらなかったその同じスキュルスに、彼らは司教の栄誉(ギリシア語では「名」)を与えたのである。

9

Venientes enim duo presbyteri nunc ad concilium (qui eo temporis cum Melitio fuerant, postmodum ab Alexandro episcopo Alexandriae beatae memoriae viro suscepti sunt, nunc cum Athanasio agunt), testati sunt nusquam omnino istum Melitii fuisse presbyterum, neque omnino habuisse eum Melitium in eodem loco, apud Mareotem, ecclesiam, nec ministrum: quem tamen nunc velut episcopum illum secum adduxerunt, qui ante nec presbyter fuit: ut nomine episcopatus videantur falsitatem suam tegere apud audientes.

PL 10, 636A

というのも、二人の司祭が今この会議に来て(彼らは当時メレティオスとともにいたが、のちに、幸いなる記憶の人、アレクサンドリアの司教アレクサンドロスに受け入れられ、今はアタナシオスとともに働いている)、この者がメレティオスの司祭であったことは決してなく、メレティオスはマレオティスの同じ場所に、教会も奉仕者もまったく持っていなかったと証言したからである。それにもかかわらず、彼らは今、以前は司祭でさえなかったこの者を、司教であるかのように自分たちとともに連れてきた。司教という名によって、聞く者たちに対して自分たちの虚偽を覆い隠そうとしているように見えるためである。

Fragmentum II, Caput VI

第II断片 第VI章PL 10, 636B
1

Marcellus et Asclepas irreprehensibiles. --Lectus autem est et liber, quem conscripsit frater et coepiscopus noster Marcellus: et inventa est Eusebii et qui cum ipso fuerant exquisita malitia.

PL 10, 636B

マルケルスとアスクレパスは非難の余地がない。――また、我々の兄弟であり同僚司教であるマルケルスが著した書も朗読され、エウセビオスとその一味の周到な悪意が見いだされた。

2

Quae enim ut proponens Marcellus posuit, haec eadem quasi jam comprobans proferret, adsimularunt. Lecta sunt ergo quae sequebantur, lecta etiam quae anteposita erant quaestioni; et recta fides ejus inventa est.

PL 10, 636B

というのも、マルケルスが問いを提起する者として述べたことを、彼らは、まるで彼がすでにそれを確証する者として持ち出したかのように装ったからである。それゆえ、続く箇所が朗読され、問いの前に置かれていた箇所も朗読され、彼の正しい信仰が見いだされた。

3

Neque enim a sancta Virgine Maria, sicut ipsi confingebant, initium dabat Deo Verbo; neque finem habere regnum ejus, sed regnum ejus sine principio ac sine fine esse conscripsit.

PL 10, 636C

実際、彼は、彼ら自身が捏造していたように、聖なる乙女マリアから言葉なる神に始まりを与えたのでもなく、その国に終わりがあるとしたのでもなく、その国は始まりも終わりもないものであると書いていたのである。

4

Sed Asclepius coepiscopus noster acta protulit, quae confecta sunt apud Antiochiam praesentibus adversariis et Eusebio ex Caesarea, et ex sententiis judicatum episcopum ostendisse esse inreprehensibilem.

PL 10, 636C

また、我々の同僚司教アスクレパスは、アンティオキアで、敵対者たちとカイサリアのエウセビオスが居合わせるなかで作成された記録を提示した。その記録は、判決により、この司教が非難の余地なき者と判定されたことを示していた。

Fragmentum II, Caput VII

第II断片 第VII章PL 10, 636C
1

Eusebianorum scelera, nomina et artes. --Merito ergo acciti frequenter, non ausi sunt venire: merito fugerunt conscientiae suae impulsu praecipitati.

PL 10, 636C

エウセビオス派の悪事、名、策略。――それゆえ、当然のことながら、しばしば召喚されても、彼らは来ることをあえてしなかった。当然のことながら、自らの良心の衝き動かしに突き落とされて逃亡した。

2

Fuga enim falsitates suas confirmaverunt, et credi ea fecerunt, quae praesentes accusatores eorum dixerunt et ostenderunt. Quid igitur?

PL 10, 637A

実に彼らは、逃亡によって自らの虚偽を確証し、居合わせた告発者たちが語り示したことを信じさせたのである。では、どうなのか。

3

Supra haec omnia etiam olim depositos atque ejectos Ecclesia propter haeresim Arii non solum susceperunt, sed etiam in majorem provexerunt gradum, diacones quidem in presbyterium, de presbyterio autem in episcopatum, propter nihil aliud, nisi ut impiam doctrinam dilatare ac disseminare possent, et piam corrumperent fidem.

PL 10, 637A

これらすべてに加えて、彼らは、以前アレイオスの異端のゆえに教会から罷免され放逐された者たちを、受け入れただけでなく、より高い位階にまで昇進させた。助祭を司祭職へ、司祭職から司教職へと。それは、不敬虔な教えを広め、散り散りに蒔き、敬虔な信仰を損なうことのほかには、何のためでもなかった。

4

Sunt autem istorum post Eusebium duo auctores etiam Theodorus ab Heraclia, Narcissus a Neroniade Ciliciae, Stephanus ex Antiochia, Georgius ex Laodicia, licet timens non adfuerit de Oriente, Acacius ex Caesarea Palaestinae, Menophantus ex Epheso Asiae, Ursacius a Singiduno Moesiae, Valens ex Mursa Pannoniae.

PL 10, 637A

これらの者たちのうちには、エウセビオスに次いで、二人の首謀者がいる〔duo auctores が誰を指すかは定かでなく、本文が崩れている可能性がある〕。さらに、ヘラクレイアのテオドロス、キリキアのネロニアスのナルキッソス、アンティオキアのステパノス、ラオディキアのゲオルギオス(恐れて東方から来なかったが)、パレスチナのカイサリアのアカキオス、アジアのエフェソのメノパントス、モエシアのシンギドゥヌムのウルサキウス、パンノニアのムルサのウァレンスがいる。

5

Etenim praedicti etiam ( supple iis) qui ab Oriente secum venerunt, non permiserunt sanctum Concilium intrare, neque omnino in Ecclesiam Dei sanctam accedere.

PL 10, 637B

というのも、前述の者たちは、東方から自分たちとともに来た者たちにも(「彼らに」を補う)、聖なる会議に入ることを許さず、まして神の聖なる教会に近づくことなど、まったく許さなかったからである。

6

Venientes etenim Sardicam per singula loca synodos faciebant inter se, et pactiones cum interminationibus, ut omnino venientes Sardicam ad judicium non accederent, neque in unum cum sancta ( Graec. et magna) synodo convenirent: et ad id solum venerunt, coetum praesentiam suam qui statim fugerunt.

PL 10, 637B

というのも、彼らはセルディカへ来る道すがら、あちこちの場所で自分たちのあいだで会議を開き、脅しを伴う取り決めを結んだからである。すなわち、セルディカに来ても、裁きの場には決して赴かず、聖なる(ギリシア語では「聖にして大いなる」)会議とともに一つに集まらない、と。そして、彼らはただそのためだけに来たのであり、集会に〔対して〕自分たちが居合わせたというだけで、すぐに逃げ去ったのである〔底本は coetum praesentiam suam qui statim fugerunt。本文が崩れているらしく、暫定的にこう解した〕。

7

Haec enim scire potuimus a consacerdotibus nostris, Ario scilicet ex Palaestina, Stephano de Arabia: qui cum ipsis venerunt quidem, sed ab eorum perfidia recesserunt.

PL 10, 637B

というのも、我々はこれらのことを、我々の同僚司教たち、すなわちパレスチナのアリオスとアラビアのステパノスから知りえたからである。彼らは彼らとともに来たが、その不忠から離れた者たちである。

8

Hi enim venientes in sanctam synodum, violentiam quidem, quam passi fuerant, conquerebantur; nihil autem ab ipsis recte agi asserebant: asserentes ( f. adjicientes) etiam hoc, quod essent ibi plurimi rectae fidei, qui prohibebantur ab ipsis venire ad nos propositis interminationibus.

PL 10, 637C

というのも、この者たちは聖なる会議に来て、自分たちがこうむった暴力については訴えたが、彼らによって正しく行われていることは何もないと断言し、さらに(おそらく「付け加えて」)、そこには正しい信仰の者がきわめて多くいて、彼らは脅しを差し向けられて、我々のもとに来ることを彼らによって妨げられていると断言したからである。

9

Hac igitur causa in uno loco ( Graec. οἴκῳ) omnes manere sategerunt, et nec parum temporis, nec habere eos liberam facultatem permiserunt.

PL 10, 637C

このゆえに、彼らはすべての者を一つの場所(ギリシア語では「家」)にとどまらせようと努め、わずかな時間も、彼らが自由に動く機会をもつことも許さなかった。

Fragmentum II, Caput VIII

第II断片 第VIII章PL 10, 638A
1

Synodi sententia. --Quia ergo non oportuit conticescere, nec inulta retinere, falsitates, vincula, homicidia, pugnas, falsas epistolas, verberationes, nudationes virginum, exsilia, eversiones ecclesiarum, incendia, translationes de ecclesia ad majores, et ante omnia contra rectam fidem insurgentes Arianae haeresis doctrinas: ex hac causa carissimos quidem fratres et coepiscopos nostros Athanasium Alexandriae, et Marcellum Ancyrogalatiae, et Asclepium Gazae, et eos qui cum ipsis erant ministrantes Deo, innocentes et puros pronuntiamus, scribentes ad unamquamque eorum provinciam, ut cognoscerent singularum ecclesiarum plebes sacerdotis sui integritatem, et habere se episcopum suum, illos autem, qui se eorum ecclesiis immerserunt luporum more, id est, Gregorium in Alexandria, Basilium in Ancyra, et Quintianum in Gaza, neque nomen habere episcopi, neque communionis omnino eorum habere participatum, neque suscipere ab aliquo eorum litteras, neque ad eos scribere, illos autem, hoc est, Theodorum, Narcissum, Acacium, Stephanum, Ursacium et Valentem, Menophantum, et Georgium (etsi timens, ut dictum est, non adfuit, sed tamen quia a beatae memoriae Alexandro episcopo quondam Alexandriae dejectus est), et quod sit tam ille, quam etiam caeteri qui comprehensi sunt, furoris Ariani, et propter objecta crimina, hos omnes aequali sorte dejecit sancta synodus de episcopatus gradu: et judicavimus non solum illos episcopos non esse, sed neque communionem quidem cum fidelibus habere.

PL 10, 638A

会議の判決。――だから、偽り、鎖、殺人、争闘、偽の書簡、鞭打ち、乙女たちを裸にすること、追放、諸教会の破壊、放火、教会からより大きな教会への転任、そして何よりも、正しい信仰に反して立ち上がるアレイオス派の異端の教えを、黙って見過ごし、罰せずにおくべきではなかったので、この理由から、我々は、最愛の兄弟であり同僚司教であるアレクサンドリアのアタナシオス、アンキュラ・ガラティアのマルケルス、ガザのアスクレパス、および彼らとともに神に仕えていた者たちを、無実であり潔白であると宣言する。そして、それぞれの属州に書き送り、個々の教会の民が、自らの司教の無瑕であることを知り、自分たちには自分たちの司教がいることを知るようにする。他方、狼のように彼らの諸教会に入り込んだ者たち、すなわちアレクサンドリアのグレゴリオス、アンキュラのバシレイオス、ガザのクィンティアヌスについては、彼らが司教という名をもたないこと、また〔民は〕彼らとの交わりにまったくあずからず、彼らのうちの誰からも書簡を受け取らず、彼らに書き送ることもしてはならないことを〔知らせる〕。さらに、彼らすなわちテオドロス、ナルキッソス、アカキオス、ステパノス、ウルサキウスとウァレンス、メノパントス、ゲオルギオス(先に述べたように恐れて出席しなかったが、それでも、かつてアレクサンドリアの司教であった幸いなる記憶のアレクサンドロスによって罷免されたゆえに)については、また、彼も、捕らえられた他の者たちも、アレイオス派の狂気に属するがゆえに、また彼らに突きつけられた罪状のゆえに、聖なる会議はこれらの者すべてを等しい運命によって司教の位階から退けた〔原文は illos autem … と hos omnes で対象を二度示しており、構文が崩れている〕。そして我々は、彼らが司教でないだけでなく、信徒との交わりをもつことさえないと判決した。

2

Separantes enim Filium, et alienantes Verbum a Patre, separari ab Ecclesia catholica oportet, et alienos esse a nomine Christiano. Sint igitur vobis anathema, eo quod ausi sunt adulterare verbum veritatis.

PL 10, 638C

子を分かち、言葉を父から疎外する者たちは、公同の教会から切り離され、キリスト教徒という名から疎外されるべきである。それゆえ、彼らは諸君にとってアナテマであれ。彼らは真理の言葉をあえて偽造したからである。

3

Apostoli enim est praeceptum: Si quis vobis evangelizaverit praeter quam quod accepistis, anathema sit (Gal. I, 9) . His neminem communicare denuntiate: nulla enim communicatio luci ad tenebras. Hos omnes longe facite: nulla enim participatio Christo ad Belial.

PL 10, 639A

というのも、使徒の命令があるからである。「もし誰かが、汝らが受けたものに反することを汝らに福音として告げるなら、その者はアナテマであれ」(ガラテヤ1:9)。誰もこれらの者と交わってはならないと告げ知らせよ。光が闇と交わることはないからである。これらの者をみな遠ざけよ。キリストがベリアルとあずかることはないからである。

4

Observate, Carissimi, ut neque scribatis ad eos, neque eorum accipiatis litteras. Curate autem etiam, dilectissimi Fratres et consacerdotes, quasi praesentes spiritu huic interfueritis synodo, omnia quae a nobis instituta sunt confirmare per litteras vestras, ut ab omnibus episcopis idem sentire, atque unam esse omnium voluntatem ex litterarum consensione sit manifestum.

PL 10, 639A

愛する者たちよ、彼らに書き送ることも、彼らの書簡を受け取ることもしないよう、守れ。また、最愛の兄弟たち、同僚の司教たちよ、あたかも霊において居合わせてこの会議に加わったかのように、我々によって定められたすべてのことを、諸君の書簡によって確認するよう配慮せよ。それは、すべての司教が同じことを考え、書簡の一致によって、すべての人の意志が一つであることが明らかになるためである。

5

Optamus, Fratres, vos in Domino bene valere. Explicit. Incipit exemplum epistolae factae (an. 347) ad Julium urbis Romae episcopum, Julio episcopo a synodo directae.

PL 10, 639A

兄弟たちよ、諸君が主にあって健やかであるよう我々は祈る。終わる。ローマ市の司教ユリウスに宛てて作られた書簡(347年)の写し、すなわち会議から司教ユリウスに送られたものが始まる。

Fragmentum II, Caput IX

第II断片 第IX章PL 10, 639B
1

Cur Julius non adfuerit synodo. Petri sedis praerogativa. --Quod semper credidimus, etiam nunc sentimus: experientia enim probat et confirmat, quae quisque auditione audivit.

PL 10, 639B

ユリウスがなぜ会議に居合わせなかったか。ペトロの座の特権。――我々がつねに信じてきたことを、今もなお感じている。というのも、各人が聞いて聞き知ったことを、経験が証し、確証するからである。

2

Verum est enim, quod beatissimus magister gentium Paulus apostolus de se locutus est: An experimentum quaeritis ejus, qui in me loquitur Christus (II Cor. XIII) ? quamquam utique quia in ipso Dominus Christus habitavit, dubitari non possit Spiritum sanctum per animam ejus locutum, et organum corporis personasse.

PL 10, 639B

実に、諸国民の幸いなる師、使徒パウロが自らについて語ったことは真実である。「汝らは、私のうちで語るキリストの証明を求めるのか」(二コリント13章)。とはいえ、当然、彼のうちに主キリストが住んだ以上、聖なる霊が彼の魂を通して語り、体という楽器を響かせたことは疑いえない。

3

Et tu itaque, dilectissime frater, corpore separatus, mente concordi ac voluntate adfuisti: et honesta fuit et necessaria excusatio absentiae, ne aut lupi schismatici furtum facerent et raperent per insidias, aut canes haeretici rabido furore exciti insani oblatrarent, aut certe serpens diabolus blasphemiorum venenum effunderet.

PL 10, 639C

それゆえ、最愛の兄弟よ、汝もまた、体は離れていたが、心を合わせ意志を合わせて居合わせた。不在の弁明は名誉あるものであり、また必要なものでもあった。それは、分派を起こす狼が盗みを働き、策略によって奪うことのないように、あるいは異端の犬が、狂暴な怒りに駆り立てられて狂ったように吠えることのないように、あるいはともかく悪魔という蛇が冒瀆の毒を注ぐことのないようにするためであった。

4

Hoc enim optimum et valde congruentissimum esse videbitur, si ad caput, id est ad Petri apostoli sedem, de singulis quibusque provinciis Domini referant sacerdotes.

PL 10, 639C

というのも、最善であり、きわめてふさわしいと思われるのは、主の司教たちが、それぞれの属州から、頭、すなわち使徒ペトロの座へ報告することだからである。

Fragmentum II, Caput X

第II断片 第X章PL 10, 640A
1

Legati Julii. --Quoniam ergo universa, quae gesta sunt, quae acta, quae constituta, et chartae continent, et vivae voces carissimorum fratrum et compresbyterorum nostrorum Archydami et Philoxeni, et carissimi filii nostri Leonis diaconi verissime et fideliter exponere poterunt; pene supervacuum videatur eadem his inserere litteris.

PL 10, 640A

ユリウスの使者たち。――それゆえ、行われたこと、取り扱われたこと、定められたことのすべてを、文書が含んでおり、また我々の最愛の兄弟であり同僚の司祭であるアルキュダモスとピロクセノス、および我々の最愛の子である助祭レオの生きた声が、きわめて真実に、忠実に述べることができるのだから、これと同じことをこの書簡に付け加えるのは、ほとんど余計に思われよう。

2

Patuit apud omnes, qui convenerunt ex partibus Orientis, qui se appellant episcopos (quamquam sint ex his certi auctores (superiori epistola num. 7 nominati) , quorum sacrilegas mentes Ariana haeresis pestifero tinxit veneno) diu tergiversatos propter diffidentiam ad judicium venire noluisse, tuamque et nostram reprehendisse communionem, quae nullam habebat culpam: quia non solum octoginta episcopis testantibus de innocentia Athanasii pariter credidimus (in Concilio Alexandrino, cujus epistola indicatur num.

PL 10, 640A

東方の地から集まってきた者たち、自ら司教と称する者たち――そのうちには、確かな首謀者たちがいて(先の書簡の第7号で名が挙げられた者たちである)、その瀆聖的な心を、アレイオス派の異端が致命的な毒に浸した――が、久しく言い逃れをしたのち、確信のなさゆえに裁きに来ようとしなかったこと、また、何の咎もなかった汝の、また我々の交わりを非難したことは、すべての人に明らかであった。というのも、我々は、八十人の司教がアタナシオスの無実について証言したので、同じくそう信じたばかりでなく(アレクサンドリアの会議において。その書簡は第)

3

5) ; sed et conventi per presbyteros tuos et per epistolam, ad synodum quae futura erat in urbe Roma venire noluerunt: et satis erat iniquum, illis contemnentibus, tot sacerdotibus testimonium perhibentibus, Marcello et Athanasio denegare societatem.

PL 10, 640B

(5号に示されている)、汝の司祭たちと書簡とによって、ローマ市で開かれることになっていた会議に来るよう召喚されたのに、来ようとしなかったからである。そして、彼らがこれを軽んじ、これほど多くの司教が証言しているのに、マルケルスとアタナシオスに対して交わりを拒むのは、まことに不当であった。

Fragmentum II, Caput XI

第II断片 第XI章PL 10, 640B
1

Tria in synodo tractanda. --Tria fuerunt, quae tractanda erant. Nam et ipsi religiosissimi imperatores permiserunt, ut de integro universa discussa disputarentur, et ante omnia de sancta fide et de integritate veritatis, quam violaverunt.

PL 10, 640B

会議で扱うべき三つの事柄。――扱うべきことは三つあった。というのも、いとも信心深い皇帝たち自身が、あらためてすべてを吟味して論じ直すことを許したからであり、まず何よりも、聖なる信仰と、彼らが損なった真理の完全さについてである。

2

Secunda de personis, quas dicebant esse dejectas; de iniquo judicio, vel si potuissent probare, justa fieret confirmatio.

PL 10, 640B

第二は、彼らが罷免されたと言っていた人々についてであり、不当な裁きについて、また、もし彼らが立証できたなら、正当な確認が行われるはずであった。

3

Tertia vero quaestio, quae vere quaestio appellanda est, quod graves et acerbas injurias, intolerabiles etiam et nefarias contumelias ecclesiis fecissent, cum raperent episcopos, presbyteros, diacones, et omnes clericos in exsilium mitterent, ad deserta loca transducerent, et fame, siti, nuditate, et omni egestate necarent; alios clausos carcere et squalore et putore conficerent, nonnullos ferreis vinculis ita ( adde stringerent), ut cervices eis arctissimis circulis strangularentur.

PL 10, 640C

第三の問いは、まことに問いと呼ぶべきものであり、それは、彼らが諸教会に対して、重く苛烈な不正、耐えがたく邪悪な侮辱をなしたことである。すなわち、彼らは司教、司祭、助祭を拉致し、すべての聖職者を追放に送り、荒れ野へ移し、飢え、渇き、裸、あらゆる窮乏によって死なせた。他の者たちを牢獄に閉じ込めて、汚れと悪臭で衰弱させ、ある者たちには鉄の鎖で、このように(「締めつけた」を加える)、首がきわめて狭い輪で絞められるほどにしたのである。

4

Denique ex ipsis quidam vincti in eadem injusta defecerunt poena: quorum ambigi non potest martyrio gloriosam mortem exstitisse.

PL 10, 640C

実に、彼らのうちのある者たちは、鎖につながれたまま、その不当な刑罰のうちに息絶えた。この者たちについては、その栄光ある死が殉教であったことは疑いえない。

5

Adhuc quoque audent quosdam retinere: nec ulla causa fuit criminis, nisi quod repugnarent, et clamarent quod exsecrarentur Arianam et Eusebianam haeresim, et nollent habere cum talibus communionem, iis autem, qui secum sentire maluerunt, prodesse.

PL 10, 641A

彼らはなお今も、ある者たちを拘留し続けることをあえてしている。その罪状の原因は、ただ、彼らが抵抗し、アレイオス派とエウセビオス派の異端を忌み嫌うと叫び、そのような者たちと交わることを望まず、また、彼ら〔エウセビオス派〕と考えを同じくすることを選んだ者たちに益をもたらすことも望まなかった、ということにほかならなかった。

6

Et qui ante fuerant dejecti, non solum recepti sunt, sed etiam ad clericalem dignitatem promoti, et acceperunt praemium falsitatis.

PL 10, 641A

そして、以前に罷免されていた者たちは、受け入れられただけでなく、聖職者の位にまで昇進させられ、偽りの報酬を受け取った。

Fragmentum II, Caput XII

第II断片 第XII章PL 10, 641A
1

Ursacii et Valentis perversitas. --Quid autem de impiis et de imperitis adolescentibus Ursacio et Valente statutum sit, accipe, beatissime frater.

PL 10, 641A

ウルサキウスとウァレンスの邪悪さ。――では、不敬虔で未熟な若者、ウルサキウスとウァレンスについて何が定められたかを、いとも幸いなる兄弟よ、知ってほしい。

2

Quia manifestum erat, hos non cessare adulterinae doctrinae lethalia semina spargere, et quod Valens relicta ecclesia ecclesiam aliam invadere voluisset, et eo tempore, quo seditionem commovit, unus ex fratribus nostris, qui fugere non potuit, Viator obruptus et conculcatus in eadem Aquileiensium civitate die tertia defecit: causa utique mortis fuit Valens, qui perturbavit, qui sollicitavit.

PL 10, 641A

というのも、この者たちが、偽りの教えの致命的な種を蒔くことをやめないこと、またウァレンスが、自分の教会を捨てて別の教会を襲おうとしたこと、そして、彼が騒擾を起こしたその時に、我々の兄弟の一人で、逃げることができなかったウィアトルが、押し倒され踏みつけられて、同じアクィレイアの都市で三日目に息絶えたことが、明らかであったからである。当然、死の原因はウァレンスであり、彼が混乱させ、扇動したのである。

3

Sed ea quae beatissimis Augustis significavimus cum legeritis, facile pervidebitis, nihil nos praetermisisse, quantum ratio patiebatur. Et ne molesta esset longa narratio, qui fecissent, et quae commisissent, insinuavimus.

PL 10, 641B

しかし、我々がいとも幸いなるアウグストゥスたちに知らせたことを、諸君が読むなら、理が許すかぎり、我々が何も見落としていないことを、たやすく見て取るであろう。また、長い叙述が煩わしくならぬよう、誰がなしたか、何を犯したかを、我々は示しておいた。

Fragmentum II, Caput XIII

第II断片 第XIII章PL 10, 641B
1

Synodi placita Siciliae, Sardiniae et Italiae per Julium addiscenda. --Tua autem excellens prudentia disponere debet, ut per tua scripta, qui in Sicilia, in Sardinia, in Italia sunt fratres nostri, quae acta sunt et quae definita cognoscant; et ne ignorantes eorum accipiant litteras communicatorias, id est epistolia, quos justa sententia degradavit, perseverent autem Marcellus et Athanasius et Asclepius in nostra communione: quia obesse eis non poterat iniquum judicium, et fuga, et tergiversatio eorum, qui ad judicium omnium episcoporum, qui convenimus, venire noluerunt.

PL 10, 641B

会議の決定を、シチリア、サルディニア、イタリアは、ユリウスを通して学ぶべきである。――汝の卓越した思慮は、シチリア、サルディニア、イタリアにいる我々の兄弟たちが、汝の書簡によって、行われたこと、定められたことを知るように、取り計らうべきである。そして、正当な判決が位階を奪った者たちの交わりの書簡、すなわち小書簡を、知らないままに受け取ることのないように、またマルケルスとアタナシオスとアスクレパスが我々の交わりにとどまるように、取り計らうべきである。不当な裁きも、また、集まった我々すべての司教の裁きに来ようとしなかった者たちの逃亡と言い逃れも、彼らを害することはできなかったからである。

2

Caetera, sicuti superius commemoravimus, plena relatio fratrum, quos sincera charitas tua misit, unanimitatem tuam perdocebit. Eorum autem nomina, qui pro facinoribus dejecti sunt, subjicere curavimus: ut sciret eximia Gravitas tua, qui essent communione privati.

PL 10, 641C

残りのことは、先に述べたとおり、汝の誠実な愛が遣わした兄弟たちの完全な報告が、汝の同心に十分に教えるであろう。また、凶行のゆえに罷免された者たちの名を、誰が交わりを奪われたかを汝の卓越した重厚さが知るように、我々は付記しておいた。

3

Uti ante praelocuti sumus, omnes fratres et coepiscopos nostros litteris tuis admonere digneris, ne epistolia, id est, litteras communicatorias eorum accipiant. NOMINA HAERETICORUM.

PL 10, 642A

先に述べたとおり、我々の兄弟たち、同僚の司教たちすべてに、彼らの小書簡、すなわち交わりの書簡を受け取らないよう、汝の書簡によって注意してほしい。異端者たちの名。

Fragmentum II, Caput XIV

第II断片 第XIV章PL 10, 642A
1

Ursacius a Singiduno, Valens a Mursa, Narcissus ab Jeropoli, Stephanus ab Antiochia, Acacius a Caesarea, Menophantus ab Epheso, Georgius a Laodicia. ITEM NOMINA EPISCOPORUM INFRA, QUI SYNODO SARDICENSI ADFUERUNT ET SUBSCRIPSERUNT IIDEM IN JUDICIO.

PL 10, 642A

シンギドゥヌムのウルサキウス、ムルサのウァレンス、ヒエロポリスのナルキッソス〔底本は Jeropoli。2.7.4 ではナルキッソスはネロニアスの人とされ、食い違う〕、アンティオキアのステパノス、カイサリアのアカキオス、エフェソのメノパントス、ラオディキアのゲオルギオス。同じく、以下は、セルディカ会議に出席し、同じく裁きにおいて署名した司教たちの名である。

Fragmentum II, Caput XV

第II断片 第XV章PL 10, 642A
1

Ossius ab Spannia Cordobensis, Annianus ab Spanniis de Castolona, Florentinus ab Spaniis de Emerita, Dominianus ab Spaniis de Asturica, Castus ab Spaniis de Caesara Augusta, Praetextatus ab Spaniis de Barcilona, Maximus a Tuscia de Luca, Bassus a Macedonia de Diocletianopoli, Porphyrius a Macedonia de Philippis, Marcellus a Macedonia de Ancyra Gallaciae, Euterius a Procia de Caindo, Asclepius a Palaestina de Gaza, Moysius a Thessalia de Thebis, Vincentius a Campania de Capua, Januarius a Campania de Benevento, Prothogenes a Dacia de Serdica, Dioscorus de Thracia, Hymenius a Thess. de Pearata, Lucius a Thracia de Caynopoli ( an Hadrianopoli?), Lucius ab Italia de Verona, Evagrius a Macedonia de Heraclianeo ( Ms. Eraclialineo) , Dionysius ab Achaia de Lignedon, Julius ab Acacia de Thebe eptapyleos.

PL 10, 642A

ヒスパニアのコルドバのオシウス、ヒスパニアのカストゥロのアンニアヌス、ヒスパニアのエメリタのフロレンティヌス、ヒスパニアのアストゥリカのドミニアヌス、ヒスパニアのカエサラウグスタのカストゥス、ヒスパニアのバルキロナのプラエテクスタトゥス、トゥスキアのルカのマクシムス、マケドニアのディオクレティアノポリスのバッスス、マケドニアのピリッピのポルフュリオス、マケドニアの、ガラティア〔底本は Gallaciae。Galatiae と読む〕のアンキュラのマルケルス、プロキアのカインドのエウテリオス、パレスチナのガザのアスクレパス、テッサリアのテーバイのモイシウス、カンパニアのカプアのウィンケンティウス、カンパニアのベネウェントのヤヌアリウス、ダキアのセルディカのプロトゲネス、トラキアのディオスコロス、テッサリアのペアラタのヒュメニオス、トラキアのカイノポリス(あるいは「ハドリアノポリス」か)のルキウス、イタリアのウェローナのルキウス、マケドニアのヘラクリアネオ(写本では「エラクリアリネオ」)のエウアグリオス、アカイアのリグネドンのディオニュシオス、アカイア〔底本は Acacia。Achaia と読む〕の七つの門のテーバイのユリウス。

2

Athenodorus ab Achaia de Blatea ( Lab. a Dacia de Blacena) . Diodorus ab Asia de Tenedos, Alexander a Thessalia de Larissa, Aethius a Macedonia de Thessalonica, Vitalis a Dacia ripensi de Aquis, Paragorius a Dardania de Scupis, Trifon ab Achaia de Marciarce, Athanasius ab Alexandria, Gaudentius ab Achaia (a Dacia) de Naiso, Jonam a Macedonia de Particopoli (Parthenopoli, aut Paroecopoli), Alypius ab Achaia de Magari.

PL 10, 642C

アカイアのブラテア(ラベ版ではダキアのブラケナ)のアテノドロス、アジアのテネドスのディオドロス、テッサリアのラリッサのアレクサンドロス、マケドニアのテッサロニケのアエティオス、ダキア・リペンシスのアクアエのウィタリス、ダルダニアのスクピのパラゴリオス、アカイアのマルキアルケのトリフォン、アレクサンドリアのアタナシオス、アカイア(別本では「ダキア」)のナイススのガウデンティウス、マケドニアのパルティコポリス(パルテノポリス、あるいはパロエコポリスか)のヨナム、アカイアのマガリのアリュピオス。

3

Macedonius ab Ardania ( Labb. a Dardania) de Ulpianis, Calvus ab Achaia ripensi de Castra martis, Fortunatianus ab Italia de Aquileia, Plotarcus ab Acacia de Patras, Eliodorus a Nicopoli, Eutarius a Pannoniis, Arius a Palaestina, Asturus ab Arabia, Cocras ab Achaia de Asapofebiis.

PL 10, 643A

アルダニア(ラベ版ではダルダニア)のウルピアニのマケドニオス、アカイア・リペンシスのカストラ・マルティスのカルウス、イタリアのアクィレイアのフォルトゥナティアヌス、アカイア〔底本は Acacia。Achaia と読む〕のパトラスのプロタルコス、ニコポリスのヘリオドロス、パンノニアのエウタリオス、パレスチナのアリオス、アラビアのアステュロス、アカイアのアサポフェビイのコクラス。

4

Stercorius ab Apulia de Canusio. Calepodius a Campania, Lerenius ( Athan. et Lab. Irenaeus) ab Achaia de Secoro, Martyrius ab Achaia de Neapoli, Dionysius ab Arcaida de Elida, Severus ab Italia de Ravennensi, Ursacius ab Italia de Brixa.

PL 10, 643A

アプリアのカヌシウムのステルコリウス、カンパニアのカレポディウス、アカイアのセコロのレレニウス(アタナシオスの著作とラベ版では「イレナイオス」)、アカイアのネアポリスのマルテュリオス、アルカディアのエリスのディオニュシオス、イタリアのラウェンナのセウェルス、イタリアのブリクシアのウルサキウス。

5

Portasius ( Sirm. Protasius) ab Italia de Mediolano, Marcus ab Asia de Fissia ( Sirm. a Dacia de Scissia) , Verissimus a Gallia de Lugduno, Valens ab Achaia (a Dacia) ripense de Scio, Palladius a Macedonia de Dui (Dio), Gerontius a Macedonia de Brevi, Alexander ab Achaia de Morenis ( Sirm. de Ceparisina) , Euthitius ( f. Eutichius) ab Achaia, Titius ab Asia de Montonis ( an a Dacia de Montemnis?). Episcopi omnes numero unus de sexaginta.

PL 10, 643A

イタリアのミラノのポルタシウス(シルモン版では「プロタシウス」)、アジアのフィッシア(シルモン版ではダキアのスキッシア)のマルクス、ガリアのルグドゥヌムのウェリッシムス、アカイア(別本では「ダキア」)・リペンセのスキオのウァレンス、マケドニアのドゥイ(別本では「ディオ」)のパラディオス、マケドニアのブレウィのゲロンティオス、アカイアのモレニス(シルモン版ではケパリシナ)のアレクサンドロス、アカイアのエウティティオス(おそらく「エウティキオス」)、アジアのモントニス(あるいはダキアのモンテムニスか)のティティウス。司教は全員で、六十から一を引いた数〔五十九人〕である。

Fragmentum II, Caput XVI

第II断片 第XVI章PL 10, 643B
1

Athanasii innocentia manifesta. Sacrificii opus solius est presbyteri. -- « Res, quantum arbitror ( inquit Hilarius ), sermonis alterius interpretatione non indiget.

PL 10, 643B

アタナシオスの無実は明白である。犠牲の務めは司祭のみのものである。――「事柄は、私が思うに(とヒラリウスは言う)、別の言葉による解釈を要しない。」

2

Nam omnia ita edicta sunt et expressa, ut in lucem cognitionis elata sint: testes ex Aegypto compositi, Athanasius ipse praesens, falsorum judicum nocturna et turpis per conscientiam fuga, tantorum scelerum gravis et subjecta universorum oculis invidia.

PL 10, 643B

「というのも、すべてがこのように述べられ、明示され、認識の光のもとに引き出されているからである。すなわち、エジプトから取りそろえられた証人たち、居合わせたアタナシオス自身、偽りの裁判官たちの、良心ゆえの夜陰に乗じた恥ずべき逃亡、そしてこれほどの悪事に対する、すべての人の目にさらされた重い憎悪である。」

3

Adde originem causae, ex qua in Athanasium occasio est quaesita sententiae. Reus, presbyteri sui impetu, disturbati altaris in ipso sacrificiorum tempore, ubi Scyrus presbyter adsistebat, arguitur.

PL 10, 643B

「さらに、事の発端を加えよ。そこから、アタナシオスに対して判決の口実が求められた。被告は、その司祭の襲撃により、まさに犠牲の時に、司祭スキュルスが立ち会っていた祭壇が乱されたとして、告発されている。」

4

Scyrus presbyter negatur, et criminis falsitas cum auctore damnatur. Porro autem sacrificii opus sine presbytero esse non potuit. Cum in hominem quaestio est, ipse facti tam gravis nullus est locus, apud Mareotem ecclesia nulla est.

PL 10, 643C

「スキュルスが司祭であることは否定され、罪状の偽りは、その創作者ともども断罪される。さらに、犠牲の務めは司祭なしにはありえなかった。人について問いを立てても、これほど重大な出来事の場そのものがなく、マレオティスには教会が存在しない。」

5

Numquid potius ipsa soli religio defecit? aut aliquo, ut adsolet, hiatu locus violati sacrificii desedit? Scyrus de diacono episcopus adseritur ordinatus; ut de contumelia in presbytero perpessa mentientis episcopi major auctoritas sit.

PL 10, 643C

「それとも、むしろ土地の聖さそのものが失われたのか。あるいは、いつものように、何らかの裂け目によって、犠牲が汚された場所が沈み込んだのか。スキュルスは、助祭から司教に叙階されたと主張される。それは、司祭に加えられた侮辱について、偽る司教の権威がより大きくなるようにするためである。」

6

Sed locus ecclesiae si fuit, et est: si non est, nec fuit. Et quid ambiguum est, hos potius falsorum criminum indices asseruisse factum esse, quod esse potuit ( f. patuit) infectum; aut eos, qui postea indicarunt, constitutos non fuisse, quod si fuit, non potest non fuisse?

PL 10, 643C

「しかし、教会の場があったのなら、今もある。今ないのなら、かつてもなかった。そして、何が不明瞭なのか。これら偽りの罪状の告発者たちが、むしろ、行われなかったはずの(おそらく「行われなかったことが明らかであった」)ことを、行われたと断言したのか。あるいは、のちに告発した者たちが〔証人として〕立てられていなかったと断言したのか。もしそれがあったのなら、なかったことはありえないのである。」

Fragmentum II, Caput XVII

第II断片 第XVII章PL 10, 644A
1

Athanasii crimina non constant. -- « Si quis igitur est humanis institutis ad usum communis intelligentiae eruditus, si quis prudentiae praeceptis in viam consectandae veritatis insistit; animum intendat, et quid in hujuscemodi negotiis tenere se arbitrii velit, expendat: ratio interim de indiciorum auctoribus exsistat.

PL 10, 644A

アタナシオスの罪状は成り立たない。――「それゆえ、もし誰かが、人間の制度によって共通の理解の用に教育され、もし誰かが、知恵の教えによって真理を追い求める道に立っているならば、心を傾け、この種の事柄において自らの判断がどこに立つことを望むかを、量るがよい。さしあたり、告発の創始者たちについて、理が立つがよい〔ratio interim de indiciorum auctoribus exsistat は意味が取りにくく、暫定訳である〕。」

2

Haec duo indicata: unum quod crimen affirmet, criminis locum non occupet ( f. nuncupet) , perpessa injuria ( f. perpessum injuriam) hominem designet; aliud vero, quod crimen, locum, hominem neget. Quaero, in quam te sententiam concedere aequum videbitur?

PL 10, 644A

「この二つの告発がある。一つは、罪状を断言するが、罪状の場所を占めず(おそらく「名指さず」)、被った不正によって(おそらく「不正を被った者として」)人を指し示すもの。もう一つは、罪状、場所、人を否定するものである。私は問う、どちらの見解に汝が同意するのが公正だと思われるか。」

3

Certe, opinor, quisquam ab utroque consultus, et positus in medio utriusque sententiae, ita loquetur: Si crimen est, docendum est; si locus est, demonstrandus est: si homo, contuendus est.

PL 10, 644A

「確かに、思うに、どちらからも意見を求められ、両者の見解の中間に置かれた者は、こう言うであろう。『罪状があるなら、示さねばならない。場所があるなら、明らかにせねばならない。人があるなら、見せねばならない』と。」

4

At vero cum et facti fides, et loci religio, et injuriae homo nullus est; vesanum existimabitur, rebus judicem non exstantibus judicare.

PL 10, 644B

「しかるに、事実の確かさも、場の聖さも、不正を被った人も、何もないとき、存在しない事柄について裁くことは、裁判官にとって、狂気の沙汰と見なされよう。」

Fragmentum II, Caput XVIII

第II断片 第XVIII章PL 10, 644B
1

Athanasii damnandi nulla causa. -- « Respicite in coelum et astra, vos sacerdotes; et in eum, qui ex nihilo fecit illa, cum libertate fidei et spei quam accepistis, intendite, recordantes talem vobis futuri in vos judicii formam esse propositam, ut quo judicio judicaveritis, judicetur de vobis (Matth. VII, 2) .

PL 10, 644B

アタナシオスを断罪する理由は何もない。――「天と星を仰げ、諸君、司教たちよ。そして、無からそれらを造った者に、諸君が受けた信仰と希望の自由をもって心を向け、諸君に対する将来の裁きの型が、諸君が裁いたその裁きによって、諸君も裁かれるというかたちで(マタイ7:2)、諸君の前に置かれていることを思い起こせ。」

2

Haec quaerenti mihi respondete: Athanasium quo judicio damnastis? Dicetis nempe, Episcoporum: et haec confessionis vestrae erit venia. Secuti, inquit ( f. inquietis) , sumus sanctam judiciorum sub episcopali communione reverentiam.

PL 10, 644B

「これを問う私に答えよ。諸君はアタナシオスをどのような裁きによって断罪したのか。諸君はきっと、司教たちの裁きによってと言うであろう。そしてこれが、諸君の告白の赦しとなるであろう。『我々は、』と彼は言う(おそらく「と諸君は言う」)、『司教の交わりのもとにある裁きの聖なる畏敬に従った』と。」

3

Sed ignorasse vos negabitis, Athanasio, cujus damnationem a vobis Valens, Ursacius, Saturninus exigunt, ab Ossio, Maximino, Julio redditam communionem? Non facio comparationem: rogo, quae de crimine Athanasii vestra sententia fuit?

PL 10, 644C

「しかし諸君は、ウァレンス、ウルサキウス、サトゥルニヌスが諸君に断罪を迫るそのアタナシオスに、オシウス、マクシミヌス、ユリウスによって交わりが返されたことを、知らなかったとでも言うのか。私は比較をしているのではない。私は問う、アタナシオスの罪状について、諸君の判決はどのようなものであったのか。」

4

Presbyter ejus Macharius irruisse in ecclesiam Mareotidem dicitur, Scyrum presbyterum perturbasse, et salutis nostrae sacramenta projecisse: ad hujus rei testes cathecumenum et gentilem interrogatos.

PL 10, 644C

「彼の司祭マカリオスが、マレオティスの教会に押し入り、司祭スキュルスを混乱させ、我々の救いの秘義を投げ捨てたと言われている。この件の証人として、洗礼志願者であり異教徒である者が尋問された。」

5

Verum postea a sanctis (Sardicae congregatis) nescitis judicatum ( adde, apud) Mareotem ecclesiam nullam esse; Scyrum vero presbyterum non fuisse? Quid est, quod secuti estis? Falsis episcopis auctoritatem datis, aliis vero negatis?

PL 10, 644C

「しかし、のちに、(セルディカに集まった)聖徒たちによって、マレオティスに(「において」を加える)教会はなく、スキュルスも司祭ではなかったと判決されたことを、諸君は知らないのか。諸君が従ったものは何なのか。偽りの司教たちには権威を与え、他の者たちにはこれを与えないのか。」

6

Quae sunt, ( supple perinde) atque non essent decernitis: judicatis autem illa, quae non sunt? Sed ut subjectioni ( an suggestioni?) huic credideritis, credo carcer exegit, custos institit, tortor incubuit, gladius pependit, ignis ambussit.

PL 10, 645A

「存在するものを、(「そのように」を補う)存在しないものであるかのように諸君は決定し、存在しないものについては裁くのか。しかし、この捏造(あるいは「示唆」か)を諸君が信じたのは、おそらく、牢獄が強い、看守が迫り、拷問人がのしかかり、剣が垂れ、火が焼いたからである〔ut subjectioni … credideritis の構文は取りにくく、暫定的にこう解した〕。」

7

In non exstantibus judicandi episcopalem apud vos auctoritatem improbitas obtinuit: in veritate obtinenda sanctitas fidem perdidit?

PL 10, 645A

「存在しないものについて裁くという、司教の権威を、諸君のもとで邪悪さが獲得した。真理を保持することにおいては、聖なることが信頼を失ったのか。」

8

O veros Christi discipulos! o dignos successores Petri atque Pauli! o pios Ecclesiae patres? o ambitiosos inter Deum plebemque legatos, veritatem vos Christi falsitati hominum vendidisse!

PL 10, 645A

「おお、キリストの真の弟子たちよ。おお、ペトロとパウロにふさわしい後継者たちよ。おお、教会の敬虔な父たちであろうか。おお、神と民衆のあいだの野心的な使節たちよ、諸君は、キリストの真理を、人間の偽りに売り渡したのだ。」

9

Satisfecimus igitur primae propositioni, qua spopondimus Athanasium reum teneri nullius eorum, quae objectatis, criminum posse. Superest, ut quid de Marcello et Photino gestum sit, paucissimis dicam.

PL 10, 645A

「かくして我々は、最初の命題、すなわち、アタナシオスが、諸君の言い立てる罪状のいずれについても被告とされえないと我々が請け合ったことを、果たした。残るは、マルケルスとフォティヌスについて何がなされたかを、ごく簡潔に述べることである。」

Fragmentum II, Caput XIX

第II断片 第XIX章PL 10, 645B
1

Photini condemnatio, et Ursacii ac Valentis poenitentia. -- « Photinus Sirmiensis Episcopus fuit a Marcello imbutus: nam et diaconus sub eo aliquandiu fuit.

PL 10, 645B

フォティヌスの断罪と、ウルサキウスとウァレンスの悔い改め。――「シルミウムの司教フォティヌスは、マルケルスに教え込まれた者であった。というのも、彼のもとでしばらくのあいだ助祭を務めたからである。」

2

Hic corruptis innocentiae moribus ac disciplinis, turbare evangelicam veritatem persistebat novis praedicationibus. Et hoc ita saepe est, ut cum incrementa vitiorum detrimenta in amore Dei fecerunt, vesanum depravatae scientiae studium increscat.

PL 10, 645B

「この者は、無垢の風紀と規律を損なって、新しい説教によって福音の真理を乱し続けた。そしてこのようなことはしばしば起こる。悪徳の増大が神への愛を損なうとき、歪められた知識への狂った熱意が募るのである。」

3

Igitur ad tollendum ex episcopatu Photinum, qui ante biennium jam in Mediolanensi synodo (an. 347) erat haereticus damnatus, ex plurimis provinciis congregantur sacerdotes ( an. 349) , hoc magis solliciti atque anxii, turbari rursum miscerique omnia, quod jam pridem plures episcopos reos vel falsorum in Athanasio judiciorum, vel communionis haeresis Arianae, ab Ecclesia fuerat necesse resecare.

PL 10, 645B

「それゆえ、すでに二年前にミラノの会議(347年)で異端者として断罪されていたフォティヌスを、司教職から除くために、多くの属州から司教たちが集められた(349年)。彼らは、すべてが再び乱され混ぜ合わされることを、ことのほか憂え不安に思っていた。すでに以前に、アタナシオスに対する偽りの裁判か、アレイオス派の異端との交わりかのいずれかについて有罪であった多くの司教を、教会から切り離さざるをえなかったからである。」

4

Quam opportunitatem nacti Ursacius et Valens, Romanae plebis episcopum adeunt ( an. 349) , recipi se in Ecclesiam deprecantur, et in communionem per veniam admitti rogant.

PL 10, 646A

「この機会をつかんで、ウルサキウスとウァレンスは、ローマの民の司教のもとに赴き(349年)、教会に受け入れられるよう懇願し、赦しによって交わりに入れられることを求めた。」

5

Julius ex consilio veniam, quam orabant, impertit: ut cum lucro catholicae Ecclesiae, vires quoque detraheret Arianis, cum eos, qui unitatem ante turbaverunt, consilii hujus et audaciae poenitentes in communionem catholicam per veniam reconciliatae pacis admitteret.

PL 10, 646A

「ユリウスは、協議のうえで、彼らが願った赦しを与えた。それは、公同の教会に利益をもたらすとともに、アレイオス派から力をも奪うためであった。以前に一致を乱した者たちが、この企てと大胆さを悔い改めて、和解した平和の赦しによって公同の交わりに入るのを、受け入れたからである。」

Fragmentum II, Caput XX

第II断片 第XX章PL 10, 646B
1

« Et quia non est nisi de veritate confessio, nisi de vitio poenitentia, nisi venia de admisso; Velens et Ursacius admittendi, ut orabant, in communionem, de Athanasii innocentia, de judicii falsitate, de Arianae haeresis piaculo talibus litteris ante profitentur. » Exemplum Epistolae, quam post renuntiationem Orientalium, Athanasium reum non esse, in urbe Roma holographa manu Valens perscripsit (an. 349) , et Ursacius subscripsit.

PL 10, 646B

「そして、告白は真理に基づくものでしかなく、悔い改めは悪徳に由来するものでしかなく、赦しは犯した過ちに対するものでしかないゆえに、ウァレンス〔底本は Velens。Valens と読む〕とウルサキウスは、願ったとおり交わりに受け入れられるために、アタナシオスの無実について、裁きの偽りについて、アレイオス派の異端の罪について、次のような書簡によって前もって宣言する。」東方の人々と絶縁したのち、アタナシオスは被告ではないとして、ローマ市でウァレンスが自筆で書き上げ(349年)、ウルサキウスが署名した書簡の写し。

2

Domino Beatissimo Papae Julio Valens et Ursacius S. Quoniam constat, nos antehac multa gravia de nomine Athanasii episcopi litteris nostris insinuasse, atque litteris Sanctitatis tuae conventi, ejus rei, de qua significavimus, non praestitisse rationem: profitemur apud Sanctitatem tuam, cunctis praesentibus presbyteris fratribus nostris, omnia, quae antehac ad aures vestras pervenerunt de nomine praedicti, falsa a nobis esse insinuata atque omnibus viribus carere: atque ideo nos libentissime amplecti communionem praedicti Athanasii; maxime cum Sanctitas tua, pro insita sibi benevolentia, errori nostro veniam fuerit dare dignata.

PL 10, 647A

いと祝福された主、教皇ユリウスへ、ウァレンスとウルサキウスより。我々が以前、我々の書簡によって、司教アタナシオスの名について多くの重大なことを告げ知らせたこと、また、汝の聖性の書簡によって問いただされながら、我々が告げたその事柄について釈明を果たさなかったことは、明らかである。それゆえ我々は、汝の聖性のもとで、我々の兄弟である司祭たち全員が居合わせるなかで、次のように公言する。以前に汝の耳に達した、前述の者の名に関することはすべて、我々によって偽って告げ知らされたものであり、まったく力を欠く。それゆえ我々は、前述のアタナシオスとの交わりを、喜んで受け入れる。ことに、汝の聖性が、その内なる好意のゆえに、我々の誤りに赦しを与えることをよしとしたからには、なおさらである。

3

Profitemur etiam, quod si aliquando nos Orientales voluerint, vel idem Athanasius, malo animo ad causam vocare, citra conscientiam tuam non adfuturos.

PL 10, 648A

我々はまた公言する。もし、東方の人々が、あるいは同じアタナシオスが、いつか悪意をもって我々を訴えに呼び出そうとするようなことがあっても、汝の認識なしには出頭しないこと。

4

Haereticum vero Arium, sed et satellites ejus, qui dicunt, Erat tempus quando non erat Filius, et qui dicunt ex nihilo filium, et qui negant ( hic adde Deum) Dei filium ante saecula fuisse, sicut per priorem libellum nostrum, quem apud Mediolanum porreximus, et nunc et semper anathematizasse, hac manu nostra, qua scripsimus, profitemur: et iterum dicimus, haeresim Arianam, ut superius diximus, et ejus auctores in perpetuum damnasse.

PL 10, 648A

また、異端者アレイオス、およびその一味――「子が存在しなかった時があった」と言う者たち、「子は無から」と言う者たち、「神の子が諸々の世に先立って存在したこと」を(ここに「神」を加える)否定する者たち――を、我々がミラノで差し出した先の我々の文書によって示したとおり、今も、そしてつねに、我々が書いたこの手によって、アナテマに付してきたと、我々は公言する。そして再び言う、アレイオス派の異端と、その創始者たちを、先に述べたとおり、永遠に断罪したと。

5

Et manu Ursacii: Ego Ursacius Episcopus huic professioni nostrae subscripsi. « Haec epistola ( inquit Hilarius ) post biennium missa est, quam haeresis Photini a Romanis damnata est. » Item exemplum alterius epistolae (scriptae an. 349) Valentis et Ursacii, quam post aliquantum temporis ab Aquileia, postquam hanc superiorem Romae emiserant, ad Athanasium miserunt et episcopos.

PL 10, 648A

そしてウルサキウスの手により:私、司教ウルサキウスは、我々のこの宣言に署名した。「この書簡は(とヒラリウスは言う)、フォティヌスの異端がローマ人によって断罪されてから二年後に送られた。」同じく、ウァレンスとウルサキウスの別の書簡(349年に書かれた)の写し。これは、先の書簡をローマで出したのち、しばらくして、アクィレイアからアタナシオスと司教たちに送ったものである。

6

Domino Fratri Athanasio Ursacius et Valens. Dedit se occasio fratris et compresbyteri nostri Moysetis, venientis ad tuam dilectionem, frater charissime, per quem tibi salutem largissimam dicimus ex Aquileiensium civitate, et optamus ut incolumis litteras nostras recenseas.

PL 10, 648B

主にして兄弟なるアタナシオスへ、ウルサキウスとウァレンスより。汝の愛のもとに赴く、我々の兄弟であり同僚の司祭であるモイセスの機会が与えられた、最愛の兄弟よ。彼を通じて、我々はアクィレイアの都市から、汝にこの上ない挨拶を送り、汝が無事に我々の書簡を読み返すことを祈る。

7

Dederis enim fiduciam, si tu quoque in rescribendo vicem nobis rependas. Sane habere nos locum tecum et communionem ecclesiasticam his litteris scito.

PL 10, 649A

もし汝も、返書によって我々に返礼してくれるなら、汝は確信を与えたことになる。まことに、我々が汝とともに席と教会の交わりをもつことを、この書簡によって知っておいてほしい。

8

Divina pietas te custodiat, Frater. « Superioribus igitur litteris datis, venia indulgetur orantibus, reditus ad catholicam fidem cum commnione donatur: maxime cum Sardicensis synodi veritatem ipsae orantium veniam litterae continerent.

PL 10, 649A

神の敬虔が汝を守るように、兄弟よ。「それゆえ、先の書簡が出されたとき、願う者たちに赦しが与えられ、交わり〔底本は commnione。communione と読む〕とともに公同の信仰への帰還が授けられる。とりわけ、願う者たちの赦しの書簡そのものが、セルディカ会議の真理を含んでいたからには。」

Fragmentum II, Caput XXI

第II断片 第XXI章PL 10, 650A
1

Athanasius Marcellum a sua communione separat. -- « Verum inter haec Sirmium convenitur. Photinus haereticus comprehensus, olim reus pronuntiatus, et a communione jam pridem unitatis abscissus, nec tum quidem per factionem populi potuit amoveri.

PL 10, 650A

アタナシオスがマルケルスを自らの交わりから切り離す。――「しかし、これらのあいだに、シルミウムに集まりがある。異端者フォティヌスは捕らえられ、かつて被告と宣告され、すでにずっと前に一致の交わりから切り離されていたが、そのときもなお、民衆の党派のために、退けることができなかった。」

2

Sed idem Athanasius Marcellum, qui post recitationem libri quem scriptum ediderat (nam hunc nos quoque habemus), sententia synodi Sardicensis episcopatui erat redditus, ubi quaedam alia nova miscere sensit, et ambiguis praedicationibus, ejus in quam Photinus erupit doctrinae viam quaerere; a sua communione separat anteriore tempore, quam Photinus arguitur, praeventam judicio meditationem corruptae voluntatis ostendens, et non ex libri editione condemnans.

PL 10, 650A

「しかし、同じアタナシオスは、マルケルス――彼は、自ら公にした書の朗読ののち(というのも、我々もこの書をもっている)、セルディカ会議の判決によって司教職に戻されていた――が、他のなにか新しいことを混ぜ入れ、曖昧な説教によって、フォティヌスが突入したその教えへの道を探っているのを感じ取ったとき、フォティヌスが告発されるより前の時点で、彼を自らの交わりから切り離した。それは、堕落した意志の企てが、判決に先んじられていたことを示すものであり、書の公刊によって断罪したのではない。」

3

Sed quia promptum est ex bono malum effici, praebuit non illis quae in Marcellum gesta ante fuerant, sed his quae in Photinum gerenda erant, auctoritatem.

PL 10, 650B

「しかし、善から悪が生じるのはたやすいので、彼は、マルケルスについて以前になされたことにではなく、フォティヌスについてなされるべきことに、権威を与えた。」

Fragmentum II, Caput XXII

第II断片 第XXII章PL 10, 651A
1

In gratiam Athanasii gesta Sardicensia qui conentur Orientales irrita facere. -- « Illud autem esse cognitum cunctis oportet, nullam umquam adversus Marcellum, praeter eam quae Sardicensibus est dissoluta sententiis, deinceps synodum fuisse contractam; neque tunc cum de Photino decretum ab Occidentalibus est et ad Orientales est relatum, aliquod in eum expressum fuisse judicium: sed homines mente callidos, ingenio subtiles, malitia pertinaces, occasionem revolvendi ejus, quod Athanasii absolutione (Sardicae data) est dissolutum, quaesiisse judicii; et rescribentes de Photino, Marcelli mentionem, velut institutionum talium magistri, addidisse: ut mortuam de Athanasio ipso jam tempore quaestionem, et veritatis judicio consepultam, in publicam recordationem causae novitas excitaret, et subrepens per Photini damnationem Marcelli nomen inveheret.

PL 10, 651A

アタナシオスのためにセルディカで行われたことを、東方の人々がいかにして無効にしようと試みるか。――「しかし、これはすべての人に知られているべきである。セルディカの判決によって解消されたもののほかには、マルケルスに対して、その後いかなる会議も招集されなかったこと、またフォティヌスについて西方の人々によって決定がなされ、東方の人々に報告されたときにも、彼に対していかなる判決も明確には下されなかったことである。むしろ、心は狡猾で、才知は鋭く、悪意においては頑固な者たちが、アタナシオスの無罪放免(セルディカで与えられた)によって解消された裁きを、蒸し返す機会を求め、フォティヌスについて返書を送りながら、そのような手口の師のように、マルケルスへの言及を付け加えたのである。それは、アタナシオスについて、すでに時とともに死に、真理の裁きとともに埋葬された問いを、この件の新奇さによって、公の記憶のうちに呼び覚まし、フォティヌスの断罪を通じて忍び込んで、マルケルスの名を持ち込むためであった。」

2

Exstat autem in superioris epistolae corpore, Marcellum ab Arianis occasione libri, quem de subjectione Domini Christi ediderat, una cum Athanasio fuisse damnatum. Docetur etiam recitatione ejusdem libri innocentem deprehendi.

PL 10, 651B

「先の書簡の本文には、マルケルスが、主キリストの服従について彼が公にした書を機会にして、アタナシオスとともにアレイオス派によって断罪されたことが載っている。また、同じ書の朗読によって、彼が無実であると見いだされたことも教えられている。」

3

Falsitatem quoque judicii Ariani ( in synodo Constantinop. an. 336) exstantis adhuc libri fides arguit.

PL 10, 651B

「また、アレイオス派の裁きの偽りを(コンスタンティノポリスの会議において、336年)、今なお存する書の信頼性が論証している。」

4

De Photino autem tantum, sicuti mos poscebat, ad Orientales epistolae fiunt, non injuria extorquendi, ut nunc agitur, assensum, sed instruendae universorum scientiae consuetudine.

PL 10, 651B

「フォティヌスについては、通例が求めるとおり、東方の人々にただ書簡が送られたのであり、今行われているように不当に同意を強要するためではなく、万人の知識を教え整える慣わしからである。」

Fragmentum II, Caput XXIII

第II断片 第XXIII章PL 10, 651C
1

« Sed cur abnegatae Marcello communionis Athanasius reus esse rescribitur ( A Sirmiensi Orientalium synodo )? Numquid propter libri vitium Marcellus abstentus est? Testes ipsi sunt, ex institutis ejus Photinum perversitatis istius initia sumpsisse.

PL 10, 651C

「しかし、なぜアタナシオスは、自らがマルケルスに対して拒んだ交わりのかどで被告であると返書で告げられるのか(シルミウムの東方の人々の会議によって)。マルケルスは書の欠陥のために退けられたのか。ほかならぬ彼ら自身が証人である。フォティヌスが、この邪悪さの端緒を、彼の教えから取ったことの。」

2

Nam negata sibi ab Athanasio communione, ingressu sese ecclesiae Marcellus abstinuit. Ita communio cum eo in ista fide ( f. inita rectam fidem) de subjectione et traditione regni docet: negata rursum pravitate ( leg. pravitatem) doctrinae alterius ostendit.

PL 10, 651C

「というのも、アタナシオスから交わりを拒まれたとき、マルケルスは教会に入ることを控えた。こうして、彼との交わりは、この信仰において(おそらく「正しい信仰に入って」)、国の服従と引き渡しについて〔正しいこと〕を示し、再び拒まれたときには、別の教えの邪悪さ(おそらく「邪悪さを」)を示す。」

3

Ac sic utrumque viri istius judicium caret culpa, cum in data communione synodi ( Sardicensis ) sit secutus assensum; in abnegata vero, ipso se Marcello abdicante solo sine ulla synodi auctoritate. Verum omnis ista alterius causae et doloris est quaestio.

PL 10, 651C

「かくして、この人〔アタナシオス〕のいずれの判断にも、過失はない。交わりを与えた場合には、(セルディカの)会議の同意に従い、拒んだ場合には、マルケルス自身が、会議のいかなる権威もなく、ただ自ら身を退いたからである。しかし、これらはすべて、別の事件と、苦痛にかかわる問いである〔doloris の意味は定かでない。字義どおり訳した〕。」

4

Et quamquam conceptis jam diu in Athanasium odiis suis satisfiat in majorem tamen sceleris gradum molitio tanta procedit.

PL 10, 651D

「そして、アタナシオスに対して久しく抱かれていた憎しみは満たされるにせよ、それでもなお、これほどの企ては、いっそう大きな罪の段階へと進んでいく。」

Fragmentum II, Caput XXIV

第II断片 第XXIV章PL 10, 652A
1

Rescriptum Sirmiense fidem rectam prae se ferens, fraude et veneno plenum est. -- « Nam tertius mihi locus praestat, ut fidem, quam epistolae primordio condiderunt, fraudulentam, haereticam, et verbis blandientibus veneno interiore suffusam esse demonstrem.

PL 10, 652A

シルミウムの返書は、正しい信仰を前面に出しながら、欺瞞と毒に満ちている。――「というのも、第三の点が私に、彼らが書簡の冒頭で立てた信仰が、欺瞞的で異端的であり、甘い言葉のもとに内なる毒に満たされていることを示す機会を与えるからである。」

2

Profitemur enim ita: Unum quidem ingenitum esse Deum patrem, et unum unicum ejus Filium, Deum ex Deo, lumen ex lumine, primogenitum omnis creaturae, et tertium addentes Spiritum sanctum paracletum: ut cum securitas legentium, vel indoctorum simplicitas tam mollibus fuerit intercepta principiis; uno eodemque subscriptionis elicitae assensu, in Photini animadversionem, in Athanasii reatum, in damnationem fidei catholicae transeatur.

PL 10, 652A

「すなわち、『我々はこう宣言する。生まれざる神なる父は一つであり、その唯一の子もまた一つであり、神からの神、光からの光、あらゆる被造物の初子であり』、そして第三に、聖なる霊パラクレートスを加える。それは、読む者たちの安心、あるいは無学な者たちの単純さが、これほど柔らかな初めの言葉によって捕らえられたとき、引き出された署名の一つの同じ同意によって、フォティヌスの処罰へ、アタナシオスの罪へ、公同の信仰の断罪へと、移行するためである。」

3

Et spero quod non exiguam partem cognitionis istius ( scil. Athanasii innocentiae ) synodus Sardicensis attulerit, ubi insectatione Arianorum omnia in Athanasium crimina conficta esse monstrantur, et vis adhibita plebi Dei (Vide supra, n. 3) , ut in pestiferam lethalis doctrinae conniventiam transirent. Rem tamen, quia causa postulat, breviter dicam.

PL 10, 652B

「そして私は、セルディカ会議が、この認識(すなわちアタナシオスの無実)の少なからぬ部分をもたらしたと期待する。そこでは、アレイオス派の追及によって、アタナシオスに対する罪状がすべて捏造されたものであることが示され、また神の民に、致命的な教えの疫病のような黙認へと移るよう、暴力が加えられたことが示されている(上の第3号を見よ)。しかし、事柄の必要が求めるので、簡潔に述べよう。」

Fragmentum II, Caput XXV

第II断片 第XXV章PL 10, 652B
1

Ad tuendam Trinitatis fidem semper laborarunt apostolici viri. Ecclesiae hostium inde in se concitarunt odium. -- « Cura et negotium apostolicis viris semper fuit, constanti et publica perfectae fidei praedicatione, conatus omnes oblatrantis haeresis comprimere, et exposita Evangeliorum veritate, perversitatem doctrinae errantis exstinguere; ne audientium mentes quadam labe contaminans contagium vitii adhaerentis infligeret ( f. inficeret) .

PL 10, 652B

三位一体の信仰を守るため、使徒的な人々はつねに労苦した。そのために彼らは、教会の敵の憎しみを自らに招いた。――「使徒的な人々の配慮と務めは、つねに、完全な信仰を、不動の公の宣べ伝えによって示し、吠えたてる異端のあらゆる企てを抑え、福音書の真理を明らかにして、誤りに陥った教えの邪悪さを消し去ることであった。それは、聞く者たちの心を、ある汚れで染め、付着する悪徳の伝染を押しつける(おそらく「感染させる」)ことのないようにするためである。」

2

Itaque diligenter epistolis variis, quae de Deo patre opinio, quae de Dei filio cognitio, quae in Spiritu sancto sanctificatio oporteret esse, frequenter copioseque complexi sunt; ( supple ideo) ut cognitus de Deo patre fieret Filius Deus, et in Deo filio ( supple esset) Deus pater, et in Deo patre Filius Deus.

PL 10, 652C

「それゆえ彼らは、さまざまな書簡において、父なる神についてどのような考えが、神の子についてどのような認識が、聖なる霊においてどのような聖化がなければならないかを、しばしば豊かに述べ尽くした。(「そのために」を補う)それは、子なる神が父なる神からの者として知られ、子なる神のうちに(「あること」を補う)父なる神が、父なる神のうちに子なる神があるようにするためである。」

3

Ac sic secundum ipsius definitionem dicentis: Ego et Pater unum sumus (Joan. X, 30) , et rursum: Sicut, Pater, tu in me, et ego in te (Joan. XVII, 21) , continetur fides nostra in Patris et Filii nominibus personisque Deus unus.

PL 10, 652C

「こうして、彼自身が『私と父は一つである』(ヨハネ10:30)、また再び『父よ、汝が私のうちに、私が汝のうちにあるように』(ヨハネ17:21)と語る定義にしたがって、我々の信仰は、父と子の名と位格において、神は一つであることを含んでいる。」

4

Neque enim vel invidia Judaeorum, vel odium gentilium, vel furor haereticorum aliis potius adversus nos causis est excitatus, quam quod aeternitatis virtutem, nomen Filii confitemur in Patre. Haereticorum autem perversitas de fide impia semper exorta est.

PL 10, 652C

「というのも、ユダヤ人の妬みも、異教徒の憎しみも、異端者の怒りも、我々に対して、我々が永遠性の力である子の名を〔aeternitatis virtutem と nomen Filii の関係は定かでない。同格と取った〕、父のうちに告白すること以外の理由によっては、掻き立てられなかったからである。異端者たちの邪悪さは、つねに不敬虔な信仰から生じたのである。」

5

Nam dum occupati vitiis, et ab innocentiae operibus aversi, inutilium se quaestionum difficultatibus implicant; improbabiles effecti vita, voluntate, judicio, placere expetunt novitate doctrinae, postquam veritatis scientiam perdiderunt.

PL 10, 653A

「というのも、彼らは悪徳にとらわれ、無垢の業から背を向けて、無益な問いの難しさに自らを絡ませているうちに、生活においても意志においても判断においても非難されるべき者となって、真理の知識を失ってのちに、教えの新奇さによって気に入られようと求めるからである。」

Fragmentum II, Caput XXVI

第II断片 第XXVI章PL 10, 653A
1

Nicaeni concilii occasio. Arianorum doctrina. « Cum igitur patribus nostris cognitum fuisset, et Arios duos profanissimae fidei praedicatores exstitisse, seque longius non jam opinio, sed judicium labis istius tetendisset; ex omnibus orbis partibus in unum advolant, Nicaeamque concurrunt: ut exposita fide populis, et in luce intelligentiae cognitionis divinae itinere directo, intra ipsos auctores suos emergentis mali seminaria necarentur.

PL 10, 653A

ニカイア会議の機縁。アレイオス派の教え。――「それゆえ、我々の父祖たちに、きわめて涜聖的な信仰の宣べ伝え手であるアレイオスが二人現れた〔Arios duos の意味は定かでない。字義どおり訳した〕ことが知られ、この汚れが、もはや世論ではなく判断として、より遠くまで及んでいたとき、世界のあらゆる地から一つに駆けつけ、ニカイアに集まった。それは、信仰が民に示され、神の認識の光のうちに、まっすぐな道が開かれて、当の創始者たちのうちで、生じつつある悪の苗床が断たれるためであった。」

2

Tradebant autem Arii talia: Patrem Deum instituendi orbis causa genuisse filium, et, pro potestate, sui ex nihilo in substantiam novam atque alteram Deum novum alterumque fecisse; profani in Patrem, ex nihilo opinantes aliquid ei simile potuisse generari; blasphemi in Christum, infinitatis eum paternae generositate exspoliantes: ut cum didicissent ex persona Patris: Non est Deus alius praeter me (Esa. XLV, 18) ; et a Filio: Ego in Patre et Pater in me (Joan. XIV, 11) ; et: Ego et Pater unum sumus (Joan. X, 30) , sanctae in utroque unitatis vinculum abruperint, non exstanti creationis substantiae dantes Dei filio Domino nostro Jesu Christo initium de tempore, ortum de nihilo, non ex altero.

PL 10, 653A

「アレイオスらはこのように伝えていた。父なる神は世界を設けるために子を生み、自らの権能によって、無から、新しい別の実体へと、新しい別の神を造った。彼らは父に対して涜聖の者であり、無から、彼に似たあるものが生じえたと考える。またキリストに対しては冒瀆的で、父の無限性という高貴な出自を彼から剥ぎ取る。それは、父の位格から『私のほかに神はない』(イザヤ45:18)と、また子から『私は父のうちに、父は私のうちにある』(ヨハネ14:11)と、そして『私と父は一つである』(ヨハネ10:30)と学んだにもかかわらず、両者における聖なる一体性の絆を断ち切り、存在しない被造の実体に、神の子、我々の主イエス・キリストに、時間からの始まりを、無からの生じを与え、他の者からのものとはしないほどであった。」

Fragmentum II, Caput XXVII

第II断片 第XXVII章PL 10, 653B
1

« Itaque comprimendi mali istius causa, trecenti vel eo amplius episcopi apud Nicaeam congregantur: in omnes Arianos, assensu omnium, damnatio haeretica decernitur, et evolutis evangelicis atque apostolicis doctrinis, perfectum unitatis catholicae lumen effertur.

PL 10, 653B

「そこで、この悪を抑えるために、三百人あるいはそれ以上の司教がニカイアに集められた。すべてのアレイオス派に対して、全員の同意によって異端としての断罪が決定され、福音書と使徒たちの教えが繙かれて、公同の一致の完全な光が掲げられた。」

2

Quid igitur fuerit expressum, fides ipsa, ut est exposita, commendat. » Incipit fides apud Nicaeam conscripta (an. 325) a trecentis decem et octo episcopis contra omnes haereses. Credimus in unum Deum patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium factorem.

PL 10, 654A

「では、何が表明されたかは、信仰そのものが、宣べられたとおりに、示している。」ニカイアで、三百十八人の司教たちによって、すべての異端に対して書き上げられた信仰(325年)が始まる。我々は、唯一の神、全能の父、見えるものと見えないものすべての造り主を信じる。

3

Et in unum Dominum Jesum Christum filium Dei unigenitum, natum de Patre, hoc est, de substantia Patris, Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero, natum non factum, unius substantiae cum Patre, quod Graeci dicunt ὁμοούσιον, per quem omnia facta sunt, sive quae in coelo sive quae in terra, qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit, incarnatus est, homo factus est, passus est, et resurrexit tertia die, adscendit in coelos, venturus judicare vivos et mortuos.

PL 10, 654A

そして、唯一の主イエス・キリスト、神の独り子を。父から生まれた者、すなわち父の実体から生まれた者、神からの神、光からの光、真の神からの真の神、生まれたのであって造られたのではなく、父と同一実体の者――これをギリシア人はホモウシオス(同一実体)と言う――であり、彼によって、天にあるものも地にあるものも、すべてが造られた。彼は、我々人間のため、また我々の救いのために降り、受肉し、人となり、苦しみを受け、三日目に復活し、天に上り、生ける者と死せる者を裁くために来る。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
4

Et in Spiritum sanctum. Eos autem, qui dicunt, Erat quando non erat, et prius quam nasceretur non erat, et quia ex nullis exstantibus factus est, quod Graeci ἐξ οὐκ ὄντων dicunt, vel alia substantia sive essentia, dicentes mutabilem et convertibilem filium Dei; hos anathematizat catholica et apostolica Ecclesia.

PL 10, 654B

そして聖なる霊を信じる。また、「かつて、いなかった時があった」、「生まれる前にはいなかった」と言い、「存在するものが何もないところから造られた」(これをギリシア人はエク・ウク・オントーンと言う)、あるいは別の実体または本質からであると言い、神の子は変わりうるもの、転じうるものであると言う者たちを、公同にして使徒的な教会はアナテマとする。

Fragmentum II, Caput XXVIII

第II断片 第XXVIII章PL 10, 654B
1

Fidei sincerae comparatione adulterinae falsitas patet. -- « Fides fidei comparata falsitatem mentionis exponit.

PL 10, 654B

真実な信仰と比べることで、偽造された偽りが明らかになる。――「信仰を信仰と比べるなら、その言及の偽りがあらわになる。」

2

Nam quae apud Nicaeam ordinata est, plena atque perfecta est, et omnibus undique, quibus irrepere haeretici solent, aditibus obseratis, inviolabili inter Patrem et Filium aeternae unitatis soliditate connectitur: haec vero simplicitate blanditur, primum asserens nos ita credere, quod absit a quoquam.

PL 10, 654B

「というのも、ニカイアで定められたものは、完全で満ち足りており、異端者たちが忍び込むのを常とするあらゆる入口が四方から閉ざされ、父と子のあいだの永遠の一体性という不可侵の堅固さによって結ばれている。これに対し、この者たちの信仰は、率直さによって媚びる。まず、我々がそう信じていると主張するが、そのようなことは誰にもあってはならない。」

3

Caeterum Occidentalium fides, evangelicis instituta doctrinis, Patrem in Filio, Filium confitetur in Patre; Patrem ingenitum, Filium substantia aeternitatis aeternum, id est, ut Patrem semper, ita et Filium semper in Patre, et natum de Deo Deum esse, non conceptum scilicet, et in eo semper de quo est, esse.

PL 10, 655A

「しかるに、西方の人々の信仰は、福音書の教えによって立てられ、父を子のうちに、子を父のうちに告白する。父は生まれざる者、子は永遠性の実体において永遠の者であり、すなわち、父がつねにいるように、子もつねに父のうちにおり、神から生まれた神であって、すなわち懐胎されたのではなく、自らがそこから出る者のうちに、つねにいるということである。」

Fragmentum II, Caput XXIX

第II断片 第XXIX章PL 10, 655A
1

« At vero haec perfidia ( Orientalium Sirmio rescribentium ) non fides, Deum ex Deo dicens, et primogenitum commendans, et Trinitatis nomen instituens, virus suum sub modestia religiosae moderationis occultat, dicens, Deum ex Deo, lumen ex lumine: ut per occasionem confessionis istius, ex Deo ac lumine, Deus ac lumen factus a Deo, non genitus de Deo, id est, non de substantia paternae aeternitatis exstiterit; ac sic contumelia Patris vilescat et Filius, si Deus ortus ex nihilo est: in primogeniti vero confessione ordinem quemdam ab ejus ortu creantis ( f. creatis) mundi rebus assignent: ut quia mundus ex tempore est, tamen, licet mundo prior sit Christus, ex tempore sit; et non aeternitas in eo tempore ( an ante tempora?), sed ordo in tempore sit creati ( f. creatis) : ac per hoc aliquid quod ante eum sit relinquatur, qui esse coepit ex tempore; ( adde et) dissolvatur in Christo omne quod Deus est, cum in eo non exstantis aliquando Mariae ortus a tempore sit.

PL 10, 655A

「しかし、この背信(シルミウムで返書を送る東方の人々の)は、信仰ではなく、神からの神と言い、初子を称え、三位一体という名を立てながら、自らの毒を、信心深い節度の慎ましさのもとに隠す。すなわち、『神からの神、光からの光』と言うことによって、この告白の機会を通じて、神と光から、神によって造られた神と光が生じたのであり、神から生まれたのではなく、すなわち父の永遠性の実体からは出なかったことになる。こうして、もし神が無から生じたのなら、父への冒瀆によって子も卑しめられる。他方、初子の告白においては、彼の出生から、創造する(おそらく「創造された」)世界の事物に、ある秩序を割り当てる。世界が時間からのものであるのだから、キリストは世界より先であっても、なお時間からのものである、というわけである。そして、その時間のうちに(あるいは「時間の前に」か)永遠性があるのではなく、時間のうちに、創造されたもの(おそらく「創造されたものたち」)の秩序があるにすぎない。こうしてこれによって、時間から存在し始めた者の前に、何かが残される。(「そして」を加える)キリストにおいて、神であるすべてのものが解消される。彼のうちには、あるときには存在しなかったマリアからの、時間による出生があるからである。」

Fragmentum II, Caput XXX

第II断片 第XXX章PL 10, 655C
1

Christus quo sensu primogenitus omnis creaturae. -- « Quin etiam homines spe omni bona vacui, ad occasionem tanti periculi auctoritatem apostolicam pertendunt; quia de eo dictum sit, primogenitus omnis creaturae.

PL 10, 655C

キリストはどのような意味で「あらゆる被造物の初子」なのか。――「それどころか、あらゆる良き希望を欠いた人々は、これほどの危険の機会のために、使徒の権威を持ち出す。すなわち、彼について『あらゆる被造物の初子』と言われているからである。」

2

Sed subtrahentes antecedentem consequentemque sententiam, aptant ( f. aptam) doctrinis suis sub Apostoli nomine perstruunt falsitatem.

PL 10, 655C

「しかし彼らは、先行する文と後続する文を取り去り、自分たちの教えに合わせ(おそらく「合ったものを」)、使徒の名のもとに偽りを築き上げる。」

3

Nam talis est ordo dictorum: Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae: quia in ipso constituta sunt omnia in coelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates, omnia per ipsum et in ipso condita sunt, et ipse est ante omnes (Coloss. I, 15, 16) .

PL 10, 655C

「というのも、語られたことの順序はこうである。『彼は見えない神の像であり、あらゆる被造物の初子である。なぜなら、天にあるものも地にあるものも、見えるものも見えないものも、王座も、支配も、主権も、権力も、すべて彼において立てられ、すべては彼によって、彼において造られ、彼はすべてに先立つからである』(コロサイ1:15、16)。」

4

Imago ergo Dei invisibilis ex nihilo ordo est, et coepit a tempore? Aut quia primogenitus omnis creaturae est, ordo quidem in eo connexae incognitae creationis exprimitur, sed non sequitur primogenitum omnis creaturae?

PL 10, 656A

「では、見えない神の像は、無からの秩序であり、時間から始まったのか。あるいは、彼があらゆる被造物の初子であるがゆえに、彼において、結びついた知られざる創造の秩序は表されるが、あらゆる被造物の初子ということが、そこから導かれるのではないのか〔ex nihilo ordo est と sed non sequitur … の取り方は定かでなく、暫定訳である〕。」

5

Quia in ipso constituta sunt omnia in coelis et in terra, id est, in ipso universorum elementorum visibilium et invisibilium condita et constituta materia est; et idcirco omnia per ipsum et in ipso: idcirco primogenitus omnis creaturae, quia in eodem, jam a principio, omnium quae effecturus erat, omnia generationum initia constiterunt.

PL 10, 656A

「天にあるものも地にあるものも、すべてが彼において立てられたのは、すなわち、見えるものも見えないものも、あらゆる元素の材料が、彼において造られ、立てられたということである。それゆえ、すべては彼によって、彼において〔造られた〕。それゆえ彼はあらゆる被造物の初子である。すでに初めから、彼がなそうとしていたすべてのものの、すべての生成の始まりが、彼のうちに立っていたからである。」

6

Atque non ita in ordine creaturarum, quae in ordine constitutae sunt, primus in numero est: sed ipse imago Dei invisibilis, manens per virtutem efficiendi semper in ipso, se primogenitum habuerit eorum, quae per ipsum in coelo et in terra visibilia et invisibilia crearentur exstantia.

PL 10, 656B

「そして、被造物の秩序のうちに立てられた被造物のように、数において第一の者であるのではない。むしろ、見えない神の像そのものが、造る力によってつねに自らのうちにとどまりつつ、天にも地にも、見えるものも見えないものも、彼によって創造されるところの存在するものたちの、初子として自らをもっていたのである〔se primogenitum habuerit の構文は定かでなく、字義どおり取った〕。」

Fragmentum II, Caput XXXI

第II断片 第XXXI章PL 10, 656B
1

Trinitas qui dispar inducatur. -- « Quin etiam haud dissimilis, in Trinitatis nuncupatione, falsitatis eorum contextus est.

PL 10, 656B

三位一体はいかに不均等に導入されるか。――「それどころか、三位一体の呼称においても、彼らの偽りの織り合わせは、似ていなくはない。」

2

Ubi enim a diversis substantiis Filium a Patre, impio et maledico ore disciderint, et in separatis duobus assistat auctoritas, tertia dinumeratur in Spiritu: et cum fit Pater in Filio et Filius in Patre, et Spiritus sanctus accipiat ex utroque; in eo, quod Spiritus exprimitur sanctae hujus inviolabilis unitas ( f. add. Trinitatis) , haeretica parte parturiat Trinitas pronuntiat ( f. pronunciata) dissidium.

PL 10, 656B

「すなわち、彼らが、不敬虔で呪わしい口によって、子を父から、異なる実体によって引き裂くところでは、権威は切り離された二者のうちにとどまり、第三のものは聖なる霊において数え上げられる。そして、父が子のうちにあり、子が父のうちにあり、聖なる霊が両者から受けるとき、霊において、この聖なる不可侵の一体性(おそらく「三位一体の」を加える)が表されるとき、異端の側からは、三位一体が分裂を産み、宣言する(おそらく「宣言された」)。」

Fragmentum II, Caput XXXII

第II断片 第XXXII章PL 10, 656C
1

Nicaenus tractatus quam accuratus. -- « Sed diligens Nicaeni tractatus perfectusque sermo artissimo veritatis praescripto, omnia haereticorum ingenia conclusit, ita ponens: Credimus in unum Deum patrem, et in unum filium ejus Jesum Christum.

PL 10, 656C

ニカイアの論述はいかに綿密か。――「しかし、ニカイアの論述の入念で完全な言葉は、真理の最も厳密な規定によって、異端者たちのあらゆる才知を閉じ込めた。こう述べている。『我々は唯一の父なる神と、その唯一の子イエス・キリストを信じる』。」

2

Unum ambo, et uterque unum, et in personali nomine patris. Et in Filium unum, quia unus est de utroque.

PL 10, 656C

「両者は一つであり、それぞれが一つであり、位格的な父の名においてである。そして、唯一の子において、というのは、彼は両者から一つだからである〔de utroque の取り方は定かでない。「両者から」と取った〕。」

3

Deum verum de Deo vero docet et virtutem et nuncupationem pari in utroque veritate communem; neque aliud in alio opinandum, cum Deus de Deo, et verus de vero sit uterque unum.

PL 10, 657A

「『真の神からの真の神』と教え、力も呼称も、両者において等しい真実性をもって共通であること、また、神が神から、真の者が真の者から出るのだから、一方のうちに他方とは別のものを考えてはならず、両者が一つであることを教えている。」

4

Cum vero sit in utroque ( supple, unum, scil. nomen, virtus, etc. ) ; natum vero non factum ad proprietatem ortus et originis refert: quia fieri, ex nullo subjaceat; nasci autem, de patre proprium; neque alia nascentibus, quam originis suae, forma vel virtus est.

PL 10, 657A

「両者のうちにまことにあるとき(「一つの、すなわち名、力など」を補う)、『生まれたのであって造られたのではない』は、出生と起源の固有性に関係づける。すなわち、造られることは、無からということに服するが、生まれることは、父に固有だからである。また、生まれる者たちには、自らの起源の形と力のほかにはない。」

5

Quod autem fit, ex opere exsistit ut fiat. Atque ita non factura in eo coepit ex nihilo; sed est nativitas a parente. Unius autem cum patre substantiae, quod Graeci dicunt ὁμοούσιον. Ita est: aeternitas sola sui similis est, et quod est semper, in Deo est.

PL 10, 657A

「造られるものは、造られるために、働きから存在する。こうして、彼においては、無から造られたものが始まったのではなく、親からの誕生がある。また、父と同一実体の者――これをギリシア人はホモウシオスと言う。そのとおりである。永遠性だけが自らに似ており、つねにあるものは神のうちにある。」

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
6

Ne qua igitur labes in Dominum Jesum Christum haereticae pravitatis incideret, idcirco in eo essentiae veritas explicatur.

PL 10, 657A

「それゆえ、主イエス・キリストに異端的な邪悪さの汚れが入り込むことのないように、そのために、彼において本質の真理が明らかにされる。」

7

Essentia enim ex eo, quod semper est, nuncupatur: quae quia extrinsecus opis ad continendam se numquam eguerit, et substantia dicitur; quod intra se id, quod semper est, et in aeternitatis suae virtutem subsistat.

PL 10, 657B

「というのも、本質は、つねにあることから名づけられる。これは、自らを保つために外からの助けを決して必要としなかったので、実体とも言われる。それは、つねにあるものを自らのうちにもち、その永遠性の力のうちに自存するからである。」

8

Ac sic quod ait: Ego et Pater unum sumus (Joan. X, 30) ; et, Qui me vidit, vidit et Patrem (Joan. XIV, 9) ; et rursum: Ego in Patre, et Pater in me est (Ibid. 11) ; et illud, Ego de Patre exivi (Joan. XVI. 28) : aequalis in utroque, id est, in Deo qui innascibilis est, et in Deo ( Hic desideratur qui genitus est) una atque eadem in utroque substantia aeternitatis expletur.

PL 10, 657B

「こうして、彼が『私と父は一つである』(ヨハネ10:30)、また『私を見た者は、父をも見た』(ヨハネ14:9)、また再び『私は父のうちに、父は私のうちにある』(ヨハネ14:11)、そして『私は父から出た』(ヨハネ16:28)と言うとき、両者において等しく、すなわち、生まれざる神においても、神(ここには「生まれた者」が欠けている)においても、永遠性の一つの同じ実体が満たされる。」

9

Quod autem descendit, incarnatus est, homo factus est, et resurrexit tertia die, adscendit in coelos, venturus judicare vivos et mortuos; sacramenta salutis nostrae in his continentur.

PL 10, 658A

「また、降り、受肉し、人となり、三日目に復活し、天に上り、生ける者と死せる者を裁くために来るということ、我々の救いの秘義は、これらのうちに含まれている。」

10

Sed idcirco immutabilis et inconvertibilis filius Dei, ut in assumptione hominis corruptioni potius gloriam intulerit, quam labem aeternitati.

PL 10, 658A

「しかし、神の子が不変であり転じえないのは、人を受け入れることにおいて、永遠性に汚れを、ではなくむしろ、朽ちるものに栄光を、もたらすためである。」

11

Anathema autem in eos, qui ex nihilo factum dicunt, quod ἐξ οὐκ ὄντων Graeci dicunt, et qui dicunt: Erat quando non erat, et prius quam nasceretur non erat, damnationem in Christo violatae aeternitatis, id est, deitatis paternae, sub maledictione designat.

PL 10, 658A

「アナテマは、無から造られたと言う者たち(これをギリシア人はエク・ウク・オントーンと言う)、また『かつて、いなかった時があった』、『生まれる前にはいなかった』と言う者たちに向けられ、キリストにおいて損なわれた永遠性、すなわち父の神性への断罪を、呪いのもとに指し示す。」

Fragmentum II, Caput XXXIII

第II断片 第XXXIII章PL 10, 658A
1

« Hujus igitur intimandae cunctis fidei, Athanasius in Nicaea synodo diaconus, deinceps Alexandriae episcopus, vehemens auctor exstiterat, et Arianam pestem in tota Aegypto veri tenax vicerat: atque ob id conjuratis in eum testimoniis falsitas est criminum comparata.

PL 10, 658A

「それゆえ、この信仰をすべての人に知らせるために、アタナシオスは、ニカイアの会議では助祭であり、のちにアレクサンドリアの司教となり、熱心な推進者であった。そして、エジプト全土で真理を固く守り、アレイオス派の疫病に打ち勝った。それゆえ、彼に対して共謀した証言によって、偽りの罪状が用意された。」

2

Res postea fidelibus judicum dijudicata sententiis. Sed multum ad cognitionem proficiet, si quae post absolutionem Athanasii, ad Constantium Imperatorem Sardicensis synodi oratio fuerit, cognoscatur. »

PL 10, 658B

「この件は、のちに、裁判官たちの信頼すべき判決によって判定された。しかし、アタナシオスの無罪放免ののちに、セルディカ会議が皇帝コンスタンティウスに宛てて語った言葉がどのようなものであったかが知られるなら、認識にはるかに益するであろう。」

Fragmentum III, Prooemium

第III断片 冒頭PL 10, 658B
1

INCIPIT DECRETUM SYNODI ORIENTALIUM APUD SERDICAM EPISCOPORUM A PARTE ARIANORUM, QUOD MISERUNT AD AFRICAM ( Editum an. 347) .

PL 10, 658B

セルディカにおける、アレイオス派の側の東方の司教たちの会議が、アフリカへ送った決議が始まる(347年に出された)。

2

Gregorio Alexandriae episcopo, Nicomediae episcopo , Carthaginis episcopo, Campaniae episcopo, Neapolis Campaniae episcopo, Ariminiadeno Campaniae episcopo, Salonarum Dalmatiae episcopo, Anfioni, Donato, Desiderio, Fortunato, Euthicio, Maximo, Sinferunti, et omnibus per orbem terrarum consacerdotibus nostris, presbyteris et diaconibus, et omnibus qui sub coelo sunt in Ecclesia sancta catholica, episcopi qui a diversis Orientalium ( adde partium) provinciis, id est, provincia Thebaida, et provincia Palaestina, Arabia, Phoenice, Syria (Syria Coele), Mesopotamia, Cilicia, Isauria, Cappadocia, Galatia, Ponto, Bithynia, Pamphilia, Paphlagonia, Caria, Phrygia, Pisidia, et ex insulis Cycladum, Lydia, Asia, Europa, Hellesponto, Thracia, Emimontu, ad civitatem Serdicam congregati concilium celebravimus, in Domino aeterna salus.

PL 10, 658B

アレクサンドリアの司教グレゴリオスに、ニコメディアの司教に、カルタゴの司教に、カンパニアの司教に、カンパニアのネアポリスの司教に、カンパニアのアリミニアデノの司教に、ダルマティアのサロナの司教に、またアンフィオン、ドナトゥス、デシデリウス、フォルトゥナトゥス、エウティキウス、マクシムス、シンフェルンスに、そして全世界にいる我々の同僚の司教たち、司祭たち、助祭たちに、また聖なる公同の教会において天の下にいるすべての者に。東方の(「地方」を補う)さまざまな属州、すなわちテバイス属州、パレスティナ属州、アラビア、フェニキア、シリア(別本では「コイレ・シリア」)、メソポタミア、キリキア、イサウリア、カッパドキア、ガラティア、ポントス、ビテュニア、パンフュリア、パフラゴニア、カリア、フリュギア、ピシディア、またキュクラデス諸島、リュディア、アジア、エウロペ、ヘレスポントス、トラキア、ヘミモントスから、セルディカの都市に集まり、会議を開いた司教である我々は、主にあって永遠の救いを〔願う〕。

Fragmentum III, Caput I

第III断片 第I章PL 10, 659B
1

Unitatis et traditionum servandarum fictus amor. --Est quidem nobis omnibus indeficiens oratio, dilectissimi Fratres, primo ut sancta Domini et catholica Ecclesia dissensionibus omnibus et schismatibus carens, unitatem spiritus et vinculum charitatis ubique conservet per fidem rectam.

PL 10, 659B

一体性と伝統を守ることへの偽りの愛。――我々すべてには、最愛の兄弟たちよ、絶えることのない祈りがある。第一に、主の聖なる公同の教会が、あらゆる不和と分裂を免れて、正しい信仰により、霊の一体性と愛の絆をどこにおいても保つように、ということである。

2

Sed et vitam immaculatam quoque tenere, amplecti, custodire, servare omnibus invocantibus Dominum est quidem justum, praecipue episcopis qui ecclesiis sanctissimis praesumus.

PL 10, 659B

しかしまた、主を呼び求めるすべての者にとって、汚れなき生活をも保ち、抱き、守り、堅持することは、まことに正しい。とりわけ、いとも聖なる諸教会を司る我々司教にとってはそうである。

3

Secundum, ut Ecclesiae regula sanctaque parentum traditio atque judicia in perpetuum firma solidaque permaneant, nec nobis semper gentibus, sectis ( f. novis emergentibus sectis) , traditionibusque perversis, maxime in constituendis episcopis, vel in exponendis, aliquando turbetur, quo minus teneat evangelica sanctaque praecepta, et quae sanctis et beatissimis Apostolis jussa sunt et majoribus nostris, atque ( f. et quae) a nobis ipsis in hodiernum usque servata sunt, et servantur.

PL 10, 659B

第二に、教会の規範と、先人たちの聖なる伝統、およびその判決とが、永遠に堅く固くとどまり、我々が、諸民族や、諸分派(おそらく「新たに現れる分派」)、また曲がった伝統によって、とりわけ司教を立てるとき、あるいは罷免するときに、いつであれ乱されて、福音の聖なる命令、すなわち聖にして幸いなる使徒たちと我々の祖先たちとに命じられたもの、また(おそらく「そして……もの」)我々自身によって今日に至るまで守られてきたし、守られているものを、保つのを妨げられることのないように、ということである。

Fragmentum III, Caput II

第III断片 第II章PL 10, 660A
1

Marcelli doctrina. --Exstitit namque temporibus nostris Marcellus quidam Gallaciae, haereticorum omnium exsecrabilior pestis, quique sacrilega mente ore profano, perditoque argumento velit Christi Domini regnum perpetuum, aeternum et sine tempore, disterminare; initium regnandi accepisse Dominum dicens ante quadringentos annos, finemque ei venturam simul cum mundi occasu.

PL 10, 660A

マルケルスの教え。――というのも、我々の時代に、ガラティア〔底本は Gallaciae。Galatiae と読む〕のマルケルスなる者が現れたからである。すべての異端者のうちで最も呪うべき疫病であり、瀆聖的な心と不敬虔な口と破滅的な論法をもって、主キリストの永続する、永遠の、時に縛られない支配に、限りを画そうとする者である。彼は、主が支配を始めたのは四百年前であると言い、その終わりは世界の没落とともに訪れると言う。

2

Etiam hoc asserere coepti temeritate conatur, quod in corporis conceptione tunc factus sit imago invisibilis Dei, tuncque et panis, et janua, et vita effectus.

PL 10, 660B

彼はまた、企てた無謀さをもって、こう主張しようとする。すなわち、体の受胎のときにはじめて見えない神の像となり、そのときにはじめてパンとなり、戸となり、命となったのだ、と。

3

Eadem haec non solum verbis nec ( f. ac) loquacitatis assertione confirmat; sed totum, quidquid fuerat sacrilega mente conceptum, blasphemoque ore prolatum, concupiscentia nitenti, libro blasphemiis et execrationibus pleno indens, etiam alia multa ( f multo) pejora, calumniam in ipsum faciens divinis Scripturis cum sua interpretatione et scelerata mente, quae contra illis ex suo pestifero sensu applicabat, quibus ex rebus aperte manifesteque constitit haereticus.

PL 10, 660B

これと同じことを、彼は言葉、また(おそらく「および」)饒舌な主張によって確言するのみではない。むしろ、瀆聖的な心で思い描かれ、冒瀆の口で語られたことのすべてを、懸命な欲望をもって、冒瀆と呪詛に満ちた書物に書き入れ、さらに他の多くの(おそらく「はるかに」)より悪いことをも書き込んだ。彼は、彼自身に対して中傷を行い、神の聖書に対しても、自らの解釈と邪悪な心とをもって、自らの疫病めいた考えから、それに反することがらをあてはめていた。これらのことから、彼が異端者であることは明白かつ明らかに確定した。

4

Quique assertiones suas quibusdam squaloribus miscens, nunc falsitatibus Sabellii, nunc malitiae Pauli Samosatensis, nunc blasphemiis Montani haereticorum omnium ducis aperte permiscens, unamque confusionem de supradictis faciens, ut imprudens Galata in aliud Evangelium declinavit, quod non est aliud, secundum quod beatus Paulus tales condemnans ait: Etsi angelus de coelo aliter annuntiaverit vobis quam quod accepistis, anathema sit (Gal. I, 8) .

PL 10, 661A

彼は、自らの主張を、ある種の汚物と混ぜ合わせ、あるときはサベリオスの偽りを、あるときはサモサタのパウロスの悪意を、あるときはすべての異端者の首領モンタノスの冒瀆を、あからさまに混ぜ込み、上記のものから一つの混乱を作り出して、思慮なきガラテヤ人のように、別の福音へとそれていった。それは別のものではない。幸いなるパウロは、そうした者たちを断罪して言う。「たとえ天からの天使が、汝らの受けたものとは別のことを宣べ伝えるなら、その者はアナテマであれ」(ガラテヤ1:8)。

Fragmentum III, Caput III

第III断片 第III章PL 10, 661A
1

Prima ejusdem condemnatio. In archivo Ecclesiae asservatur doctrinae ipsius censura. --Magna autem fuit parentibus atque majoribus nostris sollicitudo de supradicta praedicatione sacrilega.

PL 10, 661A

彼の最初の断罪。教会の文書庫に、彼の教えに対する譴責が保管されている。――しかし、我々の先人たち、祖先たちには、上記の瀆聖的な宣教について、大きな憂慮があった。

2

Condicitur namque ( an. 336) in Constantinopolim civitatem sub praesentia beatissimae memoriae Constantini imperatoris concilium episcoporum, qui ex multis Orientalium provinciis advenerunt, ut hominem malis rebus imbutum salubri consilio reformarent, et ille admonitione sanctissima correptus a praedicatione sacrilega discederet: quique increpantes illum, et exprobrantes, necnon charitatis affectu postulantes multo tempore, nec quidquam proficiebant.

PL 10, 661B

すなわち、コンスタンティノポリスの都市に(336年)、幸いなる記憶のコンスタンティヌス帝の臨席のもとで、東方の多くの属州から来た司教たちの会議が招集された。悪しきことに染まった人間を、健全な助言によって立て直し、彼が最も聖なる訓戒によって矯正されて、瀆聖的な宣教から離れるようにするためである。彼らは彼を咎め、非難し、また愛の情をもって長い間願ったが、何の成果も得られなかった。

3

Namque post unam et secundam multasque correptiones, cum nihil proficere potuissent (perdurabat enim et contradicebat rectae fidei, et contentione maligna Ecclesiae catholicae resistebat); exinde illum omnes horrere ac vitare coeperunt: et videntes quoniam subversus est a peccato, et est a semetipso damnatus, actis eum ecclesiasticis damnaverunt, ne ulterius oves Christi pestiferis contactibus magis macularet.

PL 10, 661B

一度、二度、さらに幾度もの矯正の後にも、何も成し遂げえなかったので(というのも、彼は正しい信仰に逆らって頑迷にとどまり、悪意ある論争によって公同の教会に抵抗していたからである)、そのときから、皆は彼を忌み避けはじめた。そして、彼が罪によって覆され、自らによって断罪されているのを見て、教会の議事録によって彼を断罪した。以後、キリストの羊たちを疫病のような接触でこれ以上汚さないためである。

4

Tunc namque etiam ejus aliquos pravissimos sensus contra fidem rectam Ecclesiamque sanctissimam, propter memoriam posterorum cautelamque, suis sanctissimis scripturis in archivo Ecclesiae condiderunt.

PL 10, 661C

そのとき彼らはまた、正しい信仰と最も聖なる教会に反する彼の最も悪質な考えのいくつかを、後の世の記憶と用心のために、自分たちの最も聖なる文書に書き込んで、教会の文書庫に納めた。

5

Sed haec quidem secundum impietatem Marcelli haeretici prima fuerunt: pejora sunt deinde subsecuta.

PL 10, 661C

しかし、これらは異端者マルケルスの不敬虔について言えば、まだ初めのことにすぎなかった。より悪いことが、その後に続いた。

6

Nam quis fidelium credat, aut patiatur ea, quae ab ipso male gesta atque conscripta sunt, quaeque digne anathematizata sunt? [Nam cum ipso Marcello a parentibus nostris in Constantinopolim civitatem.] Namque liber sententiarum exstat in ipsum ab episcopis conscriptus: in quo libro etiam isti, qui nunc cum ipso sunt Marcello atque illi favent, id est, Protogenes Serdicae civitatis episcopus et Siracusanus, in ipsa sententia manu propria conscripserunt: quorum manus valens testatur, fidem sanctissimam nullo genere mutandam, nec Ecclesiam sanctam praedicatione falsa subvertendam; ne hoc modo pestis ac lues animarum omnibus gravissima importetur, Paulo dicente: Sive nos, sive angelus de coelo aliter annuntiaverit vobis quam quod accepistis, anathema sit (Gal., I, 8) .

PL 10, 661C

信徒のうち、誰が、彼によって悪しく行われ書き記されたこと、しかも当然アナテマとされたことを、信じ、あるいは耐えようか。[我々の先人たちによって、マルケルス本人とともに、コンスタンティノポリスの都市において。]〔この角括弧の文は完結しておらず、底本の脱落らしい〕実際、彼に対して司教たちが書き記した判決の書が現存する。その書には、いまマルケルスとともにおり、彼に好意を寄せている者たち、すなわちセルディカの都市の司教プロトゲネスとシラクサの人〔Siracusanus は人名とも地名とも取れる。シラクサの司教と取った〕も、その判決に自らの手で署名した。彼らの手は強く証している。最も聖なる信仰はいかなる仕方でも変えられてはならず、聖なる教会は偽りの宣教によって覆されてはならない、と。こうして、すべての者にとって最も重い魂の疫病と悪疫が持ち込まれることのないためである。パウロもこう言っている。「たとえ我々であれ、天からの天使であれ、汝らの受けたものとは別のことを宣べ伝えるなら、その者はアナテマであれ」(ガラテヤ1:8)。

Fragmentum III, Caput IV

第III断片 第IV章PL 10, 662A
1

Marcellus damnatus a pluribus episcopis in communionem recipitur. --Vehementer autem admirati sumus, quatenus eum, qui aliter quam in vero est audet Evangelium praedicare, quidam, qui se ecclesiasticos esse volunt, facile ad communionem recipiunt; nec blasphemias ejus, quae in ipsius libro signatae sunt, inquirentes, nec illis, qui sollicite cuncta investigaverunt, et invenientes juste damnaverunt, consensum accommodare voluerunt.

PL 10, 662A

マルケルスは、多くの司教に断罪されながら、交わりに受け入れられる。――しかし我々は大いに驚いた。真理にある福音とは別のものをあえて宣べ伝える者を、教会の者であることを望む何人かが、たやすく交わりに受け入れ、彼の書物に記された冒瀆を調べようともせず、注意深くすべてを調べ上げて見いだし、正当に断罪した人々に、同意を与えようともしなかったことを。

2

Etenim Marcellus, cum apud suos haereticus haberetur, peregrinationis auxilia requisivit: scilicet ut et illos falleret, qui et ipsum et ejus scripta pestifera ignorarent.

PL 10, 662B

実際、マルケルスは、自分の仲間の間で異端者と見なされていたとき、他国での支援を求めた。すなわち、彼自身をも、その疫病のような書き物をも知らない人々をも欺くためである。

3

Sed quidquid apud illos agit, impia sua scripta sensusque profanos occultat falsa pro veris opponens, quaestum sibi de simplicibus atque innocentibus fecit, quique sub praetextu ecclesiasticae regulae multos Ecclesiae pastores induxit ( an seduxit?): eosque in suam redigens potestatem, Sabellii haeretici sectam inducens, callida fraude decepit, restaurans Pauli Samosatensis et artes et dolos.

PL 10, 662B

しかし彼は、彼らのもとで何を行うにせよ、自らの不敬虔な文書と俗悪な考えを隠し、偽りを真実の代わりに差し出して、単純で無垢な者たちから自分のために利益を得た。教会の規範という口実のもとで、多くの教会の牧者を引き込み(あるいは「惑わした」か)、彼らを自らの権力のもとに置いて、異端者サベリオスの分派を持ち込み、狡猾な欺きによって欺いた。サモサタのパウロスの術策と詐術を再興したのである。

4

Mixta enim est omnium haereticorum sectis Marcelli extranea traditio, sicut supra memoratum est.

PL 10, 662B

実に、マルケルスの異質な伝統は、すべての異端者の分派が混ざったものであり、先に述べたとおりである。

5

Unde convenerat, omnes Ecclesiae sanctae praepositos memores dictorum Domini Christi dicentis: Cavete vos a pseudoprophetis, qui veniunt ad vos in vestitu ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces, a fructibus eorum cognoscetis eos (Matth., VII, 15, 16) , vitare ab hujusmodi et horrere, nec illis facile communicare, agnoscere illos ex actibus suis, atque ex eorum scriptis sacrilegis praedamnare.

PL 10, 662B

したがって、聖なる教会の指導者たちはみな、主キリストが言う言葉を心に留めて、こうすべきであった。「偽預言者たちに気をつけよ。彼らは羊の衣を着て汝らのところに来るが、内側は貪欲な狼である。その実によって、汝らは彼らを知るであろう」(マタイ7:15、16)。このような者たちを避け、忌み嫌い、彼らとたやすく交わりを結ばず、その行いから、また瀆聖的な文書から彼らを見分け、あらかじめ断罪すべきであった。

6

Nunc vero vehementer metuimus, ne nostris temporibus compleatur quod scriptum est: Cum dormiunt homines, venit inimicus et spargit zizania inter frumentum (Matth., XIII, 25) .

PL 10, 662C

だが今、我々の時代に、次のように書かれていることが成就するのではないかと、我々は大いに恐れている。「人々が眠っている間に、敵が来て、麦の間に毒麦を蒔いた」(マタイ13:25)。

7

Cum enim non vigilant hi, quos vigilare oportet in custodia Ecclesiae; falsa verba imitantia, funditus id quod rectum est vertunt.

PL 10, 662C

というのも、教会の見張りにおいて目を覚ましているべき者たちが目を覚ましていないとき、偽りの言葉が、まねをして〔falsa verba imitantia は、目を覚まさぬ者たちが偽りの言葉をまねて、とも読める〕、正しいものを根底から覆すからである。

Fragmentum III, Caput V

第III断片 第V章PL 10, 662C
1

Marcello neganda communio denuntiatur. --Quapropter nos, qui plene ex libro Marcelli ejus sectam sceleraque cognovimus, scripsimus vobis, dilectissimi Fratres, ut neque Marcellum, neque eos qui illi junguntur, ad communionem sanctae Ecclesiae admittatis; memores quoque sitis prophetae David dicentis: Dixi eis qui faciunt facinus, ne feceritis facinus; et delinquentibus, ne exaltaveritis cornu.

PL 10, 662C

マルケルスには交わりを拒むべきことが告げられる。――それゆえ、マルケルスの書物から彼の分派と悪行を十分に知った我々は、最愛の兄弟たちよ、諸君に書き送った。マルケルスをも、彼に結びつく者たちをも、聖なる教会の交わりに受け入れないように。また、預言者ダビデが言うことを心に留めるように。「私は、凶行を行う者たちに言った、凶行を行うな、と。過ちを犯す者たちに、角を上げるな、と。」

2

Nolite in altum tollere cornu vestrum: ne loquamini adversus Dominum iniqua (Psal. LXXIV, 5, 6) . Et credite Salomoni dicenti: Nolite transferre terminos aeternos, quos constituerunt patres vestri (Prov., XXII, 28) .

PL 10, 663A

「汝らの角を高く上げるな。主に逆らって不正を語るな」(詩篇74:5、6)。またソロモンが言うことを信じよ。「永遠の境界を移すな。汝らの父祖たちが定めたものを」(箴言22:28)。

3

Quae cum ita sint, nolite supradicti Marcelli pravissimi sequi errores, et ea, quae ab ipso injusta praedicatione contra Dominum Christum inventa traditaque sunt, praedamnate; ne blasphemiis sceleribusque etiam ipsi participes sitis. Sed propter compendium haec hactenus de Marcello.

PL 10, 663A

こうであるからには、上記の最も邪悪なマルケルスの誤りに従ってはならない。彼が不正な宣教によって主キリストに逆らって考え出し、伝えたものを、あらかじめ断罪せよ。諸君自身までが、冒瀆と悪行に与る者とならないためである。しかし、要約のため、マルケルスについてはここまでとする。

Fragmentum III, Caput VI

第III断片 第VI章PL 10, 663B
1

Athanasio conficta crimina. --Verum de Athanasio quondam Alexandriae episcopo accipite quae gesta sunt.

PL 10, 663B

アタナシオスに着せられた罪状。――では、かつてアレクサンドリアの司教であったアタナシオスについて、何が行われたかを聞くがよい。

2

Accusatus est graviter juxta Deum sacrilegus, et juxta mysteria Ecclesiae sanctae profanus, quique propriis manibus comminuit poculum Deo et Christo dicatum, ipsumque altare venerandum confregit, sedemque sacerdotalem subvertit ipse, atque ipsam basilicam, Dei domum, Ecclesiam Christi, demolitus usque ad solum est.

PL 10, 663B

彼は、神に関しては冒瀆者、聖なる教会の奥義に関しては涜聖の者として、重く告発された。自らの手で、神とキリストに捧げられた杯を砕き、あの尊ぶべき祭壇そのものを打ち壊し、司教の座を自ら覆し、神の家、キリストの教会である聖堂そのものを、地面に至るまで取り壊した、というのである。

3

Presbyterum vero ipsum, virum gravem et justum, nomine Narchen (Ischyram), tradidit custodiae militari. Accusatus praeterea est de injuriis, violentia, caede, atque ipsa episcoporum internecione.

PL 10, 663B

その司祭、すなわち重厚で義しい人であるナルケス(イスキュラス)を、兵士の見張りに引き渡した。さらに、不正、暴力、殺戮、司教たちの殲滅そのものについても告発された。

4

Quique etiam diebus sacratissimis Paschae tyrannico more saeviens, Ducibus atque Comitibus junctus: quique propter ipsum aliquos in custodia recludebant, aliquos vero verberibus flagellisque vexabant, caeteros diversis tormentis ad communionem ejus sacrilegam adigebant ( Nec actus commissi umquam ab innocentibus fuerant ); sperans hoc modo suos suamque praevalere posse factionem, ut per Duces et Judices perque carceres ipsos, ( add. et) verbera diversaque tormenta invitos ad communionem suam cogeret, nolentes adigeret, repugnantes atque resistentes sibi tyrannico more terreret. Erant quidem illa gravia et acerba ab accusatoribus objecta.

PL 10, 663B

彼はまた、最も聖なる復活祭の日々に、僭主のように荒れ狂い、軍司令官たちや高官たちと結んだ。その者たちは彼のゆえに、ある者を牢獄に閉じ込め、ある者を鞭や笞で苦しめ、ほかの者をさまざまな拷問によって彼の瀆聖的な交わりへと追いやった(そのような行いが無実の者たちによってなされたことは、かつて一度もなかった)。こうして彼は、自分の仲間と自分の党派が優位に立てると期待し、軍司令官たちや裁判官たちを通じ、牢獄そのものを通じ、(「また」を補う)鞭打ちとさまざまな拷問によって、望まぬ者を自分の交わりに強いて引き入れ、拒む者を追いやり、逆らい抵抗する者を僭主のように脅したのである。これらは確かに、重く苛酷なこととして、告発者たちによって突きつけられた。

Fragmentum III, Caput VII

第III断片 第VII章PL 10, 663C
1

Tyri contra Athanasium gesta. --Nam propter haec necessario concilium apud Caesaream Palaestinam primo videtur esse condictum ( an. 334, at non celebratum ) : et cum minime ab ipso vel ab satellitibus ad supradictum concilium occurreretur, post alterum annum ( an. 335) in Tyro propter ejus facinora necessario iterum celebratur.

PL 10, 663C

テュロスでアタナシオスに対してなされたこと。――実にこれらのゆえに、まずカイサリア・パレスティナに会議が招集されることになったが(334年。ただし開催されなかった)、彼自身やその取り巻きが上記の会議に出頭しなかったので、翌年(335年)、彼の凶行のゆえに、テュロスで、やむなく再び開かれた。

2

Advenerunt episcopi de Macedonia et de Panonnia, Bythinia, et omnibus partibus Orientis, imperatoris jussione constricti: quique actis Athanasii flagitia criminaque cognoscentes, non passim nec temere accusatoribus credunt, sed suo de concilio inlustres et laudabiles episcopos eligunt, atque in rem praesentem, ubi res gestae erant de quibus arguebatur Athanasius, mittunt: quique oculata fide cuncta adspicientes atque vera cognoscentes, ad concilium redeunt, ejusque crimina, quae ab accusatoribus objiciebantur, suo testimonio vera confirmant.

PL 10, 664A

マケドニア、パンノニア、ビテュニア、東方のあらゆる地方から、皇帝の命令に縛られて、司教たちが到着した。彼らは、アタナシオスの醜行と罪状を記録によって知ったが、むやみに軽率に告発者たちを信じることはせず、自分たちの会議から名声高く称賛に値する司教たちを選び、事の現場、すなわちアタナシオスが告発された行いのあった場所へ派遣した。彼らはすべてを自分の目で見て、真実を知って会議に戻り、告発者たちによって突きつけられていた彼の罪状が真実であることを、自らの証言によって確認した。

3

Unde in praesentem Athanasium dignam pro criminibus sententiam dicunt. Propter quod Tyro fugiens, imperatorem appellat. Audit etiam imperator: quique interrogatione habita omnia ejus flagitia recognoscens, sua illum sententia in exsilium (Treviros) deportavit.

PL 10, 664B

そこで彼らは、その場にいるアタナシオスに対し、罪状にふさわしい判決を述べた。これを受けて、彼はテュロスから逃れ、皇帝に上訴した。皇帝もまた聴取した。尋問を行って、彼のあらゆる醜行を確認し、自らの判決によって彼を(トリーアへ)追放した。

4

His ergo ita cadentibus rebus, cum Athanasius damnatus digne in exsilio haberetur ob meritum facinorum suorum, sacrilegus in Deum, in mysteria sacra profanus, in demolitione basilicae violentus, in episcoporum exitiis innocentiumque fratrum persecutor ( f. persecutione) horrendus; ab omnibus episcopis in rejiciendis malis servatur auctoritas legis, canon Ecclesiae, et apostolorum sancta traditio.

PL 10, 664B

こうして事態がこのように運び、アタナシオスが、自らの凶行の報いとして、ふさわしく断罪されて追放の身にあったとき――神に対しては冒瀆者、聖なる奥義に対しては涜聖の者、聖堂の取り壊しにおいては暴力的な者、司教たちの殺害と無実の兄弟たちへの迫害においては恐るべき迫害者(おそらく「迫害において」)であった――すべての司教たちによって、悪しき者を退けることにおいて、法の権威、教会の規準、そして使徒たちの聖なる伝統が守られている。

Fragmentum III, Caput VIII

第III断片 第VIII章PL 10, 664B
1

Athanasii ab exsilio reditus. --Sed dum Athanasius post damnationem suam reditum sibi de exsilio compararet, de Gallia ad Alexandriam post plurimum tempus advenit ( an. 338) : quique praeterita in nihilum ducens, acrius in nequitia praevalebat.

PL 10, 664B

アタナシオスの追放からの帰還。――ところが、アタナシオスは、自らの断罪の後、追放からの帰還を自分のために工作していたが、長い時を経て、ガリアからアレクサンドリアに到着した(338年)。彼は過去のことを何とも思わず、いっそう激しく邪悪において猛威をふるった。

2

Nam comparatione sequentium, levia sunt quae ab ipso prima commissa sunt. Etenim per omnem viam reditus sui Ecclesiam subvertebat, damnatos episcopos aliquos restaurabat, aliquibus spem ad episcopatus reditum promittebat, aliquos ex infidelibus constituebat episcopos, salvis et integris permanentibus sacerdotibus, per pugnas et caedes gentilium, nihil respiciens leges, desperationi tribuens totum.

PL 10, 664C

実際、その後に続く事柄と比べれば、彼によって最初に犯されたことは軽い。すなわち、帰還の道のあらゆる箇所で、教会を覆し、断罪された司教の何人かを復位させ、ほかの者たちには司教職への復帰の望みを約束し、不信の者たちの何人かを司教に立て、司教たちは無傷のまま在職していたのに、異教徒たちの闘争と殺戮を通じて、法をまったく顧みず、すべてを絶望に委ねたのである。

3

Unde per vim, per caedem, per bellum, Alexandrinorum basilicas depraedatur. Constituto jam in ejus locum ex judicio concilii ( scil. Antiocheni an. 341) sancto et integro sacerdote (Gregorio) ut barbarus hostis, et ut pestis sacrilega adductis gentilium populis Dei templum incendit, altare comminuit, et clam exiit de civitate, occulteque profugit.

PL 10, 664C

こうして彼は、暴力により、殺戮により、戦いにより、アレクサンドリアの人々の聖堂を略奪した。すでに彼の後任として、会議(すなわちアンティオキアの会議、341年)の判断により、聖にして無傷の司教(グレゴリオス)が立てられていたのに、彼は蛮族の敵のように、瀆聖の疫病のように、異教徒たちの民衆を連れて、神の神殿に火をつけ、祭壇を砕き、ひそかに都市を出て、人知れず逃亡した。

Fragmentum III, Caput IX

第III断片 第IX章PL 10, 665A
1

Episcopis aliis ab exsilio reversis afficta scelera. Corpus Domini consecratum. Sacrificium confectum. --Sed de Paulo Constantinopolitanae civitatis quondam episcopo post reditum exsilii sui si quis audierit, perhorrescet.

PL 10, 665A

追放から帰った他の司教たちに着せられた悪行。聖別された主の体。執り行われた犠牲。――しかし、コンスタンティノポリスの都市のかつての司教パウロスについて、追放からの帰還の後のことを、もし誰かが聞いたなら、身の毛がよだつであろう。

2

Fuere namque et in Ancyra provinciae Galatiae, post reditum Marcelli haeretici, domorum incendia et genera diversa bellorum.

PL 10, 665A

実際、ガラティア属州のアンキュラでも、異端者マルケルスの帰還の後、家々の放火と、さまざまな種類の戦いがあった。

3

Nudi ab ipso ad forum trahebantur presbyteri, et, quod cum lacrymis luctuque dicendum, consecratum Domini corpus ad sacerdotum colla suspensum palam publiceque profanabat, virginesque sanctissimas Deo Christoque dicatas publice in foro, media in civitate, concurrentibus populis, abstractis vestibus, horrenda foeditate nudabat.

PL 10, 665A

司祭たちは裸にされ、彼によって広場へ引きずられた。そして――涙と悲嘆をもって言わねばならないが――聖別された主の体を、司教たちの首に掛けて、公然と、人々の前で汚した。また、神とキリストに捧げられた最も聖なる処女たちを、広場で、都市の中央で、民衆が駆け集まる中、衣を剥ぎ取り、恐るべき醜悪さをもって裸にした。

4

Sed in civitate Gaza provinciae Palaestinae post reditum suum Asclepas altare comminuit, multasque seditiones effecit.

PL 10, 665B

また、パレスティナ属州のガザの都市では、アスクレパスが、自らの帰還の後、祭壇を砕き、多くの騒乱を引き起こした。

5

Praeterea Hadrianopoli Lucius post reditum suum sacrificium a sanctis et integris sacerdotibus confectum, si fas est dicere, canibus projiciendum jubebat.

PL 10, 665B

さらに、ハドリアノポリスでは、ルキウスが、自らの帰還の後、聖にして無傷の司教たちによって執り行われた犠牲を、(こう言うことが許されるならば)犬に投げ与えるよう命じた。

6

Igitur cum haec ita sint, num quidnam lupis tantis ac talibus oves Christi ad huc usque credimus, et membra Christi membra fornicatoriae faciemus? Absit.

PL 10, 665B

したがって、事態がこのようである以上、我々はこれほどの、またこのような狼どもに、なおもキリストの羊たちを委ねるのだろうか。またキリストの肢体を、娼婦の肢体にするのだろうか。断じてそうではない。

Fragmentum III, Caput X

第III断片 第X章PL 10, 665B
1

Athanasii facinora. A Julio et Italiae episcopis suscipitur. --Nam postea Athanasius peragrans per diversas partes orbis terrarum, scilicet seducens aliquos per suam fallaciam adulationemque pestiferam, decipiens innocentes episcopos qui ejus facinora ignorabant, vel Aegyptios aliquos ejus actus ignorantes, scripta a singulis emendicando, ecclesias pacificas perturbabat, aut ipse sibi novas pro sua voluntate fingebat.

PL 10, 665B

アタナシオスの凶行。ユリウスとイタリアの司教たちに受け入れられる。――さて、その後、アタナシオスは世界のさまざまな地方を巡り、自らの偽りと疫病のような阿諛によって何人かを惑わし、彼の凶行を知らない無垢な司教たちを欺き、あるいは彼の行いを知らないエジプトの者たちの何人かを欺いて、一人一人から書状を乞い求めながら、平和な諸教会を乱し、あるいは自分の意志に従って自分のために新たな教会を作り上げていた。

2

Nihil tamen hoc valere potuit ad judicium jamdudum a sanctissimis et inlustribus episcopis consecratum.

PL 10, 665C

しかし、これは、最も聖にして名高い司教たちによってとうに確定されていた判決に対して、何の効力も持ちえなかった。

3

Non enim commendatio eorum, qui nec in concilio judices fuerunt, nec concilii judicium habuerunt aliquando, nec praesentes cum supradictus Athanasius audiretur, fuisse noscuntur, aut valere illi potuit, aut prodesse.

PL 10, 665C

というのも、会議で裁判官であったことはなく、会議の判決にあずかったこともなく、また上述のアタナシオスが審理されたときにも居合わせなかったと知られている者たちの推薦は、彼にとって有効でも益にもなりえなかったからである。

4

Denique cum sibi haec in cassum provenisse cognosceret, ad Julium Romam perrexit, sed et ad Italiae quosdam ipsius partis episcopos: quos seducens per epistolarum falsitatem, ab eisdem perfacile in communione receptus est.

PL 10, 665C

ついには、これが空しく終わったと悟ると、ユリウスのもとへローマに赴き、またイタリアのその一派の司教たちのもとへも赴いた。彼らを書状の偽りによって惑わし、彼らからきわめてたやすく交わりに受け入れられた。

5

Deinde coepere illi non tam pro ipso, quam pro suis actibus laborare: quod illi pertemere credendo communicaverant. Etenim si fuerant illae litterae aliquorum, non tamen eorum qui aut judices fuerant, aut in concilio assederant.

PL 10, 666A

その後、彼らは、彼自身のためというよりも、自分たち自身の行いのために苦労しはじめた。あまりにも軽々しく信じて交わりを結んでいたからである。実際、たとえそれらの書状が何人かのものであったとしても、裁判官であった者たち、あるいは会議で席に着いていた者たちのものではなかった。

6

Quae quidem etiam si essent aliquorum, temere illi fidem, pro se dicentes, habere numquam deberent. Sed et judices, qui illum sententiaverunt, credere noluerunt.

PL 10, 666A

それらは、たとえ何人かのものであったとしても、彼らは、いま自分たちのために弁明しているとはいえ、彼に軽々しく信を置くべきでは決してなかったはずである。しかも彼らは、彼に判決を下した裁判官たちを信じようとはしなかったのである。

Fragmentum III, Caput XI

第III断片 第XI章PL 10, 666A
1

Ab Arianis depositi qui se defendant. --Ideo quia et alii quique in praetorium pro suis facinoribus detecti sunt, nunc cum Marcello et Athanasio conjuncti sunt; decimus autem Asclepas ante decem et septem annos episcopatus honore discinctus est ( an. 330) ; deinde Paulum et Lucium, et quotquot talibus conjuncti sunt: circumeuntes simul exteras regiones, persuadebant judicibus non esse credendum illis, qui in eos digne sententiam protulerunt; ut hoc genere commercii sibi quemdam ad episcopatus reditum procurarent.

PL 10, 666A

アレイオス派に罷免された者たちが自己弁護する。――というのも、ほかにも、自らの凶行のゆえに総督官邸で摘発された者たちが、いまやマルケルスとアタナシオスと結びついているからである。十番目に〔底本は decimus。文脈上通りにくく、本文の崩れの可能性がある〕アスクレパスが、十七年前に司教職の栄誉を剥奪された(330年)。その後、パウロスとルキウス、またそのような者たちと結びついた者たち全員が、外国を巡り歩き、彼らに正当な判決を下した者たちを信じてはならないと、裁判官たちを説き伏せた。こうした取引によって、司教職への復帰をなんらかの仕方で手に入れようとしたのである。

2

Nec in ipsis locis, in quibus peccaverant, nec in proximis, vel ubi accusatores habebant, se defendebant; sed juxta peregrinos, et longe a regionibus suis positos ignorantes gestorum fidem, justam sententiam conabantur perfringere, ad illos referentes actus suos, qui illos per omnia nesciebant.

PL 10, 666B

彼らは、罪を犯した場所でも、その近くでも、告発者たちのいるところでも自己弁護せず、外国人のもとで、自分の土地から遠く離れて、事の実際を知らない者たちのもとで、正当な判決を打ち破ろうとした。自分たちの行いを、彼らのことを何一つ知らない人々に持ち出したのである。

3

Astute hoc faciunt. Scientes enim de judicibus, de accusatoribus, de testibus multos decessisse, post tot tantasque sententias, putaverunt aliud restaurare judicium, volentes apud nos causam dicere, qui neque illos excusavimus, neque judicavimus, Qui enim judicaverunt, jam ad Dominum perrexere.

PL 10, 666B

彼らは巧みにこれを行う。というのも、裁判官、告発者、証人のうち多くが亡くなっていることを知り、かくも多くの判決の後に、別の裁判を復活させられると考えたのである。彼らは、彼らを弁護もせず裁きもしなかった我々のもとで、弁論しようとする。実際、裁いた者たちは、すでに主のもとへ行った。

Fragmentum III, Caput XII

第III断片 第XII章PL 10, 666C
1

Insimulantur quasi Orientales Occidentalibus subjiciant. --Voluerunt autem etiam Orientalibus episcopis et veniunt pro judicibus defensores, pro defensoribus rei, eo tempore cum eorum defensio non valebat: maxime cum tunc defendi minime potuerunt, quando illos accusatores sui faciem ad faciem arguebant.

PL 10, 666C

彼らは、東方の人々を西方の人々に従わせようとしている、と嫌疑をかけられる。――しかし彼らは、東方の司教たちに対しても〔何かを〕望んだ。そして、裁判官の代わりに弁護者が、弁護者の代わりに被告が来る〔底本は Voluerunt autem etiam Orientalibus episcopis et veniunt …。動詞を欠き時制も混在しており、本文が崩れているらしい〕。それは、彼らの弁護がもはや通用しない時であった。とりわけ、彼らの告発者たちが面と向かって彼らを論難していたそのとき、彼らは決して弁護されえなかったのである。

2

Novam legem introducere putaverunt, ut Orientales episcopi ab Occidentalibus judicarentur. Et volebant Ecclesiae judicium per eos posse constare, qui non tam illorum miserebantur, quam actibus suis.

PL 10, 666C

彼らは新しい法を持ち込もうと考えた。すなわち、東方の司教たちが西方の司教たちによって裁かれるように、というものである。そして彼らは、教会の裁きが、彼らを憐れむよりもむしろ自分自身の行いを憐れむ者たち〔かつて彼らを受け入れた自らの行いをかばう者たち、すなわちイタリアの司教たちの意と解した〕によって成り立ちうると望んだ。

3

Hoc itaque nefas quoniam numquam recepit ecclesiastica disciplina; quaesumus, dilectissimi Fratres, ut sceleratam perniciem conatusque mortiferos perditorum nobiscum etiam ipsi damnetis.

PL 10, 667A

この許されざる行いを、教会の規律は決して受け入れなかったのであるから、最愛の兄弟たちよ、我々は諸君に願う。滅びた者たちの邪悪な破滅の企てと死をもたらす試みを、諸君もまた我々とともに断罪してくれるように。

Fragmentum III, Caput XIII

第III断片 第XIII章PL 10, 667A
1

Quasi consentientes cum iis quos damnaverant. --Etenim cum adhuc esset episcopus Athanasius, Asclepam depositum sua sententia ipse damnavit. Sed et Marcellus similiter numquam communicavit.

PL 10, 667A

彼らは、自ら断罪した者たちとあたかも同調しているかのようである。――実際、アタナシオスがなお司教であった間、彼は、罷免されたアスクレパスを、自らの判決によって自ら断罪した。またマルケルスも同様に、決して〔アスクレパスと〕交わりを持たなかった。

2

Paulus vero Athanasii expositioni interfuit, manuque propria sententiam scribens, cum caeteris eum etiam ipse damnavit. Et quamdiu quisque eorum episcopus fuit, sua judicia confirmavit.

PL 10, 667A

パウロスもまた、アタナシオスの罷免に居合わせ、自らの手で判決を書き記して、ほかの者たちとともに、自らも彼を断罪した。そして、彼らのそれぞれは、司教であった間は、自分たちの判決を確認した。

3

Sed cum diversis ex causis diversisque temporibus singuli eorum digne de Ecclesia suis pro meritis pellerentur, majorem concordiam una conspiratione fecerunt; donantes sibi quisque delicta, quae cum episcopi essent, pro auctoritate divina damnarunt.

PL 10, 667A

しかし、彼らはそれぞれ異なる理由から、異なる時に、自らの報いとして、ふさわしく教会から追われたとき、一つの結託によって、いっそう大きな和合を作り出した。司教であったときには神の権威によって断罪した罪を、互いに赦し合いながら。

Fragmentum III, Caput XIV

第III断片 第XIV章PL 10, 667B
1

Sardicensis concilii initia. --Namque quoniam Athanasius in Italiam et Galliam pergens sibi judicium comparavit; post mortem aliquorum accusatorum, testium, judicumque, et credidit posse se denuo tempore audiri, quod ejus flagitia vetustas temporis obscuraret.

PL 10, 667B

セルディカ会議の発端。――というのも、アタナシオスは、イタリアとガリアへ赴いて、自分のために判決を手に入れ、告発者、証人、裁判官の何人かが死んだ後に、時の古さが自分の醜行を曖昧にするので、時を経て再び審理されうると信じたからである。

2

Cui consensum commodantes non recte, Julius urbis Romae episcopus, Maximus (Maximinus Trevir.) et Ossius, caeterique complures ipsorum, concilium apud Serdicam fieri ex imperatoris benignitate sumpserunt. Occurrimus ad Serdicam litteris imperatoris conventi.

PL 10, 667B

彼に誤って同意を与えて、ローマの都市の司教ユリウス、マクシムス(トリーアのマクシミヌス)、オシウス、そして彼らの側のその他の多くの者たちは、皇帝の慈愛により、セルディカでの会議が開かれることを取りつけた。我々は、皇帝の書状によって召集され、セルディカへ赴いた。

3

Quo cum venissemus, didicimus in media ecclesia Athanasium, Marcellum, omnes sceleratos concilii sententia pulsos, et merito singulos pro suis facinoribus praedamnatos, cum Ossio et Protogene sedere simul et disputare, et quod est deterius, divina mysteria celebrare.

PL 10, 667B

そこに着いたとき、我々は知った。会議の判決によって追放され、それぞれ自らの凶行によってあらかじめ断罪されて当然であったアタナシオス、マルケルス、その他すべての悪人たちが、教会の真ん中で、オシウスとプロトゲネスとともに座して議論し、さらに悪いことに、神の奥義を執り行っていることを。

4

Nec confundebatur Protogenes Serdices episcopus communicare Marcello haeretico, cujus et sectam et reprobum sensum, in concilio quater sententiis episcoporum subscribens, propria voce ipse damnaverat.

PL 10, 667C

セルディカの司教プロトゲネスは、異端者マルケルスと交わりを結ぶことを恥じなかった。彼自身、会議において四度、司教たちの判決に署名しつつ、マルケルスの分派も、その排斥されるべき考えも、自らの声で断罪していたというのに。

5

Unde manifestum est, quia sese ipse sua sententia condemnavit, cum se illi communicando participem fecit.

PL 10, 667C

ここから明らかなように、彼は、マルケルスと交わりを結んでその共犯となることにより、自らの判決によって自らを断罪したのである。

Fragmentum III, Caput XV

第III断片 第XV章PL 10, 667C
1

Orientalium conatus ut Athanasium et alios a synodo ejiciant. --Verum nos tenentes ecclesiasticae regulae disciplinam, et volentes miseros in aliquantulum vivere, mandavimus illis, qui cum Protogene et Ossio fuerunt, ut de suo coetu damnatos excluderent, neque peccatoribus communicarent: deinde una nobiscum audirent ea, quae a patribus nostris contra ipsos in praeteritum fuerant judicata (nam liber Marcelli non exspectabat accusationem, per se enim aperte haereticus noscebatur): et ne falsis suggestionibus crederent, non eorum quisquam pravissimam mentem propter locum episcopatus obscurant.

PL 10, 667C

東方の人々は、アタナシオスとほかの者たちを会議から締め出そうと努める。――しかし我々は、教会の規範の規律を守り、また憐れむべき者たちがいくらかでも生きられるようにと望んで、プロトゲネスとオシウスとともにいた者たちに命じた。断罪された者たちを自分たちの集まりから締め出し、罪人たちと交わりを持たないこと、それから、我々とともに、我々の先人たちによって彼らに対して過去に下された判決を聞くこと(というのも、マルケルスの書物は告発を要しなかった。それ自体によって、彼は明らかに異端者と知られていたからである)、また、偽りの示唆を信じないこと、彼らのうち誰も、司教の座のゆえに、最も邪悪な心を覆い隠さないことである〔底本は obscurant。単数主語に複数直説法で本文が崩れているらしく、ut 節の続きと解した〕。

2

At illi contra haec resistebant: qua ratione, nescimus. Nec se voluerunt ab ipsorum communione secernere, confirmantes Marcelli haeretici sectam: et facinora Athanasii caeterorumque scelera fidei ecclesiasticae pacique praeponebant.

PL 10, 668A

しかし彼らは、これに逆らった。どのような理由でかは、我々は知らない。彼らは、彼らとの交わりから身を引くことを望まず、異端者マルケルスの分派を確認し、アタナシオスの凶行やほかの者たちの悪を、教会の信仰と平和の上に置いた。

Fragmentum III, Caput XVI

第III断片 第XVI章PL 10, 668A
1

His itaque cognitis, nos octoginta episcopi, qui propter pacem confirmandam Ecclesiae ex diversis longinquisque provinciis cum ingenti exitu et labore ad Serdicam veneramus, videntes haec non sine lacrymis ferebamus.

PL 10, 668A

かくして、これを知って、我々八十人の司教は、教会の平和を確かなものにするために、さまざまな遠い属州から、莫大な出費と労苦をもってセルディカに来ていたが、これを涙なしにではなく耐え忍んでいた。

2

Leve enim non erat, quod a se eos dimittere omnino negabant, quos patres nostri merito suis pro criminibus ante damnarunt.

PL 10, 668B

実際、我々の先人たちが、彼ら自身の罪状のゆえにかつて正当に断罪した者たちを、彼らが自分たちから決して遠ざけようとしないことは、軽いことではなかった。

3

His itaque communicare nefas duximus, neque cum profanis voluimus sancta Domini sacramenta miscere, servantes et tenentes regulam ecclesiasticae disciplinae.

PL 10, 668B

そこで我々は、この者たちと交わりを持つことは許されぬことと考え、また涜聖の者たちと主の聖なる秘義を混ぜ合わせることも望まず、教会の規律の規範を守り、保った。

4

Nam ut supradictos Ossium a se Protogenemque non dimitterent, conscientia forte mala, quam sibi eorum unusquisque debebat nudari aliquo, quam ad palam fieri magnopere pertimescebant: nec sic in eos audebat eorum aliquis sententiam dicere, ne et se ipse damnaret, quod illis contra interdictum communicassent, quibus communicare nullo genere oporteret.

PL 10, 668B

というのも、彼らが、上述のオシウスとプロトゲネスを自分たちから遠ざけようとしなかったのは、おそらく疚しい良心のゆえであった。彼らはそれぞれその良心を自ら負っており、それが何らかの仕方で暴かれ、公にされることを、深く恐れていたのである〔二つの quam が重なるなど構文が崩れており、nudari と ad palam fieri を並列と解した〕。そして、彼らのうち誰も、彼らに対して判決を述べる勇気がなかった。禁を犯して、決して交わってはならなかった者たちと交わったことで、自らをも断罪することになるからである。

Fragmentum III, Caput XVII

第III断片 第XVII章PL 10, 668C
1

Verum nos iterum illos atque iterum rogabamus, ne firma solidaque concuterent, ne subverterent legem, nec jura divina turbarent, ne cuncta confunderent, atque traditionem Ecclesiae ne quidem modica pace ( f. parte) frustrarent: sed nec novam sectam inducerent, aut Orientalibus episcopis conciliisque sanctissimis de Occidente venientes aliqua in parte praeponerent.

PL 10, 668C

しかし我々は、彼らに繰り返し繰り返し願った。堅固で揺るぎないものを揺さぶらず、法を覆さず、神の諸規定を乱さず、すべてをごちゃまぜにせず、教会の伝統を、わずかな平和(おそらく「部分」)においてさえ損なわないように、そしてまた、新しい分派を持ち込んだり、西方から来る者たちを、いかなる点においても、東方の司教たちと最も聖なる会議よりも上に置いたりしないように、と。

2

At illi contra despicientes haec, nobis minabantur, et se Athanasium et caeteros sceleratos vindicaturos pollicebantur. Quasi vero aliud facere aut dicere possent, qui sceleratos omnes ac perditos in suum consortium receperunt.

PL 10, 668C

しかし彼らは、これを軽んじ、我々を脅し、アタナシオスとほかの悪人どもを擁護すると約束した。あたかも、あらゆる悪人や滅びた者たちを自分たちの仲間に受け入れた者たちが、ほかのことを行い、語ることができるかのように。

3

Praeterea ingente hoc tumore proponunt, audacia potius ac temeritate, quam legitima ratione possessi.

PL 10, 668C

さらに、彼らは、この途方もない思い上がりをもって、正当な理由によるよりも、むしろ大胆さと軽率さに取りつかれて、主張を持ち出す。

4

Videntes enim quod ii, qui damnatos recipiunt, in offensam crimenque incurrunt ut violatores coelestium legum; tali auctoritate judicium constituere conabantur, ut sese judices judicum dicere vellent, atque eorum, qui jam cum Deo sunt, si fas est, sententiam refricare.

PL 10, 669A

というのも、断罪された者たちを受け入れる者たちが、天の法を犯す者として、不興と罪状に陥ることを見て、彼らは、自らを裁判官たちの裁判官と称しうるような権威をもって裁判を立てようとし、すでに神のもとにある者たちの判決を(言うことが許されるなら)むし返そうとしたのである。

5

Nos vero rogabamus illos per plurimos dies, ut a se damnatos abjicerent, et se Ecclesiae sanctae conjungerent, atque patribus vera dicentibus consensum accommodarent. Sed illi se hoc facturos omnino negabant.

PL 10, 669A

我々は幾日にもわたって彼らに求めた。断罪された者たちを自分たちのもとから退け、聖なる教会に結びつき、真実を語る先人たちに同意を与えるように、と。しかし彼らは、それを決して行わないと拒んだ。

Fragmentum III, Caput XVIII

第III断片 第XVIII章PL 10, 669A
1

Delegatos ex utraque parte Mareotam mittendos proponunt. --Altercantibus igitur nobis, emerserunt quinque episcopi ex partibus nostris, qui superstites de sexto numero eorum, qui ad Mareotam directi fuerant, remanserant, et talem illis optionem proponunt: mittendos esse ex utroque concilio episcopos aliquos ad loca, in quibus Athanasius scelera flagitiaque commisit, ut sub testificatione Dei cuncta fideliter scriberent; et si falsa inventa fuerint quae concilio nuntiavimus, ipsi damnemur, nec imperatoribus, nec concilio, nec cuiquam episcopo conqueramur; quod si verum constiterit quod ante diximus, ad numerum nostrum ex vobis quos delegistis, id est, qui Athanasio post damnationem communicaverunt, sed et eos qui Athanasio et Marcello fautores defensoresque sunt, exponamus, nec imperatoribus, nec concilio, nec cuiquam episcopo aliqui vestrum conquerantur.

PL 10, 669A

双方から代表をマレオティスへ派遣することを彼らは提案する。――我々が言い争っていると、我々の側から五人の司教が現れた。彼らは、マレオティスへ派遣されていた者たちのうち、六人の数から生き残っていた者であり〔qui superstites de sexto numero … remanserant を、六人のうち生き残った五人と解した〕、彼らにこのような選択肢を提示した。双方の会議から何人かの司教を、アタナシオスが悪行と醜行を犯した場所へ派遣し、神の証しのもとで、すべてを誠実に書き記させるべきである、と。もし我々が会議に報告したことが偽りと判明したなら、我々自身が断罪されるがよく、我々は皇帝たちにも、会議にも、いかなる司教にも訴えはしない。もし我々が先に述べたことが真実と確定するなら、我々の数に合わせて、諸君が派遣した者たちのうちから、すなわちアタナシオスの断罪後も彼と交わりを結んだ者たち、またアタナシオスとマルケルスの支持者・擁護者である者たちを、我々は罷免する。そのとき諸君のうち誰も、皇帝たちにも、会議にも、いかなる司教にも訴えてはならない、と。

2

Hanc optionem a nostris propositam Ossius et Protogenes omnesque eorum socii suscipere timuerunt.

PL 10, 669B

この選択肢が我々の側から提示されたのを、オシウスとプロトゲネスとその仲間すべては、受け入れることを恐れた。

Fragmentum III, Caput XIX

第III断片 第XIX章PL 10, 669C
1

Sardicae congregatos infamant. --Immensa autem confluxerat ad Serdicam multitudo sceleratorum omnium ac perditorum, adventatium de Constantinopoli, de Alexandria: qui rei homicidiorum, rei sanguinis, rei caedis, rei latrociniorum, rei praedarum, rei spoliorum, nefandorumque omnium sacrilegiorum et criminum rei; qui altaria confregerunt, ecclesias incenderunt, domosque privatorum compilaverunt; profanatores mysteriorum Dei, proditoresque sacramentorum Christi; qui impiam sceleratamque haereticorum doctrinam contra Ecclesiae fidem asserentes, sapientissimos presbyteros Dei, diacones, sacerdotes atrociter demactaverunt: et eos omnes secum collectos in suo conventiculo habuerunt Ossius et Protogenes; eosque honorantes, nos omnes diacones et sacerdotes Dei despiciebant, quia nec ipsi volebamus talibus aliquando conjungi: iique vulgo, omnibusque gentibus ( f. hominibusque gentilibus) , id quod inter nos fuerat referebant, pro veris falsa fingentes; nec discordiam inter nos ex causa Dei ortam, sed ex humana praesumptione narrabant.

PL 10, 669C

セルディカに集まった者たちを中傷する。――ところが、セルディカには、あらゆる悪人と滅びた者たちのおびただしい群れが流れ込んでいた。コンスタンティノポリスから、アレクサンドリアから来た新参者たちで、殺人の被告、流血の被告、殺戮の被告、強盗の被告、略奪の被告、掠奪の被告、およそ忌まわしいあらゆる冒瀆と犯罪の被告である。祭壇を砕き、教会に火を放ち、私人たちの家々を荒らし、神の奥義を汚し、キリストの秘義を売り渡した者たち。彼らは、教会の信仰に逆らう異端者たちの不敬虔で邪悪な教えを主張し、神のいとも賢明な司祭たち、助祭たち、司教たちを残虐に屠った。オシウスとプロトゲネスは、彼らをことごとく自分たちのもとに集め、自分たちの小さな集会に置いた。そして彼らを重んじ、我々すべて、神の助祭たちと司教たちを見下した。我々自身は、そのような者たちと結びつくことを決して望まなかったからである。彼らは、民衆とあらゆる諸民族(おそらく「異教徒の人々」)に、我々の間にあったことを、真実の代わりに偽りをこしらえて言いふらした。我々の間の不和が、神のことから生じたのではなく、人間の思い込みから生じたと語ったのである。

2

Divinis humana miscentes, et ecclesiasticis rebus privatas adjungentes, civitatis nobis concentum seditionemque conflarunt, dicentes nos gravem schismate civitati importasse injuriam, nisi illis, quod nefas erat, communicaremus: et haec frequenter acclamabant.

PL 10, 670A

彼らは、神のことと人間のことを混ぜ、教会の事柄に私事を結びつけて、都市の人々の一斉の声〔concentum の意味は取りにくい。字義どおり訳した〕と我々に対する暴動を煽り立てた。彼らは、我々が、許されざることである彼らとの交わりを結ばないなら、分裂によって都市に重い不正を持ち込んだことになる、と言い、これを繰り返し叫んだ。

3

Nos enim omnino illis communicare noluimus, nisi eos quos damnavimus projecissent, et dignum honorem Concilio Orientis tribuerent.

PL 10, 670A

我々は、彼らが、我々の断罪した者たちを追い出し、東方の会議に相応の敬意を払わないかぎり、彼らとまったく交わりを持とうとしなかったのである。

Fragmentum III, Caput XX

第III断片 第XX章PL 10, 670A
1

Quos scelestos praedicant, communione donatos esse conqueruntur. --Quae vero ipsi egerint, vel quale concilium habuerint, hinc addiscere poteritis.

PL 10, 670A

彼らは、悪人と言いふらしていた者たちが交わりを許されたことを嘆く。――しかし彼ら自身が何を行い、どのような会議を持ったかは、以下から学ぶことができよう。

2

Nam Protogenes, sicut supra diximus, apud acta anathematizans Marcellum et Paulum, postea eos in communionem suscepit. Dionysium vero ab Elica provinciae Achaiae, quem ipsi exposuerunt, in concilio habuerunt.

PL 10, 670B

プロトゲネスは、先に述べたとおり、議事録においてマルケルスとパウロスをアナテマとしながら、その後、彼らを交わりに受け入れた。また、アカイア属州のエリス〔底本は Elica。Elis と読む〕のディオニュシオスを、彼ら自身が罷免した者であるのに、会議に迎え入れた。

3

Simul secum, et exponentes et expositi, judices et rei, communicantes mysteria divina pertractant.

PL 10, 670B

彼らは、ともに、罷免する者も罷免された者も、裁判官も被告も、交わりを結びつつ、神の奥義を取り扱っている。

4

Bassum autem de Diocletiana civitate in flagitiis sceleribusque detectum, et merito de Syria deportatum, ordinaverunt episcopum: quique apud ipsos sceleratius vivens detectus, et ab ipsis damnatus, cum ipsis hodie videtur esse conjunctus.

PL 10, 670B

またバッススを、ディオクレティアナの都市の者で、悪行と凶行によって摘発され、当然にもシリアから追放されたのだが、彼らは司教に叙階した。そして彼は、彼らのもとでいっそう邪悪に生きているのが発覚し、彼ら自身に断罪されながら、今日、彼らと結びついているのが見られる。

5

Et quia io Thessalonicensis Protogeni frequenter probra multa criminaque objecit, quod diceret illum concubinas et habuisse et habere, cui communicare numquam voluit, nunc vero in amicitiam receptus, quasi pejorum consortio expurgatus, apud ipsos habetur ut justus.

PL 10, 670B

またプロトゲネスは、テサロニケのアエティオス〔底本は io Thessalonicensis Protogeni。ミーニュの注に従い Aethio Thessalonicensi Protogenes と読む〕に、多くの非難と罪状をたびたび突きつけ、彼が妾を持っていたし、いまも持っていると言って、彼とは決して交わろうとしなかった。ところがいまや〔アエティオスは〕友情に受け入れられ、あたかも、いっそう悪い者たちとの仲間関係によって浄められたかのように、彼らのもとでは義人と見なされている。

6

Asclepas autem, cum ad Constantinopolim civitatem propter Paulum venisset, post immanitatem rerum atrocitatemque, commisit quae media in ecclesia Constantinopolitana gesta sunt, post mille homicidia, quae altaria ipsa humano sanguine coinquinaverunt, post interfectiones fratrum exstinctionesque gentilium, hodieque cum Paulo, cujus causa haec gesta sunt, communicare non cessat: sed et illi, qui per Asclepam Paulo communicant, accipientes ab eodem scripta atque ad illum mittentes.

PL 10, 670C

アスクレパスは、パウロスのためにコンスタンティノポリスの都市に来て、事の残虐さと凄惨さの後、コンスタンティノポリスの教会の真ん中で行われたことを犯した〔底本は commisit。文法的に据わりが悪く、本文が損なわれているらしい〕。そして、祭壇そのものを人の血で汚した千の殺人の後、兄弟たちの殺害と異教徒たちの殲滅の後にも、今日に至るまで、これらの出来事の原因であるパウロスと交わりを続けてやめない。またアスクレパスを通じてパウロスと交わる者たちも同じで、彼から書状を受け取り、彼に書状を送っている。

7

Ex hac igitur coagulatione, atque ex perditorum congregatione, quale potuerit celebrari concilium, in quo flagitia sua non tam puniebant, quam agnoscebant?

PL 10, 670C

このような凝結から、また滅びた者たちのこのような集まりから、どのような会議が開かれえたであろうか。そこでは、自らの醜行を、罰するというよりも、認め合っていたのである。

Fragmentum III, Caput XXI

第III断片 第XXI章PL 10, 670C
1

His admisceri detrectant. --Non enim secundum nos, qui ecclesiis sanctissimis praesidemus, populisque rectores sumus, donantes et dimittentes, quae ab ipsis nec dimitti umquam possunt nec donari: quique etiam Marcello et Athanasio caeterisque sceleratis flagitia blasphemias, quae nefas fuerat dimittere, condonarunt: cum scriptum sit, Si peccaverit homo in hominem, orabunt pro eo ad Dominum; si autem in Deum peccaverit homo, quis orabit pro eo (I Reg. II, 25) ?

PL 10, 670C

彼らは、こうした者たちと混ざり合うことを拒む。――というのも、それは、最も聖なる諸教会を司り、民の指導者である我々に従うものではない〔底本は Non enim secundum nos …。述語を欠き構文が崩れているので、逐語的に補って訳した〕。すなわち、彼ら自身によっては決して赦されえず、与えられえないものを、与え、赦すことは。彼らは、マルケルスとアタナシオスとほかの悪人たちに、赦すことが許されぬ醜行と冒瀆をも赦した。書かれているではないか。「もし人が人に対して罪を犯すなら、彼のために主に祈るであろう。だが、もし人が神に対して罪を犯すなら、誰が彼のために祈るであろうか」(サムエル記上2:25)。

2

Nos autem talem consuetudinem non habemus, nec Ecclesia Dei (I Cor. XI, 16) . Sed nec haec docere aliquos patimur, nec novas traditiones inducere: ne proditores fidei traditoresque Scripturarum divinarum, quod nefas est, dicamur, ne a Domino et ab hominibus condemnemur.

PL 10, 671A

「我々にはそのような習慣はない。神の教会にもない」(一コリント11:16)。またこれらを誰かが教えることも、新しい伝統を持ち込むことも、我々は許さない。我々が、信仰を売り渡した者、神の聖書を引き渡した者(許されざることだが)と言われることのないように、また主と人々から断罪されることのないように。

Fragmentum III, Caput XXII

第III断片 第XXII章PL 10, 671A
1

Schismatis invidiam in Occidentales rejiciunt. --Verum illi supradicti etiam haec adversus nos machinabantur.

PL 10, 671A

分裂の非難を西方の人々に押しつける。――しかし、上に述べた彼らは、我々に対してこのことさえも企んでいた。

2

Et quoniam sciebant, nos non posse sibi scelestorum beneficio communicare; ex scriptis nos Imperatorum terrere putabant, ut invitos ad suam communionem traherent: et spectabant dividi totius mundi profundam Ecclesiae aeternamque pacem propter Athanasium et Marcellum, propter quos nomen Domini blasphematur in gentibus, quos oportebat, si in se aliquid timoris Dei habuissent, ne turbo iste qui per ipsos natus est permaneret, a sua pravissima praesumptione vel sero discedere, ne ipsorum causa contra sese scinderetur Ecclesia: aut si in iis, qui pro ipsis certant, metus Dei esset, etiamsi nihil esse damnabile apud ipsos inveniretur, tamen et quod propter ipsos unitas Ecclesiae scinditur, et propter insanam rabiem cupiditatemque honorum pax profunda subvertitur, exsecrari eos ac perhorrere deberent.

PL 10, 671B

そして彼らは、我々が悪人たちのゆえに彼らと交わりを持つことはできないと知っていたので、皇帝たちの書状によって我々を脅せると考え、我々を望まずして自分たちの交わりへ引き込もうとした。また彼らは、アタナシオスとマルケルスのゆえに、全世界の教会の深く永遠の平和が分断されるのを見守っていた。この二人のゆえに、主の名は諸民族の間で冒瀆されている。彼らに、もし自分のうちに神への畏れが多少でもあったなら、彼らによって生じたこの嵐が続かないように、遅ればせながらでも、自らの最も邪悪な思い込みから離れ、彼らのゆえに教会がそれ自身に逆らって裂かれることのないようにすべきだったのである〔quos oportebat の指す者はその擁護者たちとも取れるが、アタナシオスとマルケルスと取った〕。あるいは、彼らのために闘う者たちに神への畏れがあるなら、たとえ彼ら自身に何ら断罪すべきものが見いだされなかったとしても、なお、彼らのゆえに教会の一体性が裂かれ、狂った怒りと名誉への欲のゆえに深い平和が覆されるのであるから、彼らを忌み嫌い、恐れるべきであっただろう。

Fragmentum III, Caput XXIII

第III断片 第XXIII章PL 10, 671C
1

Ecclesiae negant olim depositos restituendi potestatem. --Cum ita res currere videremus, ad suam patriam regredi nostrum unusquique decrevit: placuitque nobis de Serdica scribere, et ea quae gesta sunt nuntiare, nostramque sententiam declarare.

PL 10, 671C

彼らは、かつて罷免された者たちを復位させる権力が教会にあることを否定する。――事態がこのように進むのを見て、我々はそれぞれ自分の故郷へ帰ることを決めた。そして、セルディカから書き送り、行われたことを報せ、我々の見解を明らかにすることに決めた。

2

Nos enim Athanasium et Marcellum, qui in Dominum impie blasphemantes scelerati vixerunt, expositos olim atque damnatos non possumus iterum in episcopatus honorem suscipere: quique crucifigentes verum ( f. iterum) filium Dei, atque illum denuo publicantes, acerbis ictibus confixerunt (Hebr. VI, 6) .

PL 10, 671C

というのも、我々は、主に対して不敬にも冒瀆しつつ悪人として生きたアタナシオスとマルケルスを、すでに罷免され断罪されているのに、再び司教の栄誉に迎え入れることはできない。彼らは、真の(おそらく「再び」)神の子を十字架につけ、彼を再び公に晒し、苛烈な打撃で突き刺す者たちである(ヘブライ6:6)。

3

Alter enim ipsorum, blasphemando in filium Dei atque in ejus regnum, aeterna morte mortuus est semel.

PL 10, 671C

実際、その一人は、神の子とその支配に対して冒瀆しつつ、永遠の死をもって一度死んだ。

4

Alter in corpus Domini ( adde, et) mysteria ejus prophano more atrociter peccans, caeteraque flagitia immaniter gerens, episcoporum sententia ejectus est atque damnatus.

PL 10, 671D

もう一人は、主の体に対して、(「そして」を補う)その奥義に対して、俗悪なやり方で残虐に罪を犯し、そのほかの醜行も残忍に行い、司教たちの判決によって追放され、断罪された。

5

Quamobrem quoniam a parentum traditione discedere non possumus, quia nec talem auctoritatem sumpsit Ecclesia, nec talem potestatem a Deo accepit; supradictos ad honorem dignitatemque Ecclesiae nec ipsi suscipimus, et suscipientes digne damnamus.

PL 10, 671D

したがって、我々は先人たちの伝統から離れることができず、教会がそのような権威を取っておらず、そのような権力を神から受けてもいないのであるから、上記の者たちを、教会の栄誉と品位へと、我々自身も受け入れないし、受け入れる者たちを、当然にも断罪する。

6

Sed nec alios, qui aut olim aut postea merito damnati sunt, in Ecclesia recipimus, adhaerentes legibus Dei traditionibusque paternis atque ecclesiasticis disciplinis, credentes prophetae dicenti: Noli transgredi terminos aeternos, quos posuerunt patres tui (Prov. XXII, 28) .

PL 10, 672A

またほかの者たちも、かつてであれのちであれ、当然に断罪された者たちを、我々は教会に受け入れない。神の法と父祖の伝統と教会の規律に従い、預言者が言うことを信じるからである。「汝の父祖たちが置いた永遠の境界を越えるな」(箴言22:28)。

7

Quare nos numquam fixa solidaque concutimus: sed magis ea quae sunt a parentibus constituta servamus.

PL 10, 672A

それゆえ、我々は決して固く堅固なものを揺さぶらず、むしろ先人たちによって定められたものを守る。

Fragmentum III, Caput XXIV

第III断片 第XXIV章PL 10, 672A
1

Quibus negandam censeant communionem. --Post multa igitur, dilectissimi fratres, haec vobis ex aperto mandamus, ne quis vestrum ab aliquo circumventus aliquando communicet, id est, Ossio, Protogeni, Athanasio, Marcello, Asclepae, Paulo, Julio; sed nec cuiquam damnatorum de Ecclesia sancta rejectis, neque sociis ipsorum, qui illis sive per se sive per scripta communicant.

PL 10, 672A

彼らは、交わりを拒むべき者たちを挙げる。――したがって、多くを述べた後、最愛の兄弟たちよ、我々は諸君にこれを明白に命じる。諸君のうちの誰も、誰かに欺かれて、次の者たちと決して交わりを持ってはならない。すなわち、オシウス、プロトゲネス、アタナシオス、マルケルス、アスクレパス、パウロス、ユリウス。また、聖なる教会から追放された断罪された者たちのいかなる者とも、そして彼らの仲間、すなわち自ら、あるいは書状によって彼らと交わりを持つ者たちとも。

2

Quare nec vos ad illos scribere umquam debetis, nec ab ipsis scripta suscipere. Jam quod superest, oramus vos, dilectissimi Fratres, ut unitati Ecclesiae consulatis et paci perpetuae; sanctos episcopos eligatis, in quibus et fides integra et sancta sit vita; abhorrentes eos, qui pro criminibus suis ab episcopatus honore discincti sunt, voluntque iterum recipere locum, quem digne pro suis facinoribus amiserunt: magisque hos exsecramini, quos post facinus videtis pejora committere.

PL 10, 672B

したがって、諸君は彼らに書き送ってはならず、彼らから書状を受け取ってもならない。今後については、最愛の兄弟たちよ、我々は諸君に願う。教会の一体性と永続的な平和に配慮し、信仰が完全で、生活が聖なる司教たちを選ぶように。自らの罪状のゆえに司教職の栄誉を剥奪され、自らの凶行のゆえに当然に失った地位を再び受けようとする者たちを忌み避け、さらに、凶行の後になおさら悪いことを犯すのを諸君が目にする者たちを、いっそう呪うように。

3

Nec Dominum audiunt dicentem: Peccasti, quiesce (Eccli. XXI, 1) . Inhibere nesciunt enim, et fortiores de sceleribus efficiuntur: et quanto plus in gurgitem vitiorum mergunt, tanto plus orbem subvertunt.

PL 10, 672B

彼らはまた、主が言う言葉を聞かない。「汝は罪を犯した、静まれ」(集会の書21:1)。実際、彼らは自らを抑えることを知らず、悪事によっていっそう強くなり、悪徳の渦の中にいっそう深く沈むほど、いっそう世界を覆す。

4

Seditionibus vacantes, bella persecutionesque acerrimas sanctis Ecclesiis ingerunt, et tyrannico more populos Domini in suum dominium captivare contendunt.

PL 10, 672C

彼らは、騒乱にふけり、聖なる諸教会に、戦いと最も苛烈な迫害をもたらし、僭主のように、主の民を自らの支配のもとに捕らえようと努める。

Fragmentum III, Caput XXV

第III断片 第XXV章PL 10, 672C
1

Perperam tantam synodum coactam volunt. --Namque ex his rebus pessimos eorum conatus agnoscite, quando talem mundo tempestatis procellam induxerunt, ut Orientem prope totum Occidentemque turbarent; ut relinquentes singuli ecclesiasticas curas, populosque Dei deserentes, atque ipsam Evangelii doctrinam postponentes, de longinquo adveniremus senes aetate graves, corpore debiles, aegritudine infirmi (trahebamurque per diversa, nostrosque aegrotantes in itineribus deserebamus propter perpaucos scelestos olim digne damnatos, primatus Ecclesiae contra fas appetentes): geratque curam de nobis imperium, atque religiosi imperatores, tribuni, et duces dirissima republica de episcoporum vita statuque exercerentur.

PL 10, 672C

彼らは、これほどの会議が招集されたのは誤りだと主張する。――というのも、これらの事態から、彼らの最も悪い企てを知るがよい。彼らは、世界にこれほどの嵐の突風を引き起こし、東方のほとんど全体と西方とを騒がせたのである。我々はそれぞれ、教会の務めを捨て、神の民を見捨て、福音の教えそのものを後回しにして、遠くから、年老いて重く、体は衰え、病に弱った身でやって来ざるをえなかった(我々はあちこちへ引きずられ、道中、病む我々の仲間を置き去りにした。かつて正当に断罪された、ごく少数の悪人たちのために。彼らは教会の首位を不法に求めたのである)。そして、帝国が我々のことに配慮し、敬虔な皇帝たち、護民官たち、将軍たちが、最も恐ろしい国家の状態のなかで、司教たちの生命と地位について事に当たる、という事態になった〔geratque … exercerentur は文法が乱れており、意味は推定である〕。

2

Sed nec populi silent. Omnis etenim fraternitas omnibus in provinciis suspensa ac sollicita exspectat in quem finem haec malorum procella succedat: cursusque ipse publicus attritus ad nihilum deducitur. Et quid pluribus?

PL 10, 673A

しかも、民衆も黙してはいない。というのも、すべての属州の兄弟たちは皆、気をもみ憂慮しつつ、この悪の嵐がどのような結末に至るのかを待っており、公共の駅伝制度そのものも、すり減って無に帰されている。これ以上何を言おうか。

3

Ortus occasusque mundi propter unum vel duos paucosque sceleratos impie sentientes et turpiter viventes funditus vertitur, et dura saevaque tempestate turbatur, in quibus nulla religionis semina resederunt: quae si habuissent, imitarentur prophetam dicentem: Tollite, et mittite me in mare, et tranquillabit mare a vobis, quando haec tempestas propter me facta est (Jonae I, 12) .

PL 10, 673A

世界の日の出るところも沈むところも、一人か二人、わずかな悪人、不敬に考え恥ずべく生きる者たちのゆえに、根底から覆され、厳しく荒れ狂う嵐に揺さぶられている。彼らのうちには信仰の種が少しも根を下ろしていない。それがあれば、預言者の言うことをまねただろう。「私を持ち上げ、海に投げ込め。そうすれば海は汝らのために静まるであろう。この嵐は私のゆえに起こったのだから」(ヨナ1:12)。

4

Sed ideo haec non imitantur, quia nec justos sequuntur: ita autem sceleratorum omnium duces quaerunt Ecclesiae principatum, quasi aliquod tyrannidis regnum.

PL 10, 673A

しかし彼らがこれをまねしないのは、義人たちに従わないからである。かくして、すべての悪人たちの首領たちは、教会の首位を、あたかも僭主による王国であるかのように求めている。

Fragmentum III, Caput XXVI

第III断片 第XXVI章PL 10, 673B
1

Judicia synodorum non retractanda. --Nec hoc propter bonum quoque justitiae inquirunt. Non enim Ecclesiis consulunt, qui leges juraque divina, (et) caeterorum decreta dissolvere perconantur.

PL 10, 673B

会議の判決は再審されてはならない。――彼らはこれを、義の善のゆえに探求しているのでもない。実際、神の法と権利、(および)ほかの者たちの決議を解体しようと躍起になる者たちは、諸教会のことを考えてはいないのである。

2

Propterea hanc novitatem moliebantur inducere, quam horret vetus consuetudo Ecclesiae, ut in concilio Orientales episcopi quidquid forte statuissent, ab episcopis Occidentalibus refricaretur; similiter quidquid Occidentalium partium episcopi, ab Orientalibus solveretur.

PL 10, 673B

彼らはそれゆえ、この新奇さを持ち込もうと企てていた。教会の古い習慣がそれを忌み嫌うものであるのに。すなわち、会議で東方の司教たちがたまたま何を定めようとも、西方の司教たちによってむし返され、同様に、西方の地域の司教たちが定めたことが、東方の人々によって解かれる、ということである。

3

Sed hoc ex illo suo pravissimo sensu tractabant. Verum omnium conciliorum juste legitimeque actorum decreta firmanda, majorum nostrorum gesta consignant.

PL 10, 673B

しかし、彼らはこれを、あの最も邪悪な自分たちの考えから扱っていた。だが、正当かつ合法的に行われたすべての会議の決議は確立されるべきであることは、我々の祖先たちの行為が記録している。

4

Nam in urbe Roma sub Novato et Sabellio et Valentino haereticis factum concilium, ab Orientalibus confirmatum est: et iterum in Oriente sub Paulo Samosatis quod statutum est, ab omnibus est signatum.

PL 10, 673C

実際、ローマの都市でノウァトゥス、サベリオス、ウァレンティノスという異端者たちをめぐって開かれた会議は、東方の人々によって確認された。また東方でサモサタのパウロスをめぐって決定されたことは、全員によって署名された。

5

Ob quam rem hortamur vos, dilectissimi Fratres, considerantes ordinem ecclesiasticae disciplinae, et paci totius orbis consulentes, corripiatis eos qui sceleratis communicant, et malos de ecclesiis radicitus amputetis: ut tempestate ruente ipsorum causa, innatans Christus Dominus omnibus imperet ventis procellisque maritimis discedere, et tribuat Ecclesiae sanctae pacem perpetuam et quietam.

PL 10, 673C

このゆえに、最愛の兄弟たちよ、我々は諸君に勧める。教会の規律の秩序を考え、全世界の平和に配慮して、悪人たちと交わる者たちを叱責し、悪しき者たちを諸教会から根こそぎ切り落とすように。彼らのゆえに嵐が襲いかかるとき、その上に浮かぶ主キリストが、すべての風と海の突風に去るよう命じ、聖なる教会に永続的で静かな平和を与えるようにである。

Fragmentum III, Caput XXVII

第III断片 第XXVII章PL 10, 673C
1

Praecipuos ex Occidentalibus damnant: cur. --Nos vero nulli injuriam facimus, sed legis praecepta servamus. Nam injuriati graviter et male tractati sumus ab iis, qui volebant Ecclesiae catholicae regulam sua pravitate turbare.

PL 10, 673C

主だった西方の人々を断罪する。その理由。――我々は誰にも不正を加えず、法の命令を守っている。むしろ、我々のほうが、自らの邪悪さによって公同の教会の規範を乱そうとした者たちから、ひどく不正を被り、悪く扱われたのである。

2

Sed ante oculos habentes timorem Dei, judicium Christi verum et justum considerantes, nullius personam accepimus, neque alicui pepercimus, quo minus ecclesiasticam disciplinam servaremus.

PL 10, 674A

しかし、神への畏れを目の前に置き、キリストの真実で義しい裁きを思い、我々は誰に対しても人を偏り見ることをせず、教会の規律を守ることの妨げとなるような仕方で、誰かを容赦することもしなかった。

3

Unde Julium urbis Romae, Ossium, et Protogenem, et Gaudentium, et Maximinum a Triveris damnavit omne concilium secundum antiquissimam legem, ut auctores communionis Marcelli et Athanasii caeterorumque sceleratorum, quique etiam homicidiis Pauli Constantinopolitani et cruentis actibus ejus communicaverunt.

PL 10, 674A

そこで、会議全体は、最も古い法に従い、ローマの都市のユリウス、オシウス、プロトゲネス、ガウデンティウス、トリーアのマクシミヌスを断罪した。彼らは、マルケルスとアタナシオスとほかの悪人たちとの交わりの首唱者であり、またコンスタンティノポリスのパウロスの殺人と流血の行為とも交わりを持った者たちだからである。

4

Protogenem namque esse anathematizatum una cum Marcello, subscribendo frequenter sententiae in ipsum vel in ejus librum inlatae; quique etiam in Paulum Constantinopolitanum sententiam dederunt, et illi postea communicaverunt.

PL 10, 674A

プロトゲネスについては、彼がマルケルスとともにアナテマとされていることによる。彼自身もマルケルス、またその書物に対して下された判決に、たびたび署名していた。彼らはまた〔quique の主語は定かでない。オシウスとプロトゲネスか〕、コンスタンティノポリスのパウロスに対しても判決を下しながら、のちに彼と交わりを持った。

5

Gaudentium autem, ut immemorem decessoris sui Cyriaci subscribentis sententiis in sceleratos digne inlatis, commixtumque criminibus Pauli, quem etiam impudenter defendebat.

PL 10, 674B

ガウデンティウスについては、自らの前任者キュリアクスが、悪人たちに当然に下された判決に署名したことを忘れた者として、また、パウロスの罪と混ざり合い、しかもパウロスを恥知らずにも擁護していた者として。

6

Julium vero urbis Romae, ut principem et ducem malorum, qui primus januam communionis sceleratis atque damnatis aperuit, caeterisque aditum fecit ad solvenda jura divina: defendebatque Athanasium praesumenter atque audacter, hominem cujus nec testes noverat, nec accusatores.

PL 10, 674B

ローマの都市のユリウスについては、悪人たちの首領・指導者として。彼は、悪人たちや断罪された者たちに、交わりの門を最初に開き、ほかの者たちにも神の権利を解くための入り口を作った。そして彼は、アタナシオスを、その人の証人も告発者も知らないまま、僭越にも大胆に擁護していた。

7

Sed Ossium propter supradictam causam, et propter beatissimae memoriae Marcum, cui graves semper injurias inrogavit: sed et quod malos omnes pro criminibus suis digne damnatos totis viribus defendebat, et quod convixerit in Oriente cum sceleratis ac perditis.

PL 10, 674B

オシウスについては、上述の理由のゆえに、また、幸いなる記憶のマルコスのゆえに。オシウスは彼に重い不正を常に加えた。さらに、自らの罪状のゆえに当然に断罪された悪人たちすべてを、全力で擁護したこと、また東方で悪人たちや滅びた者たちとともに暮らしたことによる。

8

Turpiter namque Paulino quondam episcopo Daciae individuus amicus fuit, homini qui primo de maleficiis fuerit accusatus et de Ecclesia pulsus, usque in hodiernum diem in apostasia permanens cum concubinis publice et meretricibus fornicetur, cujus maleficiorum libros Macedonius episcopus atque confessor a Mopso combussit.

PL 10, 674C

実際、恥ずべきことに、彼は、かつてのダキアの司教パウリヌスの離れがたい友であった。この人物は、まず悪事のゆえに告発されて教会から追放され、今日に至るまで背教にとどまり、公然と妾たちや娼婦たちと淫行にふけっており、その悪事の書物を、モプスエスティアの司教〔底本は a Mopso。モプスエスティアと取った〕にして告白者であるマケドニオスが焼き捨てたのである。

9

Sed et Eustasio et Quimatio adhaerebat pessime et carus fuit, de quorum vitae infamia turpi dicendum nihil est: exitus enim illorum eos omnibus declaravit.

PL 10, 674C

またエウスタシウスとクイマティウス〔底本の綴りは Eustasius と Quimatius。エウスタティオスとキュマティオスを指すと思われる〕にも、彼はきわめて悪しく寄り添い、親しくしていた。彼らの恥ずべき生活の悪評については、何も言う必要がない。彼らの最期が、彼らを万人に明らかにしたからである。

10

His itaque ac talibus junctus ab initio Ossius, sceleratis semper favens, contra Ecclesiam veniebat, et inimicis Dei semper ferebat auxilium.

PL 10, 674C

オシウスは、当初からこれらの者たちやこのような者たちと結びつき、常に悪人たちに味方し、教会に敵対して進み、神の敵たちに常に助けをもたらしていた。

11

Maximinum vero a Triveris, propter quod collegas nostros episcopos, quos ad Gallias miseramus, noluerit suscipere, et quoniam Paulo Constantinop. nefario homini ac perdito primus ipse communicavit, et quod ipse tantae cladis causa fuit, ut Paulus ad Constantinopolim civitatem revocaretur, propter quod homicidia multa facta sunt.

PL 10, 674C

トリーアのマクシミヌスについては、我々が同僚の司教たちをガリアへ遣わしたのに、彼らを受け入れようとしなかったからであり、また、邪悪で滅びたコンスタンティノポリスのパウロスと、自ら最初に交わりを持ったからであり、そして、パウロスがコンスタンティノポリスの都市に呼び戻されるという、あれほどの災厄の原因が彼自身であったからである。そのゆえに多くの殺人が起こった。

12

Causa igitur homicidiorum tantorum ipse fuit, qui Paulum olim damnatum ad Constantinopolim revocavit.

PL 10, 675A

したがって、これほどの殺人の原因は、かつて断罪されたパウロスをコンスタンティノポリスに呼び戻した、彼自身であった。

Fragmentum III, Caput XXVIII

第III断片 第XXVIII章PL 10, 675A
1

Propter has igitur causas justum duxit concilium, ut Julium urbis Romae, et Ossium, caeterosque supra memoratos discingeret atque damnaret.

PL 10, 675A

以上の理由のゆえに、会議は、ローマの都市のユリウスとオシウス、また上に記したその他の者たちを、罷免し断罪することを正しいと判断した。

2

Quae cum ita sint, custodire vos ab ipsis et abstinere debetis, dilectissimi Fratres, nec eos aliquando ad communionem vestram admittere: sed nec ipsorum litteras accipere, nec ad illos litteras dominicas dare.

PL 10, 675A

かくあるからには、最愛の兄弟たちよ、諸君は彼らから身を守り遠ざからねばならず、彼らを諸君の交わりに受け入れてはならない。また、彼らの書状を受け取ることも、彼らに主の書状を与えることもしてはならない。

3

Et quoniam catholicam et apostolicam fidem voluerunt infringere ii qui cum Ossio erant, inducentesque novam sectam indeo croniti Marcelli mixta Sabellio et Paulo, inde artem; necessario ordinavimus catholicae Ecclesiae fidem, quam negaverunt supradicti qui cum Ossio sunt, et Marcello haeretici ( f. Marcelli haeresim) induxerunt.

PL 10, 675A

また、オシウスとともにいた者たちが、公同にして使徒的な信仰を損なおうとし、ユダヤ的な誤りに結びついたマルケルスの、サベリオスとパウロスに倣ってユダヤ化する新しい分派〔底本は indeo croniti Marcelli mixta Sabellio et Paulo, inde artem。ミーニュの注に従い Judaeo uniti Marcelli juxta Sabellium et Paulum judaizantem と読む〕を持ち込んだので、我々はやむなく公同の教会の信仰を定めた。それは、上記のオシウスとともにいる者たちが否定したものであり、彼らは異端者マルケルスの(おそらく「マルケルスの異端を」)持ち込んだのである。

4

Consequens est, ut acceptis litteris nostris singuli consensum huic sententiae commodantes, decreta nostra propria subscriptione signetis. Est autem fides nostra talis (Vid. lib. de Synodis n. 34) .

PL 10, 675B

したがって、我々の書状を受け取ったなら、諸君はそれぞれ、この判決に同意を与え、我々の決議に自らの署名をもって印を押すことが求められる。我々の信仰は次のとおりである(『教会会議について』34節を見よ)。

Fragmentum III, Caput XXIX

第III断片 第XXIX章PL 10, 675B
1

Credimus in unum Deum patrem omnipotentem, institutorem et creatorem omnium, ex quo omnis creatura (paternitas) in coelo et in terra nominatur.

PL 10, 675B

我々は、唯一の神、全能の父、万物の創始者にして創造者を信じる。この父から、天と地におけるすべての被造物(別本では「父性」)が名を得ている。

2

Et in unigenitum filium ejus Dominum nostrum Jesum Christum, qui ante aevum (omnia saecula) ex Patre generatus est, ex Deo Deus, ex luce lux, per quem facta sunt omnia quae in coelis et quae in terra, visibilia et invisibilia, sermo qui sit (qui est verbum), et sapientia, et virtus, et vita, et lux vera, qui in novissimis temporibus propter nos induerit hominem (incarnatus est), et natus sit de sancta Virgine Maria, et crucifixus, et mortuus, et sepultus sit: tertia die resurrexit a mortuis, et assumptus in coelum, sedet in dextera Patris, venturus in fine mundi judicare vivos et mortuos, et reddere unicuique secundum opera sua; cujus regnum incessabile permanet in aeterna saecula.

PL 10, 675B

また、その独り子、我々の主イエス・キリストを信じる。彼は、世に先立って(別本では「すべての世に先立って」)父から生まれた、神からの神、光からの光であり、彼を通して、天にあるもの、地にあるもの、見えるものも見えないものも、すべてが造られた。彼は言葉であり(別本では「言葉である者」)、知恵、力、命、真の光である。終わりの時に、我々のために人をまとい(別本では「受肉した」)、聖なるおとめマリア〔Virgo(マリア)を本サイトでは「おとめ」と訳す〕から生まれ、十字架につけられ、死に、葬られた。三日目に死者の中から復活し、天に上げられて、父の右に座し、世界の終わりに、生ける者と死せる者を裁き、各人にそのわざに応じて報いるために来る。その支配は絶えることなく、永遠の世々にわたって続く。

3

Est enim sedens in dextera Patris, non solum in isto saeculo, sed et in futuro. Credimus in Spiritum sanctum, hoc est, in paracletum, quem mittens (promittens) Apostolis post assumptionem suam in coelum, misit docens illos et instruens (docere illos et instruere) de omnibus, per quem sanctificantur animae in ipsum fideliter credentes. [ Credimus et in sanctam Ecclesiam, in remissionem peccatorum, in carnis resurrectionem, in vitam aeternam.] Illos vero qui dicunt, Ex id quod non fuit filius Dei (ex non exstantibus esse Filium Dei), aut ex alia substantia, et non ex Deo; aut qui dicunt, fuisse aliquando tempus vel saeculum quando non fuit filius, haereticos damnat sancta et catholica Ecclesia.

PL 10, 675C

実に彼は、この世においてだけでなく、来たるべき世においても、父の右に座している。我々は聖なる霊を信じる。すなわちパラクレートスを。この霊を、彼は自らが天に上げられた後、使徒たちに送るとき(別本では「約束したとき」)、すべてのことについて彼らに教え導くものとして(別本では「教え導くために」)遣わした。この霊によって、彼を忠実に信じる魂たちは聖とされる。[我々はまた、聖なる教会を、罪の赦しを、肉の復活を、永遠の命を信じる。]そして、「神の子は、存在しなかったものからである(別本では「存在しないものから、神の子は在る」)」と言う者たち、あるいは「別の実体から、神からではない」と言う者たち、あるいは、「子が存在しなかった時、あるいは世があった」と言う者たちを、聖なる公同の教会は異端者として断罪する。

4

Similiter et illos, qui dicunt tres esse deos; aut Christum non esse Deum; aut ante ( leg. saecula non fuisse) ea unum non fuisse Christum, neque filium Dei; aut ipsum (eum ipsum esse) Patrem et Filium et Spiritum sanctum; aut non natum filium; aut non sententia (consilio) neque voluntate Deum patrem genuisse filium: hos omnes anathematizat et exsecratur sancta et catholica Ecclesia.

PL 10, 676A

同様に、三つの神があると言う者たち、あるいはキリストは神ではないと言う者たち、あるいはそれ以前には(おそらく「世々の前には存在しなかった」)キリストは一つではなく、神の子でもなかったと言う者たち、あるいは彼が(別本では「彼自身が」)父であり子であり聖なる霊であると言う者たち、あるいは子は生まれていないと言う者たち、あるいは、父なる神が子を、決定(別本では「熟慮」)によっても意志によっても生んだのではないと言う者たち、これらすべてを、聖なる公同の教会はアナテマとし、呪う。

5

Opto vos in Domino bene valere. Stephanus Episcopus Antiochiae provinciae Syriae ( al. Sprecilae) Coeles opto vos in Domino bene velere. Olimpius episcopus Doliceus opto vos in Domino bene valere. Gerontius episcopus Lamphaniae.

PL 10, 676B

諸君が主にあって健やかであるよう祈る。シリア(別本では「スプレキラ」)・コイレ属州アンティオキアの司教ステパノス、諸君が主にあって健やかで〔底本は velere。valere と読む〕あるよう祈る。ドリケの司教オリュンピオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ランパニアの司教ゲロンティオス。

6

Menophantus episcopus ab Epheso opto vos in Domino bene valere. Paulus episcopus opto vos in Domino bene valere. Eulalius episcopus ab Amantias opto vos in Domino bene valere. Macedonius episcopus ab Amarquetias (a Mopsvestia) opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 676B

エフェソの司教メノパントス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。司教パウロス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。アマンティア〔底本の綴りは Amantias。地名の綴りは乱れており、音写は仮のもの〕の司教エウラリオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。アマルクエティア(モプスエスティア)の司教マケドニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

7

Thelaphius episcopus a Calcedonia opto vos in Domino bene valere. Acacius episcopus a Caesarea opto vos in Domino bene valere. Theodorus episcopus ab Heraclea opto vos in Domino bene valere. Quintianus episcopus a Taxe opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 676B

カルケドンの司教テラピオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。カイサリアの司教アカキオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ヘラクレイアの司教テオドロス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。タクセ〔底本の綴りは Taxe。地名は定かでなく、音写は仮のもの〕の司教クィンティアヌス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

8

Marcus episcopus ab Aretiis (Arethusa) opto vos in Domino bene valere. Cyrotus episcopus a Roeo opto vos in Domino bene valere. Eugeus episcopus a Lisicia opto vos in Domino bene valere. Antonius episcopus a Zeumate opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 676C

アレティア(アレトゥサ)の司教マルコス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ロエオ〔底本の綴りは Roeo。地名は定かでなく、音写は仮のもの〕の司教キュロトス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。リシキアの司教エウゲウス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ゼウマテの司教アントニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

9

Antonius episcopus a Docimo opto vos in Domino bene valere. Dion episcopus a Caesarea opto vos in Domino bene valere. Vitalis episcopus a Tyro opto vos in Domino bene valere. Eudoxius episcopus a Germanicia opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 676C

ドキモスの司教アントニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。カイサリアの司教ディオン、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。テュロスの司教ウィタリス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ゲルマニキアの司教エウドクシオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

10

Dionysius episcopus ab Alexandria provinciae opto vos in Domino bene valere. Macedonius episcopus a Virito opto vos in Domino bene valere. Eusebius episcopus a Dorlani opto vos in Domino bene valere. Basilius episcopus ab Anquira opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 676C

属州アレクサンドリアの司教ディオニュシオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ウィリトスの司教マケドニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ドルラニ〔底本の綴りは Dorlani。地名の綴りは乱れており、音写は仮のもの〕の司教エウセビオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。アンキュラの司教バシレイオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

11

Proheresius episcopus a Sinopa opto vos in Domino bene valere. Eustacius episcopus ab Epiphania opto vos in Domino bene valere. Pancratius episcopus a Pernaso opto vos in Domino bene valere. Eusebius episcopus a Pergamo opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 677A

シノペの司教プロハイレシオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。エピファニアの司教エウスタキオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ペルナソスの司教パンクラティオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ペルガモンの司教エウセビオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

12

Sabinianus episcopus a Cathimera opto vos in Domino bene valere. Bitinicus episcopus a Zelon opto vos in Domino bene valere. Dominius episcopus a Palladiano opto vos in Domino bene valere. Pison episcopus a Troada opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 677A

カティメラ〔底本の綴りは Cathimera。以下の地名も定かでなく、音写は仮のもの〕の司教サビニアヌス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ゼロンの司教ビティニコス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。パラディアノの司教ドミニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。トロアスの司教ピソン、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

13

Cartherius episcopus ab Aspona opto vos in Domino bene valere. Filetus episcopus a Juliopoli opto vos in Domino bene valere. Quirius episcopus a Mareota opto vos in Domino bene valere. Filetus episcopus a Cratia opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 677A

アスポナの司教カルテリオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ユリオポリスの司教ピレトス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。マレオタの司教キュリオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。クラティアの司教ピレトス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

14

Thimasarcus episcopus opto vos in Domino bene valere. Eusebius episcopus a Mignenia ( f. Magnienia) opto vos in Domino bene valere. Quirius episcopus a Philadelphia opto vos in Domino bene valere. Pison episcopus a Vanis opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 677B

司教ティマサルコス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ミグニア(おそらく「マグニア」)の司教エウセビオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ピラデルピアの司教キュリオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ウァニスの司教ピソン、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

15

Timotheus episcopus opto vos in Domino bene valere. Euthemon episcopus a Thaneos opto vos in Domino bene valere. Callenicus episcopus a Pelosio opto vos in Domino bene valere. Eusebius episcopus a Pergamo opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 677B

司教ティモテオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。タネオスの司教エウテモン、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ペルシオン〔底本の綴りは Pelosio。ペルシオンと取った〕の司教カッレニコス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ペルガモンの司教エウセビオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

16

Leucadas episcopus ab Ilio opto vos in Domino bene valere. Noconius episcopus a Troade opto vos in Domino bene valere. Adamantius episcopus a Cio opto vos in Domino bene valere. Eddesius episcopus a Coo opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 677B

イリオンの司教ロイカダス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。トロアスの司教ノコニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。キオスの司教アダマンティオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。コスの司教エッデシオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

17

Theodolus episcopus a Neocaesario opto vos in Domino bene valere. Sion episcopus opto vos in Domino bene valere. Theogenes episcopus a Lizia opto vos in Domino bene valere. Florentius episcopus ab Ancara opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 677B

ネオカイサリアの司教テオドゥロス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。司教シオン、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。リジア〔底本の綴りは Lizia。地名は定かでなく、音写は仮のもの〕の司教テオゲネス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。アンカラの司教フロレンティウス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

18

Isaac episcopus a Lueto opto vos in Domino bene valere. Eudemon episcopus . . . subscripsi pro ipso, opto vos in Domino bene valere. Agapius episcopus a Theriaco ( Ms. Rem. Therinco) opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 677C

ルエトスの司教イサク、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。司教エウデモン……〔底本はここで語が欠けている〕、彼に代わって私が署名した。諸君が主にあって健やかであるよう祈る。テリアコ(ランス写本ではテリンコ)の司教アガピオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

19

Bassus episcopus a Car opto vos in Domino bene valere. Narcissus episcopus ab Anapoli (Irenopoli, vel Neronopoli) opto vos in Domino bene valere. Embracius episcopus a Mileto opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 678A

カルの司教〔底本は Car。地名は定かでない〕バッスス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。アナポリ(エイレノポリス、あるいはネロノポリス)の司教ナルキッソス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ミレトスの司教エンブラキオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

20

Lucius episcopus ab Babtino opto vos in Domino bene valere. Nonnius episcopus a Laudocia (Laodicia) opto vos in Domino bene valere. Pantagatus episcopus a Gallias ( forte Gallatia) opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 678A

バブティノの司教ルキウス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ラウドキア(ラオディキア)の司教ノンニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ガリア(おそらく「ガラティア」)の司教パンタガトス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

21

Flaccus episcopus ab Jeropoli opto vos in Domino bene valere. Sysimius episcopus a Perge opto vos in Domino bene valere. Diogenes episcopus opto vos in Domino bene valere. Cresconius episcopus opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 678A

ヒエロポリスの司教フラックス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ペルゲの司教シシミオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。司教ディオゲネス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。司教クレスコニウス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

22

Nestorius episcopus opto vos in Domino bene valere. Emmonius episcopus opto vos in Domino bene valere. Eugenius episcopus opto vos in Domino bene valere. Antonius episcopus a Gusia opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 678A

司教ネストリオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。司教エンモニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。司教エウゲニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。グシアの司教アントニオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

23

Demofilus episcopus a Beroe opto vos in Domino bene valere. Euticius episcopus a Philippopoli opto vos in Domino bene valere. Severus episcopus a Cabula opto vos in Domino bene velere. Timotheus episcopus ab Anchilo opto vos in Domino bene valere.

PL 10, 678B

ベロエの司教デモピロス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。ピリッポポリスの司教エウティキオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。カブラの司教セウェルス、諸君が主にあって健やかで〔底本は velere。valere と読む〕あるよう祈る。アンキロスの司教ティモテオス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

24

Valens episcopus a Mursa, opto vos in Domino bene valere. Explicit decretum synodi Orientalium apud Serdicam episcoporum a parte Arianorum, quod miserunt ad Africam.

PL 10, 678B

ムルサの司教ウァレンス、諸君が主にあって健やかであるよう祈る。セルディカにおける、アレイオス派の側の東方の司教たちの会議が、アフリカへ送った決議が終わる。

Fragmentum IV, Prooemium

第IV断片 冒頭PL 10, 678C
1

INCIPIT EXEMPLUM EPISTOLAE LIBERII EPISCOPI URBIS ROMAE AD ORIENTALES EPISCOPOS. Dilectissimis fratribus et coepiscopis nostris universis per Orientem constitutis, Liberius urbis Romae episcopus aeternam salutem.

PL 10, 678C

ローマの都の司教リベリウスの、東方の司教たちへの書簡の写しが始まる。東方にあまねく置かれた、我々のいと愛する兄弟にして同僚司教たちすべてへ、ローマの都の司教リベリウスが、永遠の挨拶を送る。

Fragmentum IV, Caput I

第IV断片 第I章PL 10, 678C
1

Liberius Orientalibus suam communionem impertit, Athanasio negat. --Studens paci et concordiae Ecclesiarum, postea quam litteras Charitatis Vestrae de nomine Athanasii et caeterorum factas ad nomen Julii bonae memoriae episcopi accepi; secutus traditionem majorum, presbyteros urbis Romae Lucium, Paulum et Helianum e latere meo ad Alexandriam ad supradictum Athanasium direxi, ut ad urbem Romam veniret: ut in praesenti id, quod Ecclesiae disciplina exstitit, in eum statueretur.

PL 10, 678C

リベリウスは東方の人々に自らの交わりを与え、アタナシオスには拒む。――諸教会の平和と和合を志して、私は、アタナシオスとその他の者たちについての、善き記憶のユリウス司教に宛てた愛する諸君の書簡を受け取ったのち、先達の伝承に従い、ローマの都の司祭ルキウス、パウルス、ヘリアヌスを私の側近から選んで、アレクサンドリアの前述のアタナシオスのもとへ遣わし、ローマの都へ来るようにさせた。それは、教会の規律であることが、その場で彼に対して定められるためである。

2

Litteras etiam ad eumdem per supradictos presbyteros dedi, quibus continebatur, quod si non veniret, sciret se alienum esse ab Ecclesiae Romanae communione. Reversi igitur presbyteri nuntiaverunt eum venire noluisse.

PL 10, 679A

私はまた、前述の司祭たちを通して、同じ者に書簡を渡した。そこには、もし来ないなら、自分がローマの教会の交わりから外れた者であると知れ、と含まれていた。こうして戻った司祭たちは、彼が来ることを望まなかったと告げた。

3

Secutus denique litteras Charitatis Vestrae, quas de nomine supradicti Athanasii ad nos dedistis, sciatis his litteris, quas ad unanimitatem nostram dedi, me cum omnibus vobis et cum universis episcopis Ecclesiae catholicae pacem habere: supradictum autem Athanasium alienum esse a communione mea sive Ecclesiae Romanae, et consortio litterarum ecclesiasticarum.

PL 10, 680A

最後に、前述のアタナシオスについて諸君の愛が我々に寄せた書簡に従い、諸君は、我々の一致に宛てて私が出したこの書簡によって、私が諸君すべてと、また公同の教会のすべての司教と平和を保っていることを、知れ。だが前述のアタナシオスは、私の交わり、すなわちローマの教会の交わり、また教会の書簡のやりとりの結びから外れた者であることを。

Fragmentum IV, Caput II

第IV断片 第II章PL 10, 681A
1

In cassum conficta haec epistola. Cur. -- « Quid in his litteris non sanctitatis, quid non ex metu Dei eveniens est?

PL 10, 681A

この書簡は無駄に作られた。なぜか。――「この書簡に、聖なることでないものが何かあろうか。神への畏れから出ていないものが何かあろうか。」

2

Sed Potamius et Epictetus, dum damnare urbis Romae episcopum gaudent, sicut in Ariminensi synodo continetur, audire haec noluerunt ( f. audere haec potuerunt) . Quin etiam Fortunatianus episcopus epistolam eamdem rursum diversis episcopis mittens, nihil profecit.

PL 10, 681A

「だがポタミウスとエピクテトゥスは、ローマの都の司教を断罪することを喜んで、アリミヌムの会議に記されているとおり、これらのことを聞こうとしなかった(おそらく「これらのことをあえてなしえた」)。それどころか、司教フォルトゥナティアヌスも、同じ書簡を再び諸々の司教に送りながら、何の成果も上げなかった。」

3

Ut autem in negata Athanasio communione sibi potius essent onerosi, remque omnem sibi periculi facerent, dummodo nihil Sardicensi Synodo, qua Athanasius absolutus et Ariani damnati fuerant, decerperent; litterae ex Aegypto omni atque ab Alexandria missae admonebant: quoniam quales ad Julium pridem de reddenda exsulanti Athanasio communione erant scriptae, tales nunc ut de subjectis intelligetur, ad Liberium datae sunt de tuenda. »

PL 10, 681A

「しかし、エジプト全土から、またアレクサンドリアから送られた書簡は、アタナシオスに交わりを拒むことについては、むしろ自分たちが重荷を負い、事のすべてを自分たちの危険として引き受けるように、ただし、アタナシオスが無罪とされアレイオス派が断罪されたセルディカ会議からは何一つ削り取らないように、と勧告していた〔Ut … essent onerosi と dummodo 節の係りは定かでなく、ともに勧告の内容と取った〕。というのは、以前ユリウスに、追放されたアタナシオスへ交わりを返すことについて書かれたのと同じ趣旨の書簡が、いま、後に続くものから理解されるとおり、リベリウスに、それを守ることについて送られたからである。」

Fragmentum V, Prooemium

第V断片 冒頭PL 10, 681B
1

INCIPIT EPISTOLA LEGATORUM MISSA AD CONSTANTIUM IMPERATOREM A LIBERIO EPISCOPO URBIS ROMAE PER LUCIFERUM EPISCOPUM ( circa an 354). Gloriosissimo Constantio Augusto Liberius Episcopus.

PL 10, 681B

ローマの都の司教リベリウスから、司教ルキフェルを通じて皇帝コンスタンティウスに送られた、使節の書簡が始まる(354年ごろ)。いとも栄光あるアウグストゥス・コンスタンティウスへ、司教リベリウスより。

Fragmentum V, Caput I

第V断片 第I章PL 10, 682A
1

Liberius concilium expostulat. Contumeliosis sermonibus a Constantio in vulgus sparsis laceratur. --Obsecro, tranquillissime imperator, ut mihi benignas aures clementia tua tribuat, quo possit mansuetudini tuae mentis meae propositum apparere.

PL 10, 682A

リベリウスは会議を強く求める。コンスタンティウスによって民衆に撒かれた侮辱の言葉に傷つけられる。――いとも穏やかな皇帝よ、お願いする。あなたの寛容が私に好意ある耳を貸し、私の心の志があなたの温和さに明らかになりうるようにしていただきたい。

2

De Christiano enim imperatore et sanctae memoriae Constantini filio hoc ipsum sine cunctatione mereor impetrare. Sed in eo me laborare intelligo, quia repetita satisfactione, placabilem etiam circa reos animum tuum, in gratiam meam revocare non possum.

PL 10, 682A

実に、キリスト教徒の皇帝であり、聖なる記憶のコンスタンティヌスの子であるあなたから、まさにこのことを、私はためらいなく得るに値する。しかし私は自分がその点で苦労していることを承知している。というのも、繰り返し申し開きをしても、罪人に対してさえ宥められやすいあなたの心を、私への好意へと呼び戻すことができないからである。

3

Sermo enim pietatis tuae, jamdudum ad populum missus, me quidem, quem patienter omnia ferre necesse est, plurimum lacerat: sed animum tuum, qui lenitati semper vacat, qui numquam, ut scriptum est, in occasum diei iracundiam servat, retinere circa me indignationem miraculo mihi est.

PL 10, 682A

あなたの敬虔の言葉は、すでにしばらく前に民衆に向けて発せられ、あらゆることを忍耐強く堪えるほかない私を、この上なく傷つけている。しかし、つねに柔和であることに専心し、書かれているとおり、日の沈むまで怒りを持ち続けることのないあなたの心が、私に対して憤りを保っているとは、私には不思議でならない。

4

Ego enim, religiosissime imperator, tecum veram pacem requiro, quae non sit verbis composita interna dispositione fallaciae, sed praeceptis Evangeliorum rationabiliter confirmata.

PL 10, 682B

実に、いとも敬虔な皇帝よ、私はあなたとの真の平和を求めている。それは、内心に欺きの企みを秘めた言葉によって作られたものではなく、福音書の教えによって理にかなって確証されたものである。

5

Non Athanasii tantum negotium, sed multa alia in medium venerunt, propter quae concilium fieri mansuetudinem tuam fueram deprecatus: ut ante omnia, quod specialiter optat mentis tuae erga Deum sincera devotio, cum fidei causa, in qua prima nobis spes est ad Deum, diligenter fuisset tractata, ne eorum, qui nostram circa Deum observantiam mirari debent, possent finiri.

PL 10, 682B

アタナシオスの件だけでなく、他の多くの事柄が持ち上がったので、そのために私は、あなたの温和さに会議の開催を請い願っていた。何よりもまず、あなたの心が神に対して抱く誠実な献身がとくに望むところである信仰の問題――それに我々が神に対して抱く第一の希望がある――が入念に扱われたうえで、我々の神への奉仕を驚嘆すべき者たちの策謀〔底本は ne eorum。ミーニュの注に従い technae eorum と読む。注は tunc eorum(causae を補う)も挙げる〕に決着がつけられうるようにするためである。

6

Et dignum fuerat Dei cultore, dignum imperio tuo quod Christi pietate regitur et augetur, specialiter hoc ipsum pro reverentia sanctae religionis, cui prudenter intentus es, clementiam tuam nobis ad haec impetranda praestare.

PL 10, 683A

そして、神の礼拝者にふさわしく、キリストの敬虔によって治められ大きくされているあなたの帝国にふさわしいことであった。すなわち、あなたが思慮深く心を傾けている聖なる宗教への畏敬のゆえに、とくにこのことを、我々がこれらを得られるよう、あなたの寛容が我々に示すことが。

Fragmentum V, Caput II

第V断片 第II章PL 10, 683A
1

Litteras Orientalium suppressisse falso accusatur. Cur eis fidemnon habuerit. --Sed multi Ecclesiae membra lacerare festinant, qui confinxerunt me litteras suppressisse, ne crimina ejus, quem dicebantur condemnasse, apud omnes paterent. Quas illas litteras?

PL 10, 683A

東方の人々の書簡を隠したと偽って訴えられる。なぜ彼らを信用しなかったか〔底本は fidemnon。fidem non と読む〕。――しかし多くの者が教会の肢体を引き裂こうと急いでおり、彼らは、私が書簡を隠したとでっち上げた。断罪したと言われていた者の罪状が、すべての人に明らかにならないようにするためである。その書簡とはいったい何か。

2

Episcoporum Orientalium, et Aegyptiorum; quibus in omnibus eadem in Athanasium crimina continebantur?

PL 10, 683B

東方の司教たちとエジプトの司教たちの書簡であり、そのいずれにも、アタナシオスに対する同じ罪状が記されていたというのか。

3

At satis omnibus clarum est, nec quisquam negat, nos Orientalium litteras intimasse, legisse Ecclesiae, legisse concilio, atque haec etiam Orientalibus, respondisse; qui fidem et sententiam non commodavimus nostram, quod eodem tempore octoginta episcoporum Aegyptiorum de Athanasio sententia repugnabat, quam similiter recitavimus atque insinuavimus episcopis Italis.

PL 10, 683B

しかし、すべての人にとって十分明らかなことであり、誰も否定しない――我々が東方の人々の書簡を告げ知らせ、教会に読み、会議で読み、そしてこれについて東方の人々にも返答したことは。我々は自分たちの信頼と意見をこれに与えなかった。同じ時期に、アタナシオスについてのエジプトの八十人の司教たちの意見がこれに反しており、我々はこれをも同様に読み上げ、イタリアの司教たちに告げ知らせたからである。

4

Unde contra divinam legem visum est etiam, cum episcoporum numerus pro Athanasio major exsisteret, in parte aliqua commodare consensum.

PL 10, 683B

それゆえ、アタナシオスを支持する司教たちの数のほうが多いのに、一方の側に同意を与えることは、神の法に反すると思われたのである。

5

Haec scripta, si Deo fidem debet Eusebius qui missus fuerat, festinans ad Africam nobis reliquit: quae tamen postea omnia scripta, ne ad impetrandum forte concilium deessent, Vincentius qui cum caeteris missus fuerat Arelatum pertulit.

PL 10, 683B

遣わされていたエウセビウスは――もし彼が神に対して信義を負うのなら――アフリカへ急ぐ途上で、これらの文書を我々のもとに残していった。しかしその後、会議を得るのに万一これらが欠けることのないようにと、他の者たちとともに遣わされていたウィンケンティウスが、これらすべての文書をアルルへ携えて行った。

Fragmentum V, Caput III

第V断片 第III章PL 10, 683C
1

Criminibus sibi a Constantio confictis se purgat. --Videt igitur prudentia tua, nihil in animum meum introisse, quod Deo servientibus non dignum fuerat cogitare.

PL 10, 683C

コンスタンティウスによって自分に対してでっち上げられた罪状から、自らの潔白を明かす。――こうして、あなたの思慮深さは見て取る。神に仕える者たちが考えるにふさわしくないことは何一つ、私の心に入り込まなかったということを。

2

Testis autem mihi est Deus, testis est tota cum suis membris Ecclesia, me fide et metu in Deum meum cuncta mundana ita, ut evangelica et apostolica ratio praecipit, calcare atque calcasse.

PL 10, 684A

またそれに、神が私の証人であり、その肢体すべてを備えた教会全体が証人である。私が、神への信仰と畏れによって、福音と使徒の理が命じるとおり、この世のことをすべて踏みにじり、また踏みにじってきたということの。

3

Non furore temerario, sed constituto atque observato jure divino, atque in alio ministerio ecclesiastico vivens, nihil per jactantiam, nihil per gloriae cupiditatem, quod ad legem pertinebat implevi: et ad istud officium, testis est mihi Deus meus, invitus accessi; in quo cupio quidem sine offensa Dei, quamdiu in saeculo fuero, permanere.

PL 10, 684A

無謀な激情によってではなく、神の法が定められ守られていることによって、また別の教会の務めのうちに生きながら、私は、自負によってでも、栄光への欲望によってでもなく、律法にかかわることを成し遂げた。そしてこの職務には、私の神が私の証人であるが、私は望まずに就いた。この職務にあって、私はこの世にある限り、神への違背なく留まりたいと切に願っている。

4

Et numquam mea statuta, sed apostolica, ut essent semper firmata et custodita, perfeci. Secutus morem ordinemque majorum, nihil addi episcopatui urbis Romae, nihil minui passus sum: et illam fidem servans, quae per successionem tantorum episcoporum cucurrit, ex quibus plures martyres exstiterunt, illibatam custodiri semper exopto.

PL 10, 684A

また私は、自分の定めではなく、使徒たちの定めが常に確立され守られるようにと、これを成し遂げた。先達の慣習と秩序に従い、ローマの都の司教職に何も付け加えられることも、何も削られることも許さなかった。そして、これほど多くの司教たちの継承を通じて伝えられてきた信仰――その中から多くの殉教者が現れた――を、損なわれぬまま守られるよう、常に切に願っている。

Fragmentum V, Caput IV

第V断片 第IV章PL 10, 684B
1

Cum Orientalibus cur communicare nequeat. --Denique jam me aperire causam pietati tuae sollicitudo ecclesiastica atque ipsa devotio persuadet. Significant Orientales, paci nostrae velle conjungi.

PL 10, 684B

なぜ東方の人々と交わりを結ぶことができないか。――さて、教会への配慮と献身そのものが、あなたの敬虔に、この件の理由を明かすよう私に説き勧める。東方の人々は、我々の平和に結ばれたいと表明している。

2

Quae est pax, clementissime imperator, cum sint ex partibus ipsis quatuor episcopi Demophilus, Macedonius, Eudoxius, Martyrius, qui ante annos octo, cum apud Mediolanum Arii sententiam haereticam noluissent damnare, de concilio animis iratis exierunt?

PL 10, 684B

いとも寛容な皇帝よ、それがいかなる平和であろうか。彼らの側には、デモフィロス、マケドニオス、エウドクシオス、マルテュリオスという四人の司教がおり、彼らは八年前、ミラノでアレイオスの異端の説を断罪しようとせず、怒りの心をもって会議から出て行った者たちである。

3

Horum si fas est sententiis, quale sit, aut quid periculi habeat, commodare consensum, aequitas et clementia tua poterit aestimare. Non est novum, quod nunc subtiliter et sub occasione nominis Athanasii attentatur.

PL 10, 684B

もし許されるならば、これらの者たちの意見に同意を与えることがいかなることであり、いかなる危険をはらむかは、あなたの公正さと寛容が判断しうるであろう。いま巧妙に、アタナシオスの名を口実にして企てられていることは、新しいことではない。

4

Manent litterae Alexandri episcopi olim ad Sylvestrum sanctae memoriae destinatae, quibus significavit ante ordinationem Athanasii, undecim tam presbyteros quam etiam diacones, quod Arii haeresim sequerentur, se ecclesia ejecisse, ex quibus nunc quidam extra Ecclesiam catholicam foris positi dicuntur sibi conciliabula invenisse, quibus asseveratur etiam Georgius in Alexandria per litteras communicare.

PL 10, 684C

かつて、聖なる記憶のシルウェステルに宛てられた司教アレクサンドロスの書簡が残っており、それには、アタナシオスの叙階より前に、司祭も助祭も合わせて十一人の者を、アレイオスの異端に従っていたために教会から追放したことが記されている。これらの者たちのうち、いま公同の教会の外に置かれている何人かは、自分たちのために集会所を見つけたと言われており、アレクサンドリアのゲオルギオスもまた、書簡によってその集会所と交わりを結んでいると断言されている。

5

Quae ergo pax potest esse, tranquillissime imperator, si exhibitis episcopi, ut nunc per Italiam factum est, cogantur talium sententiis obedire?

PL 10, 685A

それゆえ、いとも穏やかな皇帝よ、もし司教たちが、いまイタリア全土で行われたように、このような者たちのすでに提示された〔ミーニュの注:exhibitis は sententiis にかかる。バロニウスはこの語を欠く〕意見に従うよう強いられるならば、いかなる平和がありえようか。

Fragmentum V, Caput V

第V断片 第V章PL 10, 685A
1

Accipe aliud, quia tranquillitas tua patienter admittit. Manent legatorum litterae, qui ad clementiam tuam fuerant destinati, quae nuper venerunt: quibus significant, propter turbationem quidem omnium ecclesarium se quidem ante succumbere sententiis Orientalium voluisse, proposuisse tamen conditionem, ut si iidem Arii haeresim condemnassent, hoc genere inclinati eorum sententiis obedirent.

PL 10, 685A

もう一つのことを受け取っていただきたい。あなたの穏やかさは忍耐強く受け入れるのだから。あなたの寛容のもとへ遣わされていた使節たちの書簡が残っており、最近届いた。それによれば、彼らはすべての教会〔底本は ecclesarium。ecclesiarum と読む〕の混乱のゆえに、まずは東方の人々の意見に屈することを望んだが、それでも条件を提示した。すなわち、彼らがアレイオスの異端を断罪するなら、その意味において身を屈して彼らの意見に従おう、と。

2

Placitum, ut ipsi significant, scriptura teste firmatur, itur in concilium: accipiunt cum deliberatione responsa, Arii doctrinam se damnare non posse, Athanasium, quod solum exigebant, communione esse privandum.

PL 10, 685B

彼ら自身が告げているとおり、その取り決めは文書を証拠として確認され、会議へと赴く。そして彼らは、審議のうえで返答を受け取る。アレイオスの教えを断罪することはできない、彼らがひとえに求めていたのは、アタナシオスが交わりを奪われることである、と。

3

Hinc jam clementia tua hoc quoque consideret, recte catholicae religionis jure servato, an hominis causa debeat diligenter excusseque tractari.

PL 10, 685B

ここから、あなたの寛容は次のことをも考慮していただきたい。公同の宗教の法が正しく保たれたうえで、一人の人間の件が入念に、徹底的に扱われるべきかどうかを。

Fragmentum V, Caput VI

第V断片 第VI章PL 10, 685B
1

Concilium enixe deprecatur. --Unde iterum atque iterum mansuetudinem tuam atque animum tuum Deo devotum rogamus per ejus virtutem, qui se in defensione tua ( adversus Magnentium an. 353 deletum ) quantus sit, universis mortalibus approbavit, ut habens ante oculos ejus beneficia, qui imperium tuum in omnibus regit, haec in coetu episcoporum diligenter facias omni cum consideratione tractari: ut pacatis per te Deo favente temporibus, tranquillitate tua consentiente, sic omnia discutiantur, ut quae fuerint judicio sacerdotum Dei confirmata, cum constiterit omnes in expositionem fidei, quae inter tantos episcopos apud Nicaeam praesente sanctae memoriae patre tuo confirmata est, universos consensisse, cum exemplo possint in posterum custodiri: ut ipse Salvator, qui de super mentis tuae propositum intuetur, in tanta rerum expeditione laetetur, causam fidei et pacis etiam reipublicae necessitatibus non immerito praeposuisse.

PL 10, 685B

会議を切に懇願する。――それゆえ我々は、幾度も繰り返し、あなたの温和さと、神に献身するあなたの心とに願う。あなたの守りにおいて(353年に滅ぼされたマグネンティウスに対して)自らがいかに大いなる者であるかをすべての死すべき者に示した〔神〕の力にかけて。あなたの帝国をすべてにおいて治める〔神〕の恩恵を目の前に置きながら、これらのことを司教たちの集まりにおいて入念に、あらゆる考慮をもって扱わせるように。そうして、あなたによって、神の好意のもとに時代が平穏になり、あなたの穏やかさが同意するところとなって、すべてが吟味され、神の司教たちの判断によって確認された事柄が――あなたの聖なる記憶の父の臨席のもと、これほど多くの司教たちの間でニカイアにおいて確認された信仰の提示に、皆が同意していたことが明らかになったうえで――先例として後々まで守られうるように。そして、あなたの心の志を上から見ている救い主自身が、これほど大きな事の運びのうちに喜ぶように。あなたが、信仰と平和の問題を、国家の必要にさえ、当然にも優先させたことを。

2

Ad exorandum igitur mansuetudinem tuam, ut benevolo animo allegationes nostras audire digneris, fratrem et coepiscopum meum sanctum virum Luciferum cum Pancratio presbytero et Hilario diacono placuit proficisci.

PL 10, 686A

それゆえ、あなたの温和さに嘆願し、あなたが好意ある心で我々の申し立てを聞いてくれるように、私の兄弟にして同僚司教である聖なる人ルキフェルが、司祭パンクラティウスと助祭ヒラリウスとともに赴くことに決した。

3

Quos credimus de clementia tua ad pacem omnium ecclesiarum catholicarum non difficulter posse concilium impetrare. Dei omnipotentis clementia te nobis custodiat, clementissime ac religiosissime Auguste. Explicit.

PL 10, 686A

彼らが、あなたの寛容によって、すべての公同の教会の平和のために、会議を困難なく得られると我々は信じる。全能の神の寛容が、あなたを我々のために守るように。いとも寛容にしていと敬虔なるアウグストゥスよ。終わり。

Fragmentum VI, Prooemium

第VI断片 冒頭PL 10, 686B
1

LIBERIUS ANTE QUAM AD EXSILIUM IRET, HANC UNIFORMEM EPISTOLAM CONFESSORIBUS SCRIPSIT, ID EST, EUSEBIO, DIONYSIO ET LUCIFERO IN EXSILIO CONSTITUTIS (an. 355) .

PL 10, 686B

リベリウスは、追放に赴く前に、この同一内容の書簡を告白者たちに、すなわち追放の身にあるエウセビウス、ディオニュシウス、ルキフェルに宛てて書いた(355年)。

Fragmentum VI, Caput I

第VI断片 第I章PL 10, 686B
1

Exsulibus gratulatur Liberius. --Quamvis sub imagine pacis, humani generis inimicus vehementius in membra Ecclesiae videatur esse grassatus; vos tamen, acceptissimi in Domino sacerdotes, egregia et singularis fides et hic probabiles Deo ostendit, et jam ad futuram gloriam martyres designavit.

PL 10, 686B

リベリウスは追放された者たちを祝う。――たとえ平和の装いのもとに、人類の敵が教会の肢体にいっそう激しく猛威を振るったように見えるとしても、主にあっていとも好ましい司教たちよ、諸君については、卓越した唯一無二の信仰が、ここでも諸君を神に是認された者として示し、すでに来るべき栄光へと殉教者として定めている。

2

Quo itaque praeconio laudis, qua vocis exsultatione merita virtutis vestrae proferam, positus inter moerorem absentiae vestrae et gaudium gloriae, prorsus invenire non possum: nisi quod scio hinc ( al. hic) me probabiliora vobis solatia exhibere, si credatis me in exsilium simul vobiscum esse detrusum.

PL 10, 686B

それゆえ、いかなる賞賛の宣言によって、いかなる声の歓喜によって、諸君の徳の功績を語り出せばよいのか、諸君の不在の悲しみと栄光の喜びとの間に置かれた私には、まったく見出すことができない。ただ、もし諸君が、私も諸君とともに追放に処せられたのだと信じてくれるならば、私が、これによって(別本では「ここで」)、いっそう確かな慰めを諸君に示すことができると知っている、それだけである。

3

Denique me adhuc in ipsa exspectatione pendentem quod a consortio vestro durior necessitas interim distrahit, satis contristor. Optaveram enim, Fratres devotissimi, prior pro omnibus vobis impendi, ut exemplum gloriae per me magis vestra dilectio consequeretur.

PL 10, 687A

実に、いまなおその期待のうちに宙づりにされている私は、より過酷な必要が、さしあたり諸君との交わりから私を引き離していることに、十分に悲しんでいる。いとも献身的な兄弟たちよ、私は、諸君すべてのために真っ先に身を捧げたいと望んでいた。私を通じて、諸君の愛がむしろ栄光の実例に達することができるようにと。

4

Sed fuerit haec palma meritorum vestrorum, ut priores de perseverantia fidei ad confessionis inlustrem gloriam veneritis.

PL 10, 687A

しかし、これは諸君の功績の栄冠であるがよい。諸君が、信仰の忍耐において先んじて、告白の輝かしい栄光へと到達したということが。

5

Quaeso igitur dilectionem vestram, ut me praesentem vobiscum esse credatis, atque eo me affectu absentem non esse sentiatis, et intelligatis dolere me satis, quod sim interim a vestro consortio disparatus (separatus).

PL 10, 687A

それゆえ私は、諸君の愛に願う。私が諸君とともに現に居ると信じてくれるように。またその情愛のゆえに、私が不在ではないと感じてくれるように。そして、私がさしあたり諸君の交わりから引き離されている(別本では「離されている」)ことを、私が十分に悲しんでいると理解してくれるように。

6

Quantam denique gloriam fueritis consecuti, hinc magis scire potestis, quod si qui in persecutione coronati sunt, solius persecutoris cruentos gladios sentire potuerunt: contra vos, devoti per omnia Dei milites, etiam falsos fratres inimicos experti, de perfidis victoriam pertulistis: quorum quanto in saeculo violentia increscere potuit, tanto sanctis sacerdotibus praemia laudis inveniuntur conferre. Estote itaque de promissione coelesti securi.

PL 10, 687A

実に、諸君がいかに大いなる栄光を得たかは、次のことからいっそうよく知ることができる。迫害のうちに冠を得た者たちは、ただ迫害者の血にまみれた剣を感じることができただけであったのに対し、あらゆる点で神に献身する兵士たちである諸君は、偽りの兄弟たちをも敵として経験し、不実な者たちに対して勝利を勝ち得たのである。彼らの暴力がこの世でどれほど増し加わりえたとしても、それだけ聖なる司教たちには賞賛の報いを授けることが見出される。それゆえ、天の約束について安んじているがよい。

Fragmentum VI, Caput II

第VI断片 第II章PL 10, 687B
1

Pro se orent rogat. Gesta Mediolani ab ipsis vult discere. --Et quia proximiores estis Deo effecti, vestris orationibus me vestrum consacerdotem famulum Dei ad Dominum sublevate: ut supervenientes impetus, qui de die in diem cum annuntiantur, graviora vulnera infligunt, tolerabiliter ferre possim; ut inviolata fide, salvo statu Ecclesiae catholicae, parem vobis dignetur me Dominus efficere.

PL 10, 687B

自分のために祈るよう求める。ミラノで行われたことを、彼ら自身から知りたいと望む。――そして諸君は神により近い者とされたのだから、諸君の祈りによって、諸君の同僚司教であり神の僕である私を、主のもとへと引き上げてほしい。日々告げられるたびにいっそう重い傷を負わせる、押し寄せる襲撃を、私が耐えうる仕方で担うことができるように。信仰を損なわず、公同の教会の状態を無事に保ちながら、主が私を諸君に等しい者とすることをよしとするように。

2

Et quia cupio quae gesta sunt in ipsa congressione fidelius scire; obsecro sanctitatem vestram, ut universa fideliter litteris intimare dignemini: ut additamentum majus vel ipse animus, qui diversis rumoribus cruciatur, vel vires corporis ipsius, quae jam extenuatae sunt, de cohortatione vestra possint sentire: et alia manu, Deus vos incolumes custodiat, Domini Fratres.

PL 10, 687C

そして私は、その対決において何が起こったのかをより確かに知りたいと望むので、諸君の聖性に懇願する。すべての事柄を、忠実に書簡で告げ知らせてくれるように。さまざまな噂に苦しめられている私の心も、すでに衰弱している身体の力も、諸君の励ましから、いっそう大きな支えを感じることができるように。そして別の筆で。神が諸君を無事に守るように、兄弟にして主たちよ。

3

ITEM LIBERIUS ANTE QUAM IRET IN EXSILIUM, DE VINCENTIO CAPUENSI AD CAECILIANUM EPISCOPUM SPOLETINUM SCRIPSIT ( circa initium an. 354) .

PL 10, 688A

同じくリベリウスは、追放に赴く前に、カプアのウィンケンティウスについて、スポレトの司教カエキリアヌスに宛てて書いた(354年初めごろ)。

Fragmentum VI, Caput III

第VI断片 第III章PL 10, 688A
1

Vincentii lapsum dolet. --Nolo te factum Vincentii ab intentu boni operis revocet, Frater carissime.

PL 10, 688A

ウィンケンティウスの堕落を嘆く。――汝が、ウィンケンティウスのなしたことによって、善き業への志から引き戻されることを、私は望まない、いとも親愛なる兄弟よ。

2

Et ad Ossium de Vincentii ruina sic dicit: Inter haec quia in nullo conscientiam tuam debeo praeterire, multi ex Italia episcopi convenerunt, qui mecum religiosissimum Imperatorem Constantium fuerant deprecati, ut juberet, sicut ipsi placuerat dudum, Concilium ad Aquileiam congregari.

PL 10, 688A

そして、オシウスに宛てて、ウィンケンティウスの失墜について、次のように言う。「そのさなかに、いかなることについても汝の認識を素通りさせてはならないので言うが、イタリアから多くの司教が集まり、彼らは私とともに、いとも敬虔な皇帝コンスタンティウスに、皇帝自身がかねて望んでいたとおり、アクイレイアに会議を召集するよう命じてくれるようにと請願した。」

3

Vincentium Capuensem cum Marcello aeque ex Campania episcopo legationem nostram suscepisse, Sanctitati tuae insinuo: de quo multum sperabam, quod et causam optime retineret, et judex in eadem causa cum Sanctitate tua frequenter resedisset; credideram integrum Dei Evangelium sua legatione posse servari.

PL 10, 688B

「カプアのウィンケンティウスが、同じくカンパニアの司教マルケルスとともに、我々の使節の任を引き受けたことを、汝の聖性に知らせる。私は彼に多くを期待していた。事案をよく把握しており、また同じ事案で汝の聖性としばしば同席して裁判官を務めていたからである。私は、彼の使節によって神の福音が損なわれずに守られうると信じていた。」

4

Non tantum nihil impetravit, sed etiam ipse in illam ductus est simulationem. Post cujus factum, duplici affectus moerore, mihi moriendum magis pro Deo decrevi; ne viderer novissimus delator, aut sententiis contra Evangelium commodare consensum.

PL 10, 688B

「彼は何も成し遂げなかったばかりか、彼自身があの偽装に引き込まれた。その行いの後、二重の悲しみに打ちひしがれて、私は、むしろ神のために死ぬべきだと決意した。最後の密告者と見られたり、福音に反する判決に同意を与えたりすることのないためである。」

Fragmentum VI, Caput IV

第VI断片 第IV章PL 10, 688C
1

Liberius Athanasium damnat. -- « Post haec omnia, quae vel gesserat, vel promiserat Liberius, missus in exsilium universa in irritum deduxit, scribens praevaricatoribus haereticis Arianis, qui in sanctum Athanasium orthodoxum episcopum injustam tulere sententiam. » Dilectissimis fratribus presbyteris et coepiscopis Orientalibus, Liberius ( circa finem an. 357) .

PL 10, 688C

リベリウスはアタナシオスを断罪する。――「これらすべてのあと、リベリウスは、自らが行い、あるいは約束したすべてのことを、追放に送られたのち無に帰せしめた。聖なる正統の司教アタナシオスに不当な判決を下した、背信の異端者、アレイオス派に宛てて書いたのである。」東方の、いと愛する兄弟にして司祭たち、同僚司教たちへ、リベリウスより(357年末ごろ)。

Fragmentum VI, Caput V

第VI断片 第V章PL 10, 689A
1

Pro deifico timore sancta fides vestra Deo cognita est et hominibus bonae voluntatis. Sicut lex loquitur, Justa judicate, filii hominum (Psal. LVII, 2) , ego Athanasium non defendo: sed quia susceperat illum bonae memoriae Julius episcopus decessor meus, verebar ne forte ab aliquo praevaricator judicarer.

PL 10, 689A

神への畏れのゆえに、諸君の聖なる信仰は、神にも善意の人々にも知られている。律法が語るとおり、「人の子らよ、正しく裁け」(詩篇57:2)――私はアタナシオスを弁護しているのではない。ただ、私の前任者である善き記憶のユリウス司教が彼を受け入れていたため、私が誰かから背信者と裁かれはしまいかと恐れていたのである。

2

At ubi cognovi, quando Deo placuit, juste vos illum condemnasse, mox consensum commodavi sententiis vestris, litterasque super nomine ejus ( id est de condemnatione ipsius ), per fratrem nostrum Fortunatianum dedi perferendas ad imperatorem Constantium.

PL 10, 689A

しかし、神の意にかなったときに、諸君が彼を正当に断罪したことを私が知るに至ったとき、私は直ちに諸君の判決に同意を与え、彼の名について(すなわち彼の断罪について)、我々の兄弟フォルトゥナティアヌスを通じて、皇帝コンスタンティウスのもとへ届けられるべき書簡を送った。

3

Itaque amoto Athanasio a communione omnium nostrum, cujus nec epistolia a me suscipienda sunt, dico me cum omnibus vobis et cum universis episcopis Orientalibus seu per universas provincias pacem et unanimitatem habere.

PL 10, 690A

それゆえ、アタナシオスは我々すべての交わりから除かれ、その書簡さえ私によって受け取られるべきではない。私は、諸君すべてと、また東方のすべての司教たちと、あらゆる属州を通じて、平和と一致を保っていると言明する。

Fragmentum VI, Caput VI

第VI断片 第VI章PL 10, 690A
1

Sirmiensi fidei subscribit. --Nam, ut verius sciatis, me vera fide per hanc epistolam ea loqui, dominus et frater meus communis Demophilus, qui dignatus est pro sua benevolentia fidem vestram et catholicam exponere, quae Sirmio a pluribus fratribus et coepiscopis nostris tractata, exposita, et suscepta est ( Haec est perfidia Ariana, hoc ego notavi, non apostata.

PL 10, 690A

シルミウムの信仰に署名する。――実に、私がこの書簡において真実の信仰をもってこれらのことを語っていると、諸君がいっそう確かに知るために。我々共通の主にして兄弟であるデモフィロスが、その好意により、諸君の信仰でもあり公同の信仰でもあるものを説き明かしてくれた。それは、シルミウムにおいて、我々の多くの兄弟にして同僚司教たちによって論じられ、説明され、受け入れられたものである(これはアレイオス派の不信である。これを記したのは私であって、背教者ではない。)

2

Liberius sequentia ): ab omnibus qui in praesenti fuerunt; hanc ego libenti animo suscepi ( Anathema tibi a me dictum, Liberi, et sociis tuis ), in nullo contradixi, consensum accommodavi, hanc sequor, haec a me tenetur ( Iterum tibi anathema et tertio, praevaricator Liberi ).

PL 10, 691A

(リベリウスは続けて書く)その場に居合わせたすべての者によって、である。私はこれを喜んで受け入れ(リベリウスよ、汝と汝の仲間たちに、私からアナテマが告げられた)、いかなる点でも反対せず、同意を与えた。私はこれに従い、これは私によって堅持されている(汝に再びアナテマを、三たびアナテマを、背信者リベリウスよ)。

3

Sane petendam credidi sanctitatem vestram, quia jam pervidetis in omnibus me vobis consentaneum esse, dignemini communi consilio ac studio laborare, quatenus de exsilio jam dimittar, et ad sedem quae mihi divinitus credita est revertar.

PL 10, 691A

実に、私は諸君の聖性に願うべきだと考えた。諸君はすでに、私があらゆる点で諸君と一致していることを見て取っているのだから、共通の協議と熱意をもって、私がすでに追放から解かれ、神によって私に託された司教座へ帰ることができるよう、労してくれるようにと。

Fragmentum VI, Caput VII

第VI断片 第VII章PL 10, 692A
1

Fidei ejus qui auctores. -- « Perfidiam autem apud Sirmium descriptam, quam dicit Liberius catholicam, a Demophilo sibi expositam, hi sunt qui conscripserunt: Narcissus, Theodorus, Basilius, Eudoxius, Demophilus, Cecropius, Silvanus, Ursacius, Valens, Evagrius, Hyrenius, Exuperantius, Terentianus, Bassus, Gaudentius, Macedonius, Marthus, Acticus, Julius, Surinus, Simplicius et Junior, (requirendum) omnes haeretici. » Item Liberius de exsilio, Ursacio, Valenti et Germinio.

PL 10, 692A

その信仰の起草者たち。――「シルミウムで記された不信、リベリウスが公同のものと言い、デモフィロスから自分に説き明かされたと言うそれを書き上げたのは、次の者たちである。ナルキッソス、テオドロス、バシレイオス、エウドクシオス、デモフィロス、ケクロピオス、シルウァヌス、ウルサキウス、ウァレンス、エウァグリオス、ヒュレニウス、エクスペランティウス、テレンティアヌス、バッスス、ガウデンティウス、マケドニオス、マルトゥス、アクティクス、ユリウス、スリヌス〔Hyrenius、Marthus、Acticus、Surinus などの人名は確定できず、音写にとどめた〕、シンプリキウス、ユニオル(要調査)、皆、異端者である。」同じく、リベリウスが追放先から、ウルサキウス、ウァレンス、ゲルミニウスに宛てて。

Fragmentum VI, Caput VIII

第VI断片 第VIII章PL 10, 693A
1

Liberius ab Athanasii communione separatus. --Quia scio vos filios pacis esse, diligere etiam concordiam et unitatem Ecclesiae catholicae; idcirco non aliqua necessitate compulsus, Deo teste dico, sed pro bono pacis et concordiae, quae martyrio praeponitur, his litteris convenio vos, domini fratres charissimi.

PL 10, 693A

リベリウスはアタナシオスとの交わりから離れた。――諸君が平和の子らであり、公同の教会の和合と一体性をも愛する者たちであると私は知っているので、それゆえ、何らかの必要に強いられてではなく、神を証人として言うが、殉教よりも優先される平和と和合という善のために、この書簡によって、いとも親愛なる兄弟にして主たちよ、諸君に語りかける。

2

Cognoscat itaque prudentia vestra, Athanasium, qui Alexandrinae ecclesiae episcopus fuit, a me esse damnatum prius, quam ad comitatum sancti imperatoris litteras Orientalium destinarem episcoporum, et ab ecclesiae Romanae communione esse separatum, sicuti teste est omne presbyterium Romanae ecclesiae.

PL 10, 693A

それゆえ、諸君の思慮は知るがよい。アレクサンドリア教会の司教であったアタナシオスが、私によって、東方の司教たちの書簡を聖なる皇帝の宮廷へ送るより前に断罪され、ローマの教会の交わりから離されていたことを。それは、ローマの教会の司祭団全体が証人であるとおりである。

3

Sola haec causa fuit, ut tardius viderer de nomine ipsius litteras ad fratres et coepiscopos nostros Orientales dare, ut legati mei quos ab urbe Roma ad comitatum direxeram, seu episcopi qui fuerant deportati, et ipsi una cum his, si fieri posset, de exsilio revocarentur.

PL 10, 693B

ただこれだけが理由であった。私が、彼の名について、我々の兄弟にして同僚司教である東方の人々に書簡を送るのが遅れたと見えたのは、ローマの都から宮廷へ遣わした私の使節たち、あるいは追放されていた司教たちが、もし可能であれば、彼らとともに追放から呼び戻されるようにするためであった。

Fragmentum VI, Caput IX

第VI断片 第IX章PL 10, 694A
1

Romam remitti enixe rogat. --Et hoc etiam scire vos volo, quod fratrem Fortunatianum petii, ut cum litteris meis ad clementissimum imperatorem Constantium Augustum pergeret, petere ut bono pacis et concordiae, in qua pietas ejus semper exsultat, me ad ecclesiam mihi divinitus traditam jubeat reverti: ut temporibus ipsius Romana ecclesia nullam sustineat tribulationem.

PL 10, 694A

ローマへ送り返されるよう切に願う。――また私は、諸君に次のことも知ってほしい。私は兄弟フォルトゥナティアヌスに、私の書簡を携えていとも寛容な皇帝アウグストゥス・コンスタンティウスのもとへ赴き、彼の敬虔がつねに喜ぶ平和と和合という善のために、神によって私に託された教会へ私が帰るよう彼が命じることを願い出てくれるよう、頼んだ。彼の治世のもとで、ローマの教会がいかなる苦難も被ることのないようにするためである。

2

Me autem cum omnibus vobis episcopis Ecclesiae catholicae pacem habere, his litteris meis aequo et simplici animo scire debetis, fratres charissimi. Magnum solatium enim vobis in die retributionis acquiretis, si per vos pax ecclesiae Romanae fuerit reddita.

PL 10, 694A

しかし、私が公同の教会の司教である諸君すべてと平和を保っていることを、諸君は私のこの書簡によって、平静で率直な心で知るべきである、いとも親愛なる兄弟たちよ。もし諸君を通じてローマの教会の平和が回復されるなら、諸君は報いの日に大いなる慰めを得るであろう。

3

Scire autem per vos volo etiam fratres et coepiscopos nostros Epictetum et Auxentium, pacem me et communionem ecclesiasticam cum ipsis habere: quos credo gratanter haec suscepturos.

PL 10, 694A

また私は、諸君を通じて、我々の兄弟にして同僚司教であるエピクテトゥスとアウクセンティウスにも、私が彼らと平和と教会の交わりを保っていることを知ってほしいと望む。彼らはこれを喜んで受け入れるであろうと私は信じる。

4

Quicumque autem a pace et concordia nostra, quae per orbem terrarum, volente Deo, firmata est, dissenserit; sciat se separatum esse a nostra communione. Praevaricatori anathema una cum Arianis a me dictum. Item de exsilio Liberius Vincentio (an. 358) .

PL 10, 694B

しかし、神の意によって全世界にわたって確立された我々の平和と和合に同意しない者は誰であれ、自分が我々の交わりから離されていることを知るがよい。背信者に、アレイオス派とともに、私からアナテマが告げられた。同じく、リベリウスが追放先からウィンケンティウスに宛てて(358年)。

Fragmentum VI, Caput X

第VI断片 第X章PL 10, 695A
1

Urbicum sibi ereptum dolet. --Non doceo, sed admoneo sanctum animum tuum, frater charissime, eo quod colloquia mala mores bonos corrumpunt (I Cor., XV, 33) .

PL 10, 695A

ウルビクスが自分から奪われたことを嘆く。――私は教えているのではなく、いとも親愛なる兄弟よ、汝の聖なる心に勧告している。「悪しき交わりは善き習わしを損なう」(一コリント15:33)からである。

2

Insidiae hominum malorum bene tibi cognitae sunt, unde ad hunc laborem perveni: et ora ut det Dominus tolerantiam. Dilectissimus filius meus Urbicus diaconus, quem videbar habere solatium, a me per Venerium agentem in rebus sublatus est.

PL 10, 695A

悪しき者たちの企みは汝によく知られている。それゆえに私はこの労苦に至った。そして、主が忍耐を与えるようにと祈ってほしい。私のいとも愛する子である助祭ウルビクスは、私が慰めとして持っていると見えた者であったが、宮廷官吏ウェネリウスによって私から取り上げられた。

Fragmentum VI, Caput XI

第VI断片 第XI章PL 10, 695A
1

Quo nomine reditum ab exsilio deprecetur. --Sanctitati tuae significandum credidi, me de contentione illa a nomine Athanasii recessisse, et ad fratres et coepiscopos nostros Orientales litteras dedisse de super nomine ejus.

PL 10, 695A

いかなる名目で追放からの帰還を請うか。――私は、汝の聖性に告げ知らせるべきだと考えた。私があの争いにおいて、アタナシオスの名から退いたこと、そして彼の名について、我々の東方の兄弟にして同僚司教たちに書簡を送ったことを。

2

Unde quia, Deo volente, et pax vobis ubique est, dignaberis convenire episcopos cunctos Campaniae, et haec illis insinuare, et ex ipsorum numero una cum epistola vestra, de unanimitate nostra et pace ad clementissimum imperatorem scribere quo possim et ego de tristitia magna liberari.

PL 10, 695A

それゆえ、神の意によって、諸君にはあまねく平和があるのだから、汝はカンパニアのすべての司教たちを招集し、これを彼らに告げ知らせ、彼らの中から、諸君の書簡とともに、我々の和合と平和についていとも寛容な皇帝に書き送ってくれるであろう。それによって、私もまた大いなる悲しみから解放されうるように。

3

Et manu ipsius: Deus te incolumem custodiat, frater. Item manu ipsius paginae perscriptae: Cum omnibus episcopis Orientalibus pacem habemus, et vobiscum ego. Me ad Deum absolvi, vos videritis: si volueritis me in exsilio deficere, erit Deus judex inter me et vos.

PL 10, 695B

そして彼自身の手で。兄弟よ、神が汝を無事に守るように。同じく、書き終えた頁に彼自身の手で。我々は東方のすべての司教たちと平和を保っており、私は諸君とも保っている。私は神に対して申し開きをした。諸君については、諸君自身が考えることである。もし諸君が、私が追放のうちに朽ち果てることを望むなら、神が私と諸君の間の審判者となるであろう。

Fragmentum VII, Prooemium

第VII断片 冒頭PL 10, 695B
1

INCIPIT EXEMPLUM EPISTOLAE CONSTANTII IMPERATORIS AD EPISCOPOS ITALOS, QUI IN ARIMINENSI CONCILIO CONVENERANT ( datae die 27 maii, an. 359) . Victor Constantius maximus triumphator semper Augustus episcopis.

PL 10, 695B

アリミヌムの会議に集まったイタリアの司教たちへの、皇帝コンスタンティウスの書簡の写しが始まる(359年5月27日付)。勝利者にして最大の凱旋者、常なるアウグストゥスであるコンスタンティウスが、司教たちへ。

Fragmentum VII, Caput I

第VII断片 第I章PL 10, 695C
1

De fide tantum in Concilio tractandum. --Continent priora instituta, Venerabiles, sanctimoniam legis rebus ecclesiasticis niti.

PL 10, 695C

会議では信仰についてのみ扱うべきである。――尊敬すべき者たちよ、先の定めは、律法の聖性が教会の事柄に依拠していることを含んでいる。

2

Satis superque perspeximus litteris ad nostram prudentiam datis, iisdem oportere operam dare: cum profecto et episcoporum id officio congruat, et salus omnium longe lateque populorum hoc fundamine roboretur. Sed res admonuit instituta rursus exsistere.

PL 10, 695C

我々の思慮に宛てて出された書簡によって、我々は、それらの定めに専心すべきであると、十分すぎるほど見て取った。それはまことに司教たちの務めにかない、また遠く広くあらゆる民の安泰が、この基礎によって強められるからである。しかし事態は、定めがふたたび持ち上がることを促した。

3

Non enim aliquis definita geminari superfluum judicabit, cum crebra consueverit admonitio augere cumulum diligentiae.

PL 10, 696A

実際、頻繁な注意喚起が勤勉の積み上げを増すのが常である以上、すでに定められたことが重ねて言われることを、誰も余計と判断しないであろう。

4

His ita se habentibus, de fide atque unitate tractari debere cognoscat sinceritas vestra, et operam dare, ut ecclesiasticis rebus ordo competens praebeatur.

PL 10, 696A

こうである以上、諸君の誠実さは、信仰と一体性について論じられるべきことを認め、教会の事柄にふさわしい秩序が与えられるよう努めるがよい。

5

Discurret namque cunctorum prosperitas ubique populorum, et concordia fida servabitur cum penitus amputatis nec hujusmodi quaestionibus cunctis sectando commoverit.

PL 10, 696A

というのは、あらゆる民の繁栄はどこにでも広がり、忠実な和合が保たれるであろうからである。〔問い〕が根本から断たれ、この種の問いのすべてを追い求めることによっても、乱されることがなければ〔底本は cum penitus amputatis nec … commoverit。主語を欠き本文が崩れているらしく、意味を補った〕。

Fragmentum VII, Caput II

第VII断片 第II章PL 10, 696A
1

Non de Orientalium causis. --Res ista non debet ita intentionem animi longius propagare: non enim de Orientalibus episcopis in concilio vestro patitur ratio aliquid definiri.

PL 10, 696A

東方の人々の件については扱わない。――この事柄は、そのように心の注意を先へ引き延ばしてはならない。というのは、東方の司教たちについて、諸君の会議で何かが決定されることを、道理が許さないからである。

2

Proinde super his tantum, quae ad vos pertinere cognoscit gravitas vestra, tractare debetis: et completis celeriter universis, consentiente consensu decem mittere ad comitatum meum, ut prudentiae vestrae prioribus litteris ( non exstant ) intimavimus.

PL 10, 696B

したがって、諸君の厳粛さが諸君にかかわると認めるこれらのことだけについて、諸君は論ずべきである。そして、すべてを速やかに終えたなら、一致した同意をもって十人を私の宮廷に送るがよい。先の書簡(現存しない)で、我々が諸君の思慮に告げたとおりである。

3

Praedicti enim potuerunt omnibus quae eisdem Orientales proposuerint respondere, vel tractare de fide; ut exitu competenti omnis quaestio terminetur, et ambiguitas sopiatur.

PL 10, 696B

前述の者たちは、東方の人々が彼らに提示するすべてのことに答え、また信仰について論じることができるであろうからである。それによって、あらゆる問題がふさわしい結末で終結し、曖昧さが鎮められるように。

4

Quae cum ita sint adversus Orientales nihil statuere vos oportet: aut si aliquid volueritis contra eosdem praedictis absentibus definire; id, quod fuerit usurpatum, irrito evanescet effectu.

PL 10, 696B

こうである以上、諸君は東方の人々に対して何も決定してはならない。もし前述の者たちが不在のまま、彼らに対して何かを決定しようとするなら、その企てられたことは、無効のうちに消え失せるであろう。

5

Non enim illa vires habere poterit definitio, cui nostra statuta testantur jam nunc robur et copiam ( al. cupiam) denegari.

PL 10, 696B

実に、その決定は効力を持ちえない。我々の定めが、すでに今、それに力と余地(別本では「望み」)を認めないと証しているからである。

6

Quae cum ita sint, moderatione religionis venerabilibus antistitibus consentanea debetis veneranda perficere; ut id quod religio postulat, explicetur, et quod audiri prohibet, nullus usurpet. Divinitas vos servet per multos annos, Parentes K. Dat.

PL 10, 696C

こうである以上、諸君は、尊敬すべき司教たちにふさわしい宗教の節度をもって、尊ぶべきことを成し遂げねばならない。宗教が求めることが明らかにされ、聞くことを禁じられることを、誰も企てないように。神性が諸君を長い年月守るように、いと親愛なる親たちよ〔底本は Parentes K.。K を karissimi の略と取った〕。発せられた。

7

VI kalend. junias Eusebio et Ypatio conss. Incipit definitio catholica, habita ab omnibus catholicis episcopis, priusquam per terrenam potestatem territi haereticorum consortio sociarentur, in concilio Ariminensi (an. 359) .

PL 10, 696C

エウセビウスとヒュパティウスが執政官の年、六月のカレンダエの六日前。公同の決議が始まる。これは、すべての公同の司教たちが、地上の権力に怯えて異端者たちとの交わりに結ばれる前に、アリミヌムの会議で行ったものである(359年)。

Fragmentum VII, Caput III

第VII断片 第III章PL 10, 697A
1

Fidei Nicaenae nihil addendum aut detrahendum. --Sic credimus placere omnibus posse catholicis, a symbolo accepto nos recedere non oportere, quod in collatione apud omnes integrum recognovimus; nec a fide recessuros, quam per prophetas, a Deo Patre per Christum Dominum nostrum docente Spiritu sancto, et in evangeliis et in apostolis omnibus suscepimus, ut per traditionem patrum secundum successionem apostolorum usque ad tractatum apud Nicaeam habitum contra haeresim, quae tunc temporis exsurrexerat, positum nunc usque permanet.

PL 10, 697A

ニカイアの信仰には何も付け加えても取り去ってもならない。――我々は、受け取った信条から我々が離れてはならないこと――それを我々は、照合に際して、すべての人のもとで損なわれていないものと確認した――また、預言者たちを通じて、父なる神から、我々の主キリストを通じて、聖なる霊が教えるなかで、福音書においても使徒たちすべてにおいても受け取った信仰から離れないであろうことは、すべての公同の人々の意に適いうると信じる。その信仰は、父祖たちの伝承により、使徒たちの継承に従って、その時代に起こった異端に対してニカイアで行われた討議に至るまで伝わり、そこに置かれたまま、今に至るまで存続している。

2

Quibus omnibus nec addendum aliquid credimus, nec minui posse manifestum est. Placet ergo nihil novum fieri: substantiae quoque nomen et rem, a multis sanctis Scripturis insinuatam mentibus nostris, obtinere debere sui firmitatem.

PL 10, 697A

これらすべてに、何か付け加えるべきとは信じず、また減らしえないことも明らかである。したがって、何も新しいことが行われないことが良しとされる。実体という名も事柄も、多くの聖なる書によって我々の心に示されたものであり、自らの確かさを保つべきである。

3

Quam rem cum suo nomine Ecclesia catholica cum doctrina deifica semper confiteri et profiteri consuevit. Huic definitioni omnes in unum catholici conspirantes subscripserunt.

PL 10, 697B

公同の教会は、この事柄をその名とともに、神に至らせる教えとともに、つねに告白し宣言してきた。この決議に、すべての公同の人々が一つとなって心を合わせ、署名した。

Fragmentum VII, Caput IV

第VII断片 第IV章PL 10, 697B
1

Eodem in concilio postquam statutum est nihil debere paternam minui traditionem, etiam qui contra hanc veniebant, omnium in unum conspirantium spiritali voce sunt damnati. Cujus tractatus hoc est exemplum. » EUSEBIO ET YPATIO CONSS.

PL 10, 697B

同じ会議において、父祖の伝承が何も減じられてはならないと定められたのち、これに逆らって来た者たちも、一つとなって心を合わせたすべての人の、霊的な声によって断罪された。その討議の写しは次のとおりである。エウセビウスとヒュパティウスが執政官の年。

2

XII kal. augusti (die 21 jul. an. 359.) Cum apud locum Ariminensem episcoporum synodus fuisset collecta, et tractatum fuisset de fide, et sedisset animo quid agi deberet; Grecianus episcopus a Calle dixit: Quantum decuit, Fratres charissimi, catholica synodus patientiam habuit, et piam Ecclesiam totiens exhibuit juxta Ursacium et Valentem, Germinium, Gaium; qui totiens mutando quod crediderant, omnes ecclesias turbaverunt, et nunc conantur haereticum animum suum inserere animis Christianis.

PL 10, 697C

八月のカレンダエの十二日前(359年7月21日)。アリミヌムの地に司教たちの会議が集まり、信仰について論じられ、何をなすべきかが心に定まったとき、カッレの司教グレキアヌスは言った。「いとも親愛なる兄弟たちよ、公同の会議は、ふさわしいだけの忍耐を保ち、ウルサキウス、ウァレンス、ゲルミニウス、ガイウスに関して、敬虔な教会を幾度も示してきた(おそらく「教会は彼らに対して幾度も敬虔にふるまってきた」)。彼らは、信じていたことを幾度も変えて、すべての教会を混乱させ、いま彼らの異端の心をキリスト教徒の心に植えつけようとしている。」

3

Subvertere enim volunt tractatum habitum apud Nicaeam, qui positus est contra Arianam haeresim et caeteras. Attulerunt nobis praeterea conscriptam a se fidem, quam recipere nos non licebat.

PL 10, 697C

「実に彼らは、アレイオス派の異端およびその他に反して置かれた、ニカイアで行われた討議を覆そうとしている。さらに彼らは、自分たちが書いた信仰を我々に持ち込んだが、我々にはそれを受け入れることは許されなかった。」

4

Jam quidem haeretici antehac nobis pronuntiati sunt, et multis diebus est comprobatum: quos et ad nostram communionem non admisimus, voce nostra damnantes eos praesentes. Nunc iterum quid vobis placet, iterum dicite, ut singulorum subscriptione firmetur.

PL 10, 698A

「すでに以前、彼らは我々によって異端者と宣告され、多くの日にわたって確かめられた。我々は彼らを我々の交わりにも受け入れず、居合わせた彼らを我々自身の声で断罪した。いま再び、何が諸君の意に適うか、もう一度言うがよい。一人ひとりの署名によって確定されるように。」

5

Universi episcopi dixerunt: Placet ut haeretici ss. damnentur, quo possit Ecclesia fide inconcussa, quae vere catholica, est in pace perpetua permanere. APPENDIX SUPERIORIS FRAGMENTI.

PL 10, 698A

すべての司教たちは言った。「前記の異端者たちが断罪されるのが良い。それによって、教会が、まことに公同である揺るがぬ信仰のうちに、永続する平和のうちに留まることができるように。」前の断片の付録。

6

Damnatio blasphemiae Arii, et expositio integrae et catholicae fidei, quam catholici in tractatu Ariminensi firmaverunt, et manu sua subscripserunt. Blasphemiae Arii licet antehac fuerunt damnatae, latebant tamen occultae; quia eum blasphemasse ignorabatur.

PL 10, 698A

アレイオスの冒瀆の断罪と、公同の人々がアリミヌムの討議で確定し自らの手で署名した、損なわれぬ公同の信仰の提示。アレイオスの冒瀆は、これまでにも断罪されていたとはいえ、隠されたままになっていた。彼が冒瀆したことが知られていなかったからである。

7

Verum favente Deo procuratum est, ut constitutis nobis apud Ariminum ejus pestifera haeresis repeteretur.

PL 10, 698B

しかし、神が好意を示して、我々がアリミヌムに居合わせていたとき、彼の害をもたらす異端が取り上げ直されるよう取り計らわれた。

8

Et ideo simul cum ejus blasphemiis omnes quoque haereses, quae antehac exsurrexerunt contra catholicam et apostolicam traditionem, sicut jamdudum damnatae sunt praeteritis conciliis et diversis in locis, nos quoque damnamus: et anathematizamus eos, qui dicunt filium Dei de nullis exstantibus, et de alia ( supple, substantia), et non de Deo patre natum Deum verum de Deo vero.

PL 10, 698B

それゆえ、彼の冒瀆とともに、これまでに公同にして使徒的な伝承に反して起こったすべての異端をも、すでに以前の会議において、また種々の場所で断罪されたように、我々もまた断罪する。そして、神の子は、存在するものが何もないところから、また別のもの(「実体」を補う)から生まれたのであって、父なる神から生まれた、真の神からの真の神ではないと言う者たちを、我々はアナテマとする。

9

Et si quis Patrem et Filium duos deos, hoc est, non nota ( f. nata) duo principia dixerit, et non Patris et Filii unam deitatem profiteatur, anathema sit. Si quis et filium Dei creaturam vel facturam dixerit, anathema sit.

PL 10, 698B

もし誰かが、父と子を二つの神、すなわち、知られざる(おそらく「生まれていない」)二つの始原であると言い、父と子の一つの神性を宣言しないなら、その者はアナテマであれ。もし誰かが、神の子を被造物あるいは造られたものと言うなら、その者はアナテマであれ。

10

Si quis Deum Patrem ipsum de Maria Virgine natum, eumdemque patrem et filium dixerit, anathema sit. Si quis filium Dei de Maria initium sumpsisse dixerit, vel fuisse tempus quando non erat filius, anathema sit.

PL 10, 698C

もし誰かが、父なる神自身がおとめマリアから生まれたと言い、同じ者が父であり子であると言うなら、その者はアナテマであれ。もし誰かが、神の子がマリアから始まりを得たと言い、あるいは子のいなかった時があったと言うなら、その者はアナテマであれ。

11

Si quis filium Dei non vere inenarrabiliter de Deo patre natum, sed adoptivum filium dixerit, anathema sit. Si quis filium Dei aut temporalem, aut hominem solum, et non ante omnia saecula de Deo patre natum profiteatur, anathema sit.

PL 10, 698C

もし誰かが、神の子は、まことに言い表しがたい仕方で父なる神から生まれたのではなく、養子としての子であると言うなら、その者はアナテマであれ。もし誰かが、神の子を時間的なもの、あるいはただの人間であると宣言し、すべての世に先立って父なる神から生まれたとは宣言しないなら、その者はアナテマであれ。

12

Si quis Patris et Filii et Spiritus sancti unam personam aut tres substantias divisas dixerit, et non perfectae Trinitatis unam deitatem profiteatur, anathema sit.

PL 10, 698C

もし誰かが、父と子と聖なる霊は一つの位格である、あるいは三つの分かたれた実体であると言い、完全な三位一体の一つの神性を宣言しないなら、その者はアナテマであれ。

13

Si quis filium Dei esse ante omnia quidem saecula et non ( f. sed non) ante omne omnino tempus, ut ei tempus adsignet, anathema sit. Si quis creata omnia non per Verbum, sed sine eo vel ante eum facta dixerit, anathema sit.

PL 10, 698C

もし誰かが、神の子はすべての世に先立ってはいるが、そして(おそらく「しかし」)すべての時間に全く先立っているのではないと言い、子に時間を割り当てるなら、その者はアナテマであれ。もし誰かが、造られたすべてのものは、言葉によってではなく、言葉なしに、あるいは言葉に先立って造られたと言うなら、その者はアナテマであれ。

14

Si qui ( f. quae) autem aliae blasphemiae Arii vel cujuslibet repertae fuerint, similiter anathematizamus.

PL 10, 699A

もし何か他の(おそらく「何であれ他の」)、アレイオスの、あるいは誰であれ他の者の冒瀆が見いだされるなら、同様に我々はアナテマとする。

Fragmentum VIII, Prooemium

第VIII断片 冒頭PL 10, 699A
1

SEQUITUR EPISTOLA ARIMINENSIS CONCILII AD CONSTANTIUM IMPERATOREM, UBI EPISCOPI PRAEVARICATI SUNT A FIDE VERA (scripta an. 359) . Beatissimo et gloriosissimo Augusto Constantio, synodus Ariminensis. .2.

PL 10, 699A

アリミヌムの会議の、皇帝コンスタンティウスへの書簡が続く。そこで司教たちは真の信仰から背いた(359年に書かれた)。いとも幸いにしていとも栄光あるアウグストゥス・コンスタンティウスへ、アリミヌムの会議より〔底本は末尾に .2. とあるが、意味が取れないので訳さない〕。

2

Novandi studiosos damnat. --Ideo Ursacius et Valens in suspicionem ejusdem haereseos Arianae venerunt aliquando, et suspensi erant a communione: et rogaverunt veniam, sicut eorum continent scripta, quam meruerant tunc temporis a concilio Mediolanensi assistentibus etiam legatis Romanae ecclesiae.

PL 10, 699A

革新に熱心な者たちを断罪する。――それゆえ〔冒頭の Ideo は何を受けるか定かでなく、前に欠落があるらしい〕ウルサキウスとウァレンスは、かつて同じアレイオス派の異端の嫌疑を受け、交わりから停止されていた。そして、彼ら自身の書いたものが含むとおり、赦しを願い、その赦しを、そのとき、ミラノの会議から、ローマの教会の使節も同席するなかで得たのであった。

3

Constantino praesente in hoc, cum magno examine fuisset conscriptum, quod tenens baptizatus ad quietem Dei commigravit; nefas putamus inde aliquid mutilare, et tot sanctos et confessores et successores martyrum ipsius tractatus conscriptores in aliquo removere; cum et ipsi praeteritorum catholicorum secundum scripturas cunctas servaverunt, mansisseque in haec tempora, quibus pietas tua a Deo patre per Deum et Dominum nostrum Jesum Christum ( supple, potestatem) regendi orbis accepit.

PL 10, 699A

その件においてコンスタンティヌスが臨席し、大いなる吟味をもって書き記されたものを――彼はそれを保ち、洗礼を受けて神の安息へと移った〔この文の前半は本文が崩れており、tenens の主語をコンスタンティヌスと取った〕――我々は、そこから何かを切り取ること、またその討議の起草者であるこれほど多くの聖なる者たち、告白者たち、殉教者たちの後継者たちを、何らかの点で退けることを、不敬と考える。彼ら自身も、過去の公同の人々のものを、すべての聖書に従って守り、それはこの時代に至るまで存続してきた。この時代に、あなたの敬虔は、父なる神から、我々の神にして主イエス・キリストを通じて、世界を統べること(「権力」を補う)を受けた。

4

Tunc etiam conabantur convellere, quod fuerat positum ratione. Etenim cum pietatis tuae litterae jusserunt tractari de fide, offerebatur nobis a supradictis turbatoribus Ecclesiarum, associato Germinio et Gaio, novum nescio quid considerandum, quod multa perversae doctrinae continebat; adeo cum (at vero cum) videretur displicere quod offerebant publice in concilio, putaverunt aliter esse conscribendum.

PL 10, 700B

そのときも彼らは、理によって置かれたものを覆そうと試みていた。実に、あなたの敬虔の書簡が、信仰について論じるよう命じたとき、前述の諸教会の攪乱者たちから、ゲルミニウスとガイウスを仲間に加えて、何やら新しいものが、検討すべきものとして我々に差し出された。それは多くの曲がった教えを含んでいた。そのため(別本では「しかし…のとき」)、彼らが公に会議で差し出したものが気に入られないと見えたとき、彼らは別の仕方で書き上げるべきだと考えた。

5

Equidem haec brevi tempore saepe mutasse, manifestum est. Et ne Ecclesiae frequentius perturbentur, placuit instituta vetera rationabilia servari.

PL 10, 700B

確かに、これらのことを彼らが短い期間にしばしば変えたことは明らかである。そして諸教会がこれ以上頻繁に乱されないよう、理にかなった古い定めが守られることが良しとされた。

6

Ad instruendam igitur tuam clementiam . . . quibus hoc ipsum solum mandamus, ut non aliter legationem perferrent, quam statuta vetera permanerent firmissima: ut et sapientia tua cognosceret, non hoc quod promiserant supradicti Valens et Ursacius, Germinius et Gaius, si sublatum fuisset, pacem posse compleri. Magis enim turbatio cunctis regionibus et ecclesiae Romanae immissa est.

PL 10, 701A

それゆえ、あなたの寛容に教え示すために……〔欠落〕我々は彼らに、まさにこのことだけを命じた。すなわち、古い定めが最も堅固に存続するのでなければ、使節の任を果たさないこと。それは、あなたの賢明もまた、前述のウァレンスとウルサキウス、ゲルミニウスとガイウスが約束したこと、もしそれが取り除かれたなら平和が成就しうるというそのことは、そうではないと知るためである〔non hoc quod promiserant … pacem posse compleri の取り方は定かでない〕。というのは、むしろ混乱が、すべての地方に、またローマの教会にも持ち込まれたからである。

Fragmentum VIII, Caput I

第VIII断片 第I章PL 10, 701A
1

Ariminensis synodus nil innovandum statuit. --Jubente Deo ex praecepto pietatis tuae credimus fuisse dispositum, ut ad Ariminensium locum ex diversis provinciis Occidentalium episcopi veniremus, ut fides claresceret omnibus Ecclesiis catholicis, et haeretici noscerentur.

PL 10, 701A

アリミヌムの会議は、何も革新してはならないと定める。――神の命により、あなたの敬虔の命令にもとづいて、我々西方の司教たちが諸属州からアリミヌムの地に集うよう取り計らわれたと、我々は信じる。それは、信仰がすべての公同の教会に明らかになり、異端者たちが知られるようにするためである。

2

Dum enim omnes qui recte sapimus, contractaremus, placuit quidem ut fidem ab antiquitate perseverantem, quam per prophetas, evangelia et apostolos, per ipsum Deum et Dominum nostrum Jesum Christum salvatorem imperii tui et largitorem salutis tuae, quam semper obtinuimus, teneamus.

PL 10, 701A

正しく考えるすべての我々が論じ合っていたとき〔底本は contractaremus。tractaremus の誤りかもしれない〕、古くから存続する信仰を、預言者たち、福音書、使徒たちを通じて、あなたの帝国の救い主であり、あなたの安泰を与える者である、我々の神にして主イエス・キリスト自身を通じて我々が常に保ってきたもの〔quam semper obtinuimus は salutis にも係りうるが、fidem に係ると取った〕を、保持することが良しとされた。

3

Nefas enim duximus sanctorum aliquid mutilare, et eorum qui in Nicaeno tractatu consederant una cum gloriosae memoriae Constantino patre pietatis tuae.

PL 10, 701A

実に我々は、聖なる者たちの何かを切り取ることを、また、栄光ある記憶のコンスタンティヌス、あなたの敬虔の父とともにニカイアの討議に着座した者たちの何かを切り取ることを、不敬と考えた。

4

Qui tractatus manifestatus est, et insinuatus mentibus populorum, et contra haeresim Arianam tunc positus invenitur, ut haereses inde sint expugnatae: a quo si aliquid demptum fuerit, venenis haereticorum aditus panditur.

PL 10, 701A

その討議は明らかにされ、諸民の心に伝えられ、アレイオス派の異端に対してその時に置かれたものと認められ、それによって諸異端が打ち破られた。そこから何かが取り去られるなら、異端者たちの毒に入り口が開かれる。

Fragmentum VIII, Caput III

第VIII断片 第III章PL 10, 701A
1

Constantium rogat ut decreta sua excipiat. Episcopos Arimino dimittat. --Ob quam rem tuam rogamus clementiam, ut placidis auribus et sereno vultu universos legatos nostros et respicias, et audias; neve aliquid permittat clementia tua injuria veterum convelli; sed manere ea, quae a majoribus nostris accepimus, quos fuisse et prudentes, et sine Spiritu sancto Dei non egisse confidimus: quia ista novitate non solum fideles populi perturbati sunt, verum etiam infideles ad credulitatem vetantur accedere.

PL 10, 701A

コンスタンティウスに、自分たちの決議を受け入れるよう願う。司教たちをアリミヌムから解放するよう願う。――このゆえに、我々はあなたの寛容に願う。穏やかな耳と晴れやかな顔をもって、我々の使節たちすべてに目を向け、また聞いてほしい。そして、あなたの寛容が、古い者たちに対する不正によって何かが覆されるのを許さず、我々の先人から我々が受け取ったことが留まるようにしてほしい。彼らは賢明であり、神の聖なる霊なしには行動しなかったと、我々は確信している。この新奇なことによって、信ある民が乱されたばかりか、信なき者たちまでが、信じることへ近づくのを妨げられているからである。

2

Oramus etiam, ut praecipias tot episcopos, qui Arimino detinentur, inter quos plurimi sunt qui aetate et paupertate defecti sunt, ad suam provinciam remeare: ne destituti suis episcopis laborent populi ecclesiarum.

PL 10, 701B

我々はまた、アリミヌムに留め置かれているこれほど多くの司教たち――その中には、年齢と貧しさのために衰弱した者がきわめて多い――が自らの属州へ帰るよう、あなたが命じるよう願う。諸教会の民が、自分たちの司教に見捨てられて苦しむことのないようにするためである。

3

Hoc etiam frequentius postulamus, ut nihil innovetur, nihil minuatur; sed maneant incorrupta, quae (Constantini) patris sanctae pietatis tuae temporibus et tuis religiosis saeculis permanserunt.

PL 10, 701B

我々はまた、より頻繁に次のことを求める。何も革新されず、何も減じられず、あなたの聖なる敬虔の父(コンスタンティヌス)の時代に、またあなたの信心深い治世にも存続したものが、損なわれずに留まるようにということを。

4

Nec jam nos fatigari aut convelli a sedibus nostris tua sancta prudentia permittat: sed quieti ( ex graeco adde, cum populis suis episcopi) vacent semper postulationibus, quas habent semper et pro salute tua, et pro regno tuo, et pro pace quam tibi divinitas pro meritis tuis profundam et perpetuam largiatur.

PL 10, 701B

もはや我々が疲弊させられ、あるいは我々の座から引き剥がされることを、あなたの聖なる思慮が許さないように。むしろ、静かに(ギリシア語により「司教たちが自らの民とともに」を補う)、彼らが常に、あなたの安泰のため、あなたの王国のため、神性があなたの功績にふさわしくあなたに深く永続する形で授ける平和のために抱いている祈願に、常に専念するように。

5

Legati autem nostri et subscriptiones et nomina episcoporum vel legatorum perferent, sicut idem alia scriptura instruit tuam sanctam religiosamque prudentiam.

PL 10, 701C

我々の使節たちは、署名と、司教たちあるいは使節たちの名を持って行くであろう。これは、同じ別の文書が、あなたの聖なる信心深い思慮に教えているとおりである。

Fragmentum VIII, Caput IV

第VIII断片 第IV章PL 10, 701C
1

Legatorum gesta. -- « Cum hac epistola integrae fidei subscribentes episcopi catholici miserunt decem legatos ad imperatorem. Nihilominus et pars haereticorum misit ex suo corpore decem legatos.

PL 10, 701C

使節たちの行い。――「この書簡とともに、損なわれぬ信仰に署名した公同の司教たちは、十人の使節を皇帝に送った。それでも異端者の一派も、自らの中から十人の使節を送った。」

2

Qui ubi venerunt ad imperatorem, suscepti sunt; ita ut legati catholicorum non susciperentur, atque longa dilatione fatigati, et minis imperatoris perterriti, damnaverint integram fidem quam antea defendebant, et susceperint perfidiam quam ante damnaverunt.

PL 10, 701C

「彼らが皇帝のもとに着くと〔Qui の指す者は定かでない。異端の側の使節と取った〕、受け入れられた。その結果、公同の人々の使節は受け入れられず、長い引き延ばしに疲れ果て、皇帝の脅しに怯えて、以前に守っていた損なわれぬ信仰を断罪し、以前に断罪した不信を受け入れた。」

3

Hoc ita esse, ex subjectis invenies. » GESTA, UBI PRAEVARICATI SUNT EPISCOPI LEGATI A FIDE VERA, INCIPIUNT. ( An. 359, die 10 octob. ) ( Eusebio et Ypatio conss. VI idus octobris. )

PL 10, 702A

「このとおりであることを、あなたは後に続くものから見出すであろう。」使節の司教たちが真の信仰から背いた次第の記録が始まる(359年10月10日)。(エウセビウスとヒュパティウスが執政官の年、十月のイドゥスの六日前。)

Fragmentum VIII, Caput V

第VIII断片 第V章PL 10, 702A
1

Arimini decreta exauctorantur. --Cum consedissent episcopi mansionis ( f. mansioni) Nicaeae, quae antehac Ustodizo vocabatur, in provincia Thracia, Restitutus, Gregorius, Honoratus, Athenius, Iginus, Justinus, Priscus, Primus, Taurinus, Lucius, Mustacius, Urbanus, Honoratus, Solutor; Restitutus episcopus Carthaginis dixit: « Scit prudentia vestra, consacerdotes sanctissimi, quod cum apud Ariminum de fide tractatus haberetur, contentio sic dissidium fecerat, ut de sacerdotibus Dei, immittente diabolo, discordia fieret; atque exinde factum fuerit, ut in fratres nostros ego Restitutus et pars episcoporum quae sequebatur, Ursacium, Valentem, Germinium et Gaium quasi in auctores mali intellectus, sententiam promeremus, id est, ut a nostra communione segregarentur.

PL 10, 702A

アリミヌムの決議が無効とされる。――トラキア属州の、以前はウストディゾと呼ばれたニケの宿駅(おそらく「宿駅に」)に、司教たち――レスティトゥトゥス、グレゴリウス、ホノラトゥス、アテニウス、イギヌス、ユスティヌス、プリスクス、プリムス、タウリヌス、ルキウス、ムスタキウス、ウルバヌス、ホノラトゥス、ソルトル――が着座したとき、カルタゴの司教レスティトゥトゥスは言った。「いとも聖なる同僚司教たちよ、諸君の思慮は知っている。アリミヌムで信仰について討議が行われたとき、論争が分裂をもたらし、悪魔がそそのかして、神の司教たちの間に不和が生じたこと、またそこから、私レスティトゥトゥスと、従った司教たちの一派が、我々の兄弟たちに対して、すなわち悪しき理解の創始者であるかのようなウルサキウス、ウァレンス、ゲルミニウス、ガイウスに対して、判決を下すに至ったこと、すなわち、我々の交わりから引き離されるべきだとしたことを。」

Fragmentum VIII, Caput VI

第VIII断片 第VI章PL 10, 702B
1

Sed quia in cominus positi universa tractavimus, et universa discussimus, invenimusque quod nulli displicere debeat, id est, fidem in his catholicam juxta professionem suam, cui et nos subscripsimus omnes, neque umquam haereticos fuisse: et ideo quia pacis concordia apud Deum res est maxima, placuit ut communi consensu nostro omnia, quae apud Ariminum tractata sunt, in irritum deducantur, et communio eorum, Deo favente, integra conveniret, neque quisquam in dissidium (in dissidio) remaneat, quod eos aut maculare possit aut debeat.

PL 10, 702B

「しかし、我々は間近に居合わせてすべてを論じ、すべてを吟味し、誰の意にも反するはずのないことを見出した。すなわち、彼らにあっては公同の信仰が彼ら自身の宣言に従って存し、それに我々も皆署名したこと、また彼らが決して異端者であったのではないことである。それゆえ、平和の和合は神のもとで最大の事柄であるので、アリミヌムで扱われたすべてのことは、我々の共通の同意により無効とされ、彼らとの交わりは、神が好意を示して、損なわれずに整い、また誰も、彼らを汚しうる、あるいは汚すはずの分裂に(別本では「分裂のうちに」)留まることのないようにすることが、良しとされた。」

2

Et ideo, ut dixi, quia praesentes sumus, unusquisque debet dicere an dictum ( f. rectum) sit quod prosecutus sum, et manu sua subscribere. Ab universis episcopis dictum est, Placet, et subscripserunt.

PL 10, 702C

「それゆえ、私が述べたように、我々は居合わせているのだから、一人ひとりが、私の述べたことが、述べられたとおり(おそらく「正しい」)であるかどうか、言い、自分の手で署名すべきである。」すべての司教たちによって、「良し」と言われ、彼らは署名した。

Fragmentum VIII, Caput VII

第VIII断片 第VII章PL 10, 702C
1

« Quae sit autem fidei confessio, cui postea subscripserunt, quam etiam Valens secum in Ariminum pertulit, ex infra scripto recognosces. Explicit. »

PL 10, 702C

「のちに彼らが署名した信仰の告白がいかなるものか、ウァレンスも自分とともにアリミヌムへ携えたものであるが、それは、下に記されたものから、あなたは認めるであろう。終わり。」

Fragmentum IX, Prooemium

第IX断片 冒頭PL 10, 703A
1

INCIPIT EXEMPLUM FIDEI EPISTOLAE MISSAE AD CONSTANTIUM IMPERATOREM A PERFIDIS EPISCOPIS. ( An. 359 exeunte. ) Domino merito gloriosissimo, victoriosissimo Augusto Constantio synodus Ariminensis Orientalibus consentiens ( id est Migdonius, Megasius, Valens, Epitectus, et caeteri qui haeresi consenserunt ).

PL 10, 703A

不実な司教たちから皇帝コンスタンティウスに送られた、信仰の書簡の写しが始まる(359年末)。主にして、当然いとも栄光ある、いとも勝利に満ちたアウグストゥス・コンスタンティウスへ、東方の人々に同調するアリミヌムの会議より(すなわちミグドニウス、メガシウス、ウァレンス、エピクテトゥス、および異端に同意したその他の者たち)。

Fragmentum IX, Caput I

第IX断片 第I章PL 10, 703A
1

Substantiae nomen rejiciunt. --Illustrati pietatis tuae scriptis, maximas Deo retulimus et referimus gratias, quod nos beaveris, intimans nobis illa, quae cum discursione pietatis tuae facere deberemus, ne quis usiae vel homousii nomina Ecclesiae Dei ignota aliquando nominet, quod scandalum inter fratres facere solet; plurimum gratulati sumus, quia id quod tenebamus recognovimus.

PL 10, 703A

実体という名を退ける。――あなたの敬虔の書簡に照らされて、我々は神に最大の感謝を捧げたし、今も捧げている。あなたが我々を幸いにしてくれたからである。すなわち、あなたの敬虔の検討とともに〔cum discursione pietatis tuae は意味が取りにくい〕我々がなすべきこと、つまり、誰も、神の教会に知られていないウシアまたはホモウシオスという名をいつか口にしないようにということを、我々に知らせてくれた。それは兄弟たちのあいだにつまずきを生じさせがちである。我々は、自分たちが保持していたことを再認識したので、大いに喜んだ。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
2

O nos beatos, quibus occurrit tanta felicitas, ut cognitione tuae pietatis caeteris, qui haec nomina pro Deo et Dei filio assumere solent, modum acceperint revicti!

PL 10, 703B

ああ、我々は幸いなるかな。かくも大いなる幸いに出会い、あなたの敬虔の知るところによって、神と神の子についてこれらの名を用いるのを常とする他の者たちが、論破されて節度を受けたのだから。

3

Nos igitur reddentes obsequium clementiae tuae, quod coram veritatis status eluxit: quae quod nesciat vinci, et obtinuit victoriam; ut indignum Deo nomen, quod nusquam in legibus sanctis scriptum est, jam a nullo dicatur.

PL 10, 703B

それゆえ我々は、あなたの寛容に服従を捧げる。真理の状態が公然と輝き出たからである。真理は、打ち負かされることを知らないので、勝利をも得た〔quod coram … quae quod nesciat vinci の構文は定かでなく、推定訳である〕。それは、神にふさわしくない名、聖なる律法のどこにも書かれていないその名が、もはや誰からも口にされないようにするためである。

Fragmentum IX, Caput II

第IX断片 第II章PL 10, 703B
1

Arimino dimitti rogant. --Unde oramus pietatem tuam, quoniam in eo loco ubi synodus gesta est, unde responsum per nostros legatos dedimus, adhuc detinemur, jubeat nos, qui integram in Orientalibus doctrinam retinemus, jam ad nostras plebes dimitti: ut ex hac parte appareant amatores veritatis, qui Deo non mutant nomen; nec cum eis, qui perversa doctrina infecti sunt, diutius nos qui veritatem catholicam tenemus detineamur.

PL 10, 703B

アリミヌムから解放されるよう願う。――それゆえ我々は、あなたの敬虔に願う。会議が行われたその地に、そこから我々の使節たちを通じて返答を与えたのに、我々はなお留め置かれているので、東方の人々との間で〔in Orientalibus の意味は定かでない〕損なわれぬ教えを保持している我々を、すでに自分たちの民のもとへ解放するよう、命じてほしい。この点で、神に対して名を変えない、真理を愛する者たちが明らかになるように。また、曲がった教えに染まった者たちとともに、公同の真理を保つ我々が、これ以上留め置かれることのないように。

2

Unde impense oramus, domine, pietatem tuam ante Deum patrem et Dominum Jesum Christum Deum et Dei filium, facias nos, qui subscripsimus sanae doctrinae, recedentes ab usiae nomine, te imperante, et jubeas nos ad nostras plebes dimitti; ut laetetur Ecclesia, quae immutare nomina Dei et filii ejus non admittit in totum, imperio tuae virtutis et gloriae: cui tantum divinitas contulit, ut apparet dicationis sacrilegis jam usiae et homousii nomina recedant, quae in divinis Scripturis de Deo et Dei filio non inveniuntur scripta.

PL 10, 703B

それゆえ、主よ、我々は切に、あなたの敬虔に、父なる神と、神にして神の子である主イエス・キリストの前で願う。あなたの命令によってウシアという名から退いて、健全な教えに署名した我々を、自分たちの民のもとへ解放するよう命じてほしい。神とその子の名を変えることを全く許さない教会が、あなたの力と栄光の支配のもとで喜ぶように。神性はあなたにこれほどのものを授けたので、瀆聖の言い立てからは〔底本は ut apparet dicationis sacrilegis。本文が崩れているらしく、dicationis の意は推定である〕、いまやウシアとホモウシオスの名が退くことが明らかになる。それらの名は、神の聖書に、神と神の子について書かれているのが見いだされない。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

Fragmentum IX, Caput III

第IX断片 第III章PL 10, 704B
1

Subveni, pie imperator, Dei summi cultoribus: subveni eis, qui per Christum Dei filium Deum patrem omnipotentem orant: subveni eis, qui judicio tuo devotas offerunt aures, qui nesciunt colere nisi Deum patrem per Dominum nostrum Jesum Christum gloriae ejus filium.

PL 10, 704B

敬虔な皇帝よ、いと高き神の礼拝者たちを助けてほしい。神の子キリストを通じて全能の父なる神に祈る者たちを助けてほしい。あなたの判断に献身の耳を差し出し、我々の主イエス・キリスト、その栄光の子を通じてでなければ父なる神を礼拝することを知らない者たちを助けてほしい。

2

Et praecipue ( lege praecipe) domine imperator, ad nostras nos plebes remeare datis litteris ad v. c. praefectum praetorii Taurum: quia et nos, in praedicatione nominis Dei, Orientalibus et tuae dispositioni plenum reddidimus obsequium.

PL 10, 704B

そして特に(「命じてほしい」と読め)、主なる皇帝よ、いと高名な近衛長官タウルスに宛てて書簡を出し、我々が自分たちの民のもとへ帰るようにしてほしい。というのも、我々もまた、神の名を宣べ伝えるにあたって、東方の人々にも、あなたの配剤にも、十分な服従を尽くしたからである。

3

In hac re, in qua semper tenuimus, jam ad nostras plebes redire debemus. De hac autem re ad episcopos nostros Orientales litteras dedimus, ut sciant hoc semper ( supple, nos) tenuisse, et in fide catholica cum ipsis permanere.

PL 10, 705A

我々が常に保ってきたこの事柄において、我々はすでに自分たちの民のもとへ帰るべきである。またこの事柄について、我々の東方の司教たちに書簡を送った。我々が常にこれを保ってきたこと(「我々が」を補う)、また公同の信仰において彼らとともに留まっていることを、彼らが知るようにである。

4

Divina pietas te gloriosissimum semper et ubique per omnia faciat vindicem ( an victorem?), domine piissime imperator. Explicit.

PL 10, 705A

神の敬虔が、あなたを常にどこでもすべてにおいていとも栄光ある擁護者(あるいは「勝利者」か)としてくれるように、いとも敬虔な主なる皇帝よ。終わり。

Fragmentum X, Prooemium

第X断片 冒頭PL 10, 705A
1

EXEMPLUM EPISTOLAE ORIENTALIUM EPISCOPORUM, QUAM REVERSIS AB ARIMINO LEGATIS DEDERUNT. ( scriptae an. 359 exeunte ) .

PL 10, 705A

アリミヌムから戻った使節たちに、東方の司教たちが与えた書簡の写し(359年末に書かれた)。

2

Dilectissimis fratribus Ursacio, Valenti, Magdonio, Megasio, Gaio, Justino, Optato, Martiali et caeteris Ariminensis synodi legatis, Sylvanus, Sophronius, Neo, Herodianus, Patricius, Helpidius, Theophilus, Theodorus, Eumacius, Didimion, Ecdicius, Arsenius, Passinicus, Valentinus, Eucarpius, Leontius, Eortasius, et Macarius in Domino Salutem.

PL 10, 705B

いと愛する兄弟たち、ウルサキウス、ウァレンス、マグドニウス、メガシウス、ガイウス、ユスティヌス、オプタトゥス、マルティアリス、およびアリミヌムの会議のその他の使節たちへ。シルウァヌス、ソフロニオス、ネオ、ヘロディアノス、パトリキオス、ヘルピディオス、テオフィロス、テオドロス、エウマキオス、ディディミオン、エクディキオス、アルセニオス、パッシニコス、ウァレンティヌス、エウカルピオス、レオンティオス、エオルタシオス、マカリオスより、主にあって挨拶を送る。

Fragmentum X, Caput I

第X断片 第I章PL 10, 705B
1

Seleuciensis synodi legati qui erga Aetii fautores se gerant, Ariminenses docent. --Unitati et verae paci studentes, et ex synodi mandato haeresi renitentes, manifesta fieri vobis ea, quae circa Ecclesiam aguntur, justum putavimus; ne ignoratio vos socios tantae impietatis efficeret.

PL 10, 705B

セレウキアの会議の使節たちが、アエティオスの支持者たちに対してどのようにふるまうかを、アリミヌムの人々に教える。――一体性と真の平和を志し、また会議の命により異端に抗して、我々は、教会をめぐって行われていることを諸君に明らかにすることが正しいと考えた。無知が諸君をこれほどの不敬虔の仲間としないためである。

2

Et quamquam non cessare vos arbitremur, non sine totius synodi legatis, episcoporum scilicet numero fere multo amplius centum, nunc usque ingressu hujus ecclesiae nosmetipsos abstinere: ob quod instructos etiam vos esse volumus, ne penitus dominans jam intra Ecclesiam haeresis invalescat, quae Dominum nostrum Jesum Christum vere filium Dei unigenitum, Deum de Deo, Patri similem ausa est denegare: ita ut quae praedicationes blasphemiae de unigenito Deo et sentiantur ab his, et praedicentur, cognitum haberetis.

PL 10, 706A

また、諸君も知らないはずはないと我々は考えるが〔底本は non cessare vos arbitremur, non sine totius synodi legatis。ミーニュの注に従い non nescire vos arbitremur, nos, cum simus totius synodi legati と読む〕、我々は、全会議の、すなわち百をかなり超える数の司教たちの使節として、今に至るまでこの教会に入ることを控えている。そのため我々は、諸君にも知らせておきたい。すでに教会の内で支配しつつある異端が、すっかり勢いを増すことのないように。それは、我々の主イエス・キリストがまことに神の子、独り子、神からの神、父に似た者であることを、あえて否定した異端である。彼らによって独り子なる神についていかなる冒瀆の宣言が抱かれ、また説かれているかを、諸君が知るようにである。

3

Nam et piissimo imperatori Constantio hoc ipsum probavimus, et anathematizari haec omnia commotus religiosissime voluit.

PL 10, 706A

実際、我々はこのことを、いとも敬虔な皇帝コンスタンティウスにも証明し、彼は激しく心を動かされて、これらすべてがアナテマとされることをいとも敬虔に望んだ。

4

Dolus autem nunc ( al. hic) praeparatur, ut Aetius auctor hujus haeresis ipse potius, quam haec impietatis dicta ( al. impie dicta) damnentur; magisque in hominem, quam in doctrinam, sententia lata esse videatur.

PL 10, 706A

しかし今(別本では「ここで」)欺きが準備されている。この異端の創始者アエティオス自身が、これらの不敬虔な言説(別本では「不敬虔に述べられたこと」)よりもむしろ断罪され、判決が教えに対してよりも人に対して下されたと見えるようにするためである。

5

Monemus ergo vos, Fratres, ut haec diligenter retractetis; detisque operam, ut fides catholica maneat. Caeterum non ambigit Charitas Vestra, universa ita, ut geruntur, Occidentalibus esse ecclesiis nuntianda. Optamus vos, Fratres, in Domino bene valere.

PL 10, 706B

それゆえ、兄弟たちよ、我々は諸君に勧める。これらのことを入念に再考し、公同の信仰が保たれるよう努めよ。なお、諸君の愛は、すべてが行われたとおりに西方の諸教会に知らされるべきことを疑わない。兄弟たちよ、我々は諸君が主にあって健やかであるよう祈る。

Fragmentum X, Caput II

第X断片 第II章PL 10, 706B
1

Has litteras suscipiens male apud suos audit. Ariminenses legati perfidiae rei. -- « His itaque sumptis, quibus et commemoratae superius blasphemiae subnexae erant, calumnia in eum qui suscepit intenditur: et tantus detectae fraudulentiae suae hypocritas furor subiit, ut periculum depositionis in eos constituerent.

PL 10, 706B

この書簡を受け取った者は、自分の仲間のあいだで悪評を得る。アリミヌムの使節たちは不信の被告となる。――「こうしてこれらが取り上げられ、それに先に記した冒瀆も結びつけられていたので、受け取った者に対して讒言が向けられる。そして偽善者たちは、自分たちの欺瞞が暴かれたことへの激しい怒りに襲われ、彼らに対して罷免の危険を課すほどであった。」

2

Qui convictae conscientiae dolor est, deterreri quemquam agnitione veritatis! Si liber iste Valentis et Ursacii non est fidei vestrae; quid ejus damnationi non acquiescitis?

PL 10, 707A

「疚しい良心の苦しみとは何と大きなことか、誰かが真理の認識によって怯えさせられるとは。もしこの書物がウァレンスとウルサキウスのものであって諸君の信仰のものでないなら、なぜその断罪に同意しないのか。」

3

Anne non publico humani generis assensu inter omnes convenit, venenum malum esse, et caedem innocentis crimen esse, et impietatem in dominum horrorem esse?

PL 10, 707A

「人類の公の同意によって、毒は悪であり、無実の者の殺害は罪であり、主に対する不敬虔は恐るべきことであると、すべての人のあいだで一致しているのではないか。」

4

Sed quisque haec delata non damnat, necesse est eorum sese studii socium profiteatur: quia nemo est, qui non et quae oderit coarguat, et quae non coarguit probet.

PL 10, 707A

「しかし、これらの告発された事柄を断罪しない者は誰でも、自分がそれらの者たちの熱意の仲間であると宣言せざるをえない。誰しも、憎むものを論破し、論破しないものを是認するからである。」

5

Post synodum enim Seleuciensem, Constantinopolim venientes, quid est quod statim damnatis haereticis vos jungitis? Non differtis in aliquo tempus adeundi, neque de prudentis ratione consilii aliquam vobis moram ad percunctandum impenditis.

PL 10, 707A

「実際、セレウキアの会議のあと、コンスタンティノポリスに来て、断罪された異端者たちにただちに結びつくとは、どういうことか。諸君は、何らかの時をおくこともなく、賢明な考えに基づく問い合わせのための猶予も、少しも自らに与えなかった。」

6

Adeunt deinde vos non communicantes episcopis synodi legati Orientales, gesta omnia edocent, damnatam quoque haeresim demonstrant: nonne oportuisset vos saltem vel nunc absistere, et cunctarum disceptationum tenorem arbitrio reservari?

PL 10, 707A

「それから、諸君と交わりを結ばない会議の東方の使節たちが諸君のもとを訪れ、すべての経緯を教え、異端が断罪されたことも示す。そのとき諸君は、少なくとも今は身を引き、あらゆる論議の内容が判断に委ねられるようにしておくべきではなかったか。」

7

Sed nescio cujus voluntatis vestrae conscientia recti judicium non recepistis. Vestris enim statim aggregamini, et blasphemiarum vestrarum communionem initis: nec id saltem consilii sumitis, sin pudor aliquos fefellisset, Ariminensem synodum extimari. Dolum enim vestrum in non anathematizandis vestris statim prodidistis.

PL 10, 707B

「しかし諸君は、諸君のいかなる意志の自覚によるのか私は知らないが、正しい判断を受け入れなかった。実際、ただちに自分たちの仲間に結びつき、諸君の冒瀆との交わりに入ったのであり、もし恥が誰かを欺いたとしても、アリミヌムの会議をせめて重んじるという考えさえ持たなかった〔sin pudor aliquos fefellisset と extimari の取り方は定かでない〕。諸君は、自分たちのものをアナテマとしなかったことで、諸君の欺きをただちに露わにしたのである。」

Fragmentum X, Caput III

第X断片 第III章PL 10, 707B
1

Perfidiam qui prodiderint. Qui filium nolint ut caeteras facturas. Qui velint ex Deo. Qui aeternum; cur similem secundum Scripturas. -- « Nam in conventu multorum vos arguentium, cur etiam non creaturam Dei filium diceretis; respondistis, sanctis Ariminensibus non Christum creaturam negatum fuisse, sed dissimilem caeteris creaturis: quia in eo quod dictum sit, non esse creatum velut caeteras facturas, non quia creatio non sit, sed excipiatur a caeteris: ut licet non dissimilis caeteris sit, tamen ut ipse aliud non sit.

PL 10, 707B

いかにして不信を露わにしたか。子を他の造られたものと同じとはしないというのは、いかなる意味か。神からというのは、いかなる意味か。永遠というのは、いかなる意味か。なぜ聖書に従って似ていると言うのか。――「実際、多くの者が諸君を問いただした集まりで、なぜ神の子を被造物とも言わないのかと問われたとき、諸君は答えた。聖なるアリミヌムの人々にあっては、キリストが被造物であることが否定されたのではなく、他の被造物と似ていない者とされたのだ、と。というのも、子について、他の造られたもののようには創造されていないと述べられたのは、創造ではないからではなく、他のものから除かれるからだ、と。すなわち、他のものと似ていないわけではないが、それでも彼自身は別のものではない、というのである〔末尾の ut licet non dissimilis … の節はとくに不明瞭で、推定訳である〕。」

2

Quasi vero ulla creatura aliis sit similis, ut angelus homini, homo avi, avis pecudi. Haec si mentior, testes sunt qui audierunt.

PL 10, 708A

「まるで、天使が人間に、人間が鳥に、鳥が家畜に似ているように、いずれかの被造物が他のものに似ているかのようである。私がこれを偽って言っているのなら、聞いた者たちが証人である。」

3

Quod si et ipsi tacebunt, loquitur mecum defensus a vobis impiissime liber vester, in quo ut vitrum hyacintho, ita Filius Patri, et Deo Christus alienus est.

PL 10, 708A

「そして、もし彼ら自身も黙るなら、諸君によってこの上なく不敬虔に擁護された諸君の書物が、私とともに語る。その書物においては、ガラスがヒヤシンス石に対して異質であるように、子は父に、キリストは神に対して異質である。」

4

Deinde, in quo audientes fefellistis, ut non de nullis exstantibus sit, sed ex Deo; numquid et quia hoc a vobis dictum sit, simulatio non patuit? cum ideo non de nullis exstantibus, sed ex Deo, secundum vestram professionem sit, quia eidem voluntas ad id, quod subsistat, exordium fuerit.

PL 10, 708A

「さらに、諸君が聴く者たちを欺いたのは、子が存在するものが何もないところからではなく、神からのものであると言った点である。これが諸君によって述べられたからといって、偽装は明らかにならなかったであろうか。諸君の宣言によれば、子が存在するものが何もないところからではなく神からであるのは、まさに子にとって、存在するに至るための始まりが〔父の〕意志であったからにほかならないのに。」

5

Mentior sane? si non in conventibus per conventionem libelli sui Orientalibus damnastis eos, qui non de substantia habere id quod natus est, sed de voluntate dixissent. Aeternum quoque cum Patre esse profitemini.

PL 10, 708B

「私が偽っているというのか。もし諸君が、集まりにおいて、諸君の書物の合意を通じて東方の人々に対し、生まれたものを実体からではなく意志から得ていると言った者たちを断罪しなかったのなら、そうであろうが〔si non の取り方は定かでない。反語的に取った〕。諸君はまた、子が父とともに永遠であると宣言する。」

6

Vere sane dixeritis, si non reclamatum mihi esset, cur ante tempora aeterna de vero patre Deo verum unigenitum Deum natum praedicassetis: ut aeternitas ei cum Patre angelorum animarumque humanarum, non jam anteriorum sit, sed futurorum.

PL 10, 708B

「諸君は確かに真実を語ったことになるであろう。もし私に、なぜ諸君が、永遠の時に先立って、真の父なる神から真の独り子なる神が生まれたと説いたのかと反論されていなかったのならば〔si non reclamatum mihi esset 以下は構文が崩れており、意味は推定である〕。それは、子にとっての父とともにある永遠が、天使たちと人間の魂たちの永遠のように、もはや先にあったものではなく、将来のものにすぎないようにするためであった。」

7

Similem quoque secundum Scripturas esse dixistis: quasi non secundum Scripturas similis Deo et homo sit, et regno coelorum granum sinapi et fermentum et sagena.

PL 10, 708B

「諸君はまた、聖書に従って似ていると言った。あたかも、聖書に従って人間が神に似た者でなく、天の国が、からし種、パン種、網に似ているのでないかのようである。」

8

Sed percurrere vestrae hypocrisis mendacia otiosum est: clamant enim adversum vos impietatis vestrae opera.

PL 10, 709A

「だが、諸君の偽善の偽りを次々と巡ることは無用である。実際、諸君の不敬虔の業が、諸君に対して叫んでいる。」

Fragmentum X, Caput IV

第X断片 第IV章PL 10, 709A
1

Quale eorum crimen. -- « Servus, ne dicam bonus, sed certe tolerabilis, contumeliam domini invitus audit, et si licet, ulciscitur; miles regis sui periculum, etiam objectu corporis sui et contemptu animae, depellit; canes ipsi ad custodiam domus habiti, quodam sensu naturae intelligentes oblatrant, et ubi quaedam eos adventantium aura contigerit, totis ad suspicionem ipsam saltibus efferuntur.

PL 10, 709A

彼らの罪とは何か。――「奴隷は、善良とまでは言わないが、少なくとも我慢のできる者であれば、主人への侮辱を望まずに聞き、もし許されるなら報復する。兵士は、自分の王の危難を、自らの体を差し出し、魂を軽んじてまで、退ける。家の見張りとして飼われた犬でさえ、自然の何らかの感覚によって悟って吠え、近づく者たちの気配が何かしら触れれば、その疑いだけで全身を躍らせて飛び出す。」

2

Vos audistis Christum verum Dei filium et unigenitum Deum: negare reputamini, et quiescitis. Quid quievisse dico? Obnitimini reclamantibus, et aggregamini obstrepentibus. Parum istud est.

PL 10, 709A

「諸君はキリストがまことに神の子であり独り子なる神であると聞いた。諸君は、それを否定していると思われながら〔底本は negare。ミーニュの脚注は Faber 版の negari を示す〕、黙っている。黙っていたと私は言うのか。諸君は、抗議する者たちに逆らい、騒ぎ立てる者たちに加わっている。いや、それだけではない。」

3

Ex bibliotheca etiam vestra ad praedicationem impietatis arma sumuntur: et bellum adversus Deum praesidiis vestris initur.

PL 10, 709B

「諸君の書庫からさえ、不敬虔を宣べ伝えるための武器が取り出され、神に対する戦いが、諸君の守備隊によって始められている。」

4

Ubi igitur vestra professio apud Nicaeam Thraciae, qua dixistis omnes haereses damnatas esse? et ( f. Sed) in lumen falsitas vestra protracta est: professionis vestrae noctem Sol justitiae praedicatoribus suis prodidit.

PL 10, 709B

「それでは、トラキアのニケにおける諸君の宣言、そこで諸君はすべての異端が断罪されたと言ったが、それはどこにあるのか。そして(おそらく「しかし」)諸君の偽りは光の中へ引き出された。義の太陽は、諸君の宣言の夜を、自らを宣べ伝える者たちに露わにした。」

5

Probatis enim haec, et damnatis, et ad haereticos transitis. Ita, quod antea ad fraudem hominum fefellistis, nunc ipsam ad professionem professi in Deum Christum odii prodidistis. »

PL 10, 709B

「実際、諸君はこれらを是認し、そして断罪し〔Probatis enim haec, et damnatis の意味は定かでなく、字義どおり訳した〕、しかも異端者たちのもとへ移る。こうして、以前は人々を欺くために偽っていたことを、いまや、その宣言そのものに従い、神なるキリストに対する憎しみを宣言して〔ipsam ad professionem professi … odii は本文が崩れているらしい〕、露わにしたのである。」

Fragmentum XI, Prooemium

第XI断片 冒頭PL 10, 710A
1

INCIPIT FIDES CATHOLICA EXPOSITA APUD FARISEAM CIVITATEM AB EPISCOPIS GALLICANIS AD ORIENTALES EPISCOPOS. Dilectissimis et beatissimis consacerdotibus episcopis orientalibus omnibus per diversas provincias in Christo manentibus, Gallicani episcopi salutem.

PL 10, 710A

パリ〔底本は Fariseam。Parisiam と読む〕の都市で、ガリアの司教たちから東方の司教たちへ示された、公同の信仰が始まる。諸地方にあってキリストのうちに留まるすべての東方の司教たち、いと愛する、いと幸いなる同僚司教たちへ、ガリアの司教たちより、挨拶を送る。

Fragmentum XI, Caput I

第XI断片 第I章PL 10, 710A
1

Haereticorum fallacia. --Omni quidem vitae nostrae fideique sensu gratias Deo patri per Dominum nostrum Jesum Christum confitemur, quod nos in lumine scientiae confessionis suae, doctrinis et propheticis et apostolicis collocavit; ne saecularis imperitiae tenebris detenti, judicio saeculi teneremur: cum sola spes sit plenissima ad salutem, Deum patrem omnipotentem per unigenitum ejus Dominum Jesum Christum in sancto Spiritu confiteri.

PL 10, 710A

異端者たちの欺き。――我々は、我々の生と信仰のあらゆる感覚をもって、我々の主イエス・キリストを通じて父なる神に感謝を告白する。神は、神を告白することの知識の光のうちに、預言者たちの教えと使徒たちの教えによって我々を置いた。それは、世の無知の暗闇に囚われて、世の裁きに捕らえられることのないようにするためである。全能の父なる神を、その独り子である我々の主イエス・キリストを通じて、聖なる霊において告白することだけが、救いへの最も満ち足りた希望だからである。

2

Sed plane non minor quotidie gratulationis nostrae causa cumulatur, quod liberans nos ab errore mundi, nunc etiam inexpiabili haereticorum admisceri non patitur societati.

PL 10, 710B

確かに、我々の喜びの理由は、日ごとに劣らず積み重ねられている。神は、我々を世の誤りから解放したうえ、いまや異端者たちの償いえない交わりに混ぜられることをも許さないからである。

3

Ex litteris enim vestris, quas dilecto fratri et consacerdoti nostro Hilario direxistis, fraudem diaboli et conspirantia adversus Ecclesiam Domini haereticorum ingenia cognovimus, ut divisi in partibus Orientis atque Occidentis, diversis invicem opinionibus falleremur.

PL 10, 710B

というのは、我々の愛する兄弟にして同僚司教ヒラリウスに宛てて諸君が送った書簡から、我々は悪魔の欺きと、主の教会に対して共謀する異端者たちの策略を知ったからである。それは、東方と西方に分けられ、互いに異なる意見によって欺かれるようにするためであった。

4

Nam plures numero, qui aut Arimini aut Nicaeae ( Thraciae ) adfuerunt, sub auctoritate vestri nominis ad usiae silentium sunt coacti: quod verbum a vobis quondam contra Ariomanitarum haeresim inventum, a nobis semper sancte fideliterque susceptum est.

PL 10, 711A

実際、アリミヌムあるいはニケ(トラキアの)に居合わせた数の多い者たちは、諸君の名の権威のもとに、ウシアについて沈黙するよう強いられた。その語は、かつて諸君によってアレイオス狂徒の異端に対抗して見いだされ、我々によって常に聖なるものとして忠実に受け入れられてきたものである。

Fragmentum XI, Caput II

第XI断片 第II章PL 10, 711A
1

Quo sensu synodus homousion amplectatur. Homoeusion non respuit. --Nam homousion sermonem ad veram et legitimam ex Deo patre unigeniti Dei nativitatem sumus amplexi, detestantes secundum Sabellii blasphemias ipsam unionem, neque aliquam partem Patris esse Filium intelligentes; sed ex toto atque perfecto innascibili Deo, totum atque perfectum unigenitum Deum natum, unius a nobis idcirco vel usiae vel substantiae cum Deo patre confessum, ne creatura potius, aut adoptio, aut appellatio videretur.

PL 10, 711A

会議がいかなる意味でホモウシオスを受け入れるか。ホモイウシオス(類似実体)を退けはしない。――実際、我々は、ホモウシオスという語を、父なる神からの独り子なる神の、真実で正当な誕生のために受け入れた。サベリオスの冒瀆に従うその合一を忌み嫌い、また子が父の何らかの部分であるとも理解せず、全体にして完全な生まれざる神から、全体にして完全な独り子なる神が生まれたと理解する。それゆえ我々は、彼が父なる神と同一のウシアの、あるいは同一実体の者であると告白した〔unius a nobis idcirco vel usiae vel substantiae … confessum の取り方は推定である〕。それは、彼がむしろ被造物、あるいは養子、あるいは単なる名称と見えないようにするためである。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
  • ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。
2

Et quia ex ipso esset, ut ex patre filius, ut ex Deo Deus, ut ex virtute virtus, ut ex spiritu spiritus, ut lumen ex lumine; similitudinem quoque ejus ad Deum patrem non inviti audientes (quippe cum imago invisibilis Dei sit) (Coloss. I, 13) , sed eam solam similitudinem dignam ad Patrem intelligentes, quae veri Dei sit ad Deum verum: ita ut non unio divinitatis, sed unitas intelligatur; quia unio sit singularis, unitas vero secundum nativitatis veritatem plenitudo nascentis sit: maxime cum Dominus ipse Jesus Christus ad discipulos suos sit professus, dicens: Ego et Pater unum sumus (Joan. X, 30) ; quo non solum charitatem quae ad Patrem est, sed et divinitatem quae Dei ex Deo est, significat; secundum illud: Qui me vidit, vidit et Patrem (Joan, XIV, 9); et, Si mihi non vultis credere, vel operibus meis credite, quia Pater in me est, et ego in Patre (Joan. X, 38) .

PL 10, 711B

また、彼が神自身から出たもの、すなわち父からの子、神からの神、力からの力、霊からの霊、光からの光であるゆえに、彼の父なる神との類似についても、我々は望まずにではなく聞き(実際、彼は見えない神の像である)(コロサイ1:13)、ただ、真の神の真の神に対する類似こそが父にふさわしい類似であると理解する。こうして、神性の合一ではなく一体性が理解される。合一は単一のものであり、一体性は誕生の真実に従って、生まれる者の充満だからである。とりわけ、主イエス・キリスト自身が弟子たちに、「私と父は一つである」(ヨハネ10:30)と言って宣言したのだから。これによって彼は、父への愛だけでなく、神からの神である神性をも意味している。これは次の言葉に従う。「私を見た者は父をも見た」(ヨハネ14:9)、また「もし汝らが私を信じようとしないなら、せめて私の業を信じよ。父が私のうちにあり、私が父のうちにあるからである」(ヨハネ10:38)。

Fragmentum XI, Caput III

第XI断片 第III章PL 10, 711C
1

Filius ante tempus. Patre minor in forma servi. --Hanc igitur fidem semper tenentes, et tenebimus, detestantes quoque eos qui dicunt, Non erat ante quam nasceretur: non quod unigenitum Deum innascibilem praedicemus, sed quod impium sit maxime, Deo temporum tempus aliquod anteferre; cum ipsum illud, antequam nasceretur non fuit, sit temporis.

PL 10, 711C

子は時に先立つ。僕の形においては父より小さい。――それゆえ我々は、この信仰を常に保ってきたし、これからも保つであろう。また、「生まれる前には存在しなかった」と言う者たちをも忌み嫌う。それは、独り子なる神が生まれざる者であると我々が宣べるからではなく、時の神に何らかの時を先立たせることが最も不敬虔だからである。「生まれる前には存在しなかった」というこのこと自体が、時間に属するのだから。

2

Sed et obedientem quoque Patri Filium etiam usque ad mortem crucis, secundum infirmitatem adsumpti hominis, non negamus: cum ipse de adscensu suo ad coelos locutus sit: Si diligeretis me, gauderetis quia vado ad Patrem; quia Pater major me est (Joan. XIV, 28) .

PL 10, 712A

しかし我々は、子が、引き受けられた人間の弱さに従って、十字架の死に至るまで父に従順であったことも否定しない。彼自身が、天への自分の昇りについて語ったからである。「もし汝らが私を愛しているなら、私が父のもとへ行くことを喜ぶだろう。父は私より大きいからである」(ヨハネ14:28)。

3

Per cujus carnis susceptionem nos sibi fratres connuncupare dignatus est (Joan. XX, 17) , cum in forma Dei manens, forma servi esse voluit.

PL 10, 712A

その肉を受けることを通じて、彼は我々を自分の兄弟と呼んだ(ヨハネ20:17)。神の形にとどまりながら、僕の形となることを望んだのだから。

Fragmentum XI, Caput IV

第XI断片 第IV章PL 10, 712A
1

Lapsi retractant quod gesserunt. Erroris auctores damnant. Itaque, Charissimi, cum ex litteris vestris in usiae silentio fraudem se passam, simplicitas nostra cognoscat; etiam pietatem eorum, qui Arimino Constantinopolim reverterunt, conventos, sicut epistola vestra contenta testatur, neque eos ad tantarum blasphemiarum damnationem potuisse compellere, fidelis dominici nominis praedicator frater noster Hilarius nuntiaverit: nos quoque ab his omnibus, quae per ignorantiam perperam gesta sunt, referimus: Auxentium et Ursacium ac Valentem, Gaium, Megasium et Justinum excommunicatos habemus secundum litteras vestras: et certe, ut diximus, juxta fratris nostri Hilarii professionem, qui se pacem cum his qui horum sectarentur errores, habiturum negavit: blasphemias quoque omnes, quas litteris vestris subjecistis, damnamus, maximeque eorum sacerdotes apostatas respuentes, qui in loca fratrum indignissime exsulantium, quorumdam aut ignoratione aut impietate sunt substituti: pollicentes hoc coram Deo atque etiam confitentes, ut quisque his, quae statuimus, intra Gallias putaverit renitendum, a communione ac sede sit sacerdotii abjiciendus.

PL 10, 712A

堕ちた者たちは、自分たちのなしたことを撤回する。誤りの創始者たちを断罪する。――それゆえ、いと愛する者たちよ、我々の素朴さは、諸君の書簡から、ウシアについての沈黙において欺きを受けたことを知り、また、主の名の忠実な宣教者である我々の兄弟ヒラリウスが、諸君がアリミヌムからコンスタンティノポリスへ戻った者たちの敬虔〔ミーニュの注:司教への敬意から「彼ら」をこう呼ぶ〕とも会見したが、諸君の書簡に含まれているとおり、彼らをこれほどの冒瀆の断罪へと強いることはできなかったと告げた以上、我々もまた、無知のうちに誤ってなされたこれらすべてを撤回する。我々は、諸君の書簡に従い、アウクセンティウス、ウルサキウス、ウァレンス、ガイウス、メガシウス、ユスティヌスを破門された者と見なす。そして確かに、我々が述べたとおり、我々の兄弟ヒラリウスの宣言に従えば、彼はこれらの者たちの誤りに従う者たちと平和を持つことはないと述べた。また、諸君が書簡に添えたすべての冒瀆をも断罪し、とりわけ、彼らの背教した司教たちを退ける。彼らは、きわめて不当に追放されている兄弟たちの座に、ある者たちの無知あるいは不敬虔によって取って代わって置かれた者たちである。我々は、神の前でこのことを約束し、告白する。すなわち、我々が定めたこれらのことに、ガリアの内で誰かが逆らうべきだと考えるなら、その者は交わりと司教の座から追放されるべきである、と。

2

Neque enim, ut alias, aut occasionem praedicandi non damnando permittens, aut contra Deum et Christi unigeniti Dei majestatem aliter, quam nos de homousii significatione sentimus obnitens, dignus erit sanctitate sacerdotii nominis judicandus: a quo etiam Saturninum, qui statutis salubribus impiissime contradicit, secundum fratrum nostrorum geminas jam litteras excommunicatum ab omnibus Gallicanis episcopis Charitas Vestra cognoscat: quem et vetera dissimulata (jam diu licet) crimina, et caetera edita epistolis suis novae temeritatis irreligiositas indignum episcopi nomine esse fecerunt. « Explicit fides catholica exposita apud Fariseam civitatem ab episcopis Gallicanis ad Orientales episcopos. » INCIPIT EPISTOLA EUSEBII AD GREGORIUM EPISCOPUM SPANENSEM ( Scripta circa an. 360) . Domino sanctissimo fratri Gregorio episcopo Eusebius in Domino salutem.

PL 10, 712C

実際、他の場合もそうであるが、断罪しないことによって説く機会を許す者も、あるいは神と、独り子なる神キリストの威厳に逆らって、ホモウシオスの意味について我々が考えるのとは別の仕方で抗う者も、司教の名の聖性にふさわしいとは判断されないであろう。この点から、有益な決定に最も不敬虔に反対するサトゥルニヌスも、我々の兄弟たちのすでに二通の書簡に従い、ガリアのすべての司教たちによって破門されていることを、諸君の愛は知るがよい。彼を、古い、看過されていた(すでに久しく許されているが)罪状と、彼の書簡に示されたその他の、新たな無謀の不敬虔が、司教の名にふさわしくない者とした。「パリ〔底本は Fariseam。Parisiam と読む〕の都市でガリアの司教たちから東方の司教たちへ示された公同の信仰、終わり。」エウセビウスの、ヒスパニアの司教グレゴリウスへの書簡が始まる(360年ごろに書かれた)。いと聖なる主にして兄弟、司教グレゴリウスへ、エウセビウスより、主にあって挨拶を送る。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

Fragmentum XI, Caput V

第XI断片 第V章PL 10, 713A
1

Litteras sinceritatis tuae accepi, quibus, ut decet episcopum et Dei sacerdotem, transgressori te Osio didici restitisse, et plurimis cadentibus Arimino in communicatione Valentis et Ursacii et caeterorum, quos ipsi, agnito blasphemiae crimine, ante damnaverunt, tuum assensum denegasse, fidem scilicet servans, quam patres Nicaeani scripserunt.

PL 10, 713A

私は汝の誠実さの書簡を受け取った。それによって、私は、司教にして神の司教にふさわしく、汝が背反者オシウスに抵抗し、アリミヌムで多くの者が、ウァレンスとウルサキウスとその他の者たち――冒瀆の罪を認めて、彼ら自身がかつて断罪した者たち――との交わりに陥るなか、汝が同意を拒んだことを知った。ニカイアの父たちが書き記した信仰を保っていたのである。

2

Gratulamur tibi in hoc, gratulamur et nobis, quia hoc cujus proposito et hac fide pollens nostri dignatus es meminisse. Permanenti autem tibi in eadem confessione, et nullam cum hypocritis retinenti societatem, nostram tibi communicationem promitte.

PL 10, 713A

このことについて我々は汝を祝い、また我々自身をも祝う。この志において敬虔で〔底本は cujus。ミーニュの注に従い pius と読む。注は usus も挙げる〕、この信仰に力強い汝が、我々を思い出してくれたからである。同じ告白のうちに留まり、偽善者たちといかなる交わりも保たない汝は、我々の交わりを、我がものとして期待するがよい。

3

Quibus potes tractatibus, quanto labore praevales, transgressores objurga, infideles increpa, nihil metuens de regno saeculari, ut fecisti: quia potior est qui in nobis est, quam qui in hoc mundo.

PL 10, 713A

汝にできる論考によって、汝が力の及ぶかぎりの労苦をもって、背反者たちを叱責し、不信の者たちを咎めよ。汝がこれまでそうしたように、世の王国について何も恐れずに。我々のうちにある者は、この世にある者よりも力強いからである。

4

Nos vero tui consacerdotes tertio laborantes exsilio, hoc dicimus quod manifestum esse putavimus: quoniam omnis spes Ariomanitarum non in sua aut linito consensu, sed in protectione pendet regni saecularis: ignorantes scripta, quia maledicti sunt, qui spem habent in hominem (Jerem. XVII, 5) .

PL 10, 714A

我々、汝の同僚司教たちは、三度目の追放に苦しみながら、我々が明らかと考えたことをこう述べる。アレイオス狂徒のすべての望みは、自らの力にも、一致した〔底本は sua aut linito。ミーニュの注が挙げるファーブルの読み vi sua aut unito に従う〕同意にもなく、世の王国の庇護にかかっている。彼らは、「人に望みを置く者は呪われている」(エレミヤ17:5)と書かれていることを知らない。

5

Nostrum autem adjutorium in nomine Domini, qui fecit coelum et terram (Psal. CXXIII, 8) . In passionibus perdurare cupimus, ut, secundum quod dictum est, in regno glorificari possimus (Rom. VIII, 17) .

PL 10, 714A

「我々の助けは、天と地を造った主の名にある」(詩篇123:8)。我々は、苦難のうちに耐え抜くことを望む。言われているとおり、王国において栄光を受けることができるためである(ローマ8:17)。

6

Dignare nobis scribere quid malos corrigendo profeceris, vel quantos fratres aut stantes agnoveris, aut ipse monendo correxeris.

PL 10, 714A

悪しき者たちを正すことで汝が何を成し遂げたか、また何人の兄弟が立っているのを知り、あるいは汝自身が勧めて正したか、我々に書き送ってほしい。

7

Salutant te omnes qui mecum sunt, maxime Diaconus: simulque petunt, ut cunctos lateri tuo fideliter adhaerentes nostro digneris obsequio salutare. Explicit epistola Eusebii ad Gregorium episcopum Spanensem.

PL 10, 714B

私とともにいる者たちすべてが汝に挨拶を送る。とりわけ助祭が。また彼らは、汝の傍らに忠実に付き従うすべての者に、我々の敬意をもって挨拶してくれるよう願っている。エウセビウスの、ヒスパニアの司教グレゴリウスへの書簡、終わり。

Fragmentum XII, Prooemium

第XII断片 冒頭PL 10, 714B
1

« INCIPIT EXEMPLUM EPISTOLAE LIBERII EPISCOPI URBIS ROMAE, FACTAE AD CATHOLICOS EPISCOPOS ITALIAE » ( an. 363, aut etiam serius ) . Liberius episcopis catholicis per Italiam consistentibus, in Domino aeternam salutem.

PL 10, 714B

「ローマの都の司教リベリウスの、イタリアの公同の司教たちに宛てた書簡の写しが始まる」(363年、あるいはそれより後)。イタリア全土にある公同の司教たちへ、リベリウスより、主にあって永遠の挨拶を送る。

Fragmentum XII, Caput I

第XII断片 第I章PL 10, 714B
1

Arimini lapsis ignosci quidam nolunt. Aliter sentit Liberius. --Imperitiae culpam oblitterat resipiscens. Hoc autem de Scripturis sanctis advertere est.

PL 10, 714B

アリミヌムで堕ちた者たちを赦そうとしない者たちがいる。リベリウスは別の考えである。――無知の咎を、悔い改める者は消し去る。このことは、聖なる書からも認められる。

2

Pietatem ad omnia utilem esse legimus, cui cedit corporalis exercitatio, quamvis et ipsa utilitatis retineat fructus: quam sectandam nobis etiam ratio temporis praesentis exposcit.

PL 10, 715A

我々は、敬虔がすべてのことに益があると読む。身体の鍛錬はこれに道を譲る。もっとも、身体の鍛錬もまた益の実りを保持してはいるが。現在の時のあり方もまた、我々にこれを追い求めるよう求めている。

3

Non enim si aliqui forte qui hoc studii gerunt, ratione provisam destruere impudenter saeviori censura; hoc aestimaverint et novare, quod jam ex apostolica auctoritate munitum est de pietate, cum dictum est, non esse parcendum his qui apud Ariminum ignorantes egerunt, quibus nescire inlicitum, fuit captum errori incidere, idcirco veritas repedanda est.

PL 10, 715A

というのも、この熱意を抱く何人かが、たまたま、理によって備えられたものを、より厳しい譴責によって恥知らずにも打ち壊そうとし、すでに使徒の権威によって敬虔について固められていることをも改めてよいと考えたとしても――アリミヌムにおいて知らずに行動した者たちは容赦すべきでない、と述べられたときのことである――〔それで事が決まる〕わけではない〔Non enim si … aestimaverint … の構文は定かでなく、推定訳である〕。そのような者たちにとって、知らずにいることは許されないことであったのに、彼らは誤りに陥ることとなった。それゆえ、真理は立ち戻って辿られねばならない。

4

Sed mihi, cui convenit omnia moderate perpendere, maxime cum et Aegyptii omnes et Achivi accusati sententiam receperunt multis, parcendum quidem his de quibus supra tractavimus, auctores vero esse damnandos, qui obliqua et maligna subtilitate et caligine offenderunt innocentium sensus, per quae velamen obducerent veritati, tenebras lucem, et lucem tenebras venditantes.

PL 10, 715A

しかし、あらゆることを穏当に量ることがふさわしい私としては――とりわけエジプトの者たちすべても、告発されたアカイアの者たちも、この判断を受け入れたのだから――先に論じた多くの者たちには寛容が示されるべきであるが、無垢な者たちの考えを、よこしまで悪意ある巧妙さと暗闇とによって傷つけ、それによって真理に覆いをかぶせ、闇を光として、光を闇として売り込んだ創始者たちは、断罪されるべきであると考える。

Fragmentum XII, Caput II

第XII断片 第II章PL 10, 715B
1

Quo pacto ignoscat. Igitur si quis ignorationis captum resipiscens sermonis nostrae advocationis brevissima illud virus in se pestiferum Ariani dogmatis subdolum ac tenebrosum fuerat expertus, reparatus exhauriat; condemnet, vehementiusque in auctores ejus insaeviat, quos in se violentos expertus est, totumque se fidei apostolicae et catholicae usque ad Nicaenae synodi conventum de integro mancipet.

PL 10, 715B

いかなる条件で赦すか。――それゆえ、もし誰かが、自らの無知の虜であったことを悔い改め、我々のこの勧めの言葉のごく簡潔な訴えによって、アレイオス派の教説の、狡猾で暗い、あの有害な毒――自らのうちにそれを経験していた――を、立ち直って払いのけ、これを断罪し、自らのうちにその暴力を経験した創始者たちに対していっそう激しく怒りを向け、そして自分自身を、ニカイアの会議の集いに至るまでの使徒的で公同の信仰に、まったき仕方で新たに委ねるならば……

2

Per quam professionem, etiamsi quibusdam leve et remissum videtur, recuperet id quod per astutiam rectitatis amiserat.

PL 10, 715B

……この宣言によって、たとえある人々にはそれが軽く緩やかなものと見えるとしても、彼は、狡猾さによって正しさから失っていたものを取り戻すであろう。

3

Verum si aliquis tam stolidae mentis, quod haud credo, fuerit inventus, qui non solum nolit converti antidotum recipiens sanitatis; venenum virusque noxius sese vindicare crediderit: et ratione vincetur, et auctori perfidiae perdite deputatus, Ecclesiae catholicae spiritali vigore plectetur.

PL 10, 716A

しかし、もし誰か――私はほとんど信じないが――それほど愚鈍な心の持ち主が見出され、健全さの解毒剤を受け取って立ち返ることを望まないばかりか、有害な毒と汚れとを自らのものとして主張すべきだと考えるような者があるならば、その者は理によって打ち負かされ、不実の創始者の側に救いがたく数えられて、公同の教会の霊的な力によって罰せられるであろう。

4

ITEM EXEMPLUM EPISTOLAE EPISCOPORUM ITALIAE. Dilectissimis fratribus per Illyricum fidem paternam retinentibus, episcopi Italiae in Domino aeternam salutem

PL 10, 716A

同じく、イタリアの司教たちの書簡の写し。イリュリクム全域で父祖の信仰を保っているいと愛する兄弟たちへ、イタリアの司教たちより、主にあって永遠の挨拶を送る。

Fragmentum XII, Caput III

第XII断片 第III章PL 10, 716A
1

Itali Arimini statutis rescissis Nicaenae fidei se reddunt. --Divini muneris gratia, ut secundum Apostolum omnes unum sapere, omnes unum confiteri coeperimus.

PL 10, 716A

イタリアの人々は、アリミヌムの決定を取り消し、ニカイアの信仰に立ち返る。――神の賜物の恩寵により、使徒〔パウロ〕に従って、我々はみな一つのことを思い、みな一つのことを告白し始めた。

2

Et quantum ad Italiam quidem pertinet, cum fidei paternae, hoc est, apud Nicaeam scriptae se reddidit, fraudem quam passa est apud Ariminum recognoscens: Illyricum etiam Deum clementi nutu respexisse gaudemus; et consortio infidelitatis, quo gravabatur, abjecto, ea quae sunt rectae sententiae probare coepisse gratulamur.

PL 10, 716B

イタリアに関して言えば、イタリアは、アリミヌムで受けた欺きを認めて、父祖の信仰、すなわちニカイアで書かれた信仰に立ち返った。我々は、神がイリュリクムにも寛大な意向をもって目を向けたことを喜ぶ。また、イリュリクムが、負っていた不信の交わりを投げ捨て、正しい意見に属することを是認し始めたことを祝う。

3

Nostram igitur, dilectissimi Fratres, unam eamdemque accipite firmam subscriptione sententiam. Nicaeni tractatus adversus Arium Sabelliumque, cujus Photinus partiaria haereditate damnatur, decreta servamus.

PL 10, 716B

それゆえ、いと愛する兄弟たちよ、署名によって確かなものとされた、一つにして同じ我々の意見を受け取ってほしい。我々は、アレイオスとサベリオスに反するニカイアの討議の決議を守る。サベリオスの遺産を分け持つ者として、フォティヌスが断罪される。

4

Ariminensis concilii statuta quorumdam tergiversatione corrupta, consensu omnium provinciarum, jure rescindimus; quorum etiam exemplaria transmittenda censuimus, ut nec in fide retinenda, nec in confutando Ariminensi concilio aliqua videretur esse condissensio.

PL 10, 716B

ある者たちの言い逃れによって損なわれたアリミヌムの会議の決定を、我々はすべての属州の同意により、法にのっとって取り消す。その写しも送るべきだと我々は判断した。信仰を保つことにおいても、アリミヌムの会議を論駁することにおいても、いかなる妥協〔底本は condissensio。ミーニュの注が挙げるピトゥー写本の condescensio と読む〕も見られないようにするためである。

5

Quicumque igitur nostrae unanimitatis optat habere consortium, quicumque individuam pacem nobiscum habere desiderat, quae sunt nostrae sententiae comprobare festinet, et fidei nobis ( f. a nobis) memoratae subscriptionem, et rescissionem Ariminensis concilii sine ambiguitate mittendo.

PL 10, 717A

それゆえ、我々の一致との交わりを持つことを望む者は誰でも、我々とともに分かたれぬ平和を持つことを願う者は誰でも、我々の意見に属することを是認するよう急ぐがよい。我々に(おそらく「我々によって」)言及された信仰への署名と、アリミヌムの会議の取り消しを、曖昧さなく送ることによって。

6

Id certe petimus, quod complurium harum provinciarum porrigimus ipsi consensu. Auctores autem haeresis Arianae vel Aetianae, Valentem et Ursacium, caeterosque eorumdem consortes non nunc esse quod manifestari apud Illyricum coeperunt, sed olim condemnasse ( id est, ibi condemnatos esse) manifestum est. Explicit.

PL 10, 717A

我々が求めるのは確かに、これらの属州の多くの同意によって、我々自身が差し出すところのものである。アレイオス派あるいはアエティオス派の異端の創始者であるウァレンスとウルサキウス、またその仲間たちが、イリュリクムで明らかにされ始めたような者に今なったのではなく、〔我々が〕すでに昔に〔彼らを〕断罪していた(すなわち、そこで断罪されていた)ことは明らかである。終わり。

Fragmentum XIII

第XIII断片PL 10, 717A
1

INCIPIT EPISTOLA GERMINII EPISCOPI ADVERSUS ARIANOS JAM SUBSCRIPSERANT IN CONCILIO ARIMINENSI, SCIENTES QUOD MALE FECERUNT ( Circa an. 365 edita ) .

PL 10, 717A

アリミヌムの会議ですでに署名し、自分たちが悪しくなしたことを知っていたアレイオス派〔題の構文は崩れており、jam subscripserant 以下をアレイオス派に係る関係節と取った〕に対する、司教ゲルミニウスの書簡が始まる(365年ごろに出された)。

2

Ego Germinius episcopus credo et profiteor esse unum verum Deum patrem, aeternum, omnipotentem: et Christum filium ejus unicum et Dominum Deum nostrum, de vero Deo patre verum Dei filium, ante omnia genitum, divinitate, charitate, majestate, virtute, claritate, vita, sapientia, scientia Patri per omnia similem, utpote perfectum de perfecto genitum: susceptionem etiam hominis ex virgine Maria, sicut prophetae futurum praedixerunt, et evangelicae atque apostolicae voces completum docent.

PL 10, 717A

司教である私ゲルミニウスは、唯一の真の神、永遠にして全能の父が存在することを信じ、宣言する。また、その独り子にして我々の主なる神であるキリスト、真の父なる神からの神の真の子が、すべてに先立って生まれ、神性、愛、威厳、力、栄光、生命、知恵、知識において、すべてにわたって父に似ていることを。完全な者から完全な者が生まれたのだから。おとめマリアからの人間の受容をも、預言者たちが将来のこととして予告し、福音書と使徒たちの声が成就したこととして教えているとおりに。

3

Passiones quoque ejus et mortem et resurrectionem et in coelis adscensionem suscipimus, credimus, profitemur: et quod in fine mundi de coelis descensurus sit judicare vivos et mortuos, et reddere unicuique secundum opera ejus.

PL 10, 717C

その受難と死と復活、天への昇りをも、我々は受け入れ、信じ、宣言する。また、世界の終わりに、生ける者と死せる者を裁き、各人にその業に応じて報いるために、天から降るであろうことも。

4

Et in Spiritum sanctum, id est paraclitum, qui nobis a Deo patre per Filium datus est. Explicit.

PL 10, 717C

また、聖なる霊、すなわち、父なる神から子を通して我々に与えられたパラクレートスを。終わり。

Fragmentum XIV, Prooemium

第XIV断片 冒頭PL 10, 718A
1

INCIPIT EXEMPLUM EPISTOLAE VALENTIS, URSACII ET ALIORUM AD GERMINIUM ( anno 366 scriptae ). Domino religiosissimo fratri Germinio, Valens, Ursacius, Gaius et Paulus salutem.

PL 10, 718A

ウァレンス、ウルサキウス、その他の者たちの、ゲルミニウスへの書簡の写しが始まる(366年に書かれた)。いと敬虔なる主にして兄弟ゲルミニウスへ、ウァレンス、ウルサキウス、ガイウス、パウルスより、挨拶を送る。

Fragmentum XIV, Caput I

第XIV断片 第I章PL 10, 718C
1

Germinius accusatur quod homoeusion defendat. --Cum de spe et salute sollicitudo incumbit, magis laudandi esse debent qui solliciti sunt, quam reprehensionem aliquam sustinere. Salus autem ac spes principaliter in fide catholica consistit.

PL 10, 718C

ゲルミニウスは、ホモイウシオスを擁護しているとして非難される。――望みと救いについての憂慮が迫るとき、憂慮する者たちは、何らかの非難を受けるよりも、むしろ称賛されるべきである。救いと望みは、何よりも公同の信仰にある。

  • ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。
2

Et ideo quamvis conventione a dominis nostris fratribus et coepiscopis nostris Valente et Paulo admonita noluerit ad id quod rumor jactitat de te respondere, domine religiosissime: tamen quia litteris tuis testificatus es, te in eadem charitate perseverare, et paratum esse illibatam dilectionem habere erga nos ostendere; propterea in unum apud Singidunum congregati, iterum his commonefacimus sanctitatem tuam, ut omni occasione ambigui exclusa, digneris rursus rescribere nobis.

PL 10, 718C

それゆえ、我々の主にして兄弟、同僚司教であるウァレンスとパウルスによって、会合で注意を受けたにもかかわらず、汝が、噂が流布していることについて答えようとしなかったとしても、いと敬虔なる主よ、しかし、汝が書簡で、同じ愛のうちに留まっていること、また我々に対して損なわれぬ愛情を持つ用意があることを証言したので、それゆえ我々は、シンギドゥヌムで一つに集まり、再びこれらをもって汝の聖性に注意を促す。曖昧さの余地をすべて除いて、汝が再び我々に返信してくれるように。

3

Si a fide catholica, quae Arimini a sancto concilio exposita confirmataque est, cui etiam universi Orientis episcopi consenserunt, sicuti jam professus es te non recessurum, apertius quaeritur significes.

PL 10, 718C

汝がすでに離れないと宣言したとおり、アリミヌムで聖なる会議によって示され確認され、東方のすべての司教たちも同意した公同の信仰から、離れないかどうかを、いっそう明らかに示すよう求められている。

4

Est autem hoc, sicut in ea cautum est: Similem dicimus Filium Patri secundum Scripturas, non secundum substantiam, aut per omnia, sed absolute.

PL 10, 718C

その信仰にあらかじめ定められているとおり、それは次のことである。我々は、子が聖書に従って父に似ていると言う。実体に従ってでも、すべてにわたってでもなく、端的に。

5

Si enim haec expositio immutata fuerit; manifeste quondam Basilii perfida assertio, propter quam synodus facta est, qua etiam merito damnata est, reparabitur.

PL 10, 718C

実際、もしこの提示が変えられるなら、かつてのバシレイオスの不実な主張、それのために会議が開かれ、その会議によって当然にも断罪された主張が、あからさまに復活させられることになる。

Fragmentum XIV, Caput II

第XIV断片 第II章PL 10, 718C
1

Retractatio illius deposcitur. --Dignare igitur hoc, quod quaeritur, evidenter litteris tuis declarare: non dixisse, aut dicere, vel dicturum, similem esse per omnia Filium Patri excepta innativitate: ne quod perlatores litterarum Jovianus diaconus et Martyrius subdiaconus verbo deprecationis suae ante praedictos dominos meos fratres et coepiscopos nostros Valentem et Paulum asserebant, magis credibile esse videatur, quia per omnia similem esse Filium Patri profitearis.

PL 10, 718C

彼の撤回が要求される。――それゆえ、求められているこのことを、汝の書簡によって明白に宣言してほしい。すなわち、子が、生まれざることを除いてすべてにわたって父に似ている、とは言わなかったし、言わないし、言うつもりもない、と。書簡の運び手である助祭ヨウィアヌスと副助祭マルテュリオスが、自分たちの嘆願の言葉で、前述の私の主にして兄弟、我々の同僚司教ウァレンスとパウルスの前で主張していたこと、すなわち汝が子は父にすべてにわたって似ていると宣言しているということが、むしろ信ずるに足ると見えることのないように。

2

Si enim sic te, sicut optavimus, sentire scriptis tuis manifestaveris; querelam pro injuria a quibusdam clericis tuis Palladio et Gaio fratribus et coepiscopis nostris factam ( f. facta) , licet nolueris, sicut prima conventione admonitus es, exquirere ad aestimationem tuam pertinet, illis scilicet praestantibus pro sua temeritate rationem.

PL 10, 719A

もし汝が、我々が望んだとおりに考えていることを、汝の書簡で明らかにするなら、汝の聖職者の何人かによって、我々の兄弟にして同僚司教であるパッラディウスとガイウスに加えられた不正についての訴え(おそらく「なされた」)を、汝が望まないとしても、最初の会合で勧告されたとおり、調べることは、汝の判断に属する。彼らが、自分たちの無謀について説明を果たすのであって。

3

Haec per Secundianum presbyterum, Pullentium lectorem, et Candidianum exorcistam transmisimus Charitati tuae XV calendas januarias ( anno 366), Gratiano nobilissimo P. et Dagalaifo conss., exemplum penes nos retinentes.

PL 10, 719A

これらを我々は、司祭セクンディアヌス、読師プッレンティウス、祓魔師カンディディアヌスを通じて、汝の愛に、一月のカレンダエの十五日前(366年)、いと高貴な少年〔P. は puer の略と解した〕グラティアヌスとダガライフスが執政官の年に送った。写しは我々のもとに保持している。

Fragmentum XV, Prooemium

第XV断片 冒頭PL 10, 719B
1

INCIPIT RESCRIPTUM GERMINII AD RUFIANUM, PALLADIUM, ET CAETEROS ( an. 367) . Dominis Fratribus religiosissimis Rufiano, Palladio, Severino, Nichae, Heliodoro, Romulo, Muciano et Stercorio Germinius in Domino salutem.

PL 10, 719B

ゲルミニウスの、ルフィアヌス、パッラディウスその他への返書が始まる(367年)。いと敬虔なる主にして兄弟であるルフィアヌス、パッラディウス、セウェリヌス、ニカ、ヘリオドルス、ロムルス、ムキアヌス、ステルコリウスへ、ゲルミニウスより、主にあって挨拶を送る。

Fragmentum XV, Caput I

第XV断片 第I章PL 10, 719B
1

Filium Patri per omnia similem esse et traditione et Scripturis doceri. --Vitalis V. C. militantis in officio sublimis Praefecturae relatione comperimus, desiderare Sanctitatem vestram, significari vobis aperte quid est, quod de fide nostra Valenti, Ursacio, Gaio et Paulo displiceat.

PL 10, 719B

子が父にすべてにわたって似ていることは、伝承によっても聖書によっても教えられる。――高位の長官府の役所に勤務する、いと高名な人ウィタリスの報告により、我々は、諸君の聖性が、我々の信仰についてウァレンス、ウルサキウス、ガイウス、パウルスの気に入らないことは何であるかを、諸君に明らかに知らされることを望んでいると知った。

2

Necessarium duxi, his litteris patefaciendum Sanctitati vestrae, et id, quod in vobis ipsis ab initio esse confido, dicere.

PL 10, 719B

私は、このことをこの書簡によって諸君の聖性に明らかにし、また、諸君自身のうちに初めからあると私が信じていることを述べることが必要と考えた。

3

Nos hoc quod et a patribus traditum accepimus, et divinis Scripturis quod semel didicimus, et quotidie docemus, Christum Dei filium Dominum nostrum per omnia Patri similem, excepta innativitate, Deum de Deo, lumen de lumine, virtutem de virtute, integrum de integro, perfectum de perfecto, ante saecula et ante universa, quae intelligi vel dici possunt, genitum, cujus nativitatem nemo scit nisi solus Pater, ipso Filio adserente: Quia nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare (Matth. XI, 27) : per quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, secundum divinas voces ipsius Salvatoris nostri Filii dicentis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor (Joan. V, 18) ; et iterum, Quaecumque enim Pater facit, haec et similiter Filius facit (Ibid., 19) ; et iterum, Ego et Pater unum sumus (Joan. X, 30) ; et iterum, Qui me vidit, vidit et Patrem (Joan. XIV, 9) ; et iterum, Quomodo Pater vitam habet in semetipso, ita dedit et Filio vitam habere in semetipso (Joan. V, 26) ; et iterum, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, ita et Filius quos vult vivificat (Ibid., 21) ; et iterum, Creditis in Deum, et in me credite (Joan. XIV, 1) ; et iterum, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium sicut honorificant Patrem (Joan. V, 22, 23) ; et iterum cui Pater dixit, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram (Gen. I, 26) , nec dixit, ad imaginem tuam, vel, ad imaginem meam, ne aliquam dissimilitudinem in Filii sui divinitate demonstraret: sed propterea conjunxit, ad imaginem et similitudinem nostram, ut Filium suum sibi similem per omnia Deum manifestaret.

PL 10, 719B

我々は、父祖たちから伝えられて受けたこと、また神の聖書からひとたび学び、日々教えていることを、こう告白する。神の子、我々の主キリストは、生まれざることを除いてすべてにわたって父に似ており、神からの神、光からの光、力からの力、損なわれぬ者からの損なわれぬ者、完全な者からの完全な者であって、諸世に先立ち、理解されあるいは語られうるすべてのものに先立って生まれた。その誕生は、子自身が断言するとおり、父ただ一人のほかは誰も知らない。「父のほかに子を知る者はなく、子と、子が啓示しようと望む者のほかに、父を知る者はない」(マタイ11:27)。彼によってすべてが造られ、彼なしには何も造られなかった。それは、我々の救い主である子自身の神的な言葉に従うものである。子は言う。「私の父は今に至るまで働いており、私も働いている」(ヨハネ5:18)。また再び、「父が行うことは何であれ、子も同様にそれを行う」(ヨハネ5:19)。また再び、「私と父は一つである」(ヨハネ10:30)。また再び、「私を見た者は父をも見た」(ヨハネ14:9)。また再び、「父が自分のうちに命を持っているように、子にも、自分のうちに命を持つことを与えた」(ヨハネ5:26)。また再び、「父が死者を起こして生かすように、子も、望む者を生かす」(ヨハネ5:21)。また再び、「汝らは神を信じている。私をも信じよ」(ヨハネ14:1)。また再び、「父は誰をも裁かず、すべての裁きを子に与えた。すべての人が、父を敬うように子を敬うためである」(ヨハネ5:22、23)。また再び、父は彼に「我々の像と似姿に人を造ろう」(創世記1:26)と言ったが、「汝の像に」とも「私の像に」とも言わなかった。それは、その子の神性に何らかの似ていないことを示さないためであった。そうではなく、「我々の像と似姿に」と結びつけたのは、その子を、すべてにわたって自分に似た神として明らかにするためであった。

4

Iterum Evangelista, Vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. (Joan. I, XIV.) Et Apostolus ad Corinthios, In quibus Deus hujus saeculi excaecavit mentes infidelium, ut non refulgerent illuminatione Evangelii gloriae Christi, quae est imago Dei (II Cor. IV, 4) .

PL 10, 720A

また再び福音書記者は言う。「我々は彼の栄光を見た。父からの独り子としての栄光を、恩寵と真理に満ちて」(ヨハネ1:14)。またコリントの人々に宛てて使徒〔パウロ〕は言う。「その者たちにおいて、この世の神が不信の者たちの心を盲目にした。それは、神の像であるキリストの栄光の福音の光が輝かないようにするためである」(二コリント4:4)。

5

Et iterum idem Apostolus: Et transtulit nos in regno filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem et remissionem peccatorum, qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae (Coloss. I, 13 et seqq.) .

PL 10, 720A

また再び同じ使徒は言う。「神は我々を、その愛する子の王国に移した。この子において、我々は贖いと罪の赦しを得ている。彼は見えない神の像であり、すべての被造物の初子である」(コロサイ1:13以下)。

6

Et iterum idem Apostolus: Hoc enim sentite in vobis, quod et in Christo Jesu, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est se esse aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudine hominum factus (Philip. II, 5 et seqq.) .

PL 10, 720B

また再び同じ使徒は言う。「実に汝らのうちに、キリスト・イエスのうちにもあった思いを持て。彼は、神の形であったのに、神と等しくあることを奪い取るべきものとは考えず、むしろ自分自身を空しくして、僕の形を取り、人間の似姿となった」(フィリピ2:5以下)。

7

Quis non intelligat, quia quemadmodum secundum servi formam vera fuit caro nostra in Christo; ita et in Dei forma vera sit divinitas Patris in Filio?

PL 10, 720B

誰が理解しないだろうか。僕の形に従っては、我々の肉がキリストのうちにまことにあったように、神の形においても、父の神性が子のうちにまことにあることを。

8

Et iterum: Videte ne quis vos seducat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, secundum elementa hujus mundi, et non secundum Christum; quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter (Coloss. II, 8) .

PL 10, 720B

また再び。「汝らは、誰かが哲学と空しい欺きによって、人間の伝承に従い、この世界の元素に従って、キリストに従わずに、汝らを惑わすことのないよう、よく見よ。彼のうちに、神性の充満がすべて体をもって宿っているからである」(コロサイ2:8)。

9

Si ergo omnis plenitudo divinitatis inhabitat in Christo, jam non ex parte similis et ex parte dissimilis, sicut nunc asserunt, qui propter contentionem suae libidinis retrorsum abeuntes, semetipsos a nobis averterunt.

PL 10, 720C

それゆえ、もし神性の充満がすべてキリストのうちに宿っているなら、もはや、いま主張されているように、一部は似ており一部は似ていない、ということはない。それを主張する者たちは、自分たちの欲望の争いのために後ろへ退き、自分自身を我々から背け去ったのである。

Fragmentum XV, Caput II

第XV断片 第II章PL 10, 720C
1

Quae in contrarium afferuntur qui explicanda. --Nam quod putant se pro magno de divinis Scripturis proferre, ut dicant Christum facturam et creaturam: e contrario nos secundum Scripturas dicimus viam, et januam, et lapidem offensionis, et petram scandali, et fundamentum, et brachium, et manum, et sapientiam, et verbum, et agnum, et ovem, et pastorem, et sacerdotem, et vitem, et diem, et alia.

PL 10, 720C

反対に持ち出されることがらは、どのように説明されるべきか。――彼らは、キリストが造られたもの、被造物であると言うために、神の聖書から何か大きなことを持ち出していると思っているが、それに対して我々は、聖書に従い、彼を道、門、つまずきの石、妨げの岩、土台、腕、手、知恵、言葉、小羊、羊、羊飼い、祭司、ぶどうの木、日、その他と言う。

2

Sed haec omnia sic intelligimus et dicimus, ut virtutes et operationes filii Dei intelligamus, non ut divinam ejus ex Patre nativitatem hujuscemodi nominibus comparemus; quia ex nihilo omnia per Filium facta sunt, Filius autem non ex nihilo, sed ex Deo patre est genitus.

PL 10, 720C

しかし我々は、これらすべてを、神の子の力と働きを理解するために、そのように理解し、そのように語るのであって、彼の父からの神的な誕生をこのような名と比べるためではない。無からすべてが子によって造られたが、子は無からではなく、父なる神から生まれたからである。

Fragmentum XV, Caput III

第XV断片 第III章PL 10, 720D
1

Valentis inconstantia, et fidei a Marco Arethusio editae occasio. --Miror autem praedictum Valentem aut oblitum esse, aut certe subdole dissimulare, quid in praeteritum gestum definitumque sit.

PL 10, 720D

ウァレンスの不定さと、アレトゥサのマルクスが示した信仰の機縁。――しかし私は、前述のウァレンスが、過去に何が行われ決定されたかを、忘れたのか、あるいは確かに狡猾に見て見ぬふりをしているのかと、訝しむ。

2

Nam sub bonae memoriae Constantio imperatore, quando inter quosdam coeperat esse de fide dissensio, in conspectu ejusdem imperatoris, praesentibus Georgio episcopo Alexandrinorum Ecclesiae, Pancratio Pelusinorum, Basilio episcopo tunc Anquiritano, praesente etiam ipso Valente et Ursacio, et mea parvitate, post habitam usque in noctem de fide disputationem et ad certam regulam perductam, Marcum ab omnibus nobis electum fidem dictasse, in qua fide sic conscriptum est: Filium similem Patri per omnia, ut sanctae dicunt et docent Scripturae: cujus integrae professioni consensimus omnes, et manu nostra subscripsimus.

PL 10, 721A

実際、善き記憶の皇帝コンスタンティウスのもとで、ある者たちのあいだに信仰をめぐる不一致が生じ始めたとき、同じ皇帝の面前で、アレクサンドリアの教会の司教ゲオルギオス、ペルシオンのパンクラティオス、当時アンキュラの司教であったバシレイオスが居合わせ、ウァレンスとウルサキウス自身、また取るに足らぬ私も居合わせるなか、夜に至るまで信仰について議論がなされ、確かな規範に導かれたのち、我々すべてによって選ばれたマルクスが、信仰を口述した。その信仰には、こう書き記された。「子は、聖なる書が語り教えるとおり、すべてにわたって父に似ている」。その損なわれぬ宣言に、我々は皆同意し、自分の手で署名した。

3

Si autem nunc aliquid spiritus hujus mundi suggerit, ex aperto adhuc scire non possumus. Nam ut nos professi sumus de Scripturis per omnia similem Filium Patri, excepta innativitate; exponant et illi de Scripturis, quemadmodum parte similis sit, parte dissimilis.

PL 10, 722A

もしいま、この世界の霊が何かを吹き込んでいるとしても、我々はそれを明らかにはまだ知ることができない。というのも、我々が聖書に基づいて、子は生まれざることを除いてすべてにわたって父に似ていると宣言したように、彼らもまた、聖書に基づいて、いかにして一部は似ており一部は似ていないのかを、説明するがよい。

Fragmentum XV, Caput IV

第XV断片 第IV章PL 10, 722A
1

Et ideo, Fratres dilectissimi, haec intrepidanter et sine mora vestrae dilectionis ad conscientiam, per Cyriacum officialem, cujus prima inventa occasio est post Carinium diaconem quem ad vos misi, professionem destinavit: ut per vestram quoque vigilantissimam devotionem apud Deum universae fraternitati intimetur, ne quis fallacis diaboli laqueis ignorans implicetur.

PL 10, 722A

それゆえ、いと愛する兄弟たちよ、これらを、恐れず遅滞なく、諸君の愛の認識に、官吏キュリアクスを通じて宣言として送った〔底本は destinavit。destinavi と読む〕。彼を用いる最初の機会が、私が諸君のもとへ遣わした助祭カリニウスの後に見つかったのである。それは、神のもとで、諸君のいと警戒深い献身によっても、これが兄弟関係全体に知らされ、誰も欺く悪魔の罠に、知らずに絡め取られることのないようにするためである。

2

Jam vestrae est unanimitatis, rescribere mihi quid vobis sanctus Spiritus suggerat. Sane intimo Charitati Vestrae, me huic epistolae, propterea quod manus dolerem, subscribere non potuisse: subscribendum autem mandasse fratribus et compresbyteris nostris Innocentio, Octavio et Catulo.

PL 10, 724A

今度は諸君の一致に属する。聖なる霊が諸君に何を示すかを、私に返信することは。なお私は、諸君の愛に告げる。私は、手が痛むため、この書簡に署名することができなかった。署名するよう、我々の兄弟にして同僚司祭であるインノケンティウス、オクタウィウス、カトゥルスに命じた。